Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Zolaxa Rapid

Podczas stosowania olanzapiny poprawa stanu klinicznego pacjenta może nastąpić po kilku dniach lub tygodniach. W tym czasie konieczne jest dokładne monitorowanie stanu pacjenta, aby obserwować odpowiedź na leczenie i ewentualne działania niepożądane¹.

Przeciwwskazania u pacjentów z otępieniem

Nie zaleca się stosowania olanzapiny u pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem z uwagi na zwiększoną śmiertelność oraz ryzyko występowania zdarzeń naczyniowo-mózgowych. Badania kliniczne kontrolowane placebo w okresie 6-12 tygodni, obejmujące pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) z psychozą spowodowaną otępieniem, wykazały dwukrotne zwiększenie częstości zgonów u pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu do grupy otrzymującej placebo (3,5% wobec 1,5%)².

Zwiększona śmiertelność nie była związana z dawkowaniem olanzapiny (średnia dobowa dawka 4,4 mg) ani czasem trwania leczenia. Czynniki ryzyka predysponujące do zwiększonej śmiertelności to:

• wiek powyżej 65 lat
• utrudnienie połykania
• sedacja
• niedożywienie i odwodnienie
• choroby płuc (np. zapalenie płuc z aspiracją lub bez)
• jednoczesne stosowanie benzodiazepin

Warto podkreślić, że większą śmiertelność wykazano również w grupie pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu do grupy otrzymującej placebo, nawet po wykluczeniu powyższych czynników ryzyka^{Choroba Parkinsona}

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy wywołanej przyjmowaniem agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych bardzo często zgłaszano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy występujące z większą częstością niż w przypadku stosowania placebo, a olanzapina nie wykazywała większej skuteczności niż placebo w leczeniu objawów psychotycznych⁵.

W powyższych badaniach wymagano, aby stan pacjentów podczas przyjmowania najmniejszej skutecznej dawki leków przeciw parkinsonizmowi (agonistów dopaminy) był stabilny, oraz aby przez cały czas badania przyjmowano stałe dawki tych leków. Podawanie olanzapiny rozpoczynano od dawki 2,5 mg na dobę, następnie zwiększano dawkę maksymalnie do 15 mg na dobę, według oceny badacza⁶.

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny jest stanem zagrażającym życiu, związanym ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych. Rzadkie przypadki ZZN odnotowano również podczas stosowania olanzapiny⁷.

Charakterystyczne objawy kliniczne ZZN to:

• bardzo wysoka gorączka
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno lub wahania ciśnienia krwi, tachykardia, obfite pocenie się i zaburzenia rytmu serca)

Ponadto może wystąpić zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatyninowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. W przypadku pojawienia się objawów podmiotowych i przedmiotowych wskazujących na ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie, bez innych klinicznych objawów ZZN, należy odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę⁸.

Hiperglikemia i cukrzyca

Niezbyt często zgłaszano występowanie hiperglikemii i/lub rozwój albo nasilenie objawów cukrzycy z występującą sporadycznie kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym kilka przypadków śmiertelnych. W niektórych przypadkach odnotowano uprzednie zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym⁹.

Zaleca się odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego pacjenta zgodnie z przyjętymi wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego:

• Pomiar stężenia glukozy we krwi przed rozpoczęciem leczenia
• Kolejny pomiar 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• Następnie raz na rok

Pacjentów otrzymujących Zolaxa Rapid należy obserwować pod kątem objawów hiperglikemii (nadmierne pragnienie, nadmierne wydzielanie moczu, nadmierne łaknienie i osłabienie). Pacjentów z cukrzycą lub czynnikami ryzyka predysponującymi do cukrzycy należy regularnie badać w celu wykrycia pogorszenia kontroli glikemii¹⁰.

Należy również regularnie kontrolować masę ciała:

• Przed rozpoczęciem leczenia
• 4, 8 i 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• Następnie raz na kwartał

Zmiany stężenia lipidów

U pacjentów leczonych olanzapiną zaobserwowano w badaniach klinicznych kontrolowanych placebo niepożądane zmiany w stężeniu lipidów. W przypadku wystąpienia takich zmian należy zastosować odpowiednie leczenie, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami przemiany lipidów lub z czynnikami ryzyka rozwoju takich zaburzeń¹¹.

U pacjentów otrzymujących Zolaxa Rapid należy regularnie badać stężenie lipidów, zgodnie z przyjętymi wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego:

• Przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• Następnie co 5 lat

Aktywność antycholinergiczna

Pomimo wykazanej in vitro aktywności antycholinergicznej olanzapiny, badania kliniczne wykazały małą częstość występowania związanych z nią objawów. Jednak doświadczenie kliniczne u pacjentów ze współistniejącymi chorobami jest ograniczone, dlatego należy zachować ostrożność przepisując produkt leczniczy pacjentom z:

• przerostem gruczołu krokowego
• niedrożnością porażenną jelit
• podobnymi schorzeniami

Ostrożność jest szczególnie wskazana ze względu na potencjalne interakcje wynikające z działania antycholinergicznego¹².

Czynność wątroby

Często obserwowano przemijające i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych – AlAT (aminotransferazy alaninowej) i AspAT (aminotransferazy asparaginianowej), zwłaszcza w początkowym etapie leczenia¹³.

Należy zachować szczególną ostrożność i wykonać badania kontrolne u pacjentów:

• ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• z objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby
• z uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

U pacjentów, u których stwierdzono zapalenie wątroby (w tym wątrobowokomórkowe i cholestatyczne uszkodzenie wątroby oraz mieszaną postać uszkodzenia wątroby), należy przerwać leczenie olanzapiną¹⁴.

Neutropenia

Należy zachować ostrożność u pacjentów, u których stwierdza się:

• małą liczbę leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych (z jakiejkolwiek przyczyny)
• przyjmowanie leków mogących wywołać neutropenię
• przebyte zahamowanie czynności i/lub toksyczne uszkodzenie szpiku indukowane przez leki
• zahamowanie czynności szpiku kostnego spowodowane współistniejącą chorobą, radioterapią lub chemioterapią
• hipereozynofilię lub chorobę mieloproliferacyjną

Często zgłaszano występowanie neutropenii u pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem¹⁵.

Przerwanie leczenia

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), w przypadku nagłego przerwania stosowania olanzapiny zgłaszano występowanie ostrych objawów, takich jak:

• pocenie się
• bezsenność
• drżenie
• lęk
• nudności lub wymioty

Objawy te mogą sugerować syndrom odstawienia, dlatego zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki leku¹⁶.

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc u pacjentów leczonych olanzapiną (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund [ms] w każdym momencie po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z odstępem QTcF<500 ms przed rozpoczęciem badania) występowało niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100). W porównaniu z placebo nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych¹⁷.

Należy zachować ostrożność zalecając jednoczesne stosowanie olanzapiny i innych leków powodujących wydłużenie odstępu QTc, zwłaszcza u pacjentów:

• w podeszłym wieku
• z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• z zastoinową niewydolnością serca
• z przerostem mięśnia sercowego
• ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

Zakrzep z zatorami

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) zgłaszano przemijające występowanie zakrzepu z zatorami w układzie żylnym. Związek przyczynowy pomiędzy pojawiającymi się zakrzepami z zatorami a leczeniem olanzapiną nie został ustalony¹⁸.

Jednak ze względu na to, że u pacjentów ze schizofrenią często występują czynniki ryzyka zakrzepu z zatorami w układzie żylnym, wszystkie możliwe czynniki ryzyka, takie jak unieruchomienie, należy rozpoznać wcześniej oraz podjąć odpowiednie działania prewencyjne¹⁹.

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Olanzapina działa przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy, dlatego należy zachować ostrożność stosując ją jednocześnie z innymi lekami o działaniu ośrodkowym oraz z alkoholem. Ponieważ wykazano in vitro antagonizm olanzapiny z dopaminą, możliwe jest działanie antagonistyczne wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy²⁰.

Napady drgawek

Należy zachować ostrożność stosując olanzapinę u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub poddanych czynnikom, które mogą obniżyć próg drgawkowy. Niezbyt często zgłaszano napady drgawek u pacjentów leczonych olanzapiną. W większości tych przypadków zgłaszano w wywiadzie napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia²¹.

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających 1 rok lub krócej późne dyskinezy występowały z istotnie statystycznie mniejszą częstością w przypadku stosowania olanzapiny. Należy jednak pamiętać, że ryzyko wystąpienia późnych dyskinez rośnie wraz z czasem trwania leczenia. Jeżeli u pacjenta przyjmującego olanzapinę wystąpią objawy podmiotowe i przedmiotowe późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie produktu leczniczego Zolaxa Rapid²².

Warto podkreślić, że po odstawieniu olanzapiny objawy te mogą przemijająco ulec zaostrzeniu lub dopiero wystąpić²³.

Niedociśnienie ortostatyczne

U pacjentów w podeszłym wieku obserwowano w trakcie badań klinicznych niezbyt częste przypadki niedociśnienia ortostatycznego. Zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego u pacjentów w wieku powyżej 65 lat, aby monitorować możliwe spadki ciśnienia występujące po zmianie pozycji ciała²⁴.

Nagły zgon sercowy

Po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu zgłaszano występowanie nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących olanzapinę. W retrospektywnym, obserwacyjnym, kohortowym badaniu ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwa razy większe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych²⁵.

W badaniu tym wykazano porównywalne ryzyko nagłego zgonu sercowego w przypadku stosowania olanzapiny i innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej²⁶.

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. W badaniach z udziałem pacjentów w wieku od 13 do 17 lat występowały różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmiana parametrów metabolicznych i zwiększenie stężenia prolaktyny²⁷.

Aspartam

Tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej zawierają aspartam, który jest źródłem fenyloalaniny. Ten produkt leczniczy może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią²⁸.