Działania niepożądane
Ketilept 200 mg 200 mg

Działania niepożądane kwetiapiny – wprowadzenie

Kwetiapina, substancja czynna leku Ketilept, może wywoływać szereg działań niepożądanych, które wymagają szczególnej uwagi personelu medycznego. Profil bezpieczeństwa leku obejmuje zarówno często występujące działania niepożądane, jak i rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu powikłania. ¹

Wśród najczęstszych działań niepożądanych (≥10%) związanych ze stosowaniem kwetiapiny należy wymienić: senność, zawroty głowy, suchość błony śluzowej jamy ustnej, objawy odstawienne, zaburzenia lipidowe (zwiększone stężenia trójglicerydów i cholesterolu całkowitego, zmniejszone stężenia cholesterolu HDL), zwiększenie masy ciała, zmniejszenie stężenia hemoglobiny oraz objawy pozapiramidowe. ²

Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość wystąpienia ciężkich skórnych działań niepożądanych (SCAR – severe cutaneous adverse reactions), w tym zespołu Stevensa-Johnsona (SJS), toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka (TEN) oraz wysypki z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS), które mogą zagrażać życiu pacjenta. ³

Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania

Działania niepożądane związane z terapią kwetiapiną przedstawiono poniżej według klasyfikacji częstości występowania zgodnie z zaleceniami Rady Międzynarodowych Towarzystw Medycznych (CIOMS III): ⁴

• Bardzo często (≥1/10)
• Często (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)
• Bardzo rzadko (<1/10 000)
• Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

Zaburzenia hematologiczne i układu limfatycznego

Terapia kwetiapiną może prowadzić do szeregu istotnych klinicznie zaburzeń parametrów hematologicznych. Bardzo często obserwuje się zmniejszenie stężenia hemoglobiny, co może wystąpić u 11% pacjentów, z maksymalnym spadkiem średnio o 1,50 g/dl. ⁵

Często dochodzi do leukopenii, zmniejszenia liczby neutrofili oraz zwiększenia eozynofilii. Niezbyt często obserwuje się neutropenię, trombocytopenię, niedokrwistość oraz zmniejszenie liczby płytek krwi. ⁶

Rzadko może wystąpić agranulocytoza, stanowiąca poważne powikłanie, które wymaga natychmiastowego przerwania leczenia i wdrożenia odpowiedniego postępowania. <sup data-drug="Ketilept 200 mg" data-section="Działania niepożądane" title="Rzadko: Agranulocytoza²⁶. Przesunięcie liczby neutrofilów z ≥1,5 × 10⁹/L w punkcie wyjścia do <0,5 × 10⁹/L w dowolnym momencie w trakcie leczenia i na podstawie pacjentów z ciężką neutropenią (7

Zaburzenia immunologiczne

Niezbyt często mogą występować reakcje nadwrażliwości, w tym alergiczne reakcje skórne. Bardzo rzadko opisywano reakcje anafilaktyczne, które stanowią stan nagłego zagrożenia życia. ⁸

Zaburzenia endokrynologiczne

Niezbyt często obserwuje się zmniejszenie stężenia wolnej T₃ oraz niedoczynność tarczycy. Częstość nieznana charakteryzuje nieprawidłowe wydzielanie hormonu antydiuretycznego. ⁹

U dzieci i młodzieży bardzo często obserwuje się podwyższone stężenie prolaktyny, które może przekraczać 100 μg/l u mniej niż 1% pacjentów. <sup data-drug="Ketilept 200 mg" data-section="Działania niepożądane" title="Stężenia prolaktyny (pacjenci 20 μg/l (>869,56 pmol/l) mężczyźni; >26 μg/l (>1130,428 pmol/l) kobiety; w każdym czasie. Wzrost stężenia prolaktyny >100 μg/l występował u mniej niż 1% pacjentów.”>10

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Działania niepożądane dotyczące metabolizmu należą do najczęściej obserwowanych. Bardzo często stwierdza się: ¹¹

• Zwiększenie stężenia trójglicerydów w osoczu (>200 mg/dl lub ≥2,258 mmol/l u pacjentów >18 lat; >150 mg/dl lub ≥1,694 mmol/l u pacjentów <18 lat)
• Zwiększenie stężenia całkowitego cholesterolu (głównie frakcji LDL) >240 mg/dl (≥6,2064 mmol/l) u pacjentów ≥18 lat lub ≥200 mg/dl (≥5,172 mmol/l) u pacjentów <18 lat
• Zmniejszenie stężenia cholesterolu HDL <40 mg/dl (1,025 mmol/l) u mężczyzn i <50 mg/dl (1,282 mmol/l) u kobiet
• Przyrost masy ciała >7% od wartości wyjściowej, występujący głównie w pierwszych tygodniach terapii

Często obserwuje się zwiększenie stężenia TSH, wzmożony apetyt oraz hiperglikemię (stężenie glukozy na czczo ≥126 mg/dl lub >7,0 mmol/l, lub po posiłku ≥200 mg/dl lub ≥11,1 mmol/l). ¹²

Niezbyt często może wystąpić hiponatremia (zmiana stężenia sodu od >132 mmol/l do <132 mmol/l), cukrzyca oraz zaostrzenie wcześniej istniejącej cukrzycy. ¹³

Rzadko może rozwinąć się zespół metaboliczny, charakteryzujący się kombinacją zaburzeń, takich jak przyrost masy ciała, hiperglikemia i dyslipidemia. ¹⁴

Zaburzenia psychiczne

Do działań niepożądanych w sferze psychicznej, które występują niezbyt często, należą dziwne sny i koszmary senne oraz myśli i zachowania samobójcze. ¹⁵

Rzadko obserwuje się dezorientację oraz somnambulizm i powiązane reakcje, takie jak mówienie przez sen i zaburzenia jedzenia związane ze snem. ¹⁶

Zaburzenia układu nerwowego

Bardzo często występują zawroty głowy i senność, przy czym ta ostatnia dotyczy głównie początkowych dwóch tygodni leczenia i zazwyczaj ustępuje podczas kontynuacji terapii. ¹⁷

Często zgłaszane są bóle głowy i objawy pozapiramidowe. ¹⁸

Niezbyt często występują dyzartria, drgawki oraz zespół niespokojnych nóg. ¹⁹

Rzadko mogą pojawić się późne dyskinezy oraz omdlenia. Te ostatnie mogą być związane z niedociśnieniem ortostatycznym, zwłaszcza w początkowym okresie zwiększania dawki. ²⁰

Zaburzenia narządu wzroku

Często występuje nieostre widzenie, które może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. ²¹

Zaburzenia serca

Często obserwuje się tachykardię i kołatanie serca. ²²

Niezbyt często występuje wydłużenie odcinka QT w zapisie EKG, co może predysponować do groźnych zaburzeń rytmu serca. <sup data-drug="Ketilept 200 mg" data-section="Działania niepożądane" title="Wydłużenie odcinka QT1,12,18. Częstość występowania u pacjentów, u których następuje przesunięcie odcinka QT z 23

Rzadko mogą wystąpić bradykardia, kardiomiopatia oraz zapalenie mięśnia sercowego. ²⁴

Podczas stosowania leków neuroleptycznych, w tym kwetiapiny, opisywano przypadki wydłużenia odstępu QT, przedsionkowych zaburzeń rytmu, nagłych niespodziewanych zgonów, zatrzymania akcji serca i groźnej arytmii typu torsades de pointes. ²⁵

Zaburzenia naczyniowe

Często występuje niedociśnienie ortostatyczne, które może manifestować się zawrotami głowy, tachykardią, a niekiedy omdleniami, zwłaszcza w trakcie początkowego zwiększania dawki. ²⁶

Niezbyt często może rozwinąć się zakrzepica żylna, która stanowi poważne powikłanie wymagające pilnego leczenia. ²⁷

Działaniem niepożądanym o częstości nieznanej jest udar mózgu, stanowiący zagrożenie życia pacjenta. ²⁸

Zaburzenia układu oddechowego

Często obserwuje się duszność, a niezbyt często zapalenie błony śluzowej nosa. ²⁹

Zaburzenia żołądka i jelit

Bardzo często występuje suchość błony śluzowej jamy ustnej. ³⁰

Często dochodzi do zaparć, niestrawności i wymiotów. ³¹

Niezbyt często mogą wystąpić zaburzenia połykania (dysfagia). ³²

Rzadko opisywano zapalenie trzustki, niedrożność jelit oraz ponownie zaparcia. ³³

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Często występuje podwyższenie stężenia enzymów wątrobowych – AlAT, AspAT oraz gamma-glutamylotransferazy. U niektórych pacjentów obserwowano bezobjawowe zwiększenie aktywności transaminaz z prawidłowych do >3 × górnej granicy normy (ULN). Zmiany te były zwykle odwracalne podczas kontynuacji leczenia kwetiapiną. ^{3 ×ULN o każdej porze lub gamma-glutamylotransferazy w osoczu. Zwiększenie było zwykle odwracalne w trakcie dalszego leczenia kwetiapiną.”>34}

Rzadko może wystąpić żółtaczka oraz zapalenie wątroby. ³⁵

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Rzadko mogą wystąpić poważne reakcje skórne, w tym: ³⁶

• Obrzęk naczynioruchowy
• Zespół Stevensa-Johnsona (SJS)
• Toksyczna nekroliza naskórkowa (TEN)
• Rumień wielopostaciowy
• Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
• Wysypka z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS)
• Zapalenie naczyń krwionośnych skóry

Wszystkie powyższe reakcje stanowią stany zagrożenia życia i wymagają natychmiastowego przerwania leczenia oraz wdrożenia odpowiedniego postępowania. ³⁷

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Rzadko może dojść do rabdomiolizy, czyli rozpadu mięśni prążkowanych, który stanowi stan zagrożenia życia. ³⁸

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Niezbyt często obserwuje się zatrzymanie moczu, które może wymagać interwencji medycznej. ³⁹

Zaburzenia układu rozrodczego i piersi

Niezbyt często występują zaburzenia seksualne, mlekotok, obrzęk piersi oraz zaburzenia miesiączkowania. ⁴⁰

Rzadko może wystąpić priapizm, czyli długotrwały, bolesny wzwód prącia, który wymaga pilnej interwencji medycznej. ⁴¹

W kategorii zaburzeń związanych z ciążą należy wymienić zespół odstawienia leku u noworodka, o częstości nieznanej. ⁴²

Zaburzenia ogólne

Bardzo często obserwuje się objawy odstawienne po przerwaniu leczenia, które obejmują najczęściej: bezsenność, nudności, bóle głowy, biegunkę, wymioty, zawroty głowy i pobudliwość. Częstość występowania tych działań niepożądanych zmniejsza się znacząco po 1 tygodniu od zakończenia terapii. ⁴³

Często występuje łagodna postać astenii, obrzęk obwodowy oraz rozdrażnienie. ⁴⁴

Niezbyt często obserwuje się gorączkę. ⁴⁵

Rzadko może wystąpić złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS), stanowiący zagrażające życiu powikłanie leczenia przeciwpsychotycznego, oraz hipotermia. ⁴⁶

Badania diagnostyczne

Często obserwuje się wzrost aktywności kinazy fosfokreatynowej (CPK) we krwi, niezwiązany ze złośliwym zespołem neuroleptycznym. ⁴⁷

Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych kwetiapiny

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

U dzieci i młodzieży (10-17 lat) obserwuje się podobne działania niepożądane jak u dorosłych, jednak niektóre z nich występują z większą częstością lub są specyficzne dla tej grupy wiekowej. ⁴⁸

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Należy podkreślić, że po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. ⁴⁹

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: ⁵⁰

• Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• Tel.: + 48 22 49 21 301
• Faks: + 48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl