Właściwości farmakokinetyczne
Bromek ipratropiowy

Farmakologiczne właściwości bromku ipratropiowego

Bromek ipratropiowy jest substancją z grupy czwartorzędowych amin, o działaniu przeciwcholinergicznym, wykorzystywaną głównie w leczeniu chorób obturacyjnych dróg oddechowych. Właściwości farmakokinetyczne tej substancji są kluczowe dla zrozumienia jej mechanizmu działania oraz skuteczności terapeutycznej.^{1 2}

Wchłanianie i biodostępność

Działanie terapeutyczne bromku ipratropiowego wynika z jego miejscowego działania w drogach oddechowych. Co istotne, czas występowania działania terapeutycznego (rozszerzenie oskrzeli) nie jest zależny od farmakokinetyki ogólnoustrojowej.³

Po podaniu wziewnym, w zależności od składu produktu i techniki inhalacji, około 10-30% dawki bromku ipratropiowego gromadzi się w drogach oddechowych. Ta część dawki, która dociera do płuc, bardzo szybko przedostaje się do krwiobiegu (w ciągu kilku minut). Pozostała część dawki jest połykana i przechodzi przez przewód pokarmowy.^{4 5}

Biodostępność ogólnoustrojowa bromku ipratropiowego po podaniu wziewnym szacowana jest na 7-28%, natomiast po podaniu doustnym wynosi zaledwie około 2%. Na podstawie całkowitej ilości substancji wydalanej przez nerki (0-24 godzin) niezmienionej substancji czynnej oszacowano, że wydalanie wynosi 46% dawki po podaniu dożylnym, poniżej 1% po podaniu doustnym i około 3-13% po podaniu wziewnym.^{6 7}

Biorąc pod uwagę niską biodostępność po podaniu doustnym, połknięta część dawki nie ma istotnego wpływu na stężenie substancji czynnej w osoczu.^{8 9}

Dystrybucja

Parametry farmakokinetyczne opisujące rozmieszczenie bromku ipratropiowego w organizmie obliczono na podstawie stężeń w osoczu po podaniu dożylnym. Po podaniu dożylnym obserwuje się szybkie dwufazowe zmniejszenie stężenia leku w osoczu krwi.^{10 11 12}

Pozorna objętość dystrybucji bromku ipratropiowego w stanie równowagi (Vdss) wynosi około 176 l (≈ 2,4 l/kg).^{13 14 15}

Wiązanie bromku ipratropiowego z białkami osocza jest niewielkie i wynosi poniżej 20%.^{16 17 18}

Dane przedkliniczne wskazują, że bromek ipratropiowy jako czwartorzędowa amina nie przenika przez barierę łożyskową ani barierę krew-mózg.^{19 20 21}

Metabolizm

Po podaniu dożylnym, około 60% dawki bromku ipratropiowego jest metabolizowane, głównie w wątrobie na drodze utleniania.^{22 23}

W przypadku podania wziewnego około 87%-89% dawki podlega biotransformacji, również głównie w wątrobie na drodze oksydacji.²⁴

Zidentyfikowane metabolity bromku ipratropiowego powstają na drodze hydrolizy, odwodnienia lub eliminacji grupy hydroksymetylowej w obrębie kwasu tropowego. Metabolity te wykazują słabe powinowactwo do receptora muskarynowego i uważane są za nieczynne.^{25 26}

Eliminacja

Okres półtrwania bromku ipratropiowego w końcowej fazie eliminacji wynosi około 1,6 godziny.^{27 28}

Klirens całkowity bromku ipratropiowego wynosi 2,3 l/min, natomiast klirens nerkowy 0,9 l/min.^{29 30 31}

W badaniach z użyciem produktu znakowanego radioaktywnie stwierdzono, że w ciągu 6 dni 72,1% dawki po podaniu dożylnym, 9,3% po podaniu doustnym i 3,2% po podaniu wziewnym (zarówno w postaci niezmienionej, jak i w postaci metabolitów) wydalane jest z moczem.^{32 33}

Odzysk w kale wynosił 6,3% po podaniu dożylnym, 88,5% po podaniu doustnym i 69,4% po podaniu wziewnym.^{34 35}

Wydalanie bromku ipratropiowego po podaniu dożylnym (mierzone jako odzysk radioaktywności) odbywa się głównie przez nerki.³⁶

Okres półtrwania dla eliminacji mierzony z użyciem znakowanego izotopowo związku (pomiar dla związku w postaci niezmienionej, jak i w postaci metabolitów) wynosi 3,6 godziny.^{37 38}

Farmakokinetyka w skojarzeniach lekowych

W przypadku produktów zawierających bromek ipratropiowy w skojarzeniu z innymi substancjami czynnymi (np. z salbutamolem czy fenoterolowym bromowodorkiem), nie zaobserwowano istotnych interakcji farmakokinetycznych między składnikami. Jednoczesne podanie wziewne bromku ipratropiowego oraz innych leków rozszerzających oskrzela nie wpływa na zwiększenie wchłaniania ogólnoustrojowego któregokolwiek ze składników.^{39 40}

Nasilone działanie farmakodynamiczne produktów zawierających bromek ipratropiowy w skojarzeniu z innymi lekami rozszerzającymi oskrzela wynika ze skojarzonego miejscowego działania substancji leczniczych na płuca, a nie ze zmian w farmakokinetyce ogólnoustrojowej.⁴¹