Działania niepożądane
Citalopram

Działania niepożądane citalopramu

Działania niepożądane obserwowane podczas stosowania citalopramu są zazwyczaj lekkie i przemijające. Najczęściej manifestują się w pierwszych tygodniach leczenia i ustępują zwykle wraz z poprawą stanu klinicznego pacjenta. Efekty te są przewidywalne i w większości przypadków nie stanowią przesłanki do przerwania terapii.¹

W trakcie badań klinicznych wykazano zależność niektórych działań niepożądanych od dawki leku. Dotyczy to przede wszystkim takich objawów jak: nasilone pocenie się, suchość błony śluzowej jamy ustnej, bezsenność, senność, biegunka, nudności oraz uczucie zmęczenia.²

Zagrożenia związane z ciężkimi działaniami niepożądanymi

Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalnie zagrażające życiu działania niepożądane citalopramu. Po wprowadzeniu leku do obrotu raportowano przypadki wydłużenia odstępu QT, nadkomorowych i komorowych zaburzeń rytmu serca, włącznie z zespołem Torsades de Pointes. Obserwowano je głównie u kobiet, pacjentów z hipokaliemią, z rozpoznanym wcześniej wydłużeniem odstępu QT lub z istniejącą chorobą serca.³

Innym istotnym zagrożeniem jest zespół serotoninowy, który może wystąpić szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych. Również istotnym ryzykiem jest możliwość pojawienia się myśli i zachowań samobójczych, szczególnie na początku terapii oraz po zmianie dawkowania.⁴

Należy monitorować pacjentów pod kątem wystąpienia drgawek, szczególnie u osób z wcześniejszymi zaburzeniami drgawkowymi w wywiadzie. Raportowano również przypadki napadu drgawkowego grand mal podczas stosowania citalopramu.⁵

Objawy odstawienia po przerwaniu leczenia

Przerwanie terapii citalopramem, zwłaszcza nagłe, często prowadzi do wystąpienia objawów odstawiennych. Do najczęstszych należą: zawroty głowy, zaburzenia czucia (w tym parestezje), zaburzenia snu (bezsenność i intensywne sny), pobudzenie lub niepokój, nudności i/lub wymioty, drżenie, splatanie, pocenie się, ból głowy, biegunka, kołatanie serca, chwiejność emocjonalna, drażliwość oraz zaburzenia widzenia.⁶

Jakkolwiek objawy te są zwykle łagodne lub umiarkowane i ustępują samoistnie, u niektórych pacjentów mogą być ciężkie i/lub przedłużone. Dlatego zaleca się stopniowe zakończenie leczenia poprzez redukcję dawki, gdy terapia citalopramem nie jest już wymagana.⁷

Wpływ na układ kostny

Badania epidemiologiczne przeprowadzone na pacjentach w wieku 50 lat i starszych, którzy przyjmowali leki z grupy SSRI (w tym citalopram) i TCA, wskazują na występowanie zwiększonego ryzyka złamań kości. Mechanizm leżący u podstaw tego zjawiska pozostaje nieznany, jednak wymaga uwzględnienia przy ocenie korzyści i ryzyka terapii u osób starszych.⁸

Tabela działań niepożądanych citalopramu

Poniższa tabela przedstawia odsetek niepożądanych reakcji związanych ze stosowaniem citalopramu, zaobserwowanych u > 1% pacjentów w badaniach klinicznych z podwójnie ślepą próbą kontrolowanych placebo lub w doniesieniach po wprowadzeniu leku do obrotu. Reakcje niepożądane są sklasyfikowane według częstości występowania oraz układów i narządów zgodnie z klasyfikacją MedDRA.^{1% pacjentów w badaniach klinicznych z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo lub w doniesieniach po wprowadzeniu leku do obrotu. Reakcje niepożądane przedstawiono wg klasyfikacji MedDRA: bardzo często (>1/10), często (>1/100, 1/1000, 10 000, <1/1000), bardzo rzadko (9}

Szczególne grupy ryzyka

Osoby w wieku podeszłym, pacjenci z chorobami serca, pacjenci z zaburzeniami funkcji wątroby lub nerek oraz osoby z wywiadem drgawkowym należą do grup zwiększonego ryzyka wystąpienia poważnych działań niepożądanych podczas terapii citalopramem.¹⁰

Kobiety w ciąży i okresie poporodowym stosujące citalopram mogą doświadczać krwotoków macicznych i poporodowych. Nie zaleca się stosowania citalopramu w tym okresie bez wyraźnej konieczności klinicznej i po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka.¹¹

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych, zaleca się regularne monitorowanie pacjentów, szczególnie w pierwszych tygodniach leczenia oraz po każdej zmianie dawki. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy neuropsychiatryczne, kardiologiczne oraz zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej.¹²

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania preparatu. Działania niepożądane należy zgłaszać za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹³