Interakcje
Citalopram

Interakcje citalopramu z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Citalopram, jako selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), wchodzi w liczne interakcje z różnymi grupami leków. Znajomość tych interakcji jest kluczowa dla bezpiecznej farmakoterapii, szczególnie u pacjentów stosujących politerapię. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis interakcji farmakodynamicznych i farmakokinetycznych citalopramu.¹

Interakcje przeciwwskazane

Inhibitory monoaminooksydazy (MAO) – jednoczesne stosowanie citalopramu z inhibitorami MAO jest bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na ryzyko wystąpienia ciężkich działań niepożądanych, w tym potencjalnie śmiertelnego zespołu serotoninowego. Dotyczy to zarówno nieodwracalnych inhibitorów MAO (selegilina), jak i odwracalnych (linezolid, moklobemid). Zespół serotoninowy charakteryzuje się wysoką gorączką, wzmożoną potliwością, sztywnością mięśni, drgawkami klonicznymi, niestabilnością układu autonomicznego, drażliwością i pobudzeniem. W skrajnych przypadkach może prowadzić do rabdomiolizy, hipertermii, zaburzeń wielonarządowych, majaczenia i śpiączki.²

Leki wydłużające odstęp QT – citalopram nie powinien być stosowany jednocześnie z lekami wydłużającymi odstęp QT ze względu na ryzyko nasilenia tego działania. Do przeciwwskazanych należą:³

• Leki antyarytmiczne klasy IA i III
• Leki przeciwpsychotyczne (pochodne fentiazyny, pimozyd, haloperidol)
• Trójcykliczne leki przeciwdepresyjne
• Niektóre antybiotyki (sparfloksacyna, moksifloksacyna, erytromycyna podawana dożylnie, pentamidyna)
• Leki przeciwmalaryczne, szczególnie halofantryna
• Niektóre leki przeciwhistaminowe (astemizol, mizolastyna)

⁴

Pimozyd – jednoczesne stosowanie pimozydu i citalopramu jest szczególnie niebezpieczne. Badania wykazały, że citalopram w dawce 40 mg/dobę zwiększał stężenie pimozydu w osoczu oraz powodował wydłużenie odstępu QTc o około 10 ms, co może prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca.⁵

Terapia skojarzona z zachowaniem środków ostrożności

Selegilina – w małych dawkach (≤10 mg/dobę) jako selektywny inhibitor MAO-B nie wykazuje klinicznie istotnych interakcji z citalopramem, jednak jednoczesne stosowanie selegiliny w dawkach powyżej 10 mg/dobę jest przeciwwskazane.⁶

Leki serotoninergiczne – połączenie citalopramu z innymi lekami wpływającymi na układ serotoninergiczny wymaga szczególnej ostrożności:

• Lit i tryptofan – chociaż badania kliniczne nie wykazały istotnych interakcji, istnieją doniesienia o nasileniu działania SSRI przy jednoczesnym stosowaniu litu lub tryptofanu. Podczas takiej terapii należy regularnie monitorować stężenie litu w surowicy krwi.
• Agoniści receptorów serotoninowych (tramadol, buprenorfina, sumatryptan i inne tryptany) – skojarzenie z citalopramem może nasilać działanie serotoninergiczne i nie jest zalecane do czasu uzyskania dodatkowych danych dotyczących bezpieczeństwa.

⁷

Leki wpływające na hemostazę – jednoczesne stosowanie citalopramu z lekami przeciwzakrzepowymi, lekami wpływającymi na funkcję płytek krwi (niesteroidowe leki przeciwzapalne, kwas acetylosalicylowy, dipirydamol, tyklopidyna) lub innymi preparatami zwiększającymi ryzyko krwawień (np. atypowe leki przeciwpsychotyczne) może potęgować ryzyko wystąpienia krwotoków.⁸

Leki obniżające próg drgawkowy – citalopram, podobnie jak inne SSRI, może obniżać próg drgawkowy. Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania z lekami o podobnym działaniu, takimi jak:

• Inne leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI
• Neuroleptyki (szczególnie pochodne butyrofenonu, tioksantenu)
• Meflokina
• Bupropion
• Tramadol

⁹

Terapia elektrowstrząsowa (ECT) – brak badań klinicznych określających korzyści i zagrożenia związane z jednoczesnym stosowaniem ECT i citalopramu, co nakazuje szczególną ostrożność.¹⁰

Ziele dziurawca (Hypericum perforatum) – jednoczesne stosowanie preparatów zawierających ziele dziurawca może zwiększać częstość występowania działań niepożądanych citalopramu. Nie przeprowadzono szczegółowych badań interakcji farmakokinetycznych w tym zakresie.¹¹

Leki wywołujące hipokaliemię lub hipomagnezemię – zaleca się zachowanie ostrożności podczas równoczesnego stosowania citalopramu z lekami mogącymi obniżać stężenie potasu lub magnezu, gdyż mogą one zwiększać ryzyko wystąpienia zaburzeń rytmu serca, w tym arytmii złośliwych.¹²

Interakcje z alkoholem

Chociaż nie wykazano istotnych interakcji farmakodynamicznych ani farmakokinetycznych między citalopramem a alkoholem, nie zaleca się spożywania alkoholu podczas leczenia citalopramem. Alkohol może nasilać działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy oraz potęgować pewne działania niepożądane leku.¹³

Interakcje farmakokinetyczne

Biotransformacja citalopramu do demetylocitalopramu zachodzi za pośrednictwem trzech głównych izoenzymów cytochromu P-450: CYP2C19 (ok. 38%), CYP3A4 (ok. 31%) i CYP2D6 (ok. 31%). Ten wielodrożny metabolizm sprawia, że całkowite hamowanie biotransformacji citalopramu przez pojedynczy inhibitor enzymatyczny jest mało prawdopodobne, co zmniejsza ryzyko istotnych klinicznie interakcji farmakokinetycznych.¹⁴

Wpływ pokarmu – nie zaobserwowano istotnego wpływu pokarmów na wchłanianie lub inne parametry farmakokinetyczne citalopramu.¹⁵

Wpływ innych leków na farmakokinetykę citalopramu

Ketokonazol – silny inhibitor CYP3A4 nie powoduje istotnych zmian w farmakokinetyce citalopramu.¹⁶

Cymetydyna – silny inhibitor enzymów CYP2D6, CYP3A4 i CYP1A2 powoduje umiarkowane zwiększenie stężenia citalopramu w stanie równowagi. Podczas jednoczesnego stosowania tych leków zaleca się ostrożność i ewentualne zmniejszenie dawki citalopramu.¹⁷

Inhibitory CYP2C19 (omeprazol, esomeprazol, flukonazol, fluwoksamina, lanzoprazol, tyklopidyna) – mogą powodować umiarkowane (o około 50%) zwiększenie stężenia citalopramu w osoczu. Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania tych leków i rozważyć zmniejszenie dawki citalopramu w przypadku wystąpienia działań niepożądanych.¹⁸

Wpływ citalopramu na farmakokinetykę innych leków

Citalopram i jego metabolit demetylocitalopram są słabymi inhibitorami izoenzymów CYP1A2, CYP2C19 i CYP2D6, praktycznie nie hamują CYP2C9, CYP2E1 i CYP3A4. Podczas jednoczesnego stosowania citalopramu z substratami wymienionych enzymów obserwuje się brak zmian lub tylko niewielkie, klinicznie nieistotne zmiany w farmakokinetyce:¹⁹

• Substraty CYP1A2 (klozapina, teofilina)
• Substraty CYP2C9 (warfaryna)
• Substraty CYP2C19 (imipramina, mefenytoina)
• Substraty CYP2D6 (sparteina, imipramina, amitryptylina, rysperydon)
• Substraty CYP3A4 (warfaryna, karbamazepina, triazolam)

²⁰

Nie należy również oczekiwać interakcji zależnych od wiązania z białkami osocza.²¹

Escitalopram (aktywny enancjomer citalopramu) jest inhibitorem enzymu CYP2D6. Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania citalopramu z lekami o wąskim indeksie terapeutycznym, metabolizowanymi głównie przez CYP2D6, takimi jak:²²

• Flekainid
• Propafenon
• Metoprolol (szczególnie w niewydolności serca)
• Leki przeciwdepresyjne (dezypramina, klomipramina, nortryptylina)
• Leki przeciwpsychotyczne (rysperydon, tiorydazyna, haloperydol)

²³

W przypadku jednoczesnego stosowania citalopramu i metoprololu zaobserwowano dwukrotne zwiększenie stężenia metoprololu w osoczu, jednak bez klinicznie istotnego wpływu na ciśnienie krwi i częstość pracy serca u zdrowych ochotników.²⁴

Dezypramina, imipramina – chociaż nie zaobserwowano interakcji wpływających na stężenie citalopramu czy imipraminy, odnotowano zwiększenie stężenia dezypraminy (głównego metabolitu imipraminy) podczas skojarzonego leczenia z citalopramem. W takich przypadkach może być konieczne zmniejszenie dawki dezypraminy.²⁵

Inne leki – nie stwierdzono interakcji farmakokinetycznych citalopramu z lewomepromazyną, digoksyną (co oznacza brak wpływu na glikoproteinę P), karbamazepiną oraz jej metabolitem epoksydem karbamazepiny.²⁶

Tabela interakcji citalopramu