Właściwości farmakodynamiczne leku Prefaxine

Wenlafaksyna, substancja czynna produktu leczniczego Prefaxine, należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako inne leki przeciwdepresyjne (kod ATC: N06AX16). Dostępna jest w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu, twardych, w trzech dawkach: 37,5 mg, 75 mg oraz 150 mg¹.

Mechanizm działania

Mechanizm przeciwdepresyjnego działania wenlafaksyny u ludzi związany jest przede wszystkim ze wzmocnieniem aktywności neuroprzekaźników w obrębie ośrodkowego układu nerwowego. Badania przedkliniczne wykazały, że wenlafaksyna oraz jej główny aktywny metabolit O-demetylowenlafaksyna (ODV) funkcjonują jako inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny. Dodatkowo wenlafaksyna wykazuje słabe działanie hamujące wychwyt zwrotny dopaminy².

Istotną cechą działania wenlafaksyny i jej aktywnego metabolitu jest zdolność do zmniejszania odpowiedzi β-adrenergicznej, zarówno po pojedynczej dawce, jak i podczas długotrwałego stosowania. Oba związki charakteryzują się podobnym profilem farmakologicznym pod względem całkowitego wpływu na wychwyt zwrotny neuroprzekaźników oraz wiązania z receptorami³.

Profil receptorowy

W badaniach in vitro przeprowadzonych na mózgu szczura wykazano, że wenlafaksyna praktycznie nie wykazuje powinowactwa do receptorów:

• Muskarynowych i cholinergicznych – co minimalizuje ryzyko działań niepożądanych związanych z aktywnością antycholinergiczną⁴
• H1-histaminowych – co zmniejsza potencjalne działanie uspokajające⁵
• α1-adrenergicznych – co ogranicza potencjalny niekorzystny wpływ na układ sercowo-naczyniowy⁶
• Opioidowych i benzodiazepinowych – co zostało potwierdzone w badaniach in vitro⁷

Ważną cechą odróżniającą wenlafaksynę od niektórych innych leków przeciwdepresyjnych jest brak zdolności hamowania monoaminooksydazy (MAO)⁸.

Skuteczność kliniczna

Skuteczność wenlafaksyny została potwierdzona w licznych badaniach klinicznych w kilku wskazaniach terapeutycznych:

Epizody dużej depresji

Skuteczność wenlafaksyny w formie o natychmiastowym uwalnianiu w leczeniu epizodów dużej depresji została potwierdzona w pięciu randomizowanych, z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo badaniach klinicznych. Badania te, trwające od 4 do 6 tygodni, uwzględniały zmienne dawkowanie leku (do 375 mg na dobę)⁹.

Dla postaci o przedłużonym uwalnianiu skuteczność wykazano w dwóch kontrolowanych placebo badaniach krótkookresowych, trwających odpowiednio 8 i 12 tygodni, przy stosowaniu dawek od 75 do 225 mg na dobę¹⁰.

Długoterminową skuteczność wenlafaksyny badano w dwóch istotnych próbach klinicznych:

• W pierwszym długookresowym badaniu pacjenci ambulatoryjni, którzy odpowiedzieli na leczenie wenlafaksyną o przedłużonym uwalnianiu (w dawkach 75, 150 lub 225 mg) w początkowej 8-tygodniowej fazie otwartej, zostali zrandomizowani do kontynuacji tej samej dawki lub otrzymywania placebo przez okres do 26 tygodni w celu oceny zapobiegania nawrotom¹¹
• W drugim długookresowym badaniu kontrolowanym placebo z podwójnie ślepą próbą, skuteczność wenlafaksyny w zapobieganiu nawrotom epizodów depresyjnych została potwierdzona w 12-miesięcznej obserwacji u dorosłych pacjentów ambulatoryjnych z nawracającymi zaburzeniami depresyjnymi, którzy wcześniej odpowiedzieli na leczenie wenlafaksyną (100-200 mg na dobę, w schemacie dwukrotnego dawkowania)¹²

Uogólnione zaburzenia lękowe

Skuteczność wenlafaksyny w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu w leczeniu uogólnionych zaburzeń lękowych (GAD) została potwierdzona w następujących badaniach klinicznych:

• Dwa 8-tygodniowe badania kontrolowane placebo ze stałymi dawkami (75-225 mg na dobę)¹³
• Jedno 6-miesięczne badanie kontrolowane placebo ze stałymi dawkami (75-225 mg na dobę)¹⁴
• Jedno 6-miesięczne badanie kontrolowane placebo ze zmiennymi dawkami (37,5; 75 i 150 mg na dobę)¹⁵

Należy zaznaczyć, że dawka 37,5 mg na dobę, mimo wykazania przewagi nad placebo, nie była konsekwentnie tak skuteczna jak wyższe dawki¹⁶.

Fobia społeczna

Skuteczność wenlafaksyny w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu w leczeniu fobii społecznej została potwierdzona w:

• Czterech 12-tygodniowych, wieloośrodkowych, kontrolowanych placebo badaniach z podwójnie ślepą próbą ze zmiennymi dawkami¹⁷
• Jednym 6-miesięcznym, kontrolowanym placebo badaniu z podwójnie ślepą próbą ze stałymi/zmiennymi dawkami¹⁸

Pacjenci w tych badaniach otrzymywali dawki w zakresie od 75 do 225 mg na dobę. Warto odnotować, że w 6-miesięcznym badaniu nie wykazano wyższej skuteczności w grupie pacjentów stosujących dawki 150-225 mg na dobę w porównaniu z grupą przyjmującą dawkę 75 mg na dobę¹⁹.

Lęk napadowy

Skuteczność wenlafaksyny w postaci kapsułek o przedłużonym uwalnianiu w leczeniu lęku napadowego została potwierdzona w dwóch 12-tygodniowych, wieloośrodkowych, kontrolowanych placebo badaniach z podwójnie ślepą próbą u dorosłych pacjentów ambulatoryjnych z lękiem napadowym z agorafobią lub bez niej²⁰.

Schemat dawkowania w tych badaniach obejmował:

• Dawkę początkową 37,5 mg na dobę przez okres 7 dni²¹
• Następnie pacjenci otrzymywali stałe dawki w zakresie od 75 do 150 mg na dobę w pierwszym badaniu oraz od 75 do 225 mg na dobę w drugim badaniu²²

Długoterminowe bezpieczeństwo stosowania, skuteczność i zapobieganie nawrotom lęku napadowego zostało dodatkowo potwierdzone w długotrwałym badaniu z podwójnie ślepą próbą kontrolowanym placebo u dorosłych pacjentów ambulatoryjnych, którzy zareagowali pozytywnie na wcześniejsze leczenie w fazie otwartej. W tym badaniu pacjenci kontynuowali przyjmowanie takich samych dawek wenlafaksyny o przedłużonym uwalnianiu (75, 150 lub 225 mg), jakie stosowali na końcu fazy otwartej²³.