hiperbilirubinemia
Hiperbilirubinemia to stan podwyższonego poziomu bilirubiny we krwi, przekraczający wartość 1-1,2 mg/dl (17-20 μmol/l). Bilirubina jest produktem rozpadu hemoglobiny, powstającym głównie podczas degradacji starych erytrocytów. W warunkach fizjologicznych jest wychwytywana przez hepatocyty, gdzie ulega sprzęganiu z kwasem glukuronowym, a następnie wydalana z żółcią do przewodu pokarmowego.
Ze względu na mechanizm powstawania wyróżniamy hiperbilirubinemię przedwątrobową (hemolityczną), wątrobową i pozawątrobową (zastoinową). Hiperbilirubinemia przedwątrobowa związana jest z nadmiernym rozpadem erytrocytów, wątrobowa wynika z zaburzenia funkcji hepatocytów, a pozawątrobowa spowodowana jest przeszkodą w odpływie żółci.
Klinicznie hiperbilirubinemia manifestuje się żółtaczką, która pojawia się przy stężeniu bilirubiny powyżej 2-3 mg/dl (34-51 μmol/l). Diagnostyka obejmuje oznaczenie stężenia bilirubiny całkowitej oraz jej frakcji bezpośredniej (sprzężonej) i pośredniej (niesprzężonej), co pozwala na różnicowanie przyczyn. Leczenie ukierunkowane jest na przyczynę hiperbilirubinemii i może obejmować postępowanie zachowawcze lub interwencję chirurgiczną.
U noworodków hiperbilirubinemia występuje szczególnie często z powodu niedojrzałości wątroby, zwiększonego obrotu erytrocytów oraz obniżonej aktywności glukuronylotransferazy. Wymaga szczególnej uwagi ze względu na ryzyko rozwoju encefalopatii bilirubinowej (kernicterus) – stanu uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego przez bilirubinę niesprzężoną.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Cytosar 500 mg
Cytarabin (Cytosar) w dawce 500 mg wykazuje charakterystyczny profil toksyczności, głównie poprzez mielosupresję objawiającą się niedokrwistością, leukopenią, małopłytkowością oraz megaloblastozą, zależną od dawki i schematu podawania (50-600 mg/m² pc.). Obserwuje się dwufazowy spadek liczby leukocytów: pierwszy spadek w ciągu 7-9 dni, z krótkotrwałym wzrostem około 12. dnia, a następnie drugi, bardziej nasilony spadek z maksimum po 15-24 dniach, po którym następuje szybka normalizacja. Produkcja płytek zahamowana jest po 5 dniach, z maksymalnym spadkiem między 12. a 15. dniem i późniejszym wzrostem powyżej wartości wyjściowych. Cytarabin zwiększa ryzyko zakażeń o różnej etiologii, co wynika z immunosupresji komórkowej i humoralnej. Charakterystyczny jest zespół cytarabinowy, manifestujący się gorączką, bólami mięśni, kości, wysypką i zapaleniem spojówek, pojawiający się 6-12 godzin po podaniu leku, skutecznie leczony kortykosteroidami.
biopsja szpiku kostnego, bradykardia zatokowa, cytarabina, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, hepatotoksyczność, hiperbilirubinemia, kardiomegalia, kardiomiopatia, kortykosteroidy, krew obwodowa, leukopenia, małopłytkowość, martwicze zapalenie jelit, megaloblastoza, mielosupresja, nefrotoksyczność, neuropatia czuciowa, neuropatia ruchowa, niedokrwistość, niedokrwistość megaloblastyczna, obrzęk alergiczny, obrzęk płuc, odporność humoralna, pokrzywka, posocznica, reakcja anafilaktyczna, retikulocyty, ropień wątroby, śródmiąższowe zapalenie płuc, szpik kostny, wysypka plamisto-grudkowa, zaburzenia czynności móżdżku, zaburzenia czynności mózgu, zaburzenia rogówki, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie błony śluzowej, zapalenie osierdzia, zapalenie otrzewnej, zapalenie płuc, zapalenie przełyku, zapalenie spojówek, zapalenie tkanki podskórnej, zapalenie trzustki, zespół cytarabinowy, zespół ostrej niewydolności oddechowej, żółtaczka - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Irinotecan Accord 20 mg/ml
Produkt leczniczy Irinotecan Accord (irynotekan chlorowodorek trójwodny) w stężeniu 20 mg/ml jest przeznaczony do stosowania u dorosłych pacjentów w formie infuzji dożylnej trwającej 30-90 minut. Dawkowanie zależy od schematu leczenia: w monoterapii u pacjentów wcześniej leczonych zaleca się 350 mg/m² co 3 tygodnie, natomiast w terapii skojarzonej z 5-fluorouracylem i kwasem folinowym dawka wynosi 180 mg/m² co 2 tygodnie. W schematach z cetuksymabem stosuje się dawkę irynotekanu z ostatnich cykli, z zachowaniem co najmniej 1-godzinnego odstępu po podaniu cetuksymabu. Modyfikacje dawkowania są konieczne w przypadku działań niepożądanych, zwłaszcza hematologicznych (neutropenia 4 stopnia, gorączka neutropeniczna) i niehematologicznych stopnia 3-4, z zalecanym zmniejszeniem dawki o 15-20% oraz ewentualnym opóźnieniem kolejnego cyklu o 1-2 tygodnie.
5-fluorouracyl, badanie farmakokinetyczne, bewacyzumab, cetuksymab, czas protrombinowy, działanie niepożądane, działanie toksyczne, gorączka neutropeniczna, hepatotoksyczność, hiperbilirubinemia, infuzja dożylna, irynotekan, kapecytabina, klirens irynotekanu, koncentrat do sporządzania roztworu, kwas folinowy, leczenie skojarzone, lek cytotoksyczny, leukopenia, małopłytkowość, monoterapia, morfologia krwi obwodowej, neutropenia, progresja choroby, stężenie bilirubiny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Przedawkowanie – Carboplatin Eugia 10 mg/ml
Przedawkowanie karboplatyny, stosowane w dawkach nawet do 1600 mg/m² powierzchni ciała na cykl, prowadzi do ciężkich, zagrażających życiu powikłań hematologicznych, takich jak granulocytopenia, małopłytkowość oraz niedokrwistość. Nadir parametrów hematologicznych występuje między 9. a 25. dniem po podaniu, z medianą 12-17 dni, a regeneracja szpiku kostnego przebiega stopniowo – granulocyty osiągają ≥ 500/mikrolitr po medianie 11 dni, a płytki krwi ≥ 25 000/mikrolitr po medianie 7 dni. Poza hematologicznymi skutkami toksyczności obserwuje się również nefrotoksyczność z obniżeniem GFR nawet o 50%, neurotoksyczność manifestującą się neuropatią obwodową, ototoksyczność, zaburzenia widzenia, w tym potencjalną utratę wzroku, hiperbilirubinemię, zapalenie błon śluzowych oraz objawy żołądkowo-jelitowe. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko utraty wzroku przy dawkach przekraczających zalecane wartości terapeutyczne.
dysfagia, działanie niepożądane, erytrocyt, funkcja nerek, granulocytopenia, hiperbilirubinemia, immunosupresja, koncentrat krwinek czerwonych, koncentrat krwinek płytkowych, leczenie przeciwinfekcyjne, lek przeciwwymiotny, małopłytkowość, nadir hematologiczny, nefrotoksyczność, neuropatia obwodowa, neurotoksyczność, niedokrwistość, niewydolność nerek, ototoksyczność, przedawkowanie karboplatyny, przesączanie kłębuszkowe, przeszczep szpiku, przetoczenie krwi, regeneracja szpiku kostnego, toksyczność hematologiczna, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie słuchu, zapalenie błony śluzowej, zapalenie jamy ustnej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tigecycline AptaPharma 50 mg
Profil bezpieczeństwa tygecykliny, oceniany w badaniach klinicznych III i IV fazy na 2393 pacjentach z powikłanymi zakażeniami skóry i tkanek miękkich (cSSTI) oraz powikłanymi zakażeniami wewnątrzbrzusznymi (cIAI), wskazuje na dominujące działania niepożądane ze strony układu pokarmowego, takie jak nudności (21%) i wymioty (13%), które mają charakter przejściowy i łagodny lub umiarkowany. Ciężkie działania niepożądane związane z zakażeniami, w tym posocznica lub wstrząs septyczny, występowały częściej w grupie leczonej tygecykliną (7,1% i 2,2%) niż w grupie kontrolnej (5,3% i 1,1%), co koreluje z wyższą śmiertelnością (2,4% vs 1,7%). Obserwowano także częstsze zaburzenia czynności wątroby (wzrost AspAT, AlAT, hiperbilirubinemia) po zakończeniu terapii oraz ryzyko rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego i nadmiernego namnażania niewrażliwych mikroorganizmów. U dzieci częstość nudności i wymiotów była wyższa (odpowiednio 48,3% i 46,6%), a także odnotowano zwiększoną aktywność lipazy (6,9%).
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, antybiotyk tetracyklinowy, azotemia, biegunka, czas częściowej tromboplastyny po aktywacji, czas protrombinowy, działanie antyanaboliczne, guz rzekomy mózgu, hiperbilirubinemia, hiperfosfatemia, hipofibrynogenemia, hipoglikemia, hipoproteinemia, jadłowstręt, lipaza w surowicy, małopłytkowość, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, nadwrażliwość na światło, niestrawność, niewydolność wątroby, nudności, ostre zapalenie trzustki, powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich, powikłane zakażenia wewnątrzbrzuszne, pozaszpitalne zapalenie płuc, reakcja anafilaktyczna, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, tygecyklina, wstrząs septyczny, wymioty, zapalenie trzustki, zapalenie żył zakrzepowe, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Hascovir control MAX 400 mg
Lek Hascovir control MAX zawiera acyklowir w dawce 400 mg i może powodować działania niepożądane o różnej częstości występowania, które należy monitorować szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. W zakresie hematologicznym bardzo rzadko (<1/10 000) obserwuje się niedokrwistość, leukopenię oraz małopłytkowość, co wymaga kontroli morfologii krwi przy długotrwałej terapii. Reakcje anafilaktyczne występują rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) i stanowią poważne zagrożenie życia. Często (≥1/100 do <1/10) pojawiają się bóle głowy, zawroty głowy oraz objawy żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, wymioty, biegunka i bóle brzucha. Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) mogą wystąpić duszność, przemijające podwyższenie bilirubiny i enzymów wątrobowych, a także obrzęk naczynioruchowy i zaburzenia funkcji nerek (wzrost mocznika i kreatyniny). Bardzo rzadko (<1/10 000) obserwuje się poważne powikłania, takie jak encefalopatia, śpiączka, zapalenie wątroby, ostra niewydolność nerek oraz ciężkie zaburzenia neuropsychiatryczne (drgawki, omamy, objawy psychotyczne).
acyklowir, ataksja, biegunka, ból brzucha, ból głowy, dezorientacja, drgawki, drżenie, duszność, działania niepożądane, eliminacja nerkowa, encefalopatia, enzymy wątrobowe, erytrocyty, farmakoterapia, fotowrażliwość, funkcje wątroby, gorączka, hemoglobina, hiperbilirubinemia, hiperurykemia, klasyfikacja MedDRA, kreatynina, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, morfologia krwi, niedokrwistość, nudności, objawy psychotyczne, obrzęk naczynioruchowy, omamy, ostra niewydolność nerek, płytki krwi, pobudzenie, pokrzywka, produkt leczniczy, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcje skórne, senność, śpiączka, stosunek korzyści do ryzyka, świąd, transaminazy, układ krwiotwórczy, układ oddechowy, wymioty, wysypka, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia krwi i układu chłonnego, zaburzenia mowy, zaburzenia nerek i dróg moczowych, zaburzenia psychiczne, zaburzenia skóry i tkanki podskórnej, zaburzenia układu immunologicznego, zaburzenia układu nerwowego, zaburzenia wątroby i dróg żółciowych, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zmęczenie, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Panprazox 40 mg
Stosowanie pantoprazolu w dawce 40 mg w formie tabletek dojelitowych wiąże się z występowaniem działań niepożądanych u około 5% pacjentów, z najczęstszymi objawami takimi jak biegunka i ból głowy (około 1%). Działania niepożądane obejmują szeroki zakres układów i narządów, z klasyfikacją częstości od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstością nieznaną. Szczególnie istotne są rzadkie, ale poważne zaburzenia hematologiczne, takie jak agranulocytoza, małopłytkowość, leukopenia i pancytopenia, które mogą prowadzić do ciężkich zakażeń. Ponadto obserwuje się zaburzenia elektrolitowe (hiponatremia, hipomagnezemia, hipokalcemia, hipokaliemia) o nieznanej częstości, które mogą manifestować się skurczami mięśni. Wśród działań niepożądanych występują także zaburzenia funkcji wątroby, od podwyższenia enzymów wątrobowych (aminotransferazy, γ-GT) po ciężkie uszkodzenie hepatocytów i niewydolność wątroby.
agranulocytoza, ból głowy, depresja, enzymy wątrobowe, ginekomastia, hiperbilirubinemia, hiperlipidemia, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, leukopenia, małopłytkowość, mikroskopowe zapalenie jelita grubego, nadwrażliwość, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nudności, obrzęk naczynioruchowy, omamy, pancytopenia, pantoprazol, parestezja, pokrzywka, polip żołądka, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, splątanie, śródmiąższowe zapalenie nerek, tabletki dojelitowe, toczeń rumieniowaty, uszkodzenie wątroby, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie snu, zaburzenie widzenia, zaparcie, zawroty głowy, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, złamanie kości, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Żółta febra – Objawy
Żółta febra to wirusowa choroba przenoszona przez komary, charakteryzująca się trójfazowym przebiegiem: fazą zakażenia (3-4 dni) z objawami grypopodobnymi i gorączką 39-40°C, fazą remisji (kilka godzin do 48 godzin) oraz fazą toksyczną (7-10 dni) u 15-25% pacjentów, objawiającą się żółtaczką, krwawieniami, niewydolnością wątroby i nerek oraz zaburzeniami świadomości. W fazie toksycznej śmiertelność wynosi 20-60%, a zgon następuje zwykle w ciągu 7-10 dni od pojawienia się objawów. Diagnostyka opiera się na RT-PCR w pierwszych 10 dniach oraz badaniach serologicznych, a typowe zmiany laboratoryjne to leukopenia z neutropenią, podwyższone transaminazy (AST > ALT), hiperbilirubinemia oraz zaburzenia krzepnięcia (wydłużony czas protrombinowy, obniżony fibrynogen i czynniki krzepnięcia). Wczesne pojawienie się żółtaczki, białkomocz i ból w nadbrzuszu wskazują na ciężki przebieg choroby.
badanie molekularne, badanie serologiczne, białkomocz, bradykardia względna, dezorientacja, DIC, gorączka krwotoczna, hiperbilirubinemia, krwotok, leptospiroza, leukopenia, majaczenie, niewydolność narządowa, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objaw Fageta, okres inkubacji, ośrodkowy układ nerwowy, plamica, podwyższony poziom transaminaz, produkty rozpadu fibryny, uszkodzenie narządów wewnętrznych, wirusowe zapalenie wątroby, wybroczyna, wymioty krwawe, zaburzenia krzepnięcia, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie mózgu, żółta febra, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Inegy
Lek Inegy, zawierający ezetymib i symwastatynę, stosowany jest w leczeniu hipercholesterolemii, jednak wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko miopatii i rabdomiolizy. Ryzyko to wzrasta wraz z dawką symwastatyny: częstość miopatii wynosi około 0,03% przy 20 mg/dobę, 0,08% przy 40 mg/dobę oraz 0,61% przy 80 mg/dobę. U pacjentów z wariantem genotypu SLCO1B1 c.521T>C ryzyko miopatii jest znacznie wyższe, sięgając 15% u homozygot (CC) przy dawce 80 mg. Przed rozpoczęciem terapii należy oznaczyć aktywność kinazy kreatynowej (CK), zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka (wiek ≥65 lat, płeć żeńska, zaburzenia nerek, niedoczynność tarczycy, wcześniejsze uszkodzenia mięśni). W przypadku CK >5× górnej granicy normy (GGN) leczenie nie powinno być rozpoczęte lub należy je przerwać. Pacjentów należy poinformować o konieczności zgłaszania objawów bólu, osłabienia lub tkliwości mięśni.
aminotransferaza, amlodypina, białko transportowe OATP, cholesterol LDL, cyklosporyna, danazol, daptomycyna, diltiazem, ezetymib, fibrat, fluindion, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hiperbilirubinemia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, kwas nikotynowy, lek przeciwzakrzepowy, lomitapid, miastenia oczna, miastenia rzekomoporaźna, mioglobinuria, miopatia i rabdomioliza, niacyna, ostra niewydolność nerek, pochodna kumaryny, rabdomioliza, śródmiąższowa choroba płuc, symwastatyna, triglicerydy, warfaryna, werapamil, żółtaczka - Leksykon leków
Przedawkowanie – Vinorelbine Zentiva 30 mg
Przedawkowanie winorelbiny, dostępnej w kapsułkach miękkich o dawkach 20 mg, 30 mg i 80 mg (Vinorelbine Zentiva), prowadzi do ciężkiej mielosupresji manifestującej się hipoplazją szpiku kostnego, neutropenią, trombocytopenią i anemią, co zwiększa ryzyko infekcji i stanów gorączkowych. Dodatkowo obserwuje się toksyczne uszkodzenie układu pokarmowego, w tym niedrożność porażenną jelit, oraz zaburzenia czynności wątroby objawiające się podwyższeniem enzymów wątrobowych (AspAT, AlAT), hiperbilirubinemią i dysfunkcją syntezy białek osocza. W przypadku przedawkowania nie istnieje swoiste antidotum, dlatego leczenie ma charakter objawowy i podtrzymujący, obejmujący transfuzje krwi, podanie czynników wzrostu (np. G-CSF), antybiotykoterapię o szerokim spektrum oraz intensywne monitorowanie parametrów hematologicznych i wątrobowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na ścisłe monitorowanie liczby neutrofili, płytek krwi, hemoglobiny oraz markerów funkcji wątroby (AspAT, AlAT, bilirubina, fosfataza alkaliczna, LDH), a także ocenę funkcji przewodu pokarmowego i parametrów życiowych pacjenta.
anemia, antybiotyk o szerokim spektrum działania, antybiotykoterapia, ciśnienie tętnicze, czynnik wzrostu, czynnik wzrostu G-CSF, działanie mielosupresyjne, fosfataza alkaliczna, hemoglobina, hiperbilirubinemia, hipoplazja szpiku kostnego, lek prokinetyczny, marker funkcji wątroby, morfologia krwi, neutrofil, neutropenia, niedrożność porażenna jelit, parametr wątrobowy, perystaltyka jelit, płytka krwi, posocznica, przewód pokarmowy, transfuzja krwi, trombocytopenia, Vinorelbine Zentiva, winorelbina, wstrząs septyczny, zaburzenie czynności wątroby, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Oxaliplatinum Accord 5 mg/ml
Oksaliplatyna w stężeniu 5 mg/ml, stosowana głównie w terapii raka odbytnicy i okrężnicy, charakteryzuje się specyficznym profilem toksyczności, który nasila się w skojarzeniu z 5-fluorouracylem i kwasem folinowym (5-FU/FA). Do najczęstszych działań niepożądanych należą zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunka, nudności, wymioty, zapalenie błon śluzowych), hematologiczne (neutropenia, małopłytkowość) oraz neurologiczne, przede wszystkim ostra i kumulująca się obwodowa neuropatia czuciowa. Neuropatia ta występuje w dwóch formach: ostrej, wywołanej ekspozycją na zimno i ustępującej w ciągu dni do tygodni, oraz przewlekłej, kumulatywnej, prowadzącej do deficytów czuciowych i zaburzeń funkcjonalnych. Częstość działań niepożądanych klasyfikowana jest od bardzo często (>1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000), co pozwala na precyzyjne monitorowanie i ocenę ryzyka u pacjentów.
5-fluorouracyl, cytostatyk, dyzartria, działanie niepożądane leku, hiperbilirubinemia, kardiomiopatia, koncentrat do infuzji, martwica wątroby, mielosupresja, nadwrażliwość na lek, neuropatia obwodowa czuciowa, neutropenia, niedokrwienie obwodowe, oksaliplatyna, pancytopenia, refluks żołądkowo-przełykowy, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowa choroba płuc, toksyczna nekroliza naskórka, wstrząs anafilaktyczny, wydłużenie odstępu QT, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żył wątrobowych, zapalenie błony śluzowej, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, zwłóknienie płuc - Leksykon chorób i schorzeń
Żółtaczka noworodkowa – Objawy
Żółtaczka noworodkowa, występująca u około 60% noworodków donoszonych i 80% wcześniaków, jest spowodowana podwyższonym poziomem bilirubiny we krwi, wynikającym z niedojrzałości wątroby noworodka. Fizjologiczna żółtaczka pojawia się zwykle między 2. a 4. dniem życia, osiąga szczyt między 4. a 6. dniem i ustępuje samoistnie w ciągu 1-2 tygodni (do 3-4 tygodni u niemowląt karmionych piersią). Objawy obejmują żółte zabarwienie skóry i białkówek oczu, które rozprzestrzenia się od twarzy do kończyn, a także objawy towarzyszące, takie jak senność, trudności z karmieniem, ciemny mocz i jasne stolce. W przypadku ciężkiej hiperbilirubinemii, objawy alarmowe to intensywna żółtaczka obejmująca dłonie i stopy, zmiany w zachowaniu (senność, drażliwość, płacz o wysokim tonie), gorączka >38°C oraz objawy neurologiczne, które wymagają natychmiastowej interwencji lekarskiej.
bezdech, bilirubina we krwi, ciemny mocz, ciężka hiperbilirubinemia, czerwone krwinki, czynnik Rh, drgawki, encefalopatia bilirubinowa, hemoliza, hiperbilirubinemia, hiperbilirubinemia noworodkowa, kernicterus, krwiak podokostnowy, niezgodność grup krwi, obniżone napięcie mięśniowe, porażenie mózgowe, poziom bilirubiny, upośledzenie funkcji poznawczych, wcześniactwo, zaburzenia wzroku, żółtaczka fizjologiczna, żółtaczka patologiczna, żółtaczka z karmienia piersią - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bortezomib TZF
Bortezomib TZF wymaga ścisłego monitorowania pacjentów ze względu na liczne działania niepożądane, w tym toksyczność hematologiczną (małopłytkowość, neutropenia, niedokrwistość), która jest bardzo częsta. Małopłytkowość osiąga największe nasilenie około 11. dnia cyklu, z minimalną liczbą płytek krwi spadającą do średnio 40% wartości wyjściowej u pacjentów ze szpiczakiem mnogim i 50% u chorych na chłoniaka z komórek płaszcza (MCL). W przypadku liczby płytek <25 000/μl (lub ≤30 000/μl przy skojarzeniu z melfalanem i prednizonem) leczenie należy przerwać. Neutropenia jest przemijająca i odwracalna, a w razie potrzeby stosuje się czynniki stymulujące kolonie granulocytów (G-CSF). Profilaktyka przeciwwirusowa jest zalecana ze względu na zwiększone ryzyko reaktywacji wirusa półpaśca (14% w terapii bortezomibem z melfalanem i prednizonem vs. 4% bez bortezomibu). Przed terapią należy wykluczyć ciążę i stosować antykoncepcję, zwłaszcza przy łączeniu z talidomidem. Podanie leku jest dożylne lub podskórne, podanie dooponowe jest bezwzględnie przeciwwskazane.
chłoniak z komórek płaszcza, czynnik stymulujący kolonię granulocytów, hiperbilirubinemia, kłębuszkowe zapalenie nerek, małopłytkowość, neuropatia autonomicznego układu nerwowego, neuropatia czuciowa, neuropatia obwodowa, neuropatia ruchowa, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, ostra białaczka szpikowa, podanie dooponowe, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, reaktywacja wirusa półpaśca, śródmiąższowe zapalenie płuc, szpiczak mnogi, trombocytopenia, wirus JC, wirus zapalenia wątroby typu B, zastoinowa niewydolność serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół PRES, zespół rozpadu guza, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Simvasterol
Symwastatyna, inhibitor reduktazy HMG-CoA, wiąże się z ryzykiem miopatii i rabdomiolizy, szczególnie przy dawkach 40 mg i 80 mg/dobę, gdzie częstość miopatii wynosi odpowiednio 0,08% i 0,61%, a u pacjentów po zawale serca przy dawce 80 mg nawet 1,0%. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów azjatyckiego pochodzenia (częstość miopatii 0,24%) oraz u nosicieli allelu C genu SLCO1B1, u których ryzyko miopatii może sięgać 15% przy dawce 80 mg. Monitorowanie aktywności kinazy kreatynowej (CK) jest kluczowe, zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka (wiek ≥65 lat, płeć żeńska, niewydolność nerek, niedoczynność tarczycy, wcześniejsze toksyczne reakcje na statyny). W przypadku CK przekraczającej 5-krotnie górną granicę normy lub nasilonych objawów miopatii, należy przerwać leczenie. Zaleca się także rozważenie badań genetycznych przed podaniem dawki 80 mg.
acypimoks, aminotransferaza, aminotransferaza alaninowa, amiodaron, amlodypina, antybiotyk makrolidowy, białko transportujące aniony organiczne, brak laktazy, cyklosporyna, danazol, diltiazem, elbaswir, fibrat, gemfibrozyl, gen SLCO1B1, grazoprewir, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hiperbilirubinemia, hipercholesterolemia rodzinna, hiperglikemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, immunozależna miopatia martwicza, inhibitor BCRP, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, kwas fusydowy, laktoza jednowodna, lek przeciwgrzybiczny, lomitapid, miastenia, miastenia oczna, mioglobinuria, miopatia, niacyna, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, osłabienie mięśni proksymalnych, rabdomioliza, skala Tannera, śródmiąższowa choroba płuc, symwastatyna, werapamil, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Micafungin Accord 50 mg
Leczenie mykafunginą wiąże się z występowaniem działań niepożądanych u 32,2% pacjentów, z najczęstszymi objawami takimi jak nudności (2,8%), zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej (2,7%), zapalenie żył (2,5%) oraz wymioty (2,5%). Szczególną uwagę należy zwrócić na zaburzenia wątroby, które wystąpiły u 8,6% leczonych, obejmując podwyższenie aktywności AspAT (2,3%), AlAT (2,0%) oraz bilirubiny (1,6%). U 1,1% pacjentów konieczne było przerwanie terapii z powodu działań hepatotoksycznych, z czego 0,4% stanowiły przypadki ciężkie. Reakcje alergiczne, w tym anafilaktoidalne, zdarzały się rzadko (0,2%), głównie u pacjentów z ciężkimi chorobami podstawowymi. Reakcje w miejscu podania nie wymagały przerwania leczenia.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, cholestaza, eozynofilia, fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotransferaza, hemoliza, hepatomegalia, hiperbilirubinemia, hiperkaliemia, hipofosfatemia, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, jadłowstręt, leukopenia, mykafungina, nadciśnienie, neutropenia, niedociśnienie, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, ostra niewydolność nerek, pancytopenia, przeszczep krwiotwórczych komórek macierzystych, reakcja anafilaktoidalna, splątanie, tachykardia, toksyczna nekroliza naskórka, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, zaburzenia wątroby, zapalenie żył, zawroty głowy, zespół Lyella, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Meaxin 100 mg
Profil bezpieczeństwa imatynibu, stosowanego w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST), został określony na podstawie licznych badań klinicznych. Odsetek przerwania terapii z powodu działań niepożądanych wynosił od 2,4% u pacjentów z nowo rozpoznaną CML do 5% w przełomie blastycznym CML oraz 4% u pacjentów z GIST. Najczęstsze działania niepożądane (≥10%) obejmowały nudności, wymioty, biegunkę, bóle brzucha, zmęczenie, bóle i skurcze mięśni oraz wysypkę. Charakterystyczne dla CML były częstsze przypadki mielosupresji, natomiast u pacjentów z GIST obserwowano częstsze krwawienia z przewodu pokarmowego i wewnątrz guza, które mogły mieć poważny przebieg. Obrzęki powierzchowne, zwłaszcza okołogałkowe i kończyn dolnych, występowały często, zwykle ustępując po zastosowaniu diuretyków lub zmniejszeniu dawki.
białaczka limfoblastyczna Ph+, choroba śródmiąższowa płuc, dławica piersiowa, eozynofilia, ginekomastia, hepatotoksyczność, herpes zoster, hiperbilirubinemia, hiperkalcemia, hiperurykemia, hiponatremia, jadłowstręt, krwawienie wewnątrz guza, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok mózgowy, krwotok płucny, martwica wątroby, mielosupresja, migotanie przedsionków, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie płucne, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niedrożność jelita, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, obrzęk mózgu, obrzęk powierzchowny, pancytopenia, parestezja, posocznica, przewlekła białaczka szpikowa, rabdomioliza, refluks żołądkowo-przełykowy, retencja płynów, rumień wielopostaciowy, tamponada serca, torbiel jajnika, trombocytopenia, wodobrzusze, wstrząs anafilaktyczny, wysięk opłucnowy, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie nosogardła, zapalenie przełyku, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie trzustki, zapalenie zatok, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Bortezomib Zentiva
Przed rozpoczęciem terapii bortezomibem, zwłaszcza w skojarzeniu z innymi lekami, konieczne jest dokładne zapoznanie się z ostrzeżeniami dotyczącymi stosowania. Bortezomib Zentiva podaje się wyłącznie dożylnie lub podskórnie (dla dawki 3,5 mg), bezwzględnie zabrania się podawania dooponowego ze względu na ryzyko zgonu. Terapia często wiąże się z toksycznością hematologiczną, w tym małopłytkowością (spadek liczby płytek do ≤25 000/μl u 90% pacjentów z początkową liczbą <75 000/μl), neutropenią i niedokrwistością. W badaniu LYM-3002 trombocytopenia stopnia ≥3 występowała u 56,7% pacjentów leczonych schematem BR-CAP, a 22,5% wymagało przetoczeń płytek. Zaleca się monitorowanie morfologii krwi przed każdym podaniem, wstrzymanie leczenia przy liczbie płytek <25 000/μl (lub ≤30 000/μl w terapii skojarzonej z melfalanem i prednizonem) oraz rozważenie stosowania czynników stymulujących kolonie granulocytów u pacjentów z neutropenią. Profilaktyka przeciwwirusowa jest wskazana ze względu na zwiększone ryzyko reaktywacji wirusa półpaśca (14% vs 4% w schemacie bortezomib+melfalan+prednizon). U pacjentów leczonych rytuksymabem i bortezomibem należy monitorować i profilaktycznie leczyć zakażenia HBV.
ból neuropatyczny, chłoniak z komórek płaszcza, choroba posurowicza, cytopenia, czynniki stymulujące kolonie, drgawki, enzymy wątrobowe, frakcja wyrzutowa lewej komory, hiperbilirubinemia, hiperestezja, hipoestezja, hipotonia ortostatyczna, inhibitor CYP3A4, komórka plazmatyczna, krwawienie śródmózgowe, krwawienie żołądkowo-jelitowe, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwwirusowy, morfologia krwi, napad drgawkowy, neuropatia czuciowa, neuropatia obwodowa, neuropatia ruchowa, neutropenia, niedrożność jelit, niewydolność wątroby, objawy żołądkowo-jelitowe, ostra białaczka szpikowa, parestezje, pieczenie, płytki krwi, podanie dooponowe, półpasiec, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, powikłanie nerkowe, proliferacyjne kłębuszkowe zapalenie nerek, przetoczenie płytek, reaktywacja HBV, reaktywacja wirusa półpaśca, śródmiąższowe zapalenie płuc, substrat CYP2C19, substrat CYP3A4, szpiczak mnogi, toksyczność hematologiczna, toksyczność żołądkowo-jelitowa, trombocytopenia, wirus Johna Cunninghama, wydłużenie odstępu QT, zapalenie wątroby, zapalenie wielostawowe, zastoinowa niewydolność serca, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zespół rozpadu guza, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii - Leksykon leków
Przedawkowanie – Erwinase 10 000 IU
Przedawkowanie kryzantaspazy, enzymu L-asparaginazy pochodzącej z Erwinia chrysanthemi, stanowi poważne zagrożenie kliniczne, prowadząc do przewlekłego zatrucia z dominującymi zaburzeniami funkcji wątroby i nerek. Mechanizm toksyczności opiera się na katalitycznej hydrolizie L-asparaginy, co w przypadku nadmiernej ekspozycji skutkuje całkowitym wyczerpaniem zapasów tego aminokwasu i nasileniem toksycznego działania enzymu. Aktywność katalityczna kryzantaspazy wynosi 10 000 IU na fiolkę, gdzie jedna jednostka katalizuje hydrolizę jednego mikromola L-asparaginy na minutę w warunkach pH 8,6 i 37°C. Brak specyficznego antidotum oraz nieskuteczność dializy otrzewnowej i hemodializy w eliminacji enzymu z organizmu wymuszają stosowanie wyłącznie leczenia objawowego i wspomagającego, ze szczególnym uwzględnieniem monitorowania parametrów biochemicznych funkcji wątroby (AspAT, AlAT, bilirubina, albuminy, czas protrombinowy), nerek (kreatynina, mocznik, GFR, elektrolity) oraz układu krzepnięcia (PT, APTT, fibrynogen).
amylaza i lipaza, antidotum, bilirubina, czas protrombinowy, dializa otrzewnowa, enzymy wątrobowe, fibrynogen, funkcja wątroby i nerek, GFR, hemodializa, hiperamonemia, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, hydroliza L-asparaginy, koncentrat fibrynogenu, kreatynina i mocznik, kryzantaspaza, oliguria, osocze świeżo mrożone, parametry biochemiczne, przewlekłe zatrucie, technika nerkozastępcza, układ krzepnięcia, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia krzepnięcia, zapalenie trzustki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Multimel N4-550E komora z 10% emulsją tłuszczową (co odpowiada 10 g/100 ml) (200 ml) – 20,00 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 4,56 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 2,53 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 2,27 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,06 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,32 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,61 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,60 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 0,88 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,23 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,50 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,10 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 0,92 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 0,40 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 0,09 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,28 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 0,98 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 2,14 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,19 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 0,45 g + komora z 20% roztworem glukozy (co odpowiada 20 g/100 ml) (400 ml) – 88,00 g + komora z 20% roztworem glukozy (co odpowiada 20 g/100 ml) (400 ml) – 0,30 g
Multimel N4-550E, stosowany w żywieniu pozajelitowym jako emulsja do infuzji, może wywoływać liczne działania niepożądane, zarówno w wyniku nieprawidłowego stosowania (np. przedawkowanie, zbyt szybka infuzja), jak i przy prawidłowym podawaniu. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy nadwrażliwości, takie jak pocenie się, gorączka, dreszcze, ból głowy, wysypka, duszności i skurcz oskrzeli, które wymagają natychmiastowego przerwania infuzji. W badaniach klinicznych obejmujących 286 pacjentów stosowano dawki do 40 ml/kg/dobę przez 5-14 dni, potwierdzając bezpieczeństwo i skuteczność preparatu. Jednakże, istotnym powikłaniem jest zespół przeciążenia tłuszczami, objawiający się hiperlipidemią, gorączką, hepatomegalią, zaburzeniami hematologicznymi i neurologicznymi, wymagający hospitalizacji i zaprzestania infuzji.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, azotemia, bilirubina, cholestaza, ciężkie niedożywienie, fosfataza alkaliczna, gamma-glutamylotransferaza, głodówka pooperacyjna, hepatomegalia, hiperbilirubinemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, leukopenia, małopłytkowość, nadwrażliwość, niedokrwistość, niewydolność płucna, obrzęk obwodowy, rak żołądka, reakcja alergiczna, skurcz oskrzeli, stłuszczenie wątroby, transaminazy, wchłanianie jelitowe, wybroczyny, zaburzenia krzepliwości krwi, zapalenie żyły, zatorowość płucna, zespół przeciążenia tłuszczami, żółtaczka, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Pazopanib STADA 200 mg
Pazopanib, dostępny w dawkach 200 mg i 400 mg, jest stosowany w terapii raka nerkowokomórkowego (RCC) oraz mięsaków tkanek miękkich (STS). W badaniach klinicznych obejmujących 1149 pacjentów z RCC i 382 z STS zidentyfikowano liczne działania niepożądane, w tym ciężkie incydenty naczyniowo-mózgowe (przemijające napady niedokrwienne, udar niedokrwienny), sercowo-naczyniowe (niedokrwienie mięśnia sercowego, zawał serca), zaburzenia rytmu serca (wydłużenie odstępu QT, torsade de pointes), perforacje i przetoki przewodu pokarmowego oraz poważne krwotoki (z płuc, przewodu pokarmowego i mózgu). U pacjentów z STS dodatkowo obserwowano żylne powikłania zakrzepowo-zatorowe, zaburzenia czynności lewej komory oraz odma opłucnową. Działania niepożądane potencjalnie prowadzące do zgonu obejmują krwotoki, niewydolność wątroby, perforacje przewodu pokarmowego oraz udar niedokrwienny mózgu.
ageuzja, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, biegunka, chlorowodorek pazopanibu, dysgeuzja, hiperbilirubinemia, hipopigmentacja skóry, jadłowstręt, krwioplucie, krwotok z płuc, krwotok z przewodu pokarmowego, mięsak tkanek miękkich, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienie mięśnia sercowego, niewydolność wątroby, odma opłucnowa, ośrodkowy układ nerwowy, perforacja przewodu pokarmowego, przemijający napad niedokrwienny, rak nerkowokomórkowy, torsade de pointes, udar niedokrwienny mózgu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności lewej komory, zaburzenie czynności serca, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zatorowość płucna, zawał serca, złuszczająca wysypka - Leksykon leków
Przedawkowanie – Atazanavir Zentiva 300 mg
Przedawkowanie atazanawiru, choć rzadkie, stanowi poważne zagrożenie kliniczne wymagające natychmiastowej interwencji. Badania wykazały, że jednorazowa dawka do 1200 mg (czterokrotnie przekraczająca standardową dawkę terapeutyczną 300 mg) może prowadzić do charakterystycznych objawów, takich jak żółtaczka wynikająca ze wzrostu stężenia bilirubiny pośredniej w surowicy, bez towarzyszących zaburzeń czynności wątroby. Dodatkowo obserwuje się wydłużenie odstępu PR w EKG, co wskazuje na zaburzenia przewodnictwa przedsionkowo-komorowego. Wysokie dawki mogą również predysponować do zaburzeń rytmu serca, choć dane są niepełne.
- Leksykon substancji czynnych
Imatynib – Przedawkowanie
Imatynib, stosowany w terapii onkologicznej, charakteryzuje się ograniczonym doświadczeniem klinicznym dotyczącym przedawkowania. Objawy toksyczności są zależne od dawki i indywidualnej wrażliwości pacjenta, obejmując głównie zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha), zmiany skórne (wysypka, rumień, obrzęk), zaburzenia hematologiczne (trombocytopenia, pancytopenia, neutropenia), a także objawy mięśniowo-szkieletowe (mialgia, kurcze mięśni, podwyższone stężenie fosfokinazy kreatynowej) oraz wątrobowe (podwyższenie bilirubiny i aminotransferaz). Dawki od 1200 do 1600 mg/dobę przez 1-10 dni wywołują głównie objawy żołądkowo-jelitowe i hematologiczne, natomiast dawki wyższe, do 3200 mg/dobę przez 6 dni, nasilają objawy mięśniowe i biochemiczne. Pojedyncze dawki rzędu 6400 mg i 8-10 g powodują ciężkie objawy ogólne, hematologiczne i wątrobowe. U dzieci, nawet dawki 400 mg i 980 mg mogą wywołać poważne objawy, w tym wymioty, biegunkę, brak łaknienia oraz leukopenię.
aminotransferaza, ból brzucha, działanie niepożądane, fosfokinaza kreatynowa, granulocyty obojętnochłonne, hiperbilirubinemia, jadłowstręt, kurcz mięśni, leczenie objawowe, leczenie onkologiczne, leczenie wspomagające, leukopenia, małopłytkowość, mialgia, objawy gastryczne, objawy żołądkowo-jelitowe, pancytopenia, podwyższone transaminazy, przedawkowanie imatynibu, trombocytopenia, wysypka, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, zaburzenia skórne, zaburzenia wątrobowe, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zmiany hematologiczne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Heviran 200 mg
Preparat Heviran zawierający acyklowir w dawkach 200 mg, 400 mg oraz 800 mg może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości i nasileniu. Do często obserwowanych należą bóle głowy, zawroty głowy, nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha, świąd, wysypka, zmęczenie oraz gorączka. Rzadziej występują poważne reakcje anafilaktyczne, duszność, zmiany parametrów wątrobowych (w tym podwyższenie bilirubiny i enzymów wątrobowych), obrzęk naczynioruchowy oraz zaburzenia czynności nerek, takie jak wzrost stężenia mocznika i kreatyniny. Bardzo rzadko obserwuje się poważne powikłania hematologiczne (niedokrwistość, leukopenia, małopłytkowość), ciężkie zaburzenia neurologiczne (pobudzenie, dezorientacja, drżenia, ataksja, omamy, objawy psychotyczne, drgawki, encefalopatia, śpiączka) oraz ostrą niewydolność nerek. Występowanie działań niepożądanych jest szczególnie istotne u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, u których ryzyko powikłań neurologicznych i nerkowych jest zwiększone.
acyklowir, ataksja, dezorientacja, drgawki, duszność, dyzartria, encefalopatia, enzymy wątrobowe, fotowrażliwość, hiperbilirubinemia, leukopenia, małopłytkowość, morfologia krwi, niedokrwistość, objawy psychotyczne, obrzęk naczynioruchowy, omamy, ostra niewydolność nerek, pobudzenie psychoruchowe, podwyższone enzymy wątrobowe, podwyższony poziom kreatyniny, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, śpiączka, zapalenie wątroby, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba hemolityczna płodu i noworodka (hdfn) spowodowana czynnikiem rh, inaczej choroba rh lub choroba rhesusowa – Diagnostyka i diagnoza
Choroba hemolityczna płodu i noworodka (HDFN) wywołana niezgodnością czynnika Rh, najczęściej w sytuacji matki Rh-ujemnej i płodu Rh-dodatniego, jest wynikiem immunologicznej destrukcji erytrocytów płodu przez przeciwciała matczyne anty-Rh(D). Diagnostyka rozpoczyna się od rutynowego typowania grupy krwi i czynnika Rh u ciężarnej oraz przesiewowego badania obecności przeciwciał anty-Rh(D). W przypadku wykrycia przeciwciał, monitoruje się ich miano (zwykle krytyczne wartości mieszczą się w zakresie 1:8 do 1:32) oraz wykonuje nieinwazyjne badania prenatalne, takie jak NIPT do określenia statusu Rh płodu (czułość 99,9%, swoistość 99,1%) oraz ultrasonografię z oceną przepływu w tętnicy środkowej mózgu (MCA Doppler) w celu wykrycia anemii płodu. W razie podejrzenia ciężkiej anemii stosuje się inwazyjne procedury diagnostyczne, takie jak kordocenteza (PUBS) i amniocenteza, umożliwiające ocenę stężenia bilirubiny, obecności przeciwciał i niedokrwistości, a także ewentualne wewnątrzmaciczne transfuzje krwi.
alloimmunizacja, amniocenteza, antygen RhD, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, badanie dopplerowskie, badanie prenatalne, choroba hemolityczna płodu i noworodka, choroba Rh, choroba rhesusowa, czynnik Rh, grupa krwi, hematokryt, hiperbilirubinemia, immunoglobulina anty-D, immunoglobulina Rh, kordocenteza, krew Rh-ujemna, krwawienie płodowo-matczyne, metoda PCR, nieinwazyjne badanie prenatalne, obrzęk uogólniony płodu, poziom bilirubiny, preimplantacyjna diagnostyka genetyczna, retikulocyt, test Coombsa, test Kleihauera-Betke, test point-of-care, transfuzja wymienna, ultrasonografia, wolne DNA płodowe, żółtaczka, zygotyczność - Leksykon substancji czynnych
Tenofowir dizoproksyl – Działania niepożądane
Tenofowir dizoproksyl, prolek tenofowiru stosowany w terapii HIV oraz przewlekłego zapalenia wątroby typu B, wykazuje wysoką skuteczność, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony nerek i układu kostnego. Najczęściej obserwowane działania niepożądane to hipofosfatemia (≥1/10), osłabienie (≥1/10), biegunka, nudności, wymioty, ból brzucha oraz podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (AspAT, AlAT) (≥1/100 do <1/10). Poważne powikłania obejmują zaburzenia czynności kanalika bliższego nerki, zespół Fanconiego, niewydolność nerek, osteomalację, zmniejszenie gęstości mineralnej kości (szczególnie u dzieci i młodzieży) oraz rzadkie przypadki kwasicy mleczanowej, która może prowadzić do zgonu. U pacjentów z czynnikami ryzyka, takimi jak wcześniejsze choroby nerek, zaawansowane zakażenie HIV czy jednoczesne stosowanie leków nefrotoksycznych, konieczne jest szczegółowe monitorowanie funkcji nerek.
aminoacyduria, białkomocz, ból kostny, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, glikozuria, hiperbilirubinemia, hipofosfatemia, hipokaliemia, kinaza kreatynowa, klirens kreatyniny, kwasica mleczanowa, lek przeciwretrowirusowy, miopatia, moczówka prosta pochodzenia nerkowego, niewydolność nerek, nudność, obrzęk naczynioruchowy, odwrotna transkryptaza, osłabienie mięśni, osteomalacja, ostra martwica cewek nerkowych, ostre śródmiąższowe zapalenie nerek, przewlekłe zapalenie wątroby typu B, rabdomioliza, śródmiąższowe zapalenie nerek, stłuszczenie wątroby, tenofowir dizoproksyl, zaburzenie czynności kanalika bliższego nerki, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie mineralizacji kości, zakażenie HIV, zaostrzenie zapalenia wątroby, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół Fanconiego, zmniejszenie gęstości mineralnej kości - Leksykon leków
Działania niepożądane – Clofarabine Vivanta 1 mg/ml
Klofarabina, stosowana w leczeniu ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL) i ostrej białaczki szpikowej (AML) u pacjentów pediatrycznych i młodych dorosłych (wiek >1 do ≤21 lat), charakteryzuje się wysokim profilem toksyczności. W badaniach klinicznych niemal 98% pacjentów doświadczyło co najmniej jednego działania niepożądanego związanego z terapią, a 59% zgłaszało ciężkie powikłania. Najczęstsze działania niepożądane obejmowały nudności (61%), wymioty (59%), gorączkę neutropeniczną (35%), ból głowy (24%), wysypkę (21%), biegunkę i świąd (po 20%). Odnotowano również rzadkie, ale potencjalnie śmiertelne powikłania, takie jak niewydolność oddechowa z uszkodzeniem wątroby i zespół przesiąkania włośniczek, posocznica oraz wstrząs septyczny z niewydolnością wielonarządową. Przypadek hiperbilirubinemii 4. stopnia wymagał przerwania leczenia przy dawce 52 mg/m²/dobę. Trzy zgony związane z leczeniem podkreślają konieczność ostrożności i ścisłego monitorowania pacjentów podczas terapii klofarabiną.
antybiotykoterapia, biegunka, ból głowy, gorączka, gorączka neutropeniczna, hiperbilirubinemia, klofarabina, lęk, morfologia krwi, neutropenia, niewydolność oddechowa, niewydolność wielonarządowa, nudności, odwodnienie, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka szpikowa, posocznica, powikłania hematologiczne, profilaktyka przeciwwymiotna, przewlekłe zmęczenie, reakcja skórna, świąd, uderzenia gorąca, uszkodzenie wątroby, wstrząs septyczny, wymioty, wysypka, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zapalenie błon śluzowych, zespół erytrodyzestezji dłoniowo-podeszwowej, zespół przesiąkania włośniczek - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pazopanib Viatris
Pazopanib wymaga ścisłego monitorowania parametrów klinicznych i laboratoryjnych, zwłaszcza czynności wątroby, ze względu na ryzyko ciężkiej hepatotoksyczności, w tym niewydolności wątroby i zgonów. Dawkowanie powinno być dostosowane do stopnia zaburzeń wątrobowych: 800 mg/dobę u pacjentów z łagodnymi nieprawidłowościami (bilirubina ≤ 1,5 x GGN), 200 mg/dobę przy umiarkowanych zaburzeniach (bilirubina > 1,5 do 3 x GGN), a stosowanie jest przeciwwskazane przy ciężkich zaburzeniach (bilirubina > 3 x GGN). Monitorowanie aktywności aminotransferaz (AlAT) jest kluczowe, z częstymi kontrolami w pierwszych tygodniach terapii oraz okresowo po 4 miesiącu. W przypadku wzrostu AlAT > 8 x GGN należy przerwać leczenie, a po powrocie do normy rozważyć wznowienie w dawce 400 mg/dobę. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów powyżej 60. roku życia oraz nosicieli allelu HLA-B*57:01, u których ryzyko hepatotoksyczności jest zwiększone.
aktywność AlAT, BCRP, białkomocz, bilirubina, frakcja wyrzutowa lewej komory, glikoproteina p, hepatotoksyczność, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, incydent krwotoczny, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor UGT1A1, inhibitor VEGF, krwioplucie, krwotok mózgowy, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie tętnicze, napady drgawkowe, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niewydolność wątroby, odma opłucnowa, parametry wątrobowe, perforacja i przetoka, powikłania zakrzepowo-zatorowe, PRES, przełom nadciśnieniowy, przemijający napad niedokrwienny, RPLS, śródmiąższowa choroba płuc, tętniak i rozwarstwienie tętnicy, torsade de pointes, udar niedokrwienny mózgu, VEGF, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia czynności wątroby, zakrzepica żył, zapalenie płuc, zastoinowa niewydolność serca, zator płucny, zawał mięśnia sercowego, zespół Gilberta, zespół nerczycowy, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pazopanib Pharmascience
Pazopanib Pharmascience jest inhibitorem VEGF stosowanym w terapii przeciwnowotworowej, którego stosowanie wymaga ścisłego monitorowania funkcji wątroby, serca oraz układu krążenia. U pacjentów z łagodnymi zaburzeniami czynności wątroby zalecana dawka wynosi 800 mg/dobę, natomiast u pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami – 200 mg/dobę; stosowanie u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami jest przeciwwskazane. Monitorowanie parametrów wątrobowych (ALT, bilirubina) powinno odbywać się przed leczeniem oraz w 3., 5., 7., 9. tygodniu, a następnie okresowo. W przypadku wzrostu aminotransferaz >8× GGN lub jednoczesnego wzrostu bilirubiny >2× GGN, konieczne jest przerwanie terapii. Pazopanib może indukować nadciśnienie tętnicze, z ryzykiem przełomu nadciśnieniowego, dlatego ciśnienie krwi należy kontrolować od pierwszego tygodnia leczenia z częstotliwością dostosowaną do stanu pacjenta. Występuje ryzyko zespołu PRES/RPLS, śródmiąższowej choroby płuc, niewydolności serca (w tym zmniejszenia LVEF), wydłużenia QT oraz powikłań zakrzepowo-zatorowych, co wymaga odpowiedniej selekcji pacjentów i monitorowania klinicznego oraz EKG i elektrolitów.
białkomocz, bilirubina niesprzężona, frakcja wyrzutowa lewej komory, glikoproteina p, hepatotoksyczność, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, inhibitor UGT1A1, inhibitor VEGF, izoenzym CYP3A4, krwioplucie, krwotok mózgowy, mięsak tkanek miękkich, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwienie mięśnia sercowego, niewydolność wątroby, odma opłucnowa, perforacja przewodu pokarmowego, podwyższone stężenie bilirubiny, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przełom nadciśnieniowy, przemijający napad niedokrwienny, rak nerkowokomórkowy, rozwarstwienie tętnicy, śródmiąższowa choroba płuc, torsade de pointes, transferaza urydyno-difosforano-glukuronozylowa, udar niedokrwienny mózgu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żył, zapalenie płuc, zastoinowa niewydolność serca, zator płucny, zawał mięśnia sercowego, zespół Gilberta, zespół nerczycowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zespół rozpadu guza - Leksykon chorób i schorzeń
Talasemia – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Talasemia, jako jedna z najczęstszych chorób genetycznych, charakteryzuje się szerokim spektrum fenotypowym, od bezobjawowego nosicielstwa po ciężką niedokrwistość wymagającą regularnych transfuzji. Rokowanie zależy od typu talasemii, genotypu (np. całkowity brak syntezy łańcuchów β-globiny w β-talasemii typu β0 vs. zredukowana synteza w β+), obecności modyfikatorów genetycznych (np. SNP rs766432, rs9399137, rs72872548 wpływających na poziomy HbF), a także dostępu do leczenia. Przeżywalność różni się istotnie: talasemia intermedia (TI) – 55,59 lat (95% CI 55,65-57,52), talasemia sierpowatokrwinkowa – 53 lata (95% CI 50,54-55,66), talasemia major (TM) – 50,07 lat (95% CI 48,54-51,60). Współwystępowanie α-talasemii lub czynników zwiększających HbF może łagodzić przebieg, natomiast kombinacje genotypów α- i β-talasemii wiążą się z gorszym przeżyciem. Czynniki socjodemograficzne (płeć żeńska, wyższe wykształcenie, życie w metropoliach) oraz regularne transfuzje poprawiają rokowanie, podczas gdy terapia chelatująca żelazo zmniejsza śmiertelność z powodu chorób wątroby, ale nie wpływa istotnie na śmiertelność ogólną czy sercową.
alfa-talasemia, beta+-talasemia, choroba naczyniowa mózgu, choroba serca, choroba sercowo-naczyniowa, dysfunkcja endokrynologiczna, dysfunkcja serca, dysfunkcja wątroby, ferrytyna w surowicy, funkcja poznawcza, hemochromatoza, hemoglobina płodowa, hiperbilirubinemia, kamień żółciowy, łańcuch beta-globiny, łańcuch globinowy, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, niedokrwistość mikrocytarna, polimorfizm pojedynczego nukleotydu, powikłanie neurologiczne, przeładowanie żelazem, przeszczep szpiku kostnego, rak wątrobowokomórkowy, stężenie żelaza w wątrobie, talasemia, talasemia intermedia, talasemia major, terapia chelatująca żelazo, terapia genowa, transfuzja krwi, transplantacja szpiku kostnego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Daroxomb 110 mg
Dabigatran eteksylan (Daroxomb) wykazuje zróżnicowany profil działań niepożądanych, z dominującym ryzykiem krwawień, które występowały u około 9% pacjentów leczonych krótkoterminowo (do 42 dni) po alloplastyce stawu biodrowego lub kolanowego, 22% pacjentów z migotaniem przedsionków leczonych długoterminowo (do 3 lat) oraz 14-15% pacjentów w leczeniu i prewencji żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ZŻG/ZP). Najczęstsze krwawienia obejmowały krwawienia z przewodu pokarmowego, nosa oraz układu moczowo-płciowego, z częstością sięgającą do 19,4% w badaniu RE-MEDY. Mimo rzadkiego występowania dużych krwawień, ich potencjalna śmiertelność i ryzyko kalectwa wymaga szczególnej uwagi klinicznej. Działania niepożądane klasyfikowano według układów i narządów, z częstością od bardzo często (≥ 1/10) do bardzo rzadko (< 1/10 000), co pozwala na precyzyjne monitorowanie i ocenę ryzyka w zależności od wskazania terapeutycznego.
agranulocytoza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, dabigatran eteksylat, duże krwawienie, dysfagia, hiperbilirubinemia, krwawienie śródczaszkowe, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwiomocz, krwioplucie, krwotok urazowy, krwotok z żylaków odbytu, lek przeciwzakrzepowy, małopłytkowość, migotanie przedsionków, niedokrwistość pooperacyjna, nieprawidłowa czynność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, reakcja anafilaktyczna, refluks żołądkowo-przełykowy, skurcz oskrzeli, wrzód żołądka, wstrząs hipowolemiczny, zapalenie żołądka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aleric Deslo Active 5 mg
Desloratadyna w dawce 5 mg/dobę, stosowana w leczeniu alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa oraz przewlekłej pokrzywki idiopatycznej, wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony badaniami klinicznymi i monitoringiem po wprowadzeniu do obrotu. Działania niepożądane występowały u 3% pacjentów częściej niż w grupie placebo, z najczęstszymi objawami takimi jak zmęczenie (1,2%), suchość w jamie ustnej (0,8%) oraz bóle głowy (0,6%). W populacji pediatrycznej (12-17 lat) ból głowy występował u 5,9% leczonych, a u 6,9% w grupie placebo. Rzadkie, ale istotne działania niepożądane obejmują wydłużenie odstępu QT, arytmię, bradykardię oraz reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksję. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, zaburzeniami wątroby oraz historią nadwrażliwości na leki przeciwhistaminowe.
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, anafilaksja, arytmia, astenia, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, bradykardia, depresja, desloratadyna, drgawki, duszność, fotowrażliwość, hepatotoksyczność, hiperbilirubinemia, kołatanie serca, mialgia, niestrawność, nudności, obrzęk naczynioruchowy, omamy, pobudzenie psychoruchowe, podwyższone enzymy wątrobowe, pokrzywka, przewlekła pokrzywka idiopatyczna, reakcje nadwrażliwości, senność, suchość jamy ustnej, świąd, tabletka powlekana, tachykardia, wydłużenie odstępu QT, wymioty, wysypka, zaburzenia zachowania, zapalenie wątroby, zawroty głowy, zespół suchego oka, żółtaczka - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Biotrakson 1 g
Biotrakson (ceftriakson) jest antybiotykiem z grupy cefalosporyn, którego stosowanie wymaga szczegółowej oceny przeciwwskazań, aby uniknąć poważnych powikłań. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na ceftriakson lub inne cefalosporyny oraz ciężkie reakcje nadwrażliwości na antybiotyki beta-laktamowe (penicyliny, monobaktamy, karbapenemy). W populacji pediatrycznej lek nie powinien być stosowany u wcześniaków do 41 tygodni łącznego wieku ciążowego i chronologicznego oraz u noworodków do 28 dni z hiperbilirubinemią, żółtaczką, hipoalbuminemią lub kwasicą, ze względu na ryzyko encefalopatii bilirubinowej wynikającej z wypierania bilirubiny z miejsc wiązania na albuminach. Ponadto, u noworodków do 28 dni przeciwwskazane jest stosowanie Biotraksonu przy konieczności dożylnego podawania preparatów wapnia z powodu ryzyka wytrącenia się soli wapniowej ceftriaksonu.
antybiotyk beta-laktamowy, cefalosporyna, ceftriakson, droga dożylna, encefalopatia bilirubinowa, hiperbilirubinemia, hipoalbuminemia, karbapenem, kwasica, nadwrażliwość na ceftriakson, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, reakcja nadwrażliwości, roztwór lidokainy, sól wapniowa ceftriaksonu, wcześniak, wiązanie bilirubiny, wstrzyknięcie domięśniowe, zawartość sodu, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Pazopanib Viatris 200 mg
Profil bezpieczeństwa pazopanibu oceniono na podstawie badań klinicznych obejmujących 1149 pacjentów z rakiem nerkowokomórkowym (RCC) oraz 382 pacjentów z mięsakami tkanek miękkich (STS). Najczęstsze działania niepożądane (≥10%) to zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunka, nudności, wymioty, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej), dermatologiczne (zmiana koloru włosów, hipopigmentacja, złuszczająca wysypka), naczyniowe (nadciśnienie tętnicze), neurologiczne (ból głowy, zaburzenia smaku) oraz ogólne (zmęczenie, jadłowstręt, utrata masy ciała). Często obserwowano także wzrost aktywności enzymów wątrobowych AlAT i AspAT oraz hiperbilirubinemię. Rzadziej (<1%) występowały poważne powikłania, takie jak udar niedokrwienny mózgu, zawał mięśnia sercowego, perforacje przewodu pokarmowego, krwotoki (z przewodu pokarmowego, płuc, mózgu) oraz zaburzenia rytmu serca typu torsade de pointes.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, biegunka, dysgeuzja, hiperbilirubinemia, hipogeuzja, hipopigmentacja skóry, jadłowstręt, krwioplucie, krwotok z płuc, małopłytkowość, mięsak tkanek miękkich, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedokrwienie mięśnia sercowego, niewydolność serca, niewydolność wątroby, nudności, odma opłucnowa, pazopanib, perforacja przewodu pokarmowego, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przemijający napad niedokrwienny, rak nerkowokomórkowy, torsade de pointes, udar niedokrwienny mózgu, wydłużenie odstępu QT, wymioty, zaburzenie czynności lewej komory, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zawał serca, złuszczająca wysypka - Leksykon substancji czynnych
Melatonina – Działania niepożądane
Melatonina, endogenny hormon produkowany przez szyszynkę, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa, zwłaszcza przy krótkotrwałym stosowaniu. W badaniach klinicznych obejmujących 1931 pacjentów leczonych melatoniną oraz 1642 pacjentów otrzymujących placebo, odsetek działań niepożądanych wyniósł odpowiednio 48,8% i 37,8%, jednak wskaźnik działań niepożądanych na 100 pacjento-tygodni był niższy dla melatoniny (3,013) niż dla placebo (5,743). Najczęściej obserwowane działania niepożądane to senność, ból głowy, zawroty głowy oraz nudności. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz o częstości nieznanej. Szczególną uwagę należy zwrócić na zwiększenie liczby napadów padaczkowych u dzieci z uszkodzeniami OUN i padaczką podczas terapii melatoniną.
astenia, badanie kliniczne, bezsenność, ból brzucha, choroba refluksowa przełyku, cukromocz, depresja, drażliwość, dusznica bolesna, dyspepsja, działanie niepożądane, enzym wątrobowy, ginekomastia, hiperbilirubinemia, hipertriglicerydemia, hipokalcemia, kołatanie serca, koszmar senny, letarg, leukopenia, melatonina, migrena, mlekotok, moczenie nocne, nadciśnienie, nadpobudliwość, napad padaczkowy, nieprawidłowe stężenie elektrolitów, objawy menopauzalne, obrzęk naczynioruchowy, omdlenie, owrzodzenie jamy ustnej, padaczka, parestezja, placebo, pokrzywka, półpasiec, priapizm, reakcja nadwrażliwości, senność, skurcz mięśni, świąd, tachykardia, uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego, wielomocz, zaburzenie snu, zapalenie gruczołu krokowego, zapalenie skóry, zapalenie stawów, zapalenie żołądka, zawroty głowy, zespół niespokojnych nóg - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pazopanib Zentiva
Pazopanib wymaga ścisłego monitorowania czynności wątroby, ze względu na ryzyko niewydolności wątroby, w tym zgonów. Dawkowanie powinno być dostosowane do stopnia zaburzeń wątroby: 800 mg/dobę u pacjentów z łagodnymi zaburzeniami (bilirubina do 1,5 × GGN), 200 mg/dobę przy umiarkowanych zaburzeniach (bilirubina >1,5 do 3 × GGN), a stosowanie jest przeciwwskazane przy ciężkich zaburzeniach (bilirubina >3 × GGN). Monitorowanie aminotransferaz (AlAT, AspAT) i bilirubiny jest konieczne przed leczeniem, w 3., 5., 7., 9. tygodniu oraz w 3. i 4. miesiącu terapii, a następnie okresowo. W przypadku wzrostu aminotransferaz >8 × GGN należy przerwać leczenie do normalizacji, a następnie ewentualnie wznowić dawką 400 mg/dobę z kontrolą co tydzień. Wzrost aminotransferaz >3 × GGN z bilirubiną >2 × GGN wymaga trwałego odstawienia leku. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów powyżej 60. roku życia oraz nosicieli allelu HLA-B*57:01. Pazopanib może powodować nadciśnienie tętnicze, w tym przełom nadciśnieniowy, dlatego ciśnienie krwi należy kontrolować już w pierwszym tygodniu leczenia i często w trakcie terapii. W razie nadciśnienia (ciśnienie skurczowe ≥150 mm Hg lub rozkurczowe ≥100 mm Hg) należy wdrożyć leczenie hipotensyjne i rozważyć modyfikację dawki, a w przypadku ciężkiego nadciśnienia – przerwać terapię.
aktywność aminotransferaz, białko oporności raka piersi, białkomocz, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, frakcja wyrzutowa lewej komory, glikoproteina p, hiperbilirubinemia, hiperglikemia, incydent krwotoczny, inhibitor izoenzymu CYP3A4, inhibitor VEGF, krwioplucie, krwotok do mózgu, łagodne zaburzenia czynności wątroby, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie tętnicze, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwienie mięśnia sercowego, niewydolność wątroby, odma opłucnowa, perforacja przewodu pokarmowego, przełom nadciśnieniowy, przemijający napad niedokrwienny, rozwarstwienie tętnicy, śródmiąższowa choroba płuc, stężenie bilirubiny, tętniak, torsade de pointes, transferaza urydyno-difosforano-glukuronozylowa, udar niedokrwienny mózgu, umiarkowane zaburzenia czynności wątroby, wydłużenie odstępu QT, zakrzepica żył, zapalenie płuc, zastoinowa niewydolność serca, zator płucny, zawał mięśnia sercowego, zespół Gilberta, zespół nerczycowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zespół rozpadu guza, żylne powikłania zakrzepowo-zatorowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Voquily 1 mg/ml
Melatonina w dawce 1 mg/ml (lek Voquily) stosowana klinicznie przez kilka dni do tygodni wykazuje profil bezpieczeństwa obejmujący działania niepożądane o różnej częstości. Najczęściej obserwowane to senność, ból głowy, zawroty głowy i nudności. Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) oraz częstość nieznana. Wśród zgłaszanych objawów znajdują się m.in. zaburzenia psychiczne (drażliwość, nerwowość, depresja), neurologiczne (migrena, parestezje), żołądkowo-jelitowe (dyspepsja, wymioty), skórne (wysypka, obrzęk naczynioruchowy) oraz zaburzenia wątroby (hiperbilirubinemia, wzrost enzymów wątrobowych). W populacji pediatrycznej działania niepożądane są łagodne i rzadkie, najczęściej ból głowy, nadpobudliwość, zawroty głowy i ból brzucha, bez ciężkich incydentów.
anemia, astenia, bezsenność, białkomocz, ból brzucha, ból głowy, dławica piersiowa, dysfagia, dyspepsja, działania niepożądane pediatryczne, działanie niepożądane, elektrolity we krwi, enzymy wątrobowe, farmakovigilance, glikozuria, hiperbilirubinemia, hipertrójglicerydemia, hipokalcemia, hiponatremia, kołatanie serca, koszmary senne, krwiomocz, letarg, leukopenia, łuszczyca, melatonina, migrena, mlekotok, nadaktywność psychoruchowa, nadciśnienie tętnicze, nadzór nad bezpieczeństwem farmakoterapii, nietypowe sny, niewyraźne widzenie, nocne pocenie, nudności, nykturia, objawy menopauzalne, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie jamy ustnej, parestezje, personel medyczny, półpasiec, priapizm, profil bezpieczeństwa, reakcja nadwrażliwości, refluks żołądkowo-przełykowy, senność, skurcze mięśni, suchość jamy ustnej, uderzenia gorąca, wielomocz, wzmożone łzawienie, zaburzenia koncentracji, zaburzenia pamięci, zaburzenia psychiczne, zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie gruczołu krokowego, zapalenie skóry, zapalenie stawów, zawroty głowy, zawroty głowy błędnikowe, zespół niespokojnych nóg, zmniejszenie ostrości widzenia - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fulvestrant SUN 250 mg/5 ml
Fulwestrant SUN w dawce 500 mg stosowany w monoterapii wykazuje profil bezpieczeństwa obejmujący często występujące działania niepożądane takie jak odczyny w miejscu podania, astenia, nudności oraz podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, fosfataza alkaliczna). Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest jako bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10) oraz niezbyt często (≥1/1000 do <1/100). Do najczęstszych należą m.in. uderzenia gorąca, nudności, bóle mięśniowo-szkieletowe, wysypka, a także zaburzenia hematologiczne takie jak zmniejszenie liczby płytek krwi. W badaniu FALCON 31,2% pacjentek zgłaszało bóle mięśniowo-szkieletowe, jednak bez konieczności modyfikacji dawkowania czy przerwania terapii. Mediana czasu trwania leczenia fulwestrantem wynosiła 6,5 miesiąca.
anoreksja, astenia, biegunka, ból głowy, ból mięśniowo-szkieletowy, enzymy wątrobowe, fulwestrant, gamma-glutamylotranspeptydaza, gorączka neutropeniczna, hiperbilirubinemia, kandydoza pochwy, krwawienie z pochwy, leukopenia, małopłytkowość, nerwoból, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność wątroby, nudności, palbocyklib, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rwa kulszowa, uderzenie gorąca, wysypka, zakażenie dróg moczowych, zapalenie jamy ustnej, zapalenie wątroby, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Zovirax Active 200 mg
Preparat Zovirax Active zawiera 200 mg acyklowiru i może wywoływać działania niepożądane o różnym nasileniu, sklasyfikowane według częstości występowania. Najczęściej obserwuje się hematologiczne zaburzenia, takie jak niedokrwistość, leukopenia oraz małopłytkowość (często, ≥1/100 do <1/10), które mogą zwiększać ryzyko infekcji i powikłań krwotocznych. Objawy neurologiczne, takie jak bóle i zawroty głowy, występują niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), natomiast poważniejsze zaburzenia neuropsychiatryczne (pobudzenie, splątanie, drżenia, encefalopatia) są bardzo rzadkie (<1/10 000) i częściej dotyczą pacjentów z dysfunkcją nerek. Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) mogą wystąpić reakcje anafilaktyczne wymagające natychmiastowej interwencji. Działania niepożądane obejmują także objawy ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha), przemijające zaburzenia funkcji wątroby (zwiększenie bilirubiny i enzymów wątrobowych) oraz nerek (wzrost mocznika i kreatyniny, ostra niewydolność nerek). Występują również objawy ogólne, takie jak zmęczenie i gorączka, a także zmiany skórne (świąd, wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy).
acyklowir, ataksja, azotemia, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból nerki, duszność, encefalopatia, enzymy wątrobowe, hiperbilirubinemia, hiperkreatynemia, immunosupresja, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, morfologia krwi, niedokrwistość, nudności, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, pokrzywka, psychoza, reakcja anafilaktyczna, śpiączka, splątanie, terapia nerkozastępcza, wymioty, zapalenie wątroby, zawroty głowy, żółtaczka - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Lorazepam Orion 2,5 mg
Lorazepam, jako benzodiazepina, niesie istotne ryzyko teratogenne i toksyczne dla płodu oraz noworodka, zwłaszcza przy stosowaniu w pierwszym i ostatnim trymestrze ciąży. Przenika przez łożysko, co potwierdzono obecnością leku i jego metabolitów w krwi pępowinowej, a długotrwałe stosowanie przed porodem może wywołać u noworodków zespół odstawienny. Objawy te obejmują zmniejszoną aktywność, hipotonię, hipotermię, depresję oddechową, bezdech oraz problemy z karmieniem. Wolne tempo glukuronidacji lorazepamu u noworodków może prowadzić do kumulacji leku i potencjalnego zahamowania sprzęgania bilirubiny, co zwiększa ryzyko hiperbilirubinemii. Zaleca się unikanie stosowania lorazepamu w ciąży, a w przypadku konieczności terapii – ścisłe monitorowanie stanu matki i dziecka oraz szczegółowe informowanie pacjentki o ryzyku.
- Leksykon substancji czynnych
Tioguanina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Tioguanina, aktywny składnik produktu Lanvis, jest cytotoksycznym lekiem stosowanym wyłącznie pod ścisłym nadzorem lekarza doświadczonego w terapii cytostatykami. Ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych, w tym toksycznego uszkodzenia wątroby manifestującego się zespołem zamknięcia żył wątrobowych (objawy: hiperbilirubinemia, tkliwa hepatomegalia, wodobrzusze, nadciśnienie wrotne, małopłytkowość, splenomegalia), konieczne jest regularne monitorowanie parametrów morfologii krwi oraz czynności wątroby (cotygodniowo). Tioguaniny nie należy stosować w leczeniu podtrzymującym ani w długotrwałych schematach ze względu na wysokie ryzyko uszkodzenia śródbłonka naczyń wątroby, szczególnie u chłopców. W przypadku wystąpienia objawów toksycznego uszkodzenia wątroby należy natychmiast przerwać terapię, co może prowadzić do odwracalności zmian klinicznych i histopatologicznych.
depresja szpiku kostnego, guzkowy rozrost regeneracyjny wątroby, hepatomegalia, hiperbilirubinemia, immunosupresja, leukocytopenia, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, mesalazyna, mielosupresja, morfologia krwi, mutacja NUDT15, nadciśnienie wrotne, neutropenia, niedokrwistość, olsalazyna, ostra białaczka limfoblastyczna, peliosis hepatis, S-metylotransferaza tiopuryny, splenomegalia, środek cytotoksyczny, stwardnienie wątrobowo-wrotne, sulfasalazyna, tioguanina, toksyczne uszkodzenie wątroby, TPMT, uszkodzenie śródbłonka naczyń, włóknienie okołowrotne wątroby, wodobrzusze, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zespół zamknięcia żył wątrobowych, żylaki przełyku