objętość dystrybucji
Objętość dystrybucji (Vd) to parametr farmakokinetyczny określający teoretyczną przestrzeń, w której lek jest rozprowadzany w organizmie. Wyrażana w litrach lub litrach na kilogram masy ciała, stanowi stosunek całkowitej ilości leku w organizmie do jego stężenia w osoczu.
Wartość objętości dystrybucji pozwala ocenić, jak szeroko lek rozprzestrzenia się poza krwiobieg. Niska objętość dystrybucji (poniżej 7 L) wskazuje, że lek pozostaje głównie w krwiobiegu. Średnie wartości (7-70 L) sugerują dystrybucję do płynów pozakomórkowych, natomiast wysokie wartości (powyżej 70 L) oznaczają znaczną akumulację leku w tkankach.
Na objętość dystrybucji wpływają właściwości fizykochemiczne leku (lipofilność, stopień jonizacji), wiązanie z białkami osocza oraz powinowactwo do tkanek. Parametr ten jest kluczowy przy ustalaniu dawki nasycającej, interpretacji stężeń leku we krwi oraz przewidywaniu skuteczności metod eliminacji leku (np. hemodializy) w przypadku przedawkowania.
W praktyce klinicznej objętość dystrybucji wykorzystuje się do indywidualizacji farmakoterapii, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami gospodarki wodnej, niewydolnością narządów czy w stanach patologicznych zmieniających fizjologiczną dystrybucję leków.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Aethoxysklerol 2% 20 mg/ml
Lauromakrogol 400, substancja czynna Aethoxysklerol 2% (20 mg/ml), wykazuje dwufazową eliminację z organizmu, z czasem połowicznego rozpadu (t₁/₂) wynoszącym średnio 4,09 godziny u zdrowych ochotników. Po podaniu do żyły odpiszczelowej dawki 37 mg znakowanego izotopem ¹⁴C lauromakrogolu, 89% dawki zostało wydalone w ciągu pierwszych 12 godzin. Całkowity klirens substancji wyniósł 11,68 l/h, a pole powierzchni pod krzywą (AUC∞) 3,16 µg × h/ml, co wskazuje na stosunkowo szybki metabolizm i eliminację. Badania farmakokinetyczne u pacjentów z żylakami o średnicy >3 mm, stosujących Aethoxysklerol 3%, wykazały krótszy czas połowicznego rozpadu (0,94-1,27 h) oraz wyższą ekspozycję systemową (AUC∞ 6,19-10,90 µg × h/ml) w porównaniu do zdrowych ochotników. Całkowity klirens w tej grupie wyniósł średnio 12,41 l/h, a objętość dystrybucji 17,9 l, co sugeruje umiarkowaną dystrybucję poza przestrzeń naczyniową.
Aethoxysklerol, badanie farmakokinetyczne, czas połowicznej eliminacji, dwufazowa eliminacja, dystrybucja substancji, ekspozycja systemowa, eliminacja lauromakrogolu, klirens całkowity, lauromakrogol 400, leczenie sklerotyzacyjne, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, pole pod krzywą, przestrzeń naczyniowa, roztwór do wstrzykiwań, znakowanie izotopem węgla, znakowanie izotopowe, żyła odpiszczelowa, żylaki - Leksykon leków
Przedawkowanie – Sastium 50 mg
Przedawkowanie sertraliny stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia, manifestując się nasileniem działań niepożądanych obejmujących ośrodkowy układ nerwowy (senność, drżenia, pobudzenie, zawroty głowy, rzadko śpiączka), przewód pokarmowy (nudności, wymioty) oraz układ sercowo-naczyniowy (tachykardia, wydłużenie odstępu QTc, torsade de pointes). Szczególnie istotne jest ryzyko kardiologiczne, w tym groźne dla życia zaburzenia rytmu serca, co wymaga natychmiastowego monitorowania EKG. W literaturze opisano przypadki zgonów zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu z innymi lekami lub alkoholem, podkreślając konieczność intensywnego nadzoru klinicznego.
Postępowanie w przedawkowaniu sertraliny ma charakter objawowy i podtrzymujący, gdyż brak jest swoistej odtrutki. Kluczowe jest zabezpieczenie drożności dróg oddechowych, eliminacja niewchłoniętego leku za pomocą węgla aktywnego z przeczyszczającym, oraz ciągłe monitorowanie funkcji serca (EKG) i parametrów życiowych (ciśnienie tętnicze, tętno, temperatura, świadomość). Ze względu na dużą objętość dystrybucji sertraliny, metody eliminacji pozaustrojowej (wymuszona diureza, dializa, hemoperfuzja) są nieskuteczne. Indukowanie wymiotów nie jest zalecane ze względu na ograniczoną skuteczność i potencjalne ryzyko. Czas obserwacji powinien być indywidualnie dostosowany do dawki i stanu pacjenta, z uwzględnieniem ryzyka nagłego pogorszenia i zagrażających życiu zaburzeń rytmu serca.
ciśnienie tętnicze, częstoskurcz komorowy torsade de pointes, dializa, drożność dróg oddechowych, drżenie, hemoperfuzja, leczenie objawowe, monoterapia, objętość dystrybucji, ośrodkowy układ nerwowy, płukanie żołądka, przewód pokarmowy, Sastium, sertralina, śpiączka, środek przeczyszczający, tachykardia, transfuzja wymienna, układ sercowo-naczyniowy, węgiel aktywowany, wydłużenie odstępu QTc, wymuszona diureza, zaburzenie kardiologiczne, zapis EKG - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Bespres 80 mg
Walsartan, substancja czynna leku Bespres 80 mg, charakteryzuje się biodostępnością doustną na poziomie 23%, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) osiąganym w ciągu 2-4 godzin. Spożycie posiłku obniża AUC o około 40% oraz Cmax o około 50%, jednak po 8 godzinach stężenia leku są porównywalne niezależnie od przyjęcia pokarmu, co pozwala na stosowanie walsartanu niezależnie od posiłków. Objętość dystrybucji wynosi około 17 litrów, a wiązanie z białkami osocza jest wysokie (94-97%), głównie z albuminami. Metabolizm jest ograniczony – około 20% dawki ulega biotransformacji, a główny metabolit hydroksylowy jest farmakologicznie nieaktywny. Walsartan wykazuje wielofazową kinetykę eliminacji z okresem półtrwania fazy eliminacji około 9 godzin i całkowitym okresem półtrwania 6 godzin. Eliminacja odbywa się głównie z kałem (83% dawki) oraz w mniejszym stopniu z moczem (13% dawki). Klirens osoczowy po podaniu dożylnym wynosi około 2 l/h, z klirensem nerkowym stanowiącym 0,62 l/h (30% całkowitego klirensu).
albuminy osoczowe, AUC, Bespres, białka osocza, biodostępność leku, biotransformacja, dializoterapia, ekspozycja ogólnoustrojowa, kinetyka eliminacji, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, klirens osoczowy, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, pochodna hydroksylowa, stężenie potasu, stężenie w osoczu, stężenie walsartanu, walsartan, współczynnik kumulacji, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Zanacodar Combi 40 mg + 12,5 mg
Produkt Zanacodar Combi zawiera 40 mg telmisartanu oraz 12,5 mg hydrochlorotiazydu w formie dwuwarstwowej tabletki. Telmisartan charakteryzuje się Tmax wynoszącym 0,5-1,5 godziny, biodostępnością 42% dla dawki 40 mg i 58% dla 160 mg, wysokim (>99,5%) wiązaniem z białkami osocza oraz pozorną objętością dystrybucji około 500 litrów. Metabolizowany jest do nieaktywnego acyloglukuronidu, eliminowany głównie z kałem (>97%) drogą żółciową, z klirensem osoczowym >1500 ml/min i okresem półtrwania >20 godzin. Hydrochlorotiazyd osiąga Tmax w 1-3 godziny, ma biodostępność około 60%, wiąże się z białkami osocza w 68%, nie ulega metabolizmowi i jest wydalany w postaci niezmienionej z moczem, z klirensem nerkowym 250-300 ml/min i okresem półtrwania 10-15 godzin (wydłużonym do 34 godzin przy braku czynności nerek).
acyloglukuronid, biodostępność, biodostępność hydrochlorotiazydu, biotransformacja, cytochrom P450, dysfagia, farmakokinetyka, hemodializa, hydrochlorotiazyd, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, klirens osoczowy, krzywa stężenia, kumulacja leku, niedociśnienie ortostatyczne, objętość dystrybucji, okres półtrwania, stężenie maksymalne, stężenie osoczowe, stężenie w osoczu, wchłanianie telmisartanu, wiązanie z białkami osocza, właściwości farmakokinetyczne, wydalanie żółciowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, Zanacodar Combi - Leksykon substancji czynnych
Mesalazyna – Właściwości farmakokinetyczne
Mesalazyna (kwas 5-aminosalicylowy, 5-ASA) wykazuje zmienną farmakokinetykę zależną od postaci farmaceutycznej, dawki oraz miejsca podania, z wchłanianiem wynoszącym zazwyczaj 5-20%. Po podaniu doustnym w dawce 500 mg trzy razy dziennie u pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, stężenia 5-ASA i acetylomesalazyny w osoczu wynoszą odpowiednio 0,7 µg/ml i 1,2 µg/ml. Maksymalne stężenia w osoczu przy postaciach o przedłużonym uwalnianiu osiągane są po około 5 godzinach. Wchłanianie jest opóźnione przez wysokotłuszczowe posiłki, które zwiększają ogólnoustrojową ekspozycję (Cmax o 91%, AUC o 16%). Mesalazyna wiąże się umiarkowanie z białkami osocza (43%), a jej metabolit acetylowany silniej (78-83%). Objętość dystrybucji wynosi około 18-25 L, a okres półtrwania mesalazyny to 0,7-2,4 godziny, natomiast metabolitu 7-12 godzin. Wydalanie odbywa się głównie przez nerki (klirens nerkowy mesalazyny 1,8-6,4 L/godz., metabolitu 12-15 L/godz.) oraz kał, z udziałem acetylacji w jelitach i wątrobie. Nie obserwowano kumulacji przy długotrwałym stosowaniu wlewów doodbytniczych (1-4 g/dobę).
acetylacja, acetylomesalazyna, acetylowana mesalazyna, choroba zapalna jelit, czopek z mesalazyną, farmakokinetyka, filtracja kłębuszkowa, klirens nerkowy, kwas 5-aminosalicylowy, kwas N-acetylo-5-aminosalicylowy, mesalazyna, N-acetylotransferaza-1, objętość dystrybucji, okres półtrwania, przewlekła zapalna choroba jelita grubego, sprzężenie z kwasem glukuronowym, tabletka dojelitowa, wiązanie z białkami osocza, wlew doodbytniczy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wydalanie cewkowe, zawiesina doodbytnicza - Leksykon substancji czynnych
Milrynon – Właściwości farmakokinetyczne
Milrynon, substancja czynna preparatu Corotrope (1 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań), wykazuje specyficzne właściwości farmakokinetyczne u pacjentów z niewydolnością serca, zarówno dorosłych, jak i pediatrycznych. Po dożylnym podaniu bolusowym w dawkach 12,5-125 µg/kg objętość dystrybucji wynosi około 0,38 l/kg, okres półtrwania eliminacji 2,3 h, a klirens 0,13 l/kg/godz. Przy ciągłej infuzji 0,20-0,70 µg/kg/min objętość dystrybucji wzrasta do 0,45 l/kg, okres półtrwania do 2,6 h, a klirens do 0,14 l/kg/godz. Milrynon wiąże się z białkami osocza w ponad 70%, a terapeutyczne stężenia w osoczu mieszczą się w zakresie 70-400 ng/ml. Wydalanie odbywa się głównie przez nerki, z klirensem nerkowym około 0,3 l/min, co wskazuje na aktywny proces wydalania. U zdrowych osób 60% dawki jest wydalane w ciągu 2 godzin, a 90% po 8 godzinach od podania.
AUC, białka osocza, COROTROPE, infuzja dożylna, klirens, klirens nerkowy, milrynon, niewydolność serca, objętość dystrybucji, okres półtrwania, operacja kardiochirurgiczna, podanie dożylne, populacja pediatryczna, próg farmakodynamiczny, przestrzeń pozakomórkowa, przetrwały przewód tętniczy, stężenie osoczowe, wcześniaki, wydalanie nerkowe, zmiany hemodynamiczne - Leksykon substancji czynnych
Busulfan – Właściwości farmakokinetyczne
Busulfan wykazuje różnice farmakokinetyczne w zależności od drogi podania, populacji pacjentów oraz dawkowania. Po dożylnym podaniu (2-godzinny wlew, dawki do 1 mg/kg mc.) biodostępność jest całkowita i natychmiastowa, a AUC i Cmax rosną proporcjonalnie do dawki. U dorosłych po doustnym podaniu pojedynczej dawki 2 mg AUC wynosiło 125±17 ng•h/mL, a Cmax 28±5 ng/mL, z biodostępnością od 47% do 103% (średnio 80%). Objętość dystrybucji u dorosłych wynosi 0,62-0,85 l/kg, a u dzieci jest znacznie większa (1,15±0,52 l/kg). Busulfan wiąże się z białkami osocza zarówno odwracalnie (~7%), jak i nieodwracalnie (~32%), a także z krwinkami (47%). Metabolizm zachodzi głównie przez sprzęganie z glutationem, a klirens osoczowy u dorosłych wynosi 2,25-2,74 ml/min/kg, z okresem półtrwania 2,8-3,9 h. Wydalanie z moczem obejmuje około 30% dawki, z czego 1% w postaci niezmienionej. W populacji pediatrycznej klirens jest 2-4 razy wyższy, a biodostępność doustna waha się od 22% do 120% (średnio 68%).
biodostępność busulfanu, busulfan, choroba wenookluzyjna, farmakokinetyka busulfanu, glutation, hepatotoksyczność, klirens osoczowy, lek przeciwnowotworowy, należna masa ciała, objętość dystrybucji, okno terapeutyczne AUC, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, przeszczepienie allogeniczne, przeszczepienie autologiczne, S-transferaza glutationowa, terapeutyczne monitorowanie leku, wiązanie z białkami osocza, właściwości farmakokinetyczne, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie jamy ustnej - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Atenza 18 mg
Metylofenidat chlorowodorek w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Atenza) charakteryzuje się farmakokinetyką umożliwiającą dawkowanie raz na dobę. Po podaniu doustnym u dorosłych maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) wynosi średnio 3,7 ± 1,0 ng/ml i osiągane jest po 6,8 ± 1,8 godzinach (Tmax). Pole pod krzywą stężenia względem czasu (AUCinf) wynosi 41,8 ± 13,9 ng·h/ml, a okres półtrwania (t1/2) około 3,5 ± 0,4 godziny. System przedłużonego uwalniania zapewnia stabilne stężenia leku, minimalizując wahania charakterystyczne dla form o natychmiastowym uwalnianiu stosowanych trzykrotnie na dobę. Metabolizm leku przebiega głównie przez deestryfikację do nieaktywnych farmakologicznie metabolitów, głównie kwasu alfa-fenylopiperydynooctowego (PPA), który stanowi 60-90% wydalanych metabolitów. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki (około 90% dawki w moczu), z minimalnym wydalaniem leku w formie niezmienionej (<1%).
AUCINF, biotransformacja, Cmax, deestryfikacja, eliminacja leku, faza eliminacji, kwas alfa-fenylopiperydynooctowy, metylofenidat chlorowodorek, na czczo, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, posiłek wysokotłuszczowy, PPA, preparat o natychmiastowym uwalnianiu, przewód pokarmowy, stężenie leku, stężenie metylofenidatu w osoczu, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, Tmax, właściwości farmakodynamiczne, właściwości farmakokinetyczne, znakowanie radioizotopowe - Leksykon substancji czynnych
Flukonazol – Właściwości farmakokinetyczne
Flukonazol, lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, charakteryzuje się wysoką biodostępnością doustną (~90%), szybkim osiąganiem maksymalnego stężenia w osoczu (0,5-1,5 h), długim okresem półtrwania (~30 h u dorosłych), oraz dobrą penetracją do tkanek i płynów ustrojowych, w tym do płynu mózgowo-rdzeniowego (około 80% stężenia osoczowego). Lek wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza (11-12%) i dużą objętość dystrybucji zbliżoną do całkowitej objętości wody ustrojowej. Flukonazol kumuluje się w warstwie rogowej skóry (np. 73 μg/g po 12 dniach stosowania dawki 50 mg/dobę) oraz w paznokciach (4,05 μg/g po 4 miesiącach terapii dawką 150 mg/tydzień), co uzasadnia jego skuteczność w leczeniu grzybic skóry, włosów i paznokci. Metabolizm leku jest minimalny, a około 80% dawki wydalane jest z moczem w postaci niezmienionej. Flukonazol jest umiarkowanym inhibitorem CYP2C9 i CYP3A4 oraz silnym inhibitorem CYP2C19, co ma znaczenie kliniczne w kontekście interakcji lekowych.
AUC, biodostępność leku, dializa otrzewnowa, dystrybucja tkankowa, flukonazol, grzybica skóry, grzybicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, hemodializa, inhibitor CYP2C19, inhibitor CYP2C9, interakcja lekowa, kandydoza pochwy, karmienie piersią, klirens kreatyniny, klirens leku, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, stężenie w osoczu, stężenie w paznokciach, stężenie w surowicy, warstwa rogowa, wchłanianie z przewodu pokarmowego, wiązanie z białkami, zaburzenie czynności nerek, zakażenie grzybicze, zakażenie ośrodkowego układu nerwowego - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Dabigatran Etexilate Viatris 75 mg
Dabigatran eteksylat jest prolekiem, który po podaniu doustnym ulega szybkiej i całkowitej konwersji do aktywnego dabigatranu, z biodostępnością około 6,5%. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) u zdrowych ochotników osiągane jest w ciągu 0,5-2 godzin, natomiast po zabiegach chirurgicznych czas ten wydłuża się do około 6 godzin z powodu czynników takich jak znieczulenie i porażenie mięśni przewodu pokarmowego. Dabigatran wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza (34-35%) i umiarkowaną dystrybucję tkankową (objętość dystrybucji 60-70 L). Eliminacja odbywa się głównie przez nerki (85%) z klirensem około 100 mL/min, a okres półtrwania u osób starszych wynosi około 11-14 godzin, wydłużając się przy niewydolności nerek. Hemodializa usuwa 50-60% leku w ciągu 4 godzin. Wpływ wieku, masy ciała, płci i niewydolności wątroby na farmakokinetykę jest umiarkowany, z istotnym wzrostem ekspozycji u pacjentów z niewydolnością nerek (np. 2,7-krotny wzrost AUC przy CrCL 30-50 mL/min i 6-krotny przy CrCL 10-30 mL/min).
acyloglukuronidy, białko transportowe P-gp, biodostępność bezwzględna, cytochrom P450, dabigatran eteksylat, ekspozycja na dabigatran, hydroksypropylometyloceluloza, model dwuwykładniczy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, prolek, przesączanie kłębuszkowe, schyłkowa niewydolność nerek, skala Childa-Pugha, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fladios 1000 mg
Zmikronizowana diosmina, podawana doustnie w dawce 1000 mg (produkt Fladios), charakteryzuje się biodostępnością około 60%, co jest wynikiem szybkiej hydrolizy w jelitach do formy aglikonowej – diosmetyny. Objętość dystrybucji diosmetyny wynosi 62,1 l, co wskazuje na szerokie rozprzestrzenianie się substancji w tkankach. Metabolizm diosmetyny prowadzi do powstania głównie kwasu m-hydroksyfenylopropionowego (w postaci sprzężonej) oraz innych pochodnych kwasów fenolowych, które są eliminowane głównie z moczem. Okres półtrwania diosmetyny wynosi średnio 31,5 godziny (zakres 26-43 h), co sugeruje długotrwałe utrzymywanie się metabolitów w organizmie i potencjalne przedłużenie efektu terapeutycznego.
biodostępność doustna, diosmetyna, diosmina, faza eliminacji, flora bakteryjna, forma aglikonowa, hydroliza, koniugat glicynowy, kwas 3-hydroksy-4-metoksybenzoesowy, kwas 3-metoksy-4-hydroksyfenylooctowy, kwas fenolowy, kwas m-hydroksyfenylopropionowy, mikronizacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, profil farmakokinetyczny, znakowanie radioaktywne - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tobrex 3 mg/g
Tobramycyna, aminoglikozydowy antybiotyk stosowany miejscowo w postaci maści do oczu Tobrex (3 mg/g), charakteryzuje się minimalnym wchłanianiem systemowym po aplikacji okulistycznej. Badania na 12 pacjentach stosujących tobramycynę w formie zawiesiny (0,3%) wykazały, że u 9 osób stężenia leku w osoczu były nieoznaczalne, a maksymalne zmierzone stężenie wyniosło 0,25 µg/ml, co jest ośmiokrotnie niższe od progu nefrotoksyczności (2 µg/ml). Biodostępność po podaniu doustnym jest bardzo niska (<1%), co uzasadnia konieczność stosowania miejscowego w infekcjach okulistycznych. Tobramycyna wiąże się z białkami osocza w stopniu poniżej 10%, co wpływa na jej dystrybucję w organizmie.
antybiotyk aminoglikozydowy, biodostępność tobramycyny, działanie nefrotoksyczne, farmakodynamika, farmakokinetyka, filtracja kłębuszkowa, infekcja oka, klirens, maść do oczu, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, stężenie tobramycyny, wchłanianie systemowe leku, wiązanie z białkami osocza, zawiesina do oczu