Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Wenlafaksyna, substancja czynna produktu leczniczego Prefaxine, może wchodzić w istotne interakcje z wieloma grupami leków. Właściwe zrozumienie tych interakcji jest kluczowe dla bezpiecznego stosowania leku i unikania potencjalnie niebezpiecznych powikłań.¹

Inhibitory monoaminooksydazy (IMAO)

Nieodwracalne, nieselektywne IMAO nie powinny być stosowane jednocześnie z wenlafaksyną. Wprowadzenie wenlafaksyny do terapii jest możliwe dopiero po upływie co najmniej 14 dni od zakończenia leczenia nieodwracalnymi, nieselektywnymi IMAO. Z kolei leczenie nieodwracalnymi, nieselektywnymi IMAO można rozpocząć dopiero po upływie minimum 7 dni od zakończenia stosowania wenlafaksyny.²

Odwracalne, selektywne inhibitory MAO-A (moklobemid) są przeciwwskazane w połączeniu z wenlafaksyną ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego. Jeśli pacjent przyjmował wcześniej odwracalny IMAO, przerwa przed włączeniem wenlafaksyny może być krótsza niż 14 dni. Natomiast odwracalne IMAO można wprowadzić po co najmniej 7 dniach od zakończenia leczenia wenlafaksyną.³

Linezolid, antybiotyk będący słabym odwracalnym, nieselektywnym IMAO, nie powinien być podawany pacjentom leczonym wenlafaksyną. Opisywano poważne działania niepożądane u pacjentów, którzy przyjmowali te leki w zbyt krótkim odstępie czasowym, obejmujące drżenia mięśni, skurcze miokloniczne, obfite pocenie się, nudności, wymioty, nagłe zaczerwienienie twarzy, zawroty głowy, hipertermię przypominającą złośliwy zespół neuroleptyczny, drgawki, a nawet zgon.⁴

Ryzyko zespołu serotoninowego

Podczas terapii wenlafaksyną istnieje ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego, stanu zagrażającego życiu, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wpływających na przekaźnictwo serotoninergiczne. Do takich leków należą:⁵

• Tryptany – stosowane w leczeniu migreny
• Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) i inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI)
• Lit – stosowany w leczeniu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych
• Sybutramina – środek zmniejszający łaknienie
• Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) – ziołowy środek o działaniu przeciwdepresyjnym
• Opioidy: fentanyl i jego analogi, tramadol, tapentadol, petydyna, metadon, pentazocyna
• Dekstrometorfan – składnik leków przeciwkaszlowych
• Leki osłabiające metabolizm serotoniny, takie jak IMAO czy błękit metylenowy
• Prekursory serotoniny, np. suplementy tryptofanu
• Leki przeciwpsychotyczne lub inne antagonisty dopaminy

Jeżeli leczenie skojarzone wenlafaksyną z SSRI, SNRI lub agonistą receptora serotoninowego jest klinicznie uzasadnione, zaleca się szczególną obserwację pacjenta, zwłaszcza na początku terapii i przy zwiększaniu dawek. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania wenlafaksyny z prekursorami serotoniny.⁶

Interakcje z substancjami działającymi na OUN

Ryzyko stosowania wenlafaksyny w połączeniu z innymi substancjami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) nie zostało systematycznie zbadane. Zaleca się ostrożność podczas takiego leczenia skojarzonego.⁷

Interakcje z lekami wydłużającymi odstęp QT

Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z lekami wydłużającymi odstęp QT zwiększa ryzyko wydłużenia tego odstępu i potencjalnie groźnych arytmii komorowych, w tym torsade de pointes. Należy unikać jednoczesnego podawania następujących grup leków:⁸

• Leki przeciwarytmiczne klasy Ia i III (np. chinidyna, amiodaron, sotalol, dofetylid)
• Niektóre leki przeciwpsychotyczne (np. tiorydazyna)
• Niektóre antybiotyki makrolidowe (np. erytromycyna)
• Niektóre leki przeciwhistaminowe
• Niektóre antybiotyki chinolonowe (np. moksyfloksacyna)

Powyższa lista nie jest kompletna – należy unikać stosowania również innych produktów leczniczych mogących znacząco wydłużać odstęp QT.⁹

Interakcje z lekami metabolizowanymi przez enzymy cytochromu P450

Badania wykazały, że wenlafaksyna jest słabym inhibitorem CYP2D6. W badaniach in vivo nie wykazano hamowania CYP3A4 (alprazolam i karbamazepina), CYP1A2 (kofeina), CYP2C9 (tolbutamid) oraz CYP2C19 (diazepam).¹⁰

Wpływ innych produktów leczniczych na działanie wenlafaksyny

Ketokonazol i inne inhibitory CYP3A4 (np. atazanawir, klarytromycyna, indynawir, itrakonazol, worykonazol, posakonazol, nelfinawir, rytonawir, sakwinawir, telitromycyna) mogą zwiększać stężenie wenlafaksyny i jej aktywnego metabolitu O-demetylowenlafaksyny w osoczu. Badania farmakokinetyczne wykazały zwiększenie wartości AUC wenlafaksyny o 70% u pacjentów intensywnie metabolizujących i o 21% u wolno metabolizujących przy udziale CYP2D6. Zaleca się ostrożność podczas jednoczesnego stosowania wenlafaksyny z inhibitorami CYP3A4.¹¹

Lit: Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i litu może spowodować wystąpienie zespołu serotoninowego.¹²

Diazepam: Wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę i farmakodynamikę diazepamu ani jego aktywnego metabolitu demetylodiazepamu. Podobnie, diazepam nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Nie jest znane występowanie interakcji z innymi benzodiazepinami.¹³

Imipramina: Wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę imipraminy ani 2-hydroksyimipraminy, natomiast może zwiększać stężenie 2-hydroksydezypraminy od 2,5 do 4,5 razy przy dawkach 75-150 mg na dobę. Zaleca się szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania wenlafaksyny i imipraminy.¹⁴

Haloperydol: Badania farmakokinetyczne wykazały zmniejszenie o 42% całkowitego klirensu haloperydolu po podaniu doustnym, zwiększenie wartości AUC o 70%, zwiększenie wartości Cmax o 88%, ale brak zmiany okresu półtrwania. Znaczenie kliniczne tej interakcji nie jest znane, ale zaleca się ostrożność podczas jednoczesnego stosowania.¹⁵

Rysperydon: Wenlafaksyna zwiększa wartość AUC rysperydonu o 50%, jednak ma niewielki wpływ na profil farmakokinetyczny całkowitej frakcji aktywnej (rysperydon i 9-hydroksyrysperydon). Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest znane.¹⁶

Metoprolol: Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i metoprololu zwiększa stężenie metoprololu w osoczu o około 30-40%, bez wpływu na stężenie aktywnego metabolitu α-hydroksymetoprololu. Metoprolol nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny ani O-demetylowenlafaksyny. Zaleca się szczególną ostrożność u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym.¹⁷

Indynawir: Badania farmakokinetyczne wykazały zmniejszenie wartości AUC o 28% oraz zmniejszenie wartości Cmax o 36% dla indynawiru. Indynawir nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest znane.¹⁸

Doustne środki antykoncepcyjne: Po wprowadzeniu produktu do obrotu odnotowano przypadki nieplanowanych ciąż u pacjentek przyjmujących doustne środki antykoncepcyjne podczas leczenia wenlafaksyną. Nie ma jednoznacznych dowodów potwierdzających, że ciąże te były wynikiem interakcji między lekami antykoncepcyjnymi a wenlafaksyną. Nie przeprowadzono badań interakcji z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi.¹⁹

Interakcje z alkoholem

Wenlafaksyna nie nasila zaburzeń funkcji umysłowych i motorycznych wywołanych przez etanol. Jednak podobnie jak w przypadku wszystkich substancji działających na ośrodkowy układ nerwowy, zaleca się pacjentom unikanie spożywania alkoholu podczas stosowania wenlafaksyny.²⁰

Chociaż wenlafaksyna nie zwiększa działania alkoholu na funkcje poznawcze i motoryczne, jednoczesne stosowanie obydwu substancji może prowadzić do potęgowania się działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy. Ponadto spożywanie alkoholu może nasilać niektóre działania niepożądane wenlafaksyny, takie jak zawroty głowy, senność czy zaburzenia równowagi.

U pacjentów z chorobami wątroby lub przyjmujących inne leki metabolizowane przez ten narząd, jednoczesne spożywanie alkoholu i wenlafaksyny może dodatkowo obciążać wątrobę, co może prowadzić do zwiększenia ryzyka hepatotoksyczności.

Z powyższych względów, mimo braku bezpośrednich interakcji farmakodynamicznych, zaleca się całkowitą abstynencję od alkoholu podczas leczenia wenlafaksyną.

Zestawienie najważniejszych interakcji lekowych wenlafaksyny