izoenzymy cytochromu P450
Izoenzymy cytochromu P450 stanowią rodzinę enzymów uczestniczących w metabolizmie wielu substancji endogennych i egzogennych, w tym leków, toksyn i związków kancerogennych. Są one kluczowymi białkami w procesach biotransformacji fazy I, których głównym zadaniem jest zwiększenie polarności związków lipofilnych, ułatwiając ich wydalanie z organizmu.
Największa koncentracja izoenzymów cytochromu P450 występuje w wątrobie, ale są one również obecne w innych tkankach, takich jak jelita, płuca, nerki czy skóra. U ludzi zidentyfikowano ponad 50 różnych izoenzymów P450, przy czym najważniejszą rolę w metabolizmie leków odgrywają CYP3A4, CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19, CYP1A2 i CYP2E1.
Aktywność poszczególnych izoenzymów cytochromu P450 może podlegać znacznym wahaniom międzyosobniczym, co wynika z polimorfizmów genetycznych oraz wpływu czynników środowiskowych. Zjawisko to jest podstawą zmienności osobniczej w odpowiedzi na leki oraz może prowadzić do interakcji lekowych. Inhibicja lub indukcja określonych izoenzymów P450 przez niektóre leki czy substancje pochodzenia naturalnego może istotnie zmieniać stężenie i efekt terapeutyczny innych leków metabolizowanych przez te same izoenzymy.
Znajomość profilu metabolicznego leków w odniesieniu do poszczególnych izoenzymów cytochromu P450 jest kluczowa dla bezpiecznej farmakoterapii, szczególnie u pacjentów przyjmujących wiele leków jednocześnie oraz u osób z genetycznie uwarunkowanymi zaburzeniami aktywności tych enzymów.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Trifaroten – Właściwości farmakokinetyczne
Trifaroten, substancja czynna kremu Aklief (50 µg/g), wykazuje niską ogólnoustrojową ekspozycję po miejscowym stosowaniu u pacjentów z trądzikiem pospolitym, zarówno dorosłych, jak i pediatrycznych (10-17 lat). W badaniu klinicznym, po aplikacji około 2 g kremu raz dziennie przez 30 dni na twarz, ramiona, klatkę piersiową i górną część pleców, mierzalne stężenia trifarotenu w osoczu stwierdzono u 37% dorosłych (Cmax <5-10 pg/mL, AUC0-24h 75-104 pg·h/mL) oraz u 18% pacjentów pediatrycznych (Cmax <5-9 pg/mL, AUC0-24h 89-106 pg·h/mL). Stan stacjonarny osiągnięto po 2 tygodniach terapii, bez przewidywanej kumulacji leku przy długotrwałym stosowaniu. Trifaroten penetruje skórę zgodnie z rozkładem wykładniczym, przenikając od warstwy rogowej naskórka do skóry właściwej, co jest kluczowe dla jego działania miejscowego. W osoczu wykazuje bardzo wysokie (>99,9%) wiązanie z białkami, bez istotnego wiązania z erytrocytami.
AUC, białko transportowe, CYP2B6, cytochrom P450, ekspozycja ogólnoustrojowa, interakcja farmakokinetyczna, izoenzymy cytochromu P450, krem Aklief, maksymalne stężenie w osoczu, mikrosomy wątroby, penetracja tkankowa, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, trądzik pospolity, transportery efflux, transportery leków, transportery wychwytu, trifaroten, warstwa rogowa naskórka, wchłanianie ogólnoustrojowe, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Interakcje leku – Diflucan 2 mg/ml
Flukonazol jest inhibitorem izoenzymów cytochromu P450 (CYP2C9, CYP2C19, CYP3A4), co prowadzi do licznych interakcji farmakokinetycznych. Hamowanie tych enzymów utrzymuje się przez 4-5 dni po odstawieniu leku, ze względu na długi okres półtrwania flukonazolu. Szczególnie istotne są przeciwwskazane jednoczesne podania z lekami wydłużającymi odstęp QTc (np. cyzapryd, terfenadyna, astemizol, pimozyd, chinidyna, erytromycyna, halofantryna), które mogą wywołać torsade de pointes. Flukonazol znacząco zwiększa stężenia leków immunosupresyjnych (cyklosporyna, takrolimus, syrolimus, ewerolimus), benzodiazepin (midazolam, triazolam), NLPZ metabolizowanych przez CYP2C9 (ibuprofen, flurbiprofen), leków przeciwpadaczkowych (fenytoina, karbamazepina) oraz statyn metabolizowanych przez CYP3A4 i CYP2C9, co wymaga monitorowania stężeń i dostosowania dawek. W przypadku warfaryny obserwuje się nawet dwukrotne wydłużenie czasu protrombinowego, co zwiększa ryzyko krwawień i wymaga ścisłej kontroli INR.
benzodiazepina, czas protrombinowy, dehydrogenaza alkoholowa, depresja oddechowa, doustny środek antykoncepcyjny, działanie niepożądane, hepatotoksyczność, inhibicja enzymu, inhibitor CYP3A4, inhibitor reduktazy HMG-CoA, interakcje flukonazolu, izoenzymy cytochromu P450, kinaza kreatynowa, lek immunosupresyjny, lek narkotyczny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzakrzepowy, nagła śmierć sercowa, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność kory nadnerczy, okres półtrwania leku, rabdomioliza, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie koordynacji ruchowej - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fokusin SR 0,4 mg
Fokusin SR zawiera tamsulosynę chlorowodorek w dawce 0,4 mg (0,367 mg tamsulosyny) w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, zapewniających stabilną ekspozycję farmakologiczną przez 24 godziny. Wchłanianie leku jest liniowe, z biodostępnością około 57% na czczo. Posiłki o wysokiej zawartości tłuszczu znacząco zwiększają AUC o 64% i Cmax o 149%, co należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po pojedynczej dawce wynosi około 6 ng/ml, a w stanie stacjonarnym wzrasta do około 11 ng/ml, osiągane w ciągu 4-6 godzin. Cmin stanowi około 40% Cmax, niezależnie od podania na czczo lub po posiłku. Występuje znaczna zmienność międzyosobnicza w stężeniach leku.
AUC, biodostępność leku, chlorowodorek tamsulosyny, Cmax, CYP2D6, CYP3A4, efekt pierwszego przejścia, enzymy mikrosomalne wątroby, farmakokinetyka liniowa, faza eliminacji, izoenzymy cytochromu P450, objętość dystrybucji, okres półtrwania, stan stacjonarny, stężenie osoczowe, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, tamsulosyna, wchłanianie jelitowe, wiązanie z białkami osocza, zmienność międzyosobnicza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Trund 750 mg
Lewetyracetam, substancja czynna preparatu Trund, charakteryzuje się liniowym profilem farmakokinetycznym z wysoką biodostępnością doustną (~100%) i szybkim wchłanianiem (Cmax osiągane po 1,3 h u dorosłych). Lek wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza (<10%) oraz objętość dystrybucji około 0,5-0,7 l/kg. Metabolizm lewetyracetamu jest minimalny, głównie enzymatyczna hydroliza do nieaktywnych metabolitów, niezależna od cytochromu P450, co ogranicza ryzyko interakcji lekowych. Okres półtrwania u dorosłych wynosi 7±1 h, a klirens całkowity 0,96 ml/min/kg, z wydalaniem głównie przez nerki (95% dawki). U osób starszych okres półtrwania wydłuża się do 10-11 h, co wymaga dostosowania dawki. W przypadku niewydolności nerek klirens leku i metabolitów jest istotnie zmniejszony, a u pacjentów dializowanych okres półtrwania wzrasta do 25 h między dializami i skraca się do 3,1 h podczas dializy, która usuwa około 51% leku.
biodostępność, całkowity klirens, Cmax, CYP3A4, filtracja kłębuszkowa, glukuronidacja kwasu walproinowego, glukuronylotransferaza, hydroksylacja pierścienia, hydroksylaza epoksydowa, hydroliza enzymatyczna, izoenzymy cytochromu P450, klirens, klirens kreatyniny, krzywa stężenie-czas, lek przeciwpadaczkowy, lewetyracetam, monitorowanie stężenia leku, objętość dystrybucji, okres półtrwania, padaczka, pozorna objętość dystrybucji, pozorny klirens, profil farmakokinetyczny, reabsorpcja kanalikowa, roztwór doustny, schyłkowa niewydolność nerek, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, stężenie w osoczu, stężenie w ślinie, substancja czynna, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie kanalikowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Telexer 110 mg
Dabigatran eteksylanu mezylan, prolek podawany doustnie, ulega szybkiej hydrolizie do aktywnego dabigatranu, którego biodostępność wynosi około 6,5%. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest w 0,5-2 godziny u zdrowych osób, natomiast u pacjentów pooperacyjnych obserwuje się opóźnione wchłanianie z Cmax około 6 godzin, co jest związane z wpływem znieczulenia i zabiegu chirurgicznego. Dabigatran wykazuje umiarkowaną dystrybucję tkankową (objętość dystrybucji 60-70 L) i niskie wiązanie z białkami osocza (34-35%). Metabolizowany jest głównie przez hydrolizę i sprzęganie do aktywnych acyloglukuronidów, a eliminowany przede wszystkim przez nerki (ok. 85% w postaci niezmienionej), z klirensem około 100 mL/min, co koreluje z przesączaniem kłębuszkowym. Okres półtrwania wynosi u osób starszych około 11-14 godzin i ulega wydłużeniu przy niewydolności nerek, gdzie AUC może wzrosnąć nawet 6-krotnie przy CrCL 10-30 mL/min, a okres półtrwania do 27,2 godzin przy CrCL < 30 mL/min.
acyloglukuronid, badanie RE-LY, białka osocza, białko transportowe P-gp, biodostępność leku, dabigatran eteksylanu mezylan, dostępność biologiczna, działanie przeciwzakrzepowe, hemodializa, hydroksypropylometyloceluloza, hydroliza proleku, izoenzymy cytochromu P450, klasyfikacja Childa-Pugha, klirens kreatyniny, niewydolność nerek, niezastawkowe migotanie przedsionków, objętość dystrybucji, okres półtrwania w fazie eliminacji, porażenie mięśniówki przewodu pokarmowego, profil farmakokinetyczny, schyłkowa niewydolność nerek, stężenie osoczowe, stosunek PK/PD, wskaźnik przesączania kłębuszkowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Ertapenem – Właściwości farmakokinetyczne
Ertapenem wykazuje liniową farmakokinetykę po dożylnym podaniu w dawkach od 0,5 g do 2 g, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) około 155 μg/mL u zdrowych dorosłych po dawce 1 g podanej w 30-minutowej infuzji. Stężenie leku spada do 9 μg/mL po 12 godzinach i 1 μg/mL po 24 godzinach, a okres półtrwania wynosi około 4 godziny u dorosłych i młodzieży (13-17 lat), oraz około 2,5 godziny u dzieci (3 miesiące–12 lat). Ertapenem charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami osocza (92-95%), objętością dystrybucji około 0,11 L/kg u dorosłych oraz znaczącą penetracją do tkanek (stosunek AUC w płynie z pęcherzyków do osocza 0,61). Metabolizm jest ograniczony, z około 94% leku wydalanego w postaci niezmienionej, głównie przez nerki (około 80% dawki w moczu), co podkreśla kluczową rolę wydalania nerkowego. W populacji pediatrycznej farmakokinetyka jest zbliżona do dorosłych przy odpowiednim dostosowaniu dawki (15-20 mg/kg mc.), choć klirens u dzieci jest około dwukrotnie wyższy. Płeć nie wpływa istotnie na farmakokinetykę leku, a u osób starszych (≥65 lat) stężenia w osoczu są nieco wyższe (o 22-39%), jednak bez konieczności modyfikacji dawki przy prawidłowej funkcji nerek.
AUC, Cmax, dehydropeptydaza-I, hemodializa, hydroliza pierścienia beta-laktamowego, izoenzymy cytochromu P450, mikrosomy wątroby, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, penetracja tkankowa, pole pod krzywą stężenia, stężenie osoczowe, transport digoksyny, wiązanie z białkami, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe, wypieranie z wiązań białkowych - Leksykon leków
Interakcje leku – Capecitabinum Glenmark 500 mg
Kapecytabina wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, które mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa i skuteczności terapii onkologicznej. Bezwzględnie przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie kapecytabiny z brywudyną ze względu na hamowanie dehydrogenazy pirymidynowej i ryzyko znacznego wzrostu toksyczności fluoropirymidyn, co może prowadzić do zgonu. W przypadku leków przeciwzakrzepowych z grupy kumaryn (np. warfaryna 20 mg) kapecytabina zwiększa AUC S-warfaryny o 57% i INR o 91%, co wymaga regularnego monitorowania parametrów krzepnięcia i dostosowania dawki. Fenytoina może ulegać kumulacji, co wymaga kontroli stężenia w surowicy. Kwas folinowy nasila toksyczność kapecytabiny, dlatego maksymalna dawka kapecytabiny powinna być ograniczona do 2000 mg/m²/dobę przy jednoczesnym podawaniu 30 mg kwasu folinowego dwa razy dziennie. Interferon alfa oraz radioterapia również obniżają maksymalną tolerowaną dawkę kapecytabiny do 2000 mg/m²/dobę.
5-fluorouracyl, allopurynol, bewacyzumab, brywudyna, cytochrom P450, czas protrombinowy, dehydrogenaza pirymidynowa, ekspozycja na lek, fenoprokumon, fenytoina, fluoropirymidyny, hepatotoksyczność, INR, interferon alfa, izoenzymy cytochromu P450, kwas folinowy, leki zobojętniające, maksymalna tolerowana dawka, monoterapia kapecytabina, odwodnienie, oksaliplatyna, parametry farmakokinetyczne, parametry krzepnięcia, pochodne kumaryny, radioterapia, stężenie leku w osoczu, warfaryna, wodorotlenek glinu, wodorotlenek magnezu, zaburzenia krzepnięcia, zatrucie fenytoiną - Leksykon leków
Interakcje leku – Glitoprel 3 mg
Glimepiryd, metabolizowany głównie przez izoenzym CYP2C9, wykazuje zmienną aktywność hipoglikemizującą pod wpływem interakcji lekowych. Silne inhibitory CYP2C9, takie jak flukonazol, mogą podwoić AUC glimepirydu, zwiększając ryzyko hipoglikemii. Nasilenie działania hipoglikemizującego obserwuje się także przy jednoczesnym stosowaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych (fenylbutazon, azapropazon), leków przeciwdnawczych (sulfinpirazon, allopurinol), innych leków przeciwcukrzycowych (insulina, metformina), antybiotyków (sulfonamidy, tetracykliny), leków przeciwbólowych (salicylany), leków na OUN (inhibitory MAO, fluoksetyna), leków hormonalnych (sterydy anaboliczne), przeciwgrzybiczych (mikonazol), układu krążenia (inhibitory ACE, fibraty) oraz przeciwzakrzepowych (pochodne kumaryny). W tych przypadkach zaleca się monitorowanie glikemii i ewentualną redukcję dawki glimepirydu.
allopurinol, antagonista receptora H2, beta-bloker, chloramfenikol, CYP2C9, diuretyk tiazydowy, doustny lek przeciwcukrzycowy, działanie hipoglikemizujące, działanie sympatykolityczne, fenylbutazon, flukonazol, glikemia, glikokortykosteroid, glimepiryd, glukokortykoid, hamowanie glukoneogenezy, hipoglikemia, hormon płciowy, hydrochlorotiazyd, inhibitor ACE, inhibitor MAO, izoenzymy cytochromu P450, lek adrenergiczny, lek hipotensyjny, lek moczopędny, lek przeciwdnawiczy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzapalny niesteroidowy, metformina, mikonazol, moklobemid, monitorowanie INR, pochodna fenotiazyny, pochodna kumaryny, probenecyd, receptor β-adrenergiczny, steroid anaboliczny, sulfonamid, sympatykomimetyk - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fypalan 4 mg
Perampanel wykazuje szybkie wchłanianie po podaniu doustnym, bez efektu pierwszego przejścia przez wątrobę, a podanie z pokarmem tłuszczowym opóźnia jedynie Tmax o około 1 godzinę, nie wpływając na Cmax ani AUC0-inf. Lek charakteryzuje się wysokim (ok. 95%) wiązaniem z białkami osocza oraz brakiem istotnej interakcji z transporterami OATP, OAT, OCT, P-gp i BCRP. Metabolizm perampanelu odbywa się głównie przez CYP3A, z eliminacją około 30% radioaktywności z moczem i 70% z kałem, głównie w postaci metabolitów. Okres półtrwania t1/2 wynosi średnio 105 godzin, jednak ulega skróceniu do 25 godzin pod wpływem induktora CYP3A, karbamazepiny. Farmakokinetyka leku jest liniowa w dawkach od 0,2 do 36 mg, a klirens u kobiet jest o 18% niższy niż u mężczyzn, co może mieć znaczenie kliniczne przy wyższych dawkach.
białko oporności raka piersi, choroba Parkinsona, cytochrom CYP3A, efekt pierwszego przejścia, ekspozycja całkowita, glikoproteina p, hamowanie enzymów, izoenzym CYP2B6, izoenzym CYP2C8, izoenzym CYP3A4/5, izoenzym UGT1A9, izoenzymy cytochromu P450, klirens kreatyniny, klirens leku, napad częściowy, napad padaczkowy częściowy, napad toniczno-kloniczny pierwotnie uogólniony, neuropatia cukrzycowa, okres półtrwania, perampanel, polipeptydy transportujące aniony organiczne, skala Child-Pugh, stężenie maksymalne w osoczu, stwardnienie rozsiane, transportery anionów organicznych, transportery kationów organicznych, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Etraga 25 mg/ml
Azacytydyna, substancja czynna leku Etraga, charakteryzuje się niskim potencjałem interakcji farmakokinetycznych, co potwierdzają dane in vitro wskazujące na minimalny udział izoenzymów cytochromu P450 (CYP), UDP-glukuronozylotransferazy (UGT), sulfotransferazy (SULT) oraz transferazy glutationowej w jej metabolizmie. Nie obserwuje się również klinicznie istotnego hamowania ani indukcji tych enzymów, co redukuje ryzyko interakcji lekowych związanych z metabolizmem enzymatycznym. Azacytydyna wiąże się z białkami osocza w niewielkim stopniu, co dodatkowo zmniejsza prawdopodobieństwo interakcji farmakokinetycznych. Brak formalnych badań klinicznych dotyczących interakcji wymaga jednak ostrożności, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu leków mielosupresyjnych, hepatotoksycznych oraz nefrotoksycznych, które mogą nasilać toksyczność szpiku kostnego, wątroby i nerek. Zaleca się ścisłe monitorowanie parametrów hematologicznych, funkcji wątroby i nerek oraz rozważenie modyfikacji dawkowania w przypadku współistniejącej terapii tymi lekami.
azacytydyna, działania niepożądane przewodu pokarmowego, funkcja nerek, funkcja wątroby, hepatotoksyczność, immunosupresja, interakcja lekowa, izoenzymy cytochromu P450, lek hepatotoksyczny, lek mielosupresyjny, lek nefrotoksyczny, nefrotoksyczność, nudności i wymioty, parametry hematologiczne, sulfotransferaza, suplement diety, supresja szpiku kostnego, terapia cytotoksyczna, toksyczność szpiku kostnego, transferaza glutationowa, UDP-glukuronozylotransferaza, uszkodzenie wątroby, żywa szczepionka - Leksykon substancji czynnych
Chlorek amonowy – Właściwości farmakokinetyczne
Lenalidomid z chlorkiem amonowym, stosowany w leczeniu szpiczaka mnogiego, jest podawany w kapsułkach twardych o dawkach od 2,5 mg do 25 mg. Substancja występuje jako mieszanina racemiczna enancjomerów S(-) (56%) i R(+) (44%), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w 0,5-2 godziny. Biodostępność leku jest zmniejszona o około 20% (AUC) i 50% (Cmax) przy spożyciu wysokotłuszczowego posiłku, jednak w badaniach klinicznych lek był skuteczny niezależnie od przyjmowania z jedzeniem. Lenalidomid wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza (23-29%), nie jest metabolizowany przez enzymy cytochromu P450, co minimalizuje ryzyko interakcji metabolicznych, a 82% dawki jest wydalane w postaci niezmienionej przez nerki. Okres półtrwania wynosi około 3-5 godzin, a lek jest usuwany także podczas hemodializy (około 30% dawki w 4 godziny). W nasieniu obecny jest w ilości <0,01% dawki, stając się niewykrywalny po 3 dniach od zakończenia terapii.
AspAT, AUC, BCRP, bilirubina całkowita, biodostępność, BSEP, Cmax, cytochrom P450, dieta wysokotłuszczowa, farmakokinetyka populacyjna, filtracja kłębuszkowa, hemodializa, hydroksylenalidomid, interakcje lekowe, izoenzymy cytochromu P450, kapsułki twarde, klirens kreatyniny, klirens lenalidomidu, lenalidomid, Lenalidomide Grindeks, MATE1, mieszanina racemiczna, N-acetylolenalidomid, OATP1B1, okres półtrwania, rozpuszczalniki organiczne, schyłkowa choroba nerek, szpiczak mnogi, transportery OAT, transportery OCT, wiązanie z białkami osocza, wydzielanie cewkowe, wzór Cockcrofta-Gaulta, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, znakowany lenalidomid - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Sianta 75 mg
Dabigatran eteksylatu jest prolekiem, który po podaniu doustnym ulega szybkiej i całkowitej konwersji do aktywnej formy – dabigatranu, głównie poprzez hydrolizę katalizowaną przez esterazę. Bezwzględna dostępność biologiczna wynosi około 6,5%, a maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest w ciągu 0,5-2 godzin u zdrowych ochotników. W okresie pooperacyjnym wchłanianie jest spowolnione, z Cmax przesuniętym do około 6 godzin, co jest związane z działaniem znieczulenia ogólnego i porażeniem mięśniówki przewodu pokarmowego. Pokarm nie wpływa na biodostępność, lecz wydłuża czas do osiągnięcia Cmax o 2 godziny. Dabigatran wiąże się z białkami osocza w 34-35%, ma objętość dystrybucji 60-70 L i jest wydalany głównie przez nerki (85% dawki) w postaci niezmienionej, z klirensem około 100 mL/min. Okres półtrwania u osób zdrowych wynosi 11-14 godzin, a u pacjentów z niewydolnością nerek ulega wydłużeniu, np. do 27,2 godzin przy CrCL <30 mL/min.
acyloglukuronid, białko transportowe P-gp, biodostępność, biodostępność dabigatranu, dabigatran, dabigatran eteksylat, działanie przeciwzakrzepowe, hemodializa, hydroksypropylometyloceluloza, hydroliza esterazowa, izoenzymy cytochromu P450, klasyfikacja Childa-Pugha, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, niezastawkowe migotanie przedsionków, objętość dystrybucji, porażenie mięśniówki przewodu pokarmowego, przesączanie kłębuszkowe, schyłkowa niewydolność nerek, stężenie osoczowe, wiązanie z białkami osocza, zakrzepica żył głębokich/zatorowość płucna, znieczulenie ogólne, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Dulxetenon 90 mg
Duloksetyna, dostępna w dawkach 90 mg i 120 mg w postaci kapsułek dojelitowych, charakteryzuje się znaczną zmiennością farmakokinetyczną (50-60%) wynikającą m.in. z różnic w płci, wieku, nawyku palenia oraz aktywności enzymu CYP2D6. Po podaniu doustnym osiąga maksymalne stężenie (Cmax) w osoczu w ciągu 6 godzin (10 godzin przy spożyciu pokarmu), a jej biodostępność wynosi średnio 50% (zakres 32-80%). Duloksetyna wiąże się w około 96% z białkami osocza, głównie albuminą i alfa-1-kwaśną glikoproteiną, a jej metabolizm odbywa się intensywnie przez enzymy CYP1A2 i polimorficzny CYP2D6, prowadząc do powstania nieaktywnych farmakologicznie metabolitów wydalanych z moczem. Okres półtrwania leku wynosi średnio 12 godzin (zakres 8-17 godzin), a pozorny klirens osoczowy po podaniu doustnym wykazuje dużą zmienność (33-261 l/h, średnio 101 l/h). U kobiet klirens jest około 50% niższy niż u mężczyzn, jednak różnice te nie uzasadniają rutynowej modyfikacji dawki.
albumina, alfa-1 kwaśna glikoproteina, AUC, biodostępność, CYP1A2, CYP2D6, cytochrom P450, dializoterapia, duże zaburzenie depresyjne, enzymy utleniające, glukuronid sprzężony, izoenzymy cytochromu P450, kapsułki dojelitowe, klasyfikacja Child-Pugh, klirens osoczowy, krańcowa niewydolność nerek, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, okres półtrwania leku, pozorny klirens osoczowy, procesy sprzęgania, siarczan sprzężony, stężenie leku w osoczu, stężenie w osoczu, wiązanie z białkami osocza - Leksykon substancji czynnych
Kannabidiol – Interakcje
Kannabidiol (CBD), składnik leku Sativex (25 mg CBD i 27 mg THC/ml), wykazuje złożone interakcje farmakokinetyczne głównie poprzez modulację enzymów cytochromu P450 (CYP), zwłaszcza CYP3A4, 1A2, 2B6, 2C9 i 2C19, oraz enzymów UGT1A9 i UGT2B7. CBD może hamować CYP3A4 nawet przy klinicznie istotnych stężeniach, co prowadzi do zwiększenia stężenia leków metabolizowanych przez ten enzym (np. kumaryny, statyny, beta-blokery, kortykosteroidy). Z kolei indukcja CYP1A2, 2B6 i CYP3A4 przez CBD może przyspieszać metabolizm tych leków, zmniejszając ich skuteczność. Hamowanie enzymów UGT przez CBD wymaga ostrożności przy stosowaniu leków metabolizowanych przez te szlaki, takich jak propofol czy niektóre leki przeciwwirusowe. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z zaburzeniami glukuronidacji (np. choroba Gilberta), u których może dojść do podwyższenia stężenia bilirubiny.
antykoncepcja hormonalna, biodostępność, choroba Gilberta, cytochrom P450, delta-9-tetrahydrokannabinol, działanie hamujące, działanie niepożądane, dziurawiec zwyczajny, enzymy UGT, flukonazol, funkcje poznawcze, indukcja enzymów, inhibitor CYP2C9, inhibitor CYP3A4, inhibitory enzymatyczne, izoenzymy cytochromu P450, kannabidiol, ketokonazol, kumaryny, lek przeciwspastyczny, lek przeciwwirusowy, leki przeciwpadaczkowe, ośrodkowy układ nerwowy, parametry farmakokinetyczne, propofol, ryfampicyna, Sativex, substrat CYP3A4 - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Dabigatran Etexilate Viatris 150 mg
Dabigatran eteksylan mezylanu jest prolekiem, który po podaniu doustnym ulega szybkiej konwersji do aktywnego dabigatranu, z biodostępnością około 6,5%. Maksymalne stężenie (Cmax) osiągane jest w 0,5-2 godzin, choć u pacjentów po zabiegach chirurgicznych wchłanianie jest opóźnione do około 6 godzin. Spożycie pokarmu opóźnia czas osiągnięcia Cmax o 2 godziny, nie wpływając na biodostępność. Dabigatran wykazuje liniową farmakokinetykę, z objętością dystrybucji 60-70 L i wiązaniem z białkami osocza na poziomie 34-35%. Metabolizm obejmuje hydrolizę do aktywnej formy oraz sprzęganie do farmakologicznie czynnych acyloglukuronidów, które stanowią mniej niż 10% całkowitego stężenia w osoczu. Wydalanie odbywa się głównie przez nerki (85% z moczem), z klirensem około 100 mL/min, odpowiadającym przesączaniu kłębuszkowemu. Okres półtrwania wynosi około 11-14 godzin, wydłużając się istotnie przy niewydolności nerek (np. do 27,2 h przy CrCL <30 mL/min).
acyloglukuronid, biodostępność dabigatranu, ciężka niewydolność nerek, Cmax, CYP2C9, CYP3A4, dabigatran, dabigatran eteksylan, dabigatran eteksylan mezylanu, esteraza, filtracja kłębuszkowa, hydroksypropylometyloceluloza, izoenzymy cytochromu P450, klirens kreatyniny, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, niezastawkowe migotanie przedsionków, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, profil farmakokinetyczny, przesączanie kłębuszkowe, schyłkowa niewydolność nerek, skala Childa-Pugha, stężenie dabigatranu, stosunek PK/PD, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żył głębokich, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Interakcje leku – Ayupil 100 mg
Klozapina, substancja czynna produktu leczniczego Ayupil, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Bezwzględnie przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie leków o działaniu mielosupresyjnym oraz długo działających leków przeciwpsychotycznych depot ze względu na ryzyko agranulocytozy i trudności w szybkim usunięciu leku. Spożywanie alkoholu podczas terapii może nasilać działanie hamujące ośrodkowy układ nerwowy (OUN), prowadząc do nadmiernej sedacji, zaburzeń świadomości oraz zwiększonego ryzyka zapaści krążeniowej. Interakcje farmakokinetyczne obejmują inhibitory (np. fluwoksamina, kofeina, fluoksetyna, azolowe leki przeciwgrzybicze) i induktory (np. karbamazepina, fenytoina, ryfampicyna, omeprazol) izoenzymów cytochromu P450, które odpowiednio zwiększają lub zmniejszają stężenie klozapiny w osoczu, co wymaga często modyfikacji dawki. Szczególną uwagę należy zwrócić na zmiany w spożyciu kofeiny oraz zaprzestanie palenia tytoniu, które mogą wpływać na metabolizm klozapiny i jej stężenie w osoczu nawet o około 50%.
agranulocytoza, azolowe leki przeciwgrzybicze, benzodiazepiny, CYP1A2, CYP2D6, CYP3A4, cyprofloksacyna, cytalopram, digoksyna, działanie hipotensyjne, działanie uspokajające, farmakodynamika, farmakokinetyka, fenytoina, fluoksetyna, fluwoksamina, hamowanie szpiku kostnego, induktory cytochromu P450, inhibitory cytochromu P450, inhibitory proteazy, inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, interakcje farmakodynamiczne, interakcje farmakokinetyczne, izoenzymy cytochromu P450, karbamazepina, klozapina, kwas walproinowy, leki hamujące OUN, leki przeciwcholinergiczne, leki przeciwnadciśnieniowe, lit w psychiatrii, majaczenie, mielosupresja, napad padaczkowy, neutropenia, objawy psychotyczne, omeprazol, paroksetyna, receptory alfa-adrenergiczne, ryfampicyna, sertralina, warfaryna, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia rytmu serca, zapaść krążeniowa, złośliwy zespół neuroleptyczny