zaburzenia osmotyczne

Zaburzenia osmotyczne to nieprawidłowości w równowadze osmotycznej organizmu, które prowadzą do przemieszczania się wody między przestrzenią wewnątrz- i zewnątrzkomórkową. Są one najczęściej spowodowane nieprawidłowym stężeniem sodu w surowicy (hipernatremia lub hiponatremia), co bezpośrednio wpływa na osmolalność płynów ustrojowych.

Hiperosmolalność (>295 mOsm/kg H₂O) prowadzi do odwodnienia komórek, gdyż woda przemieszcza się z przestrzeni wewnątrzkomórkowej do zewnątrzkomórkowej. Najczęstszymi przyczynami są odwodnienie, hiperglikemia oraz hipernatremia. Objawy obejmują pragnienie, suchość błon śluzowych, a w cięższych przypadkach zaburzenia neurologiczne i śpiączkę hiperosmolarną.

Hipoosmolalność (<280 mOsm/kg H₂O) powoduje obrzęk komórek, gdy woda przemieszcza się do ich wnętrza. Najczęściej występuje w przebiegu hiponatremii, zespołu nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH) oraz polidypsji psychogennej. Objawy neurologiczne obejmują bóle głowy, nudności, dezorientację, drgawki, a w skrajnych przypadkach obrzęk mózgu.

Diagnostyka zaburzeń osmotycznych obejmuje oznaczenie stężenia elektrolitów w surowicy, osmolalności surowicy i moczu oraz ocenę funkcji nerek, nadnerczy i przysadki. Leczenie zależy od przyczyny, nasilenia objawów i szybkości rozwoju zaburzeń, przy czym kluczowe jest unikanie zbyt gwałtownej korekcji, która może prowadzić do poważnych powikłań neurologicznych.

Powiązane wpisy

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl