Właściwości farmakokinetyczne formoterolu w preparacie Atimos

Formoterol fumaranu dwuwodnego, substancja czynna zawarta w preparacie Atimos (12 mikrogramów/dawkę odmierzoną, aerozol inhalacyjny, roztwór), charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jego działanie terapeutyczne. Preparat Atimos dostarcza 10,1 mikrogramów formoterolu w dawce dostarczonej przy dawce odmierzonej 12 mikrogramów.¹

Wchłanianie formoterolu

Charakterystyczną cechą farmakokinetyki leków wziewnych, w tym formoterolu, jest fakt, że około 90% wziewnej dawki zostaje połknięte, a następnie wchłonięte z przewodu pokarmowego. Z tego powodu właściwości farmakokinetyczne po postaci doustnej mogą być odniesione do odmierzonych dawek wziewnych aerozolu.²

Wchłanianie po podaniu wziewnym

Formoterol wchłania się szybko i w dużym stopniu. U pacjentów z astmą, po przyjęciu terapeutycznej dawki wziewnej (12 mikrogramów) produktu Atimos w postaci aerozolu inhalacyjnego, maksymalne stężenie w osoczu jest osiągane około 15 minut po inhalacji. Jest to szybciej niż w przypadku formoterolu podawanego w postaci proszku do inhalacji.³ Ten aspekt jest istotny przy zmianie postaci leczenia z jednej formy formoterolu na inną, gdyż należy uwzględnić różnice w szybkości wchłaniania.⁴

Wchłanianie formoterolu po podaniu wziewnym w dawkach od 12 do 96 mikrogramów formoterolu fumaranu dwuwodnego przebiega liniowo, co oznacza proporcjonalny wzrost stężenia leku we krwi w zależności od podanej dawki.⁵

Wchłanianie po podaniu doustnym

Doustne dawki formoterolu do 300 mikrogramów są szybko wchłaniane z przewodu pokarmowego. Maksymalne stężenie formoterolu w postaci niezmienionej w osoczu osiągane jest po 30 minutach do 1 godziny od podania.⁶ W przypadku dawki 80 mikrogramów podanej doustnie, wchłonieniu ulega ponad 65% dawki.⁷

Farmakokinetyka formoterolu ma charakter liniowy dla dawek doustnych od 20 do 300 mikrogramów.⁸ Wielokrotne codzienne podawanie dawek od 40 do 160 mikrogramów na dobę nie prowadzi do kumulacji leku, co wynika z krótkiego okresu półtrwania formoterolu.⁹

Różnice farmakokinetyczne między płciami

Warto podkreślić, że farmakokinetyka formoterolu nie różni się istotnie pomiędzy kobietami a mężczyznami, co oznacza, że sposób dawkowania leku nie musi być dostosowywany w zależności od płci pacjenta.¹⁰

Dystrybucja formoterolu

Formoterol charakteryzuje się umiarkowanym wiązaniem z białkami osocza wynoszącym od 61% do 64%, przy czym 34% leku wiąże się z albuminami.¹¹ W zakresie stężeń osiąganych po podaniu dawek terapeutycznych nie dochodzi do wysycenia miejsc wiązania, co oznacza, że w dawkach leczniczych nie występuje nasycenie mechanizmu wiązania z białkami osocza.¹²

Metabolizm formoterolu

Formoterol podlega procesom biotransformacji, z których najważniejsze to:

• Glukuronizacja bezpośrednia – jest to główna droga metabolizmu formoterolu, po której następuje całkowite wydalenie leku¹³
• O-demetylacja – po której następuje sprzęganie z kwasem glukuronowym i całkowite wydalenie¹⁴

W metabolizmie formoterolu uczestniczy wiele izoenzymów cytochromu P450, w tym CYP2D6, CYP2C19, CYP2C9 i CYP2A6.¹⁵ Ze względu na zaangażowanie wielu różnych izoenzymów w metabolizm formoterolu, prawdopodobieństwo wystąpienia interakcji typu lek-lek jest stosunkowo niewielkie.¹⁶

Kinetyka formoterolu pozostaje podobna zarówno po podaniu jednorazowym, jak i wielokrotnym, co wskazuje na brak autoindukcji lub zahamowania metabolizmu.¹⁷ Oznacza to, że lek nie zmienia tempa swojego własnego metabolizmu podczas terapii długoterminowej.

Eliminacja formoterolu

Eliminacja formoterolu ma charakter wielofazowy, co oznacza, że wyznaczony okres półtrwania zależy od analizowanego przedziału czasowego.¹⁸

Okresy półtrwania

Na podstawie różnych metod pomiarowych wyznaczono następujące okresy półtrwania formoterolu:

• 2-3 godziny – wyznaczone na podstawie stężeń w osoczu lub we krwi, mierzonych 6, 8 lub 12 godzin po podaniu doustnym¹⁹
• 5 godzin – obliczone na podstawie szybkości wydalania przez nerki, oznaczonej między 3. a 16. godziną po wziewnym podaniu leku²⁰

Drogi eliminacji

Formoterol i jego metabolity ulegają całkowitej eliminacji z organizmu. Po podaniu doustnym:

• Dwie trzecie dawki jest wydalane z moczem²¹
• Jedna trzecia dawki jest wydalana z kałem²²

Po wziewnym podaniu formoterolu, średnio 6-9% substancji jest wydalane w postaci niezmienionej z moczem.²³ Klirens nerkowy formoterolu wynosi 150 ml/min, co świadczy o aktywnym wydzielaniu nerkowym.²⁴

Zestawienie kluczowych parametrów farmakokinetycznych formoterolu