Właściwości farmakodynamiczne
Citalopram

Właściwości farmakodynamiczne citalopramu

Citalopram jest substancją czynną należącą do grupy leków przeciwdepresyjnych, sklasyfikowaną pod kodem ATC: N06A B04. Jego główną cechą farmakodynamiczną jest silne i wybiórczy wpływ hamujący na wychwyt zwrotny 5-hydroksytryptaminy (5-HT, serotoniny) w ośrodkowym układzie nerwowym. ¹

Mechanizm działania i profil farmakodynamiczny

Mechanizm działania przeciwdepresyjnego citalopramu jest prawdopodobnie bezpośrednio związany z jego zdolnością do selektywnego hamowania wychwytu zwrotnego serotoniny w neuronach mózgowych. Istotną cechą farmakodynamiczną tej substancji jest brak rozwoju tolerancji na hamowanie wychwytu 5-HT nawet podczas długotrwałej terapii. ²

Selektywność działania citalopramu przejawia się w minimalnym wpływie na wychwyt innych neuroprzekaźników – substancja ta praktycznie nie wpływa na wychwyt neuronalny noradrenaliny, dopaminy i kwasu gamma-aminomasłowego (GABA). Dodatkowo citalopram wykazuje nieznaczne powinowactwo lub całkowity jego brak do receptorów cholinergicznych, histaminowych oraz różnych podtypów receptorów adrenergicznych, serotoninergicznych i dopaminowych. ³

Struktura chemiczna i metabolity

Pod względem budowy chemicznej citalopram jest dwupierścieniową pochodną izobenzofuranu. Jego struktura wyraźnie różni się od trój- i czteropierścieniowych leków przeciwdepresyjnych oraz innych dostępnych substancji z tej grupy terapeutycznej. ⁴

W procesie metabolizmu citalopramu powstają główne metabolity, które również wykazują działanie hamujące wychwyt zwrotny serotoniny, jednakże ich aktywność jest słabsza niż związku macierzystego. Co istotne, metabolity te nie ingerują w przeciwdepresyjne działanie citalopramu, co potwierdza, że efekt terapeutyczny zależy głównie od substancji macierzystej. ⁵

Wpływ na repolaryzację serca

Badania elektrokardiograficzne przeprowadzone metodą podwójnie ślepej próby z kontrolą placebo u zdrowych ochotników wykazały, że citalopram wpływa na odstęp QTc w EKG w sposób zależny od dawki. Przy dawce 20 mg na dobę zaobserwowano wydłużenie odstępu QTc o 7,5 msec (90% przedział ufności 5,9-9,1) w porównaniu do wartości wyjściowych. Natomiast przy zastosowaniu wyższej dawki – 60 mg na dobę – wydłużenie to wynosiło 16,7 msec (90% przedział ufności 15,0-18,4). ⁶

Zaobserwowany wpływ citalopramu na wydłużenie odstępu QTc ma istotne znaczenie kliniczne, szczególnie w kontekście stosowania leku u pacjentów z predyspozycjami do zaburzeń rytmu serca oraz przy łączeniu z innymi lekami mogącymi wpływać na repolaryzację. ⁷