Właściwości farmakokinetyczne
Citalopram

Właściwości farmakokinetyczne citalopramu

Citalopram, substancja czynna zawarta w preparacie Oropram, wykazuje charakterystyczny profil farmakokinetyczny, który określa jego zachowanie w organizmie pacjenta po podaniu. Poniżej przedstawiono szczegółowe dane dotyczące procesów farmakokinetycznych tej substancji.¹

Wchłanianie citalopramu

Po podaniu doustnym, citalopram wykazuje szybkie wchłanianie z przewodu pokarmowego. Maksymalne stężenie substancji w osoczu krwi (Cmax) występuje średnio po 4 godzinach, przy czym obserwowany zakres czasu do osiągnięcia tego stężenia wynosi od 1 do 7 godzin. Ważną cechą jest brak wpływu pokarmu na proces wchłaniania leku, co zwiększa komfort stosowania preparatu Oropram. Biodostępność citalopramu po podaniu doustnym jest wysoka i wynosi około 80%.²

Dystrybucja citalopramu

Po wchłonięciu citalopram podlega procesowi dystrybucji w organizmie. Objętość dystrybucji tej substancji mieści się w zakresie od 12 l/kg masy ciała do 17 l/kg masy ciała, co wskazuje na znaczący stopień penetracji do tkanek. Wiązanie citalopramu i jego metabolitów z białkami osocza wynosi poniżej 80%, co jest istotnym parametrem z punktu widzenia potencjalnych interakcji z innymi lekami.³

Metabolizm citalopramu

Citalopram podlega złożonym procesom metabolicznym, głównie w wątrobie. W wyniku tych procesów powstaje kilka metabolitów:⁴

• demetylocitalopram
• didemetylocitalopram
• N-tlenek citalopramu
• deaminowana pochodna kwasu propionowego

⁵

Z punktu widzenia aktywności farmakologicznej istotne jest, że trzy pierwsze metabolity (demetylocitalopram, didemetylocitalopram i N-tlenek citalopramu) również wykazują działanie farmakologiczne jako selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, jednak ich siła działania jest mniejsza w porównaniu do leku macierzystego. Natomiast deaminowana pochodna kwasu propionowego nie wykazuje działania farmakologicznego.⁶

W procesie metabolizmu citalopramu główną rolę odgrywa izoenzym CYP2C19 cytochromu P450. W przemianach metabolicznych mogą również uczestniczyć inne izoenzymy, w tym CYP3A4 i CYP2D6.⁷

Eliminacja citalopramu

Okres półtrwania citalopramu w surowicy wynosi około 1,5 doby, co determinuje schemat dawkowania preparatu Oropram. Klirens osoczowy tej substancji po podaniu ogólnoustrojowym wynosi około 0,3-0,4 l/min, zaś po podaniu doustnym wzrasta do około 0,4 l/min.⁸

Citalopram jest wydalany z organizmu przede wszystkim z żółcią (85% podanej dawki), a w mniejszym stopniu przez nerki (15% podanej dawki). W postaci niezmienionej z moczem wydalane jest około 12-13% podanej dawki. Klirens wątrobowy citalopramu wynosi około 0,3 l/min, natomiast klirens nerkowy waha się od 0,05 do 0,08 l/min.⁹

Stężenie citalopramu w stanie stacjonarnym

Citalopram osiąga stężenie w stanie stacjonarnym po 1 do 2 tygodniach regularnego stosowania. Wykazano liniową zależność pomiędzy stężeniem w osoczu w stanie stacjonarnym a przyjętą dawką leku. Po podaniu citalopramu w postaci Oropram w dawce 40 mg na dobę, stężenie w osoczu wynosi około 300 nmol/l. Co istotne z klinicznego punktu widzenia, nie wykazano bezpośredniej zależności pomiędzy stężeniem citalopramu w osoczu a działaniem leczniczym lub występowaniem działań niepożądanych.¹⁰

Właściwości farmakokinetyczne citalopramu w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów powyżej 65. roku życia obserwuje się zmiany w parametrach farmakokinetycznych citalopramu. Ze względu na wolniejszą przemianę materii w tej grupie wiekowej, okres półtrwania ulega wydłużeniu, a klirens zmniejszeniu. Te zmiany należy uwzględnić przy ustalaniu dawkowania preparatu Oropram u pacjentów geriatrycznych. ^{65 lat): U pacjentów w podeszłym wieku w wyniku wolniejszej przemiany materii okres półtrwania ulega wydłużeniu, a klirens – zmniejszeniu.”>11}

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby proces eliminacji citalopramu przebiega znacząco wolniej. Zaobserwowano, że okres półtrwania citalopramu oraz jego stężenie w osoczu są nawet dwukrotnie większe niż u osób z prawidłową czynnością wątroby. Ta różnica ma istotne implikacje kliniczne przy stosowaniu preparatu Oropram u pacjentów z chorobami wątroby.¹²

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

W przypadku pacjentów z lekkimi do umiarkowanych zaburzeniami czynności nerek, wolniejsza eliminacja nerkowa citalopramu nie wpływa istotnie na ogólne właściwości farmakokinetyczne tej substancji. Należy jednak zaznaczyć, że brakuje danych dotyczących stosowania citalopramu u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 20 ml/min).¹³

Polimorfizm genetyczny

Istotnym czynnikiem wpływającym na farmakokinetykę citalopramu jest polimorfizm genetyczny dotyczący enzymów metabolizujących. U osób z wolnym metabolizmem z udziałem enzymu CYP2C19 stężenie escitalopramu w osoczu było dwukrotnie większe w porównaniu do osób o szybkim metabolizmie z udziałem tego enzymu. Natomiast nie zaobserwowano podobnych zmian w ekspozycji u osób o wolnym metabolizmie z udziałem enzymu CYP2D6.¹⁴