CYP2C9
CYP2C9 to jeden z kluczowych enzymów z rodziny cytochromu P450, odpowiedzialny za metabolizm około 15% wszystkich leków stosowanych klinicznie. Jest kodowany przez gen CYP2C9 znajdujący się na chromosomie 10q24 i występuje głównie w wątrobie, choć jego ekspresję wykazano również w jelicie cienkim, nerkach i płucach.
Enzym ten odgrywa zasadniczą rolę w biotransformacji wielu leków, w tym niesteroidowych leków przeciwzapalnych (jak diklofenak, ibuprofen), doustnych leków przeciwcukrzycowych (tolbutamid), przeciwpadaczkowych (fenytoina), przeciwzakrzepowych (warfaryna) oraz leków przeciwnadciśnieniowych (losartan). Metabolizuje również endogenne substancje, takie jak kwas arachidonowy i niektóre steroidy.
CYP2C9 charakteryzuje się znacznym polimorfizmem genetycznym, z ponad 60 zidentyfikowanymi wariantami allelicznymi. Najczęstsze warianty to CYP2C9*2 i CYP2C9*3, które wykazują obniżoną aktywność enzymatyczną w porównaniu z wariantem dzikim (CYP2C9*1). Polimorfizmy te mogą prowadzić do istotnych klinicznie różnic w metabolizmie leków, zwiększając ryzyko działań niepożądanych u pacjentów z genotypami wolno metabolizującymi.
W praktyce klinicznej oznaczanie genotypu CYP2C9 ma szczególne znaczenie przy stosowaniu warfaryny, gdzie pomaga w indywidualizacji dawkowania i zmniejszeniu ryzyka krwawień. Aktywność CYP2C9 może być modyfikowana przez inhibitory (flukonazol, amiodaron) i induktory (rifampicyna, karbamazepina), co stanowi istotne źródło interakcji lekowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zelsiglat
Celekoksyb, jako selektywny inhibitor COX-2, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony przewodu pokarmowego, układu sercowo-naczyniowego, nerek i wątroby. U pacjentów leczonych celekoksybem obserwowano perforacje, owrzodzenia i krwawienia przewodu pokarmowego, które w niektórych przypadkach zakończyły się zgonem. Szczególnie narażone są osoby starsze, stosujące jednocześnie inne NLPZ lub leki przeciwpłytkowe (np. kwas acetylosalicylowy), glikokortykosteroidy, nadużywające alkoholu oraz z chorobami przewodu pokarmowego w wywiadzie. Dawkowanie celekoksybu powinno być jak najniższe i najkrótsze, zwłaszcza że dawki 200 mg i 400 mg dwa razy na dobę wiążą się ze zwiększonym ryzykiem incydentów sercowo-naczyniowych, w tym zawałów mięśnia sercowego. Należy unikać jednoczesnego stosowania celekoksybu z innymi NLPZ poza kwasem acetylosalicylowym, który sam w połączeniu z celekoksybem zwiększa ryzyko powikłań przewodu pokarmowego.
antagonista receptora angiotensyny II, apiksaban, celekoksyb, choroba zakrzepowo-zatorowa, choroba zwyrodnieniowa stawów, cukrzyca, CYP2C9, CYP2D6, dabigatran, działanie nefrotoksyczne, glikokortykoid, hiperlipidemia, incydent sercowo-naczyniowy, inhibitor konwertazy angiotensyny, INR, laktoza jednowodna, lek moczopędny, lek przeciwpłytkowy, martwica wątroby, nadciśnienie tętnicze, nietolerancja galaktozy, niewydolność mięśnia sercowego, niewydolność serca, niewydolność wątroby, NLPZ, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie, piorunujące zapalenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, rywaroksaban, selektywny inhibitor COX-2, sulfonamid, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, warfaryna, zaburzenie czynności lewej komory, zatrzymanie płynów, zawał mięśnia sercowego, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Aporoza 10 mg
Rozuwastatyna, substancja czynna leku Aporoza, charakteryzuje się farmakokinetyką obejmującą maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane po około 5 godzinach oraz biodostępnością około 20%. Lek wykazuje rozległą dystrybucję (objętość dystrybucji ~134 l) i silne wiązanie z białkami osocza (~90%). Metabolizm rozuwastatyny jest niewielki (~10%), głównie przez CYP2C9, z powstawaniem aktywnych N-demetylowanych metabolitów (50% aktywności) oraz nieaktywnych laktonowych. Eliminacja odbywa się głównie przez kał (~90% dawki) i w mniejszym stopniu przez nerki (~5% w formie niezmienionej), z okresem półtrwania około 19 godzin. Farmakokinetyka jest liniowa, bez kumulacji po wielokrotnym podaniu, a parametry nie różnią się istotnie pod względem wieku i płci. U pacjentów azjatyckich obserwuje się dwukrotnie wyższą ekspozycję (AUC, Cmax), co wymaga modyfikacji dawkowania.
BCRP, biodostępność, Cmax, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP3A4, cytochrom P450, dyslipidemia, ekspozycja ogólnoustrojowa, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, laktonowe pochodne, liniowa farmakokinetyka, N-demetylowane pochodne, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, OATP1B1, objętość dystrybucji, okres półtrwania, polimorfizm ABCG2, polimorfizm genetyczny, polimorfizm SLCO1B1, reduktaza HMG-CoA, skala Child-Pugh, stężenie leku w osoczu, transporter OATP-C, wychwyt wątrobowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Doloxib 30 mg
Etorykoksyb, stosowany w dawce 120 mg/dobę, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne z innymi lekami, które wymagają szczególnej uwagi klinicznej. Współpodawanie z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi, takimi jak warfaryna, powoduje wzrost INR o około 13%, co wymaga monitorowania czasu protrombinowego, zwłaszcza na początku terapii lub po zmianie dawki. Etorykoksyb może osłabiać działanie leków moczopędnych, inhibitorów ACE i antagonistów receptora angiotensyny II, zwiększając ryzyko ostrej niewydolności nerek, szczególnie u osób starszych, odwodnionych lub z zaburzeniami czynności nerek. W połączeniu z kwasem acetylosalicylowym w dawce 81 mg/dobę nie wpływa na działanie antyagregacyjne, jednak zwiększa ryzyko owrzodzeń przewodu pokarmowego. Jednoczesne stosowanie z metotreksatem w dawce 120 mg etorykoksybu podnosi stężenie metotreksatu w osoczu o 28% i zmniejsza jego klirens nerkowy o 13%, co wymaga obserwacji pod kątem toksyczności. Ponadto, etorykoksyb zwiększa stężenie etynyloestradiolu (EE) w surowicy o 37% przy dawce 60 mg i o 50-60% przy dawce 120 mg, co może nasilać działania niepożądane doustnych środków antykoncepcyjnych oraz hormonalnej terapii zastępczej (HTZ), gdzie obserwuje się wzrost AUC niesprzężonych estrogenów: estronu o 41%, ekwiliny o 76% i 17-β-estradiolu o 22%.
antagonista receptora angiotensyny II, cyklosporyna, CYP1A2, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP3A4, czas protrombinowy, digoksyna, doustny lek antykoncepcyjny, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie antyagregacyjne, działanie nefrotoksyczne, etorykoksyb, etynyloestradiol, hormonalna terapia zastępcza, induktor enzymów CYP, inhibitor CYP3A4, inhibitor konwertazy angiotensyny, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja lekowa, izoenzym CYP, izoenzym cytochromu P450, izoenzym SULT1E1, ketokonazol, klirens nerkowy, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, lek moczopędny, lek zobojętniający, lit, metotreksat, międzynarodowy wskaźnik znormalizowany, mikonazol, minoksydyl, niesprzężony estrogen, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ostra niewydolność nerek, owrzodzenie przewodu pokarmowego, prednizolon, prednizon, ryfampicyna, salbutamol, skoniugowany estrogen, sulfotransferaza, takrolimus, toksyczność digoksyny, warfaryna, worykonazol, żylny incydent zakrzepowo-zatorowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Carvetrend 25 mg
Karwedylol, aktywny składnik preparatu Carvetrend, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Jako substrat i inhibitor glikoproteiny P oraz metabolizowany przez enzymy CYP2D6, CYP2C9 i częściowo CYP3A4 i CYP2E1, karwedylol może zwiększać biodostępność leków takich jak digoksyna (wzrost stężenia o 20%), cyklosporyna (wzrost o 10-20%, konieczność redukcji dawki o około 20%) oraz takrolimus, a także sam podlega modulacji przez inhibitory i induktory tych enzymów. Interakcje z amiodaronem prowadzą do 2,2-krotnego wzrostu stężenia karwedylolu, natomiast ryfampicyna zmniejsza jego stężenie o około 60%, osłabiając działanie hipotensyjne. Fluoksetyna i paroksetyna, silne inhibitory CYP2D6, zwiększają AUC enancjomerów karwedylolu (R o 77%, S o 35%), choć bez istotnych klinicznie skutków ubocznych. Spożycie soku grejpfrutowego powoduje 1,2-krotne zwiększenie AUC karwedylolu, co wymaga unikania jednoczesnego stosowania do ustabilizowania dawki.
alfa-1-adrenolityk, amina katecholowa, antagonista wapnia, beta-adrenomimetyk, beta-agonista, cyklosporyna, CYP2C9, CYP2D6, CYP2E1, CYP3A4, deetyloamiodaron, digoksyna, działanie beta-adrenolityczne, działanie inotropowe ujemne, działanie niepożądane, enancjomer karwedylolu, glikoproteina p, hipoglikemia, inhibitor CYP2D6, inhibitor enzymu, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, lek przeciwcukrzycowy, mikrosomy wątroby, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, ryfampicyna, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego - Leksykon leków
Interakcje leku – Lipanthyl Supra 215 mg 215 mg
Fenofibrat w dawce 215 mg (Lipanthyl Supra) wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z wieloma lekami, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej. Nasilenie działania doustnych leków przeciwzakrzepowych poprzez wypieranie z wiązań białkowych i hamowanie metabolizmu wymaga redukcji dawki tych leków o około 1/3 na początku terapii oraz regularnego monitorowania INR. Równoczesne stosowanie fenofibratu z cyklosporyną wiąże się z wysokim ryzykiem odwracalnej niewydolności nerek, co wymaga ścisłego monitorowania funkcji nerek i natychmiastowego przerwania fenofibratu w przypadku pogorszenia parametrów nerkowych. Koedukacja z inhibitorami reduktazy HMG-CoA (statynami) oraz innymi fibratami zwiększa ryzyko miotoksyczności, dlatego konieczne jest monitorowanie objawów miopatii i aktywności kinazy kreatynowej (CK). Ponadto, fenofibrat może powodować paradoksalne obniżenie stężenia HDL cholesterolu podczas terapii z glitazonami, co wymaga regularnej kontroli lipidogramu i ewentualnej modyfikacji leczenia.
cholesterol HDL, cyklosporyna, CYP1A2, CYP2A6, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP2E1, CYP3A4, cytochrom P450, dna moczanowa, doustny lek przeciwzakrzepowy, dyslipidemia, enzym wątrobowy, fenofibrat, fibrat, glitazon, hepatocyt, hepatotoksyczność, hiperurykemia, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fenofibrynowy, kwas moczowy, mięsień, mikrosom wątroby, miopatia, miotoksyczność, niewydolność nerek, statyna, tiazolidynedion, toksyczność mięśniowa, wskaźnik INR - Leksykon substancji czynnych
Flurbiprofen – Właściwości farmakokinetyczne
Flurbiprofen, niesteroidowy lek przeciwzapalny, wykazuje szybkie wchłanianie niezależnie od formy podania, z wykrywalnym stężeniem we krwi już po 2-5 minutach (aerozol) do 5 minut (pastylki twarde 8,75 mg). Maksymalne stężenia w osoczu osiągane są w czasie 30-90 minut, zależnie od postaci farmaceutycznej: pastylki twarde 8,75 mg osiągają 1,4 μg/mL po 40-45 minutach, Vocaflam 2,65 μg/mL po 40-60 minutach, aerozol Strepsils Intensive Direct 1,6 μg/mL po 30 minutach, a tabletki 50 mg wykazują stężenie około 6,2 μg/mL, czyli 4-4,4 razy wyższe. Wchłanianie zachodzi częściowo przez błonę śluzową jamy ustnej na drodze dyfuzji biernej, a szybkość wchłaniania i osiągane stężenia są porównywalne do podania doustnego równoważnej dawki. Flurbiprofen wiąże się w około 99% z białkami osocza i jest metabolizowany głównie przez CYP2C9, z okresem półtrwania eliminacji wynoszącym 3-6 godzin. Około 20-25% dawki doustnej wydalane jest w postaci niezmienionej przez nerki, a lek przenika do mleka matki w bardzo niskich stężeniach (<0,05 μg/mL).
biorównoważność, CYP2C9, dyfuzja bierna, dystrybucja w organizmie, flurbiprofen, hydroksylacja, niesteroidowy lek przeciwzapalny, okres półtrwania, podanie doodbytnicze, postać niezmieniona, stężenie maksymalne, substancja czynna, wchłanianie flurbiprofenu, wchłanianie podpoliczkowe, wiązanie z białkami osocza, właściwości farmakokinetyczne, wydalanie z moczem - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Dabigatran Etexilate Adamed 150 mg
Dabigatran eteksylat jest prolekiem, który po podaniu doustnym ulega szybkiej hydrolizie do aktywnego dabigatranu, charakteryzującego się bezwzględną dostępnością biologiczną około 6,5%. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest w ciągu 0,5-2 godzin u zdrowych ochotników, natomiast po zabiegach chirurgicznych czas ten wydłuża się do około 6 godzin, co jest związane z wpływem znieczulenia ogólnego i porażenia mięśniówki przewodu pokarmowego. Dabigatran wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza (34-35%) oraz umiarkowaną dystrybucję tkankową (objętość dystrybucji 60-70 L). Metabolizm obejmuje sprzęganie do farmakologicznie czynnych acyloglukuronidów, a eliminacja odbywa się głównie przez nerki (około 85% niezmienionego leku w moczu) z klirensem około 100 mL/min. Okres półtrwania u zdrowych osób wynosi około 11-14 godzin, wydłużając się istotnie u pacjentów z niewydolnością nerek (do 27,2 h przy CrCL <30 mL/min). Spożycie pokarmu nie wpływa na biodostępność, ale opóźnia czas osiągnięcia Cmax o około 2 godziny.
acyloglukuronid, CYP2C9, CYP3A4, cytochrom P450, dabigatran eteksylat, dostępność biologiczna, dystrybucja tkankowa, działanie przeciwzakrzepowe, esteraza, hemodializa, hydroksypropylometyloceluloza, klasyfikacja Childa-Pugha, klirens kreatyniny, migotanie przedsionków, model dwuwykładniczy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, parametry farmakodynamiczne, porażenie mięśniówki, profil farmakokinetyczny, przesączanie kłębuszkowe, schyłkowa niewydolność nerek, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, wiązanie z białkami osocza, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Interakcje leku – Prefaxine 150 mg
Wenlafaksyna, substancja czynna Prefaxine, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Przeciwwskazane jest łączne stosowanie wenlafaksyny z nieodwracalnymi, nieselektywnymi inhibitorami MAO (przerwa 14 dni przed włączeniem wenlafaksyny i 7 dni po jej odstawieniu) oraz odwracalnymi, selektywnymi inhibitorami MAO-A (moklobemid) ze względu na wysokie ryzyko zespołu serotoninowego. Podobne ryzyko dotyczy jednoczesnego stosowania z linezolidem, SSRI, SNRI, tryptanami, opioidami (fentanyl, tramadol, tapentadol, petydyna, metadon, pentazocyna), litem oraz innymi lekami wpływającymi na przekaźnictwo serotoninergiczne. Ponadto, wenlafaksyna może wydłużać odstęp QT, co w połączeniu z lekami przeciwarytmicznymi klasy Ia i III, niektórymi lekami przeciwpsychotycznymi, makrolidami i chinolonami zwiększa ryzyko groźnych arytmii komorowych, w tym torsade de pointes. W przypadku inhibitorów CYP3A4 (np. ketokonazol) obserwuje się wzrost stężenia wenlafaksyny i jej aktywnego metabolitu O-demetylowenlafaksyny (AUC wzrasta o 21-70%), co wymaga ostrożności i ewentualnej korekty dawki.
antybiotyk chinolonowy, antybiotyk makrolidowy, arytmia komorowa, błękit metylenowy, CYP1A2, CYP2C19, CYP2C9, CYP3A4, dekstrometorfan, dziurawiec zwyczajny, haloperydol, hepatotoksyczność, hipertermia, imipramina, indynawir, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, inhibitor monoaminooksydazy, ketokonazol, lek przeciwarytmiczny klasy Ia i III, linezolid, metoprolol, moklobemid, nadciśnienie tętnicze, nieodwracalny nieselektywny IMAO, O-demetylowenlafaksyna, odwracalny selektywny inhibitor MAO-A, opioid, prekursor serotoniny, rysperydon, skurcz miokloniczny, SNRI, SSRI, torsade de pointes, tryptan, wenlafaksyna, wydłużenie odstępu QT, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Interakcje leku – Vivacor 25 mg
Karwedylol, substancja czynna leku Vivacor, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Jako substrat i inhibitor glikoproteiny P oraz metabolizowany przez enzymy CYP2D6 i CYP2C9, karwedylol może zwiększać biodostępność leków takich jak digoksyna (wzrost ekspozycji do 20%) i cyklosporyna (wzrost ekspozycji o 10-20%), co wymaga monitorowania ich stężeń. Amiodaron podwaja stężenia R- i S-karwedylolu (2,3-krotny wzrost), natomiast ryfampicyna zmniejsza ekspozycję na karwedylol o około 60%, osłabiając jego działanie hipotensyjne. Inhibitory CYP2D6, takie jak fluoksetyna i paroksetyna, zwiększają AUC enancjomeru R(+) karwedylolu o 77%. Interakcje te mają kluczowe znaczenie w terapii pacjentów z niewydolnością serca i nadciśnieniem tętniczym, wymagając ścisłego monitorowania farmakokinetyki i efektów klinicznych.
agonista receptora beta-adrenergicznego, amiodaron, antagonista receptora alfa-1-adrenergicznego, antagonista wapnia, bradykardia, cyklosporyna, CYP2C9, CYP2D6, deetyloamiodaron, digoksyna, diltiazem, działanie inotropowo ujemne, fluoksetyna, glikoproteina p, hipoglikemia, inhibitor CYP2D6, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, karwedylol, katecholamina, klonidyna, lek beta-adrenolityczny, lek hipoglikemizujący, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwnadciśnieniowy, lek znieczulający, niedociśnienie, niesteroidowy lek przeciwzapalny, przewodzenie przedsionkowo-komorowe, ryfampicyna, werapamil, zaburzenie przewodzenia przedsionkowo-komorowego - Leksykon leków
Interakcje leku – Kwikaton 50 mg
Wildagliptyna, składnik preparatu Kwikaton, charakteryzuje się minimalnym potencjałem interakcji farmakokinetycznych, co wynika z braku metabolizmu przez enzymy cytochromu P450 oraz braku wpływu na ich indukcję lub hamowanie. Badania kliniczne wykazały brak istotnych interakcji farmakokinetycznych z doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi (pioglitazon, metformina, gliburyd) oraz lekami kardiologicznymi, takimi jak digoksyna, warfaryna (CYP2C9), amlodypina, ramipryl, walsartan i symwastatyna. Należy jednak zachować ostrożność przy interpretacji tych danych, gdyż badania przeprowadzono na zdrowych ochotnikach, a nie na populacji pacjentów z cukrzycą. Szczególną uwagę wymaga jednoczesne stosowanie wildagliptyny z inhibitorami ACE ze względu na zwiększone ryzyko obrzęku naczynioruchowego, co jest związane z kumulacją efektów na metabolizm bradykininy.
amlodypina, bradykinina, choroba tarczycy, CYP2C9, cytochrom P450, digoksyna, diuretyk tiazydowy, doustny lek przeciwcukrzycowy, działanie diabetogenne, działanie hipoglikemizujące, gliburyd, glikogenoliza, glukoneogeneza wątrobowa, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hipoglikemia, hormon przeciwregulacyjny, inhibitor ACE, INR, interakcja farmakokinetyczna, kortykosteroid, lek hipolipemizujący, metformina, monitorowanie glikemii, obrzęk naczynioruchowy, P-glikoproteina, pioglitazon, ramipryl, receptor β-adrenergiczny, sympatykomimetyk, symwastatyna, tiazyd, walsartan, warfaryna, wildagliptyna - Leksykon leków
Interakcje leku – Lenalidomide Pharmascience 20 mg
Lenalidomid wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne, zwłaszcza w terapii skojarzonej u pacjentów ze szpiczakiem mnogim. Szczególną uwagę należy zwrócić na zwiększone ryzyko powikłań zakrzepowych przy jednoczesnym stosowaniu czynników stymulujących erytropoezę oraz hormonalnej terapii zastępczej, co wymaga rozważenia profilaktyki przeciwzakrzepowej. Lenalidomid w dawce 10 mg/dobę nie wpływa istotnie na farmakokinetykę warfaryny (25 mg) ani nie indukuje enzymów CYP450, jednak deksametazon, stosowany często w skojarzeniu, może zmniejszać skuteczność doustnych środków antykoncepcyjnych oraz wpływać na metabolizm warfaryny, co wymaga ścisłego monitorowania INR. Jednoczesne podawanie lenalidomidu zwiększa stężenie digoksyny o 14% (pojedyncza dawka 0,5 mg), co przy wąskim indeksie terapeutycznym wymaga regularnego monitorowania jej poziomu w surowicy. Ponadto, współstosowanie lenalidomidu ze statynami zwiększa ryzyko rabdomiolizy, dlatego konieczna jest kontrola kliniczna i laboratoryjna, w tym monitorowanie aktywności kinazy kreatynowej.
CYP1A2, CYP2B6, CYP2C19, CYP2C9, CYP3A4, cytochrom P450, cytopenia, czynnik stymulujący erytropoezę, doustny środek antykoncepcyjny, dysfagia, erytropoeza, glikoproteina p, hepatocyt, hepatotoksyczność, hormonalna terapia zastępcza, indukcja enzymatyczna, induktor enzymatyczny, INR, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, mielosupresja, profilaktyka przeciwzakrzepowa, rabdomioliza, szpiczak mnogi, teratogenność, trombocytopenia, warfaryna, zatorowość - Leksykon leków
Interakcje leku – Davoster 0,5 mg
Dutasteryd, metabolizowany głównie przez enzymy CYP3A4 i CYP3A5, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne z inhibitorami tych enzymów. Silne inhibitory CYP3A4 (np. rytonawir, indynawir, ketokonazol, itrakonazol, nefazodon) mogą znacząco zwiększać stężenie dutasterydu w surowicy, co wymaga rozważenia zmniejszenia częstości podawania leku w przypadku działań niepożądanych. Umiarkowane inhibitory CYP3A4 i P-glikoproteiny, takie jak werapamil i diltiazem, podnoszą stężenie dutasterydu o 1,6-1,8 raza. Wydłużenie okresu półtrwania dutasterydu może przekroczyć 6 miesięcy, co wpływa na czas osiągnięcia stanu stacjonarnego. Nie stwierdzono istotnych interakcji z lekami wiążącymi kwasy żółciowe (np. cholestyraminą) ani wpływu dutasterydu na metabolizm innych leków metabolizowanych przez CYP1A2, CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19 i CYP3A4. Ponadto, dutasteryd nie wpływa na farmakokinetykę tamsulozyny i terazosyny, co umożliwia bezpieczne łączenie terapii u pacjentów z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego.
5α-reduktaza, antagonista receptorów α-adrenergicznych, cholestyramina, CYP1A2, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP3A4, CYP3A5, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, digoksyna, diltiazem, dutasteryd, glikol propylenowy, indynawir, inhibitor CYP3A4, itrakonazol, ketokonazol, łagodny rozrost gruczołu krokowego, nefazodon, P-glikoproteina, rak gruczołu krokowego, rytonawir, swoisty antygen sterczowy, tamsulozyna, terazosyna, warfaryna, werapamil - Leksykon leków
Interakcje leku – Ritonavir Aurovitas 100 mg
Rytonawir (Ritonavir Aurovitas) wykazuje silne hamowanie izoenzymów cytochromu P450, głównie CYP3A4 oraz CYP2D6, co prowadzi do istotnych klinicznie zmian stężeń leków metabolizowanych przez te enzymy. Dodatkowo rytonawir hamuje glikoproteinę P oraz indukuje enzymy sprzęgające z kwasem glukuronowym i izoenzymy CYP1A2, CYP2C8, CYP2C9 i CYP2C19, co może skutkować zmniejszeniem stężeń niektórych leków. W praktyce klinicznej obserwuje się m.in. 64% wzrost AUC amprenawiru i 5-krotny wzrost Cmin przy jednoczesnym stosowaniu amprenawiru 600 mg 2x/dobę z rytonawirem 100 mg 2x/dobę. Interakcje z lekami takimi jak alprazolam, digoksyna czy feksofenadyna wymagają monitorowania stężeń i dostosowania dawek, zwłaszcza że efekt hamowania CYP3A4 i glikoproteiny P może ulegać osłabieniu w czasie. Rytonawir jest także podatny na indukcję metabolizmu przez leki takie jak delawirdyna, efawirenz, fenytoina, ryfampicyna oraz preparaty z dziurawca zwyczajnego, co może znacząco obniżać jego stężenie w surowicy i wymagać modyfikacji terapii.
alprazolam, amprenawir, benzodiazepina, CYP1A2, CYP2C19, CYP2C8, CYP2C9, CYP2D6, CYP3A4, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, delawirdyna, digoksyna, dziurawiec zwyczajny, efawirenz, feksofenadyna, fenytoina, glikoproteina p, glikozyd nasercowy, hamowanie CYP3A4, hepatotoksyczność, Hypericum perforatum, inhibitor proteazy, inhibitor proteazy HIV, izoenzym, kwas glukuronowy, lek przeciwretrowirusowy, ryfampicyna, rytonawir, terapia HIV, toksyczność alkoholu, zawroty głowy - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Rosutrox 10 mg
Rozuwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, charakteryzuje się farmakokinetyką obejmującą szybkie osiągnięcie maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) po około 5 godzinach oraz bezwzględną biodostępnością na poziomie około 20%, co wskazuje na istotny efekt pierwszego przejścia. Lek wykazuje znaczną dystrybucję tkankową (objętość dystrybucji około 134 l) oraz wysokie wiązanie z białkami osocza (~90%, głównie albuminami). Metabolizm rozuwastatyny jest ograniczony (~10%), głównie przez izoenzym CYP2C9, z mniejszym udziałem CYP2C19, CYP3A4 i CYP2D6, a jej metabolity N-demetylowane zachowują około 50% aktywności farmakologicznej. Eliminacja odbywa się głównie przez przewód pokarmowy (~90% w postaci niezmienionej) oraz w mniejszym stopniu przez nerki (~10%, z czego 5% w formie niezmienionej). Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi około 19 godzin, a średni klirens osoczowy około 50 l/h, co umożliwia stosowanie leku w dawkowaniu raz na dobę bez ryzyka kumulacji.
białko transportujące BCRP, białko transportujące OATP1B1, biotransformacja, cholesterol LDL, ciężka niewydolność nerek, CYP2C9, cytochrom P450, dyslipidemia, efekt pierwszego przejścia, ekspozycja ustrojowa, eliminacja leku, genotyp ABCG2, genotyp SLCO1B1, hepatocyt, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, inhibitor reduktazy HMG-CoA, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, liniowość farmakokinetyki, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pacjent dializowany, pochodna laktonowa, pochodna N-demetylowana, pole pod krzywą, polimorfizm genetyczny, profil farmakokinetyczny, skala Child-Pugh, stężenie w osoczu, transporter OATP-C, wiązanie z białkami osocza, wychwyt wątrobowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Pantoprazole Reig Jofre 40 mg
Pantoprazol REIG JOFRE w dawce 40 mg, podawany dożylnie, jako inhibitor pompy protonowej wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie poprzez podwyższenie pH żołądkowego oraz metabolizm przez enzymy cytochromu P-450 (głównie CYP2C19 i CYP3A4). Istotne klinicznie jest zmniejszenie biodostępności leków o pH-zależnym wchłanianiu, takich jak azole przeciwgrzybicze (ketokonazol, itrakonazol, pozakonazol), erlotynib oraz leki przeciwretrowirusowe (zwłaszcza atazanawir), co może prowadzić do obniżenia ich skuteczności terapeutycznej. Jednoczesne stosowanie pantoprazolu z atazanawirem jest przeciwwskazane. Ponadto, u pacjentów przyjmujących pochodne kumaryny (fenprokumon, warfaryna) zaleca się monitorowanie INR podczas rozpoczynania, zakończenia lub nieregularnego stosowania pantoprazolu ze względu na ryzyko zmian wartości protrombinowego wskaźnika znormalizowanego.
amoksycylina, antybiotyk, atazanawir, azole przeciwgrzybicze, choroba wątroby, choroba wrzodowa, CYP1A2, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP2E1, CYP3A4, cytochrom P-450, czas protrombinowy, dehydrogenaza alkoholowa, diazepam, digoksyna, diklofenak, doustny środek antykoncepcyjny, eradykacja Helicobacter pylori, erlotynib, etynyloestriadol, fenprokumon, glibenklamid, glikoproteina p, inhibitor pompy protonowej, INR, itrakonazol, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, kofeina, kwas solny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzakrzepowy, lewonorgestrel, metoprolol, metronidazol, naproksen, nifedypina, pH żołądkowe, piroksykam, pochodna kumaryny, pozakonazol, refluks żołądkowo-przełykowy, środek zobojętniający kwas żołądkowy, teofilina, warfaryna, zakażenie HIV, zapalenie błony śluzowej żołądka - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ezehron Duo 20 mg + 10 mg
Produkt leczniczy Ezehron Duo zawiera rozuwastatynę i ezetymib, które wykazują specyficzne właściwości farmakokinetyczne. Rozuwastatyna osiąga maksymalne stężenie w osoczu po około 5 godzinach, z biodostępnością około 20%, jest w dużej mierze wychwytywana przez wątrobę, a jej metabolizm ograniczony do około 10%, głównie przez CYP2C9. Okres półtrwania wynosi około 19 godzin, a około 90% dawki jest wydalane z kałem. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (ClCr <30 ml/min) stężenie rozuwastatyny wzrasta trzykrotnie, a jej N-demetylowego metabolitu dziewięciokrotnie. U osób z umiarkowaną niewydolnością wątroby (7-9 punktów w skali Childa-Pugha) obserwuje się co najmniej dwukrotne zwiększenie ekspozycji na lek. Polimorfizmy genetyczne SLCO1B1 i ABCG2 mogą zwiększać ekspozycję na rozuwastatynę, co wymaga rozważenia modyfikacji dawki.
ABCG2, albumina, BCRP, biodostępność, ciężka choroba nerek, ciężkie zaburzenia czynności nerek, CYP2C9, cytochrom P450, ezetymib, glukuronid fenolowy, hemodializa, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia, hipercholesterolemia rodzinna homozygotyczna, klirens kreatyniny, krążenie jelitowo-wątrobowe, łagodna niewydolność wątroby, OATP1B1, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pochodna N-demetylowa, polimorfizm genetyczny, reduktaza HMG-CoA, rozuwastatyna, sitosterolemia, skala Childa-Pugha, SLCO1B1, transporter OATP-C, umiarkowana niewydolność wątroby, wychwyt wątrobowy