Działania niepożądane
Gadobutrol

Działania niepożądane gadobutrolu

Gadobutrol jest substancją czynną środków kontrastowych stosowanych w diagnostyce rezonansu magnetycznego, zawartą m.in. w preparacie Gadovist 1,0 (1,0 mmol/ml). Profil bezpieczeństwa gadobutrolu został opracowany na podstawie danych uzyskanych od 6300 pacjentów uczestniczących w badaniach klinicznych oraz danych pochodzących z monitorowania produktu po wprowadzeniu do obrotu.¹

Najczęstsze działania niepożądane

Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi (występującymi z częstością ≥0,5%) u pacjentów otrzymujących gadobutrol są: ból głowy, nudności i zawroty głowy. Większość działań niepożądanych miała nasilenie od łagodnego do umiarkowanego, co oznacza, że objawy ustępowały samoistnie lub po zastosowaniu podstawowego leczenia objawowego.²

Najcięższe działania niepożądane

Do najcięższych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem gadobutrolu należą: zatrzymanie akcji serca oraz ciężkie reakcje rzekomoanafilaktyczne, w tym zatrzymanie oddechu i wstrząs anafilaktyczny. Stanowią one zagrożenie dla życia pacjenta i odnotowano przypadki zgonów w ich następstwie.³

Warto podkreślić, że osoby z alergią w wywiadzie są bardziej narażone na wystąpienie reakcji nadwrażliwości w porównaniu z pozostałymi pacjentami.⁴

Opóźnione reakcje alergiczne

Rzadko po podaniu gadobutrolu obserwowane są opóźnione reakcje alergiczne, które mogą wystąpić od kilku godzin do nawet kilku dni po podaniu środka kontrastowego. Klinicznie mogą one przypominać natychmiastowe reakcje nadwrażliwości, jednak rozwijają się ze znacznym opóźnieniem.⁵

Nerkopochodne zwłóknienie układowe

Zgłaszano pojedyncze przypadki nerkopochodnego zwłóknienia układowego (NSF) podczas stosowania gadobutrolu. Jest to rzadkie, ale potencjalnie ciężkie powikłanie obserwowane po podaniu niektórych środków kontrastowych zawierających gadolin. Po podaniu gadobutrolu obserwowano również wahania parametrów czynności nerek, w tym wzrost stężenia kreatyniny w surowicy.⁶

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci i młodzieży

Profil bezpieczeństwa gadobutrolu u dzieci i młodzieży jest porównywalny z profilem obserwowanym u dorosłych. Potwierdził to szereg badań klinicznych, w tym dwa badania fazy I/III z udziałem 138 pacjentów w wieku 2-17 lat i 44 pacjentów w wieku 0-2 lat, a także badanie fazy IV obejmujące ponad 1100 pacjentów pediatrycznych. Dane z monitorowania po wprowadzeniu do obrotu również potwierdzają porównywalny profil bezpieczeństwa u dzieci w każdym wieku, włączając w to noworodki donoszone.⁷

Szczegółowe niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi gadobutrolu

Reakcje rzekomoanafilaktyczne

Jednym z najpoważniejszych zagrożeń związanych ze stosowaniem gadobutrolu są reakcje rzekomoanafilaktyczne. Mogą one obejmować szereg objawów o różnym nasileniu, w tym stany zagrażające życiu, takie jak:

• Wstrząs rzekomoanafilaktyczny
• Zapaść naczyniowa
• Zatrzymanie oddechu
• Obrzęk płuc
• Skurcz oskrzeli
• Obrzęk jamy ustnej, gardła i krtani
• Niedociśnienie lub wzrost ciśnienia krwi

⁸

Reakcje te wymagają natychmiastowej interwencji medycznej, ponieważ mogą szybko prowadzić do pogorszenia stanu pacjenta. Obrzęk krtani i zatrzymanie oddechu stanowią bezpośrednie zagrożenie dla życia i wymagają natychmiastowego zabezpieczenia drożności dróg oddechowych.⁹

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Gadobutrol może powodować zaburzenia rytmu serca, takie jak tachykardia i kołatanie serca. Najcięższym powikłaniem ze strony układu sercowo-naczyniowego jest zatrzymanie akcji serca, które zostało zgłoszone jako działanie niepożądane z rzadką częstością występowania. Jest to stan bezpośredniego zagrożenia życia wymagający natychmiastowej reanimacji.¹⁰

Nerkopochodne zwłóknienie układowe (NSF)

Nerkopochodne zwłóknienie układowe jest poważnym, potencjalnie śmiertelnym powikłaniem, charakteryzującym się postępującym włóknieniem skóry i narządów wewnętrznych. Ryzyko NSF jest największe u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek. Choć gadobutrol należy do środków kontrastowych o niższym ryzyku NSF w porównaniu z innymi związkami gadolinu, odnotowano pojedyncze przypadki tego powikłania.¹¹

Zaburzenia neurologiczne

Wśród działań niepożądanych ze strony układu nerwowego po podaniu gadobutrolu mogą wystąpić: utrata świadomości, drgawki, parestezje oraz omamy węchowe. Utrata świadomości oraz drgawki stanowią poważne objawy, które mogą zagrażać życiu pacjenta, szczególnie jeśli dojdzie do aspiracji treści pokarmowej lub urazu podczas upadku.¹²

Tabela działań niepożądanych gadobutrolu

<sup data-drug="Gadovist 1,0" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane obserwowane po zastosowaniu produktu Gadovist 1,0 są przedstawione w poniższej tabeli. Terminologia działań niepożądanych oparta jest na systemie klasyfikacji układów i narządów (MedDRA). […] Działania niepożądane zgłoszone w trakcie badań klinicznych zostały wymienione zgodnie z częstością występowania, którą pogrupowano według konwencji: często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do 13

Monitorowanie działań niepożądanych gadobutrolu

Ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych po podaniu gadobutrolu, istotne znaczenie ma ścisłe monitorowanie pacjenta, szczególnie bezpośrednio po podaniu środka kontrastowego. Większość ciężkich reakcji nadwrażliwości występuje w ciągu 30 minut po podaniu, choć należy pamiętać o możliwości wystąpienia reakcji opóźnionych.¹⁴

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁵