Leki w grupie
„antagoniści receptorów alfa1-adrenergicznych”

Antagoniści receptorów alfa1-adrenergicznych (alfa-blokery) to grupa leków, które blokują receptory alfa1-adrenergiczne, hamując ich pobudzenie przez noradrenalinę i adrenalinę. Podstawowym mechanizmem działania jest blokada receptorów alfa1 w mięśniach gładkich naczyń krwionośnych, gruczole krokowym oraz szyi pęcherza moczowego, co prowadzi do rozkurczu mięśni gładkich i spadku oporu naczyniowego.

Ze względu na selektywność działania, alfa-blokery dzielą się na nieselektywne (blokujące zarówno receptory alfa1, jak i alfa2) oraz selektywne (blokujące wybiórczo receptory alfa1). Selektywne alfa1-blokery są obecnie preferowane w terapii ze względu na mniejszą liczbę działań niepożądanych. Do tej podgrupy należą: doksazosyna, terazosyna, alfuzosyna, tamsulosyna i sylodosyna.

Najważniejsze zastosowania kliniczne antagonistów receptorów alfa1-adrenergicznych obejmują leczenie nadciśnienia tętniczego (głównie doksazosyna i terazosyna) oraz leczenie łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH) u mężczyzn (tamsulosyna, alfuzosyna, sylodosyna). W leczeniu BPH alfa-blokery zmniejszają napięcie mięśni gładkich stercza i szyi pęcherza moczowego, co poprawia przepływ moczu i zmniejsza objawy z dolnych dróg moczowych.

Do najpopularniejszych leków z tej grupy dostępnych w Polsce należą: Doxar, Kamiren, Cardura (doksazosyna); Hytrin (terazosyna); Omnic, Omsal, Tamsugen, Uprox (tamsulosyna); Dalfaz, Alfuzostad (alfuzosyna) oraz Silodyx, Urorec (sylodosyna).

Główną zaletą stosowania selektywnych antagonistów alfa1-adrenergicznych jest szybkie działanie w łagodzeniu objawów BPH (efekt widoczny już po kilku dniach terapii) oraz skuteczność w leczeniu niektórych postaci nadciśnienia tętniczego. W przypadku tamsulosyny i sylodosyny wysoce selektywne działanie na podtyp receptorów alfa1A (dominujący w gruczole krokowym) zapewnia minimalne działanie na naczynia krwionośne, co zmniejsza ryzyko hipotonii.

Najważniejszymi działaniami niepożądanymi tej grupy leków są: hipotonia ortostatyczna (spadek ciśnienia przy zmianie pozycji ciała), zawroty głowy, bóle głowy, osłabienie, senność oraz zjawisko „pierwszej dawki” (nasilona hipotonia po przyjęciu pierwszej dawki leku). Przy stosowaniu tamsulosyny może wystąpić wsteczny wytrysk nasienia. U pacjentów planujących operację zaćmy istnieje ryzyko wystąpienia zespołu wiotkiej tęczówki śródoperacyjnej (IFIS).

Ze względu na mechanizm działania antagonistów alfa1-adrenergicznych można wyróżnić podgrupy o różnej selektywności wobec podtypów receptorów alfa1: nieselektywne (fentolamina), selektywne wobec receptorów alfa1 (doksazosyna, terazosyna), wysoce selektywne wobec podtypu alfa1A (tamsulosyna, sylodosyna) oraz o pośredniej selektywności wobec podtypu alfa1A (alfuzosyna). Ta selektywność determinuje ich profil działania klinicznego i potencjalne działania niepożądane.

Lista leków w tej grupie

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl