objętość dystrybucji
Objętość dystrybucji (Vd) to parametr farmakokinetyczny określający teoretyczną przestrzeń, w której lek jest rozprowadzany w organizmie. Wyrażana w litrach lub litrach na kilogram masy ciała, stanowi stosunek całkowitej ilości leku w organizmie do jego stężenia w osoczu.
Wartość objętości dystrybucji pozwala ocenić, jak szeroko lek rozprzestrzenia się poza krwiobieg. Niska objętość dystrybucji (poniżej 7 L) wskazuje, że lek pozostaje głównie w krwiobiegu. Średnie wartości (7-70 L) sugerują dystrybucję do płynów pozakomórkowych, natomiast wysokie wartości (powyżej 70 L) oznaczają znaczną akumulację leku w tkankach.
Na objętość dystrybucji wpływają właściwości fizykochemiczne leku (lipofilność, stopień jonizacji), wiązanie z białkami osocza oraz powinowactwo do tkanek. Parametr ten jest kluczowy przy ustalaniu dawki nasycającej, interpretacji stężeń leku we krwi oraz przewidywaniu skuteczności metod eliminacji leku (np. hemodializy) w przypadku przedawkowania.
W praktyce klinicznej objętość dystrybucji wykorzystuje się do indywidualizacji farmakoterapii, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami gospodarki wodnej, niewydolnością narządów czy w stanach patologicznych zmieniających fizjologiczną dystrybucję leków.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ivabradine Ranbaxy 5 mg
Iwabradyna, występująca jako enancjomer S, charakteryzuje się dobrą rozpuszczalnością w wodzie (>10 mg/ml) i szybkim uwalnianiem z tabletek. Po podaniu doustnym wykazuje niemal całkowite wchłanianie z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) około 22 ng/ml (CV=29%) osiąganym po około 1 godzinie na czczo, z bezwzględną dostępnością biologiczną około 40% z powodu efektu pierwszego przejścia w jelitach i wątrobie. Spożycie pokarmu opóźnia wchłanianie o około 1 godzinę i zwiększa ekspozycję na lek o 20-30%, co uzasadnia zalecenie przyjmowania leku podczas posiłków. Iwabradyna wiąże się z białkami osocza w około 70%, a jej objętość dystrybucji wynosi około 100 litrów. Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, z aktywnym metabolitem N-demetylowym (S 18982), którego ekspozycja stanowi około 40% ekspozycji na substancję macierzystą. Lek wykazuje liniową farmakokinetykę w dawkach od 0,5 do 24 mg, a jego efektywny okres półtrwania wynosi około 11 godzin, co uzasadnia dawkowanie dwa razy na dobę.
cytochrom P450 3A4, dostępność biologiczna, efekt farmakodynamiczny, efekt pierwszego przejścia, efektywny okres półtrwania, enancjomer S, farmakokinetyka liniowa, inhibitor CYP3A4, interakcja lekowa, izoenzym CYP3A4, klirens kreatyniny, klirens leku, klirens nerkowy, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, pochodna N-demetylowa, przewlekła niewydolność serca, schemat dawkowania, skala Child-Pugh, stan równowagi stacjonarnej, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Micafungin Day Zero 100 mg
Mykafungina charakteryzuje się liniową farmakokinetyką w dawkach od 12,5 mg do 200 mg na dobę oraz 3-8 mg/kg mc., z szybkim osiąganiem stanu stacjonarnego po 4-5 dniach. Po podaniu dożylnym wykazuje dwufazowy spadek stężenia w surowicy, silne (>99%) wiązanie z albuminami oraz objętość dystrybucji około 18-19 litrów, co świadczy o dobrej penetracji do tkanek. Okres półtrwania wynosi 10-17 godzin, a całkowity klirens 0,15-0,3 ml/min/kg mc. Eliminacja zachodzi głównie drogą pozanerkową (71% z kałem, 11,6% z moczem). Metabolity M-1, M-2 i M-5 występują w śladowych ilościach, nie wpływając istotnie na skuteczność leku. U dzieci klirens jest wyższy, zwłaszcza u wcześniaków (około 5-krotnie większy niż u dorosłych), co wymaga dostosowania dawki, np. 10 mg/kg mc. u niemowląt poniżej 4 miesięcy dla leczenia zakażeń OUN, przy minimalnej wartości AUC 170 μg*godz./L dla maksymalnej eradykacji grzyba.
albumina, badanie farmakokinetyczno-farmakodynamiczne, białko osocza, CYP3A, dysfagia, eradykacja grzyba, farmakokinetyka liniowa, filtracja kłębuszkowa, klirens całkowity, model populacyjny PK, mykafungina, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, ośrodkowy układ nerwowy, parametr farmakokinetyczny, podanie dożylne, pole pod krzywą stężenia, stan stacjonarny, wlew dożylny, wskaźnik Child-Pugh, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie Candida - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sanval 10 mg
Zolpidem, substancja czynna leku Sanval (10 mg, tabletki powlekane), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego i biodostępnością wynoszącą 70% po podaniu doustnym. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest w czasie 0,5-3 godzin, a okres półtrwania wynosi średnio 2,4±0,2 godziny. Lek wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (92,5±0,1%) oraz liniową kinetykę w zakresie dawek terapeutycznych. Objętość dystrybucji u dorosłych wynosi 0,54±0,02 l/kg masy ciała, natomiast u osób w podeszłym wieku jest niższa i wynosi 0,34±0,05 l/kg. Zolpidem podlega efektowi pierwszego przejścia wątrobowego na poziomie około 35%, a jego metabolity są farmakologicznie nieaktywne i wydalane głównie z moczem (56%) oraz kałem (37%).
białka osocza, biodostępność, dializoterapia, działanie nasenne, efekt pierwszego przejścia, klirens leku, lek nasenny, liniowa kinetyka, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, profil farmakokinetyczny, stężenie maksymalne, szybkie wchłanianie, winian zolpidemu, zaburzenie snu - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Isotretinoin Aristo 20 mg
Izotretynoina wykazuje zmienne, liniowo zależne od dawki wchłanianie z przewodu pokarmowego, z biodostępnością dwukrotnie zwiększoną przy podaniu z pokarmem, co jest kluczowe dla optymalizacji terapii. Lek charakteryzuje się wysokim (99,9%) wiązaniem z albuminami osocza oraz stosunkiem stężenia w osoczu do pełnej krwi wynoszącym 1,7:1. Stężenie izotretynoiny w naskórku jest około dwukrotnie niższe niż w surowicy. Metabolizm obejmuje powstawanie trzech aktywnych metabolitów, z dominującym 4-oksoizotretynoiną, której stężenie w osoczu w stanie równowagi jest 2,5-krotnie wyższe niż substancji macierzystej. Izomeryzacja izotretynoiny do tretynoiny dotyczy 20-30% dawki, a eliminacja odbywa się równomiernie przez mocz i kał. Okres półtrwania izotretynoiny wynosi średnio 19 godzin, a 4-oksoizotretynoiny 29 godzin.
4-oksoizotretynoina, 4-oksotretynoina, aktywność biologiczna, albuminy, biodostępność izotretynoiny, cytochrom P450, izotretynoina, izotretynoina znakowana radioizotopem, klirens osoczowy, krążenie jelitowo-wątrobowe, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, retynoidy, trądzik, tretynoina, wiązanie z białkami osocza, właściwości farmakokinetyczne, wydzielanie łoju, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Metcrean 1000 mg
Metformina chlorowodorek, substancja czynna leku Metcrean, wykazuje nieliniową farmakokinetykę absorpcji z biodostępnością doustną na poziomie 50-60% po dawkach 500 mg i 850 mg. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest około 2,5 godziny po podaniu, a stężenie w stanie stacjonarnym wynosi poniżej 1 µg/ml po 24-48 godzinach stosowania. Pokarm istotnie zmniejsza Cmax o 40% i AUC o 25%, jednocześnie wydłużając tmax o 35 minut, choć kliniczne znaczenie tych zmian pozostaje niejasne. Metformina charakteryzuje się niskim wiązaniem z białkami osocza, dużą objętością dystrybucji (63-276 l) oraz przenikaniem do erytrocytów, które stanowią drugi kompartment dystrybucji. Lek nie ulega metabolizmowi i jest wydalany w postaci niezmienionej głównie przez nerki, z klirensem nerkowym przekraczającym 400 ml/min, wskazującym na przesączanie kłębuszkowe i wydzielanie kanalikowe. Okres półtrwania eliminacji wynosi około 6,5 godziny.
biodostępność, ekspozycja układowa, erytrocyt, farmakokinetyka absorpcji, farmakokinetyka nieliniowa, klirens nerkowy, kompartment dystrybucji, krwinka czerwona, metforminy chlorowodorek, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą, przesączanie kłębuszkowe, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, tabletka powlekana, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie kanalikowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Adimuplan 50 mg
Sytagliptyna (Adimuplan) charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym w dawce 100 mg, osiągając mediana Tmax w zakresie 1-4 godzin, z AUC wynoszącym 8,52 µM•hr oraz Cmax na poziomie 950 nM. Biodostępność bezwzględna wynosi około 87%, a podawanie leku z posiłkiem bogatym w tłuszcze nie wpływa na farmakokinetykę. Lek wykazuje liniową zależność AUC względem dawki, jednak Cmax i C24h nie są proporcjonalne do dawki. Po dożylnym podaniu objętość dystrybucji wynosi około 198 litrów, a wiązanie z białkami osocza jest niskie (38%). Sytagliptyna jest eliminowana głównie przez nerki w postaci niezmienionej (79% dawki), z minimalnym metabolizmem przez CYP3A4 i CYP2C8, bez istotnego wpływu na izoenzymy CYP, co ogranicza ryzyko interakcji lekowych. Okres półtrwania wynosi około 12,4 godziny, a klirens nerkowy to około 350 ml/min, z eliminacją przez aktywne wydzielanie kanalikowe, w tym udziałem transporterów hOAT-3 i glikoproteiny p.
biodostępność bezwzględna, ciężkie zaburzenia czynności nerek, cukrzyca typu 2, CYP2C8, CYP3A4, enzym DPP-4, glikoproteina p, hemodializa, klirens nerkowy, łagodne zaburzenia czynności nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, podeszły wiek, schyłkowa niewydolność nerek, skala Child-Pugh, stężenie szczytowe w osoczu, sytagliptyna, transporter anionów organicznych-3, umiarkowane zaburzenia czynności nerek, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie kanalikowe, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Metoclopramide hameln 5 mg/ml
Metoklopramid charakteryzuje się wysoką dostępnością biologiczną po podaniu domięśniowym (60-100% względem podania dożylnego) oraz szybkim osiąganiem maksymalnego stężenia w osoczu w czasie 0,5-2 godzin. Lek wykazuje dużą objętość dystrybucji (2-3 l/kg) i niskie wiązanie z białkami osocza (13-22%), co wskazuje na znaczną frakcję wolną, farmakologicznie aktywną. Metabolizm zachodzi głównie przez sprzęganie z siarczanami i glukuronidami, z głównym metabolitem – koniugatem siarkowym N-4. Okres półtrwania metoklopramidu wynosi 5-6 godzin i jest niezależny od drogi podania. Eliminacja odbywa się przede wszystkim przez nerki, zarówno w formie niezmienionej, jak i metabolitów.
białka osocza, biotransformacja leku, dostępność biologiczna, działanie niepożądane, farmakokinetyka leku, frakcja farmakologicznie aktywna, klirens kreatyniny, klirens leku, koniugat glukuronidowy, koniugat siarkowy, marskość wątroby, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, podanie domięśniowe, podanie dożylne, proces farmakokinetyczny, sprzężenie z siarczanami, stężenie w osoczu, substancja czynna - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Rosuvastatin Medical Valley 10 mg
Rozuwastatyna, inhibitor reduktazy HMG-CoA, charakteryzuje się farmakokinetyką obejmującą Tmax około 5 godzin oraz bezwzględną biodostępność na poziomie około 20%. Lek wykazuje dużą objętość dystrybucji (~134 L) i silne wiązanie z białkami osocza (~90%, głównie albuminami). Metabolizm rozuwastatyny jest ograniczony (~10%), głównie przez izoenzym CYP2C9, z udziałem CYP2C19, 3A4 i 2D6. Metabolity aktywne stanowią pochodne N-demetylowane (ok. 50% aktywności leku macierzystego), natomiast pochodne laktonowe są nieaktywne klinicznie. Okres półtrwania eliminacyjnego wynosi około 19 godzin, a klirens osoczowy około 50 L/h. Eliminacja odbywa się głównie przez kał (90% dawki w postaci niezmienionej) oraz w mniejszym stopniu przez nerki (10%, z czego 5% niezmienione). Farmakokinetyka jest liniowa i stabilna przy wielokrotnym podawaniu, bez autoindukcji metabolizmu.
AUC, białko osocza, białko transportujące OATP1B1, biodostępność bezwzględna, biosynteza cholesterolu, biotransformacja, CYP 2C9, cytochrom P450, dializa, dyslipidemia, ekspozycja ustrojowa, enzym cytochromu P450, farmakokinetyka rozuwastatyny, genotyp SLCO1B1, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, inhibitor reduktazy HMG-CoA, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, lipoproteiny niskiej gęstości, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pochodne laktonowe, pochodne N-demetylowane, polimorfizm genetyczny, reduktaza HMG-CoA, skala Child-Pugh, zaburzenia lipidowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Bigetra 150 mg
Dabigatran eteksylan, podawany doustnie w dawce 150 mg, ulega szybkiemu przekształceniu do aktywnej postaci dabigatranu, charakteryzującej się bezwzględną dostępnością biologiczną około 6,5%. Maksymalne stężenie (Cmax) osiągane jest w ciągu 0,5-2 godzin u zdrowych ochotników, jednak w okresie pooperacyjnym czas ten wydłuża się do około 6 godzin z powodu wpływu znieczulenia ogólnego i porażenia mięśniówki przewodu pokarmowego. Dabigatran wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza (34-35%) oraz umiarkowaną dystrybucję tkankową (objętość dystrybucji 60-70 l). Metabolizm obejmuje sprzęganie do aktywnych acyloglukuronidów, a eliminacja odbywa się głównie przez nerki (85% w moczu), z klirensem około 100 ml/min, odpowiadającym przesączaniu kłębuszkowemu. Okres półtrwania u osób starszych wynosi średnio 11-14 godzin, a u pacjentów z niewydolnością nerek ulega istotnemu wydłużeniu (do 27,2 h przy CrCL ≤30 ml/min).
acyloglukuronid, biodostępność, dabigatran eteksylat, dostępność biologiczna, działanie przeciwzakrzepowe, farmakokinetyka, hemodializa, hydroksypropylometyloceluloza, klasyfikacja Childa-Pugha, klirens dabigatranu, migotanie przedsionków, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, niezastawkowe migotanie przedsionków, objętość dystrybucji, okres półtrwania, stężenie osoczowe, wiązanie z białkami osocza, wskaźnik przesączania kłębuszkowego, ŻChZZ, ZP, ZŻG - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – SITAGLIPTIN BIOTON 25 mg
Sytagliptyna, podawana doustnie w dawce 100 mg, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z mediana Tmax wynoszącą 1-4 godziny oraz wysoką biodostępnością około 87%. Średnie AUC wynosi 8,52 µM•hr, a Cmax osiąga 950 nM. Lek wykazuje proporcjonalny do dawki wzrost AUC, natomiast Cmax rośnie bardziej niż proporcjonalnie, a C24h mniej. Objętość dystrybucji wynosi około 198 litrów, a wiązanie z białkami osocza jest niskie (38%). Sytagliptyna jest eliminowana głównie przez nerki w postaci niezmienionej (79%), z okresem półtrwania około 12,4 godziny i klirensem nerkowym około 350 ml/min. Metabolizm ograniczony, głównie przez CYP3A4 i CYP2C8, bez istotnego wpływu na izoenzymy CYP450, co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych. Lek nie wykazuje znaczącego wpływu na transportery OCT2, OAT1, PEPT1/2, a jedynie słaby wpływ na glikoproteinę P.
akumulacja leku, AUC sytagliptyny, biodostępność bezwzględna, cukrzyca typu 2, CYP2C8, CYP3A4, farmakokinetyka populacyjna, glikoproteina p, hemodializa, inhibitor DPP-4, izoenzym cytochromu P450, klirens nerkowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, schyłkowa niewydolność nerek, skala Child-Pugh, stężenie osoczowe, sytagliptyna, transporter anionów organicznych, transporter OCT2, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie kanalikowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Silodosin Aurovitas 8 mg
Sylodosyna, substancja czynna leku Silodosin Aurovitas, wykazuje liniową farmakokinetykę w dawkach od 0,1 mg do 48 mg/dobę, z bezwzględną dostępnością biologiczną około 32%. Po podaniu doustnym sylodosyna osiąga maksymalne stężenie (Cmax) średnio 87±51 ng/ml w czasie 2,5 godziny (tmax), a pole pod krzywą (AUC) wynosi 433±286 ng·h/ml. Lek charakteryzuje się niewielką objętością dystrybucji (0,81 l/kg) i wysokim wiązaniem z białkami osocza (96,6%). Metabolizm sylodosyny odbywa się głównie przez glukuronidację (UGT2B7), dehydrogenazy alkoholową i aldehydową oraz utlenianie przez CYP3A4. Główny metabolit, glukuronid sylodosyny (KMD-3213G), osiąga w osoczu stężenia około trzykrotnie wyższe niż lek macierzysty i charakteryzuje się dłuższym okresem półtrwania (~24 h). Sylodosyna nie wykazuje istotnego wpływu na enzymy cytochromu P450, co wskazuje na niskie ryzyko interakcji farmakokinetycznych. Lek jest wydalany głównie w postaci metabolitów, z klirensem około 0,28 l/h/kg i okresem półtrwania około 11 godzin dla substancji macierzystej.
AUC, Cmax, CYP3A4, dehydrogenaza alkoholowa, dostępność biologiczna, dystrybucja leku, encefalopatia wątrobowa, enzym UGT2B7, glukuronid sylodosyny, indukcja enzymów, klirens, łagodny rozrost prostaty, niedociśnienie ortostatyczne, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, skala Child-Pugh, zaburzenia czynności nerek, znakowanie izotopowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Qsiva 3,75 mg + 23 mg
Produkt leczniczy Qsiva, zawierający fenterminę chlorowodorek i topiramat w kapsułkach o zmodyfikowanym uwalnianiu, wykazuje wysoką dostępność biologiczną (fentermina 75-85%, topiramat 81-95%) oraz liniową farmakokinetykę. Maksymalne stężenia w osoczu (Cmax) osiągane są odpowiednio po medianie 6 godzin (zakres 2-10) dla fenterminy i 10 godzin (7-16) dla topiramatu. Oba składniki charakteryzują się niskim wiązaniem z białkami osocza (fentermina 17,5%, topiramat 13-17%) oraz ograniczonym metabolizmem, głównie eliminowane są w postaci niezmienionej z moczem (fentermina 75-85%, topiramat 70%). Okres półtrwania wynosi 21 godzin dla fenterminy i 49 godzin dla topiramatu, a pozorny całkowity klirens (CL/F) to odpowiednio 7,84 l/godz. i 1,35 l/godz. W warunkach wielokrotnego podawania obserwuje się wzrost Cmax i AUC fenterminy 2,5-2,9-krotny oraz topiramatu 3,7-5,2-krotny. Pokarm nie wpływa klinicznie istotnie na farmakokinetykę składników.
AUC, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, Cmax, CYP3A4, dostępność biologiczna, farmakokinetyka populacyjna, fentermina i topiramat, inhibitor CYP2C19, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, klirens całkowity, łagodna niewydolność wątroby, liniowa farmakokinetyka, metoda Monte Carlo, model farmakokinetyczny, objętość dystrybucji, okres półtrwania, schyłkowa niewydolność nerek, skala Child-Pugh, umiarkowana niewydolność wątroby, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe, zaburzenia czynności nerek