otyłość polekowa

Otyłość polekowa to stan kliniczny charakteryzujący się patologicznym przyrostem masy ciała wywołanym przez długotrwałe stosowanie niektórych leków. Jest to istotny problem kliniczny, gdyż może prowadzić do rozwoju chorób współistniejących, takich jak zespół metaboliczny, cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze czy dyslipidemia.

Najczęściej otyłość polekową powodują leki przeciwpsychotyczne (szczególnie atypowe jak olanzapina, klozapina, risperidon), przeciwdepresyjne (np. mirtazapina, niektóre SSRI), przeciwpadaczkowe (walproiniany, karbamazepina), kortykosteroidy, insulina, niektóre leki przeciwcukrzycowe (pochodne sulfonylomocznika), beta-blokery oraz leki antyhistaminowe. Mechanizmy prowadzące do przyrostu masy ciała obejmują wpływ na ośrodki głodu i sytości w podwzgórzu, zaburzenia metabolizmu glukozy, zwiększenie lipogenezy oraz retencję płynów.

Postępowanie w otyłości polekowej wymaga wielokierunkowego podejścia: modyfikacji farmakoterapii (gdy możliwe – zmiana leku na alternatywny o mniejszym potencjale przyrostu masy ciała), wdrożenia odpowiedniej diety i aktywności fizycznej, a w uzasadnionych przypadkach – rozważenia farmakoterapii otyłości. Kluczowe znaczenie ma regularne monitorowanie masy ciała pacjentów przyjmujących leki o potencjale obesogennym oraz wczesna interwencja przy pierwszych oznakach przyrostu masy ciała.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Zolaxa Rapid

Olanzapina wykazuje poprawę stanu klinicznego pacjentów po kilku dniach do tygodni stosowania, jednak wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko działań niepożądanych. Nie zaleca się jej stosowania u pacjentów z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem, ze względu na dwukrotnie zwiększoną śmiertelność (3,5% vs. 1,5% placebo) oraz trzykrotnie wyższą częstość zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs. 0,4% placebo) w badaniach kontrolowanych placebo u osób w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat). Olanzapina nie jest wskazana w leczeniu psychozy indukowanej agonistami dopaminy u chorych z chorobą Parkinsona, gdyż nasila objawy parkinsonizmu i omamy, nie wykazując przewagi nad placebo. Istotnym zagrożeniem jest złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) z objawami takimi jak wysoka gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości i niestabilność autonomiczna, wymagający natychmiastowego odstawienia leku. Ponadto, olanzapina może indukować hiperglikemię i zaostrzenie cukrzycy, dlatego zaleca się monitorowanie glikemii (przed leczeniem, po 12 tygodniach i następnie corocznie) oraz masy ciała (przed leczeniem, w 4., 8., 12. tygodniu i kwartalnie dalej). Występują także zmiany lipidowe wymagające kontroli zgodnie z wytycznymi (przed leczeniem, po 12 tygodniach i co 5 lat).
aminotransferazy, choroba Parkinsona, dyskineza późna, fenyloketonuria, fosfokinaza kreatyninowa, hiperglikemia, incydent naczyniowo-mózgowy, kwasica ketonowa, lipidy, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność nerek, niewydolność serca zastoinowa, otępienie, otyłość polekowa, parkinsonizm, przerost mięśnia sercowego, psychoza, psychoza polekowa, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, zakrzepica żylna, zapalenie płuc aspiracyjne, złośliwy zespół neuroleptyczny
Leksykon leków
Działania niepożądane – Ketilept 200 mg 200 mg

Kwetiapina, substancja czynna leku Ketilept, charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które wymagają szczególnej uwagi klinicznej. Do najczęstszych należą senność, zawroty głowy, suchość błony śluzowej jamy ustnej, zaburzenia lipidowe (trójglicerydy >200 mg/dl u dorosłych, cholesterol całkowity >240 mg/dl, obniżenie HDL <40 mg/dl u mężczyzn i <50 mg/dl u kobiet), przyrost masy ciała >7%, zmniejszenie stężenia hemoglobiny średnio o 1,50 g/dl oraz objawy pozapiramidowe. Istotne są również hematologiczne powikłania, takie jak leukopenia, neutropenia, a w rzadkich przypadkach agranulocytoza, wymagająca natychmiastowego odstawienia leku. W sferze endokrynologicznej obserwuje się podwyższone stężenia prolaktyny (>20 μg/l u chłopców, >26 μg/l u dziewcząt, z wartościami przekraczającymi 100 μg/l u <1% pacjentów) oraz zaburzenia funkcji tarczycy. Działania niepożądane metaboliczne, w tym hiperglikemia (glukoza na czczo ≥126 mg/dl), hiponatremia (<132 mmol/l) i zespół metaboliczny, stanowią istotne ryzyko kliniczne.
agranulocytoza, dysfagia, dyskinezy późne, dyslipidemia, dyzartria, eozynofilia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, hiponatremia, hormon antydiuretyczny, kserostomia, leukopenia, nadwrażliwość, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niedrożność jelit, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, ostra uogólniona osutka krostkowa, otyłość polekowa, priapizm, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, torsades de pointes, trombocytopenia, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, wysypka z eozynofilią i objawami układowymi, zakrzepica żylna, zapalenie naczyń skórnych, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zespół metaboliczny, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia leku, zespół Stevensa-Johnsona, złośliwy zespół neuroleptyczny

otyłość polekowa

Powiązane wpisy

Specjalne ostrzeżenia – Zolaxa Rapid

Działania niepożądane – Ketilept 200 mg 200 mg