Specjalne ostrzeżenia
Prefaxine

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Prefaxine

Wenlafaksyna, substancja czynna zawarta w preparacie Prefaxine, wymaga zachowania szczególnej uwagi podczas stosowania ze względu na szereg istotnych zagrożeń i potencjalnych działań niepożądanych. Personel medyczny powinien uważnie monitorować pacjentów otrzymujących ten lek i być świadomym poniższych kwestii bezpieczeństwa¹.

Ryzyko samobójstwa i myśli samobójcze

Depresja wiąże się ze zwiększonym ryzykiem występowania myśli samobójczych, samookaleczenia oraz samobójstwa (zachowań samobójczych). Ryzyko to utrzymuje się do momentu uzyskania pełnej remisji choroby. Ponieważ poprawa może nie wystąpić w ciągu pierwszych kilku tygodni leczenia lub dłużej, pacjenci wymagają ścisłej obserwacji do czasu wystąpienia poprawy².

Szczególnie uważnej obserwacji wymagają:

• Pacjenci z zachowaniami samobójczymi w wywiadzie
• Pacjenci przejawiający znaczne skłonności samobójcze przed rozpoczęciem leczenia
• Pacjenci poniżej 25 roku życia (metaanaliza badań klinicznych wykazała zwiększone ryzyko zachowań samobójczych w tej grupie wiekowej)

³

Należy ściśle obserwować pacjentów, szczególnie na początku leczenia i po zmianie dawki. Pacjenci i ich opiekunowie powinni zostać poinformowani o konieczności natychmiastowego zgłaszania lekarzowi wszelkich objawów klinicznego nasilenia choroby, wystąpienia zachowań czy myśli samobójczych oraz nietypowych zmian w zachowaniu⁴.

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Produktu Prefaxine nie należy stosować w leczeniu dzieci i młodzieży poniżej 18 lat. W badaniach klinicznych w tej grupie wiekowej zaobserwowano większą częstość zachowań samobójczych (próby samobójcze, myśli samobójcze) oraz wrogości (głównie agresja, zachowania buntownicze i gniew) w porównaniu z grupą otrzymującą placebo⁵.

Dodatkowym przeciwwskazaniem jest brak długoterminowych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania wenlafaksyny u dzieci i młodzieży w odniesieniu do wzrostu, dojrzewania oraz rozwoju poznawczego i behawioralnego⁶.

Zespół serotoninowy

Podczas leczenia wenlafaksyną może wystąpić potencjalnie zagrażający życiu zespół serotoninowy lub reakcje przypominające złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS). Ryzyko wzrasta szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu:

• Innych leków serotoninergicznych (np. tryptany, SSRI, SNRI, lit, sybutramina, ziele dziurawca)
• Opioidów (fentanyl i jego odpowiedniki, tramadol, dekstrometorfan, tapentadol, petydyna, metadon, pentazocyna)
• Leków osłabiających metabolizm serotoniny (np. inhibitory MAO)
• Leków przeciwpsychotycznych lub antagonistów dopaminy

⁷

Objawy zespołu serotoninowego mogą obejmować:

• Zmiany stanu psychicznego (np. pobudzenie, omamy, śpiączka)
• Chwiejność układu autonomicznego (np. tachykardia, labilne ciśnienie krwi, hipertermia)
• Zaburzenia neuromięśniowe (np. hiperrefleksja, brak koordynacji ruchów)
• Objawy żołądkowo-jelitowe (np. nudności, wymioty, biegunka)

⁸

Ciężka postać zespołu serotoninowego może przypominać złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS) z objawami hipertermii, sztywności mięśni, niestabilności autonomicznej i zmianami stanu mentalnego⁹.

Jaskra z wąskim kątem przesączania

Wenlafaksyna może powodować rozszerzenie źrenic. Zaleca się ścisłe monitorowanie pacjentów z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym oraz osób z ryzykiem wystąpienia ostrej jaskry z wąskim kątem przesączania (jaskra z zamkniętym kątem)¹⁰.

Wpływ na ciśnienie tętnicze

U pacjentów leczonych wenlafaksyną często obserwowano zależne od dawki zwiększenie ciśnienia tętniczego. Po wprowadzeniu produktu do obrotu opisywano przypadki podwyższonego ciśnienia krwi wymagające natychmiastowego leczenia¹¹.

Zalecenia dotyczące kontroli ciśnienia tętniczego podczas terapii wenlafaksyną:

• Przed rozpoczęciem leczenia należy uzyskać kontrolę istniejącego nadciśnienia
• Regularne monitorowanie ciśnienia krwi u wszystkich pacjentów
• Okresowa kontrola po rozpoczęciu leczenia i po zwiększeniu dawki
• Szczególna ostrożność u pacjentów, u których współistniejące choroby mogą się nasilić wskutek wzrostu ciśnienia tętniczego

¹²

Częstotliwość akcji serca

W trakcie leczenia wenlafaksyną może wystąpić przyspieszenie czynności serca, zwłaszcza po zastosowaniu dużych dawek. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów, u których współistniejące choroby mogą się nasilić w następstwie przyspieszenia akcji serca¹³.

Choroby serca i zaburzenia rytmu

Nie oceniono stosowania wenlafaksyny u pacjentów ze świeżym zawałem mięśnia sercowego lub niestabilną chorobą wieńcową w wywiadzie, dlatego u tych pacjentów należy zachować szczególną ostrożność¹⁴.

Po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano przypadki:

• Wydłużenia odstępu QT
• Częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes (TdP)
• Tachykardii komorowej
• Zaburzeń rytmu serca o skutku śmiertelnym

Te działania niepożądane występowały zwłaszcza po przedawkowaniu lub u pacjentów z czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QT/częstoskurczu typu TdP¹⁵.

U pacjentów z podwyższonym ryzykiem ciężkich zaburzeń rytmu serca oraz wydłużenia odstępu QT przed przepisaniem wenlafaksyny należy dokładnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka¹⁶.

Drgawki

W trakcie leczenia wenlafaksyną mogą wystąpić drgawki. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych, należy zachować ostrożność u pacjentów z drgawkami w wywiadzie. Pacjentów tych należy ściśle monitorować, a w przypadku pojawienia się drgawek leczenie należy przerwać¹⁷.

Hiponatremia

Podczas leczenia wenlafaksyną mogą wystąpić przypadki hiponatremii i/lub zespołu nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH). Jest to szczególnie częste u pacjentów:

• Ze zmniejszoną objętością krwi krążącej
• Z odwodnieniem
• W podeszłym wieku
• Przyjmujących leki moczopędne

¹⁸

Nietypowe krwawienia

Produkty lecznicze hamujące wychwyt serotoniny, takie jak wenlafaksyna, mogą prowadzić do zaburzeń czynności płytek krwi, zwiększając ryzyko krwawień. Obserwowano różne przypadki krwawień – od łagodnych (siniaki, krwiaki, krwawienia z nosa, wybroczyny) po zagrażające życiu krwawienia z przewodu pokarmowego¹⁹.

Wenlafaksynę należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów predysponowanych do krwawień, w tym u osób przyjmujących antykoagulanty i inhibitory płytek²⁰.

Poziom cholesterolu w surowicy

W kontrolowanych placebo badaniach klinicznych u 5,3% pacjentów przyjmujących wenlafaksynę przez co najmniej 3 miesiące (wobec 0,0% w grupie placebo) odnotowano klinicznie istotne zwiększenie stężenia cholesterolu w surowicy krwi. W przypadku długotrwałego leczenia wenlafaksyną należy rozważyć okresowe oznaczanie stężenia cholesterolu²¹.

Środki zmniejszające masę ciała

Nie ustalono bezpieczeństwa i skuteczności wenlafaksyny stosowanej w skojarzeniu ze środkami zmniejszającymi masę ciała, w tym fenterminą. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania wenlafaksyny i środków odchudzających. Wenlafaksyna nie jest wskazana w redukcji masy ciała, ani w monoterapii, ani w połączeniu z innymi produktami²².

Mania/hipomania

U niewielkiego odsetka pacjentów z zaburzeniami nastroju, którzy przyjmują leki przeciwdepresyjne, w tym wenlafaksynę, może wystąpić mania lub hipomania. Należy zachować ostrożność u pacjentów z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym w wywiadzie własnym lub rodzinnym²³.

Zachowania agresywne

U niewielkiej liczby pacjentów przyjmujących leki przeciwdepresyjne, w tym wenlafaksynę, mogą wystąpić zachowania agresywne. Zgłaszano je przy rozpoczynaniu leczenia, zmianie dawki i przerywaniu terapii. Wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z zachowaniami agresywnymi w wywiadzie²⁴.

Przerwanie leczenia

W przypadku przerwania leczenia wenlafaksyną objawy odstawienia występują często, szczególnie gdy leczenie przerwano nagle. W badaniach klinicznych obserwowano zdarzenia niepożądane związane z przerwaniem leczenia u około 31% pacjentów leczonych wenlafaksyną i 17% pacjentów otrzymujących placebo²⁵.

Najczęstsze objawy odstawienia to:

• Zawroty głowy
• Zaburzenia czucia (w tym parestezje)
• Zaburzenia snu (bezsenność, intensywne sny)
• Pobudzenie lub lęk
• Nudności i/lub wymioty
• Drżenie
• Ból głowy

²⁶

Objawy odstawienia mają zwykle charakter łagodny do umiarkowanego, jednak u niektórych pacjentów mogą być ciężkie. Objawy pojawiają się najczęściej w ciągu pierwszych dni po przerwaniu leczenia, ale odnotowano też rzadkie przypadki ich wystąpienia u pacjentów, którzy pominęli pojedynczą dawkę²⁷.

Objawy odstawienia zwykle ustępują samoistnie w ciągu 2 tygodni, choć u niektórych pacjentów mogą utrzymywać się dłużej (2-3 miesiące lub więcej). Dlatego zaleca się stopniowe zmniejszanie dawek wenlafaksyny przez okres kilku tygodni lub miesięcy w zależności od odpowiedzi pacjenta²⁸.

Akatyzja/niepokój psychoruchowy

Stosowanie wenlafaksyny może powodować akatyzję, charakteryzującą się subiektywnie nieprzyjemnym lub męczącym niepokojem oraz potrzebą ruchu, często połączoną z niemożnością siedzenia lub stania w miejscu. Objawy te najczęściej występują w ciągu pierwszych kilku tygodni leczenia. U pacjentów z takimi objawami zwiększenie dawki może być szkodliwe²⁹.

Suchość w ustach

Suchość w ustach zgłasza około 10% pacjentów leczonych wenlafaksyną. Może to zwiększać ryzyko wystąpienia próchnicy. Pacjenci powinni być informowani o konieczności dbania o higienę jamy ustnej³⁰.

Cukrzyca

U pacjentów z cukrzycą leczenie inhibitorami zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) lub wenlafaksyną może zaburzać kontrolę glikemii. Może być konieczne dostosowanie dawek insuliny i/lub doustnych leków przeciwcukrzycowych³¹.

Wpływ na wyniki badań przesiewowych moczu

U pacjentów przyjmujących wenlafaksynę opisywano przypadki fałszywie dodatnich wyników immunologicznych testów przesiewowych na obecność fencyklidyny i amfetaminy w moczu. Jest to spowodowane brakiem swoistości testów przesiewowych³².

Fałszywie dodatnie wyniki mogą być obserwowane jeszcze przez kilka dni po zakończeniu terapii wenlafaksyną. Testy potwierdzające, takie jak chromatografia gazowa lub spektrometria mas, pozwalają odróżnić wenlafaksynę od fencyklidyny i amfetaminy³³.

Zaburzenia czynności seksualnych

Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) oraz inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), w tym wenlafaksyna, mogą powodować objawy zaburzeń czynności seksualnych. Zgłaszano przypadki długotrwałych zaburzeń czynności seksualnych, w których objawy utrzymywały się pomimo przerwania stosowania SSRI/SNRI³⁴.

Zawartość sodu

Produkt Prefaxine zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na kapsułkę, dlatego uznaje się go za „wolny od sodu”³⁵.