Wprowadzenie do właściwości farmakokinetycznych

Produkt leczniczy Fokusin SR zawiera substancję czynną tamsulosynę w postaci chlorowodorku, w dawce 0,4 mg (co odpowiada 0,367 mg tamsulosyny). Tabletki o przedłużonym uwalnianiu zapewniają stałe uwalnianie substancji czynnej przez okres 24 godzin, co przekłada się na stabilną ekspozycję farmakologiczną podlegającą jedynie niewielkim wahaniom w ciągu doby.¹

Wchłanianie

Tamsulosyna podawana w postaci Fokusin SR wchłania się w jelitach. Na czczo około 57% podanej dawki ulega absorpcji. Wchłanianie leku charakteryzuje się farmakokinetyką liniową, co oznacza proporcjonalną zależność między przyjętą dawką a stężeniem leku w osoczu.²

Wpływ pokarmu na wchłanianie

Obecność pokarmu może znacząco wpływać na parametry farmakokinetyczne tamsulosyny:

• Posiłki o małej zawartości tłuszczu nie wpływają na szybkość i stopień wchłaniania chlorowodorku tamsulosyny³
• Posiłki o dużej zawartości tłuszczu istotnie zwiększają biodostępność leku, powodując wzrost wartości AUC o 64% oraz Cmax o 149% w porównaniu do stosowania produktu na czczo⁴

Czas osiągania stężeń maksymalnych

Po podaniu pojedynczej dawki tamsulosyny na czczo, maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) występuje po około 6 godzinach. W przypadku dawkowania wielokrotnego, stan stacjonarny (steady-state) osiągany jest do 4. dnia stosowania leku. W stanie stacjonarnym maksymalne stężenia w osoczu obserwuje się w ciągu 4-6 godzin po podaniu, zarówno na czczo jak i po posiłku.⁵

Wartości stężeń w osoczu

Wartości stężeń tamsulosyny w osoczu różnią się w zależności od czasu podawania leku:

• Maksymalne stężenie po podaniu pierwszej dawki wynosi około 6 ng/ml⁶
• W stanie stacjonarnym Cmax wzrasta do około 11 ng/ml⁷
• Najniższe stężenie tamsulosyny w osoczu (Cmin) stanowi około 40% stężenia maksymalnego, niezależnie od podania na czczo czy po posiłku⁸

Istotną cechą farmakokinetyki tamsulosyny jest znacząca zmienność międzyosobnicza w osiąganych stężeniach leku w osoczu, obserwowana zarówno po podaniu pojedynczym jak i wielokrotnym.⁹

Dystrybucja

Tamsulosyna charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami osocza – u mężczyzn około 99% leku występuje w formie związanej. Objętość dystrybucji jest stosunkowo niewielka i wynosi około 0,2 l/kg, co wskazuje, że lek pozostaje głównie w przestrzeni naczyniowej i nie przenika intensywnie do tkanek.¹⁰

Metabolizm

Tamsulosyna w niewielkim stopniu podlega efektowi pierwszego przejścia, co oznacza, że jest wolno metabolizowana podczas pierwszego pasażu przez wątrobę. Większość tamsulosyny obecnej w osoczu występuje w postaci niezmienionej.¹¹

Enzymy metabolizujące

Główne przemiany metaboliczne zachodzą w wątrobie. Badania in vitro wskazują, że w metabolizmie tamsulosyny biorą udział przede wszystkim izoenzymy cytochromu P450:

• CYP3A4¹²
• CYP2D6 – oba te izoenzymy uczestniczą w przemianach leku w większym stopniu niż pozostałe izoenzymy układu cytochromu P450¹³

Istotnym klinicznie aspektem jest fakt, że hamowanie izoenzymów CYP3A4 i CYP2D6 przez inne substancje może prowadzić do zwiększenia ekspozycji na chlorowodorek tamsulosyny, co może potencjalnie nasilać jego działanie i skutki uboczne.¹⁴

W badaniach na szczurach zaobserwowano, że tamsulosyna powoduje tylko nieznaczną indukcję enzymów mikrosomalnych wątroby.¹⁵

Właściwości metabolitów

Żaden z metabolitów tamsulosyny nie wykazuje większej skuteczności farmakologicznej niż sama substancja czynna, co oznacza, że działanie terapeutyczne preparatu zależy głównie od stężenia niezmienionej tamsulosyny.¹⁶

Eliminacja

Tamsulosyna i jej metabolity wydalane są głównie przez nerki z moczem. Ilość wydalonej tamsulosyny w postaci niezmienionej stanowi około 4-6% dawki podanej w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu.¹⁷

Okres półtrwania

Okres półtrwania tamsulosyny w fazie eliminacji różni się nieznacznie w zależności od czasu stosowania:

• Po podaniu pojedynczej dawki wynosi około 19 godzin¹⁸
• W stanie stacjonarnym (przy regularnym stosowaniu) skraca się do około 15 godzin¹⁹

Stosunkowo długi okres półtrwania umożliwia dawkowanie leku raz na dobę, co sprzyja przestrzeganiu zaleceń terapeutycznych przez pacjentów.