rezonans magnetyczny
Rezonans magnetyczny (MRI – Magnetic Resonance Imaging) to nieinwazyjna technika obrazowania medycznego wykorzystująca silne pole magnetyczne i fale radiowe do uzyskania szczegółowych obrazów struktur anatomicznych ciała. W przeciwieństwie do tomografii komputerowej, nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, co czyni ją bezpieczniejszą metodą diagnostyczną.
Badanie MRI umożliwia uzyskanie obrazów o wysokiej rozdzielczości tkanek miękkich, w tym mózgu, rdzenia kręgowego, mięśni, stawów, narządów jamy brzusznej i miednicy. Jest szczególnie wartościowe w diagnostyce chorób neurologicznych, ortopedycznych, onkologicznych oraz w ocenie układu sercowo-naczyniowego.
Wśród najczęstszych wskazań do wykonania rezonansu magnetycznego znajdują się: diagnostyka guzów i zmian zapalnych, ocena urazów tkanek miękkich, diagnostyka chorób demielinizacyjnych (np. stwardnienie rozsiane), ocena patologii naczyniowych mózgu, diagnostyka chorób stawów i kręgosłupa oraz monitorowanie efektów leczenia.
Przeciwwskazania do badania MRI obejmują obecność ferromagnetycznych implantów (niektórych rozruszników serca, implantów ślimakowych, klipsów naczyniowych), ciał obcych metalicznych oraz ciężki stan kliniczny pacjenta. Względnym przeciwwskazaniem jest klaustrofobia, choć w wielu ośrodkach dostępne są już aparaty otwarte lub stosuje się premedykację.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak szyjki macicy – Diagnostyka i diagnoza
Diagnostyka raka szyjki macicy opiera się na badaniach przesiewowych, w tym cytologii (Pap test) oraz testach na obecność wirusa HPV, szczególnie typów wysokiego ryzyka 16 i 18, odpowiedzialnych za około 70% przypadków. Zalecenia obejmują cytologię co 3 lata u kobiet 21-29 lat oraz test HPV co 5 lat lub cytologię co 3 lata u kobiet 30-65 lat, z możliwością stosowania co-testu co 5 lat. Nieprawidłowe wyniki wymagają dalszej diagnostyki kolposkopowej z biopsją celowaną, biopsją endocerwikalną, LEEP lub konizacją, która umożliwia ocenę zmian zarówno na powierzchni, jak i w kanale szyjki macicy. Po potwierdzeniu diagnozy stosuje się badania obrazowe (CT, MRI, PET/CT) oraz procedury dodatkowe (cystoskopia, proktoskopia, EUA) w celu oceny zaawansowania choroby według klasyfikacji FIGO 2018, obejmującej stopnie od 0 (CIS) do IVB (przerzuty odległe).
badanie per rectum, biopsja, biopsja celowana, biopsja stożkowa, carcinoma in situ, cystoskopia, genotypowanie HPV, gruczolakorak, HPV-16, klasyfikacja FIGO, kolposkopia, konizacja, LEEP, PET-CT, pozytonowa tomografia emisyjna, proktoskopia, rak drobnokomórkowy, rak gruczołowo-płaskonabłonkowy, rak płaskonabłonkowy, rak szyjki macicy, rezonans magnetyczny, sztuczna inteligencja w diagnostyce, test cytologiczny, test HPV, tomografia komputerowa, wirus brodawczaka ludzkiego, wymaz Papanicolaou - Leksykon chorób i schorzeń
Rak dróg żółciowych – Diagnostyka i diagnoza
Rak dróg żółciowych (cholangiocarcinoma) to agresywny nowotwór nabłonkowy dróg żółciowych, klasyfikowany na wewnątrzwątrobowy (iCCA, 5-10% przypadków), okołownękowy (pCCA, 60-70% zewnątrzwątrobowych) i dystalny (dCCA). Diagnostyka jest wyzwaniem ze względu na niecharakterystyczne objawy, takie jak żółtaczka, ból w prawym górnym kwadrancie, świąd, utrata masy ciała i zmiany w próbach wątrobowych (podwyższona bilirubina, ALP, GGT). Markery nowotworowe CA 19-9 (>100 UI/ml) i CEA mają ograniczoną specyficzność, choć u pacjentów z PSC poziom CA 19-9 >129 U/ml wykazuje czułość 79% i swoistość 98%. Diagnostyka obrazowa obejmuje USG, CT z kontrastem, MRI z MRCP oraz PET-CT, które pozwalają na ocenę lokalizacji, zaawansowania i planowanie leczenia. Charakterystyczny wzorzec iCCA to obwodowe wzmocnienie kontrastowe w fazie tętniczej z dośrodkowym postępem. Endoskopowe (ERCP, EUS) i przezskórne (PTC) metody umożliwiają pobranie materiału do badania histopatologicznego, które jest niezbędne do potwierdzenia rozpoznania.
aminotransferazy, antygen karcynoembrionalny, badanie przesiewowe, biopsja cienkoigłowa, biopsja płynna, CA 19-9, cholangiocarcinoma, cholangioskopia, cholestaza, cytologia szczoteczkowa, dystalny rak dróg żółciowych, endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna, endoskopowa ultrasonografia, fosfataza alkaliczna, gamma-glutamylotransferaza, gruczolakorak, klasyfikacja Bismuth-Corlette, klasyfikacja TNM, markery nowotworowe, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, pozytronowa tomografia emisyjna, próby wątrobowe, profilowanie molekularne, przezskórna przezwątrobowa cholangiografia, rak dróg żółciowych, rezonans magnetyczny, sekwencjonowanie nowej generacji, tomografia komputerowa, ultrasonografia jamy brzusznej, wewnątrzwątrobowy rak dróg żółciowych, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Meglumina – Dawkowanie i sposób podawania
Meglumina jest substancją pomocniczą w środkach kontrastowych zawierających gadolin, stosowanych w MRI, m.in. w Cyclolux multidose (kwas gadoterynowy z megluminą) oraz MultiHance (gadobenian dimegluminy). Dawkowanie Cyclolux multidose wynosi 0,1-0,3 mmol/kg mc. (0,2-0,6 ml/kg mc.) dla MRI mózgu i rdzenia, z możliwością dodatkowej dawki 0,2 mmol/kg mc. przy guzach mózgu; dla MRI całego ciała i angiografii standardowo 0,1 mmol/kg mc. (0,2 ml/kg mc.), z opcją podania dwóch dawek po 0,05 mmol/kg mc. MultiHance stosuje się w dawce 0,05 mmol/kg mc. (0,1 ml/kg roztworu 0,5 M) dla wszystkich wskazań. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (GFR < 30 ml/min/1,73 m²) zaleca się ograniczenie dawki Cyclolux do maksymalnie 0,1 mmol/kg mc. i unikanie stosowania MultiHance, a odstęp między dawkami powinien wynosić minimum 7 dni. U pacjentów z zaburzeniami wątroby nie jest konieczne dostosowanie dawki, choć zaleca się ostrożność w okresie okołooperacyjnym przeszczepienia wątroby.
akwizycja obrazu, ciężkie zaburzenie czynności nerek, farmakokinetyka, gadobenian dimegluminy, GFR, guz mózgu, kwas gadoterynowy, MRI mózgu, obraz diagnostyczny, obraz T1-zależny, obrazowanie dynamiczne, obrazowanie opóźnione, okres okołooperacyjny, pediatria, podanie dożylne, przeszczepienie wątroby, rezonans magnetyczny, sekwencja obrazowania, środek kontrastowy z gadolinem, umiarkowane zaburzenie czynności nerek, wstrzyknięcie w bolusie, wynaczynienie, wzmocnienie kontrastowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Naczyniakomłoniak – Diagnostyka i diagnoza
Naczyniakomłoniak (angiosarcoma) to rzadki, agresywny nowotwór złośliwy wywodzący się z komórek śródbłonka naczyń krwionośnych lub limfatycznych, stanowiący 1-2% mięsaków tkanek miękkich. Charakteryzuje się szybkim wzrostem, wysokim ryzykiem miejscowych nawrotów oraz przerzutów do węzłów chłonnych i narządów odległych. Diagnostyka kliniczna opiera się na szczegółowym badaniu pacjenta, uwzględniającym czynniki ryzyka takie jak wcześniejsza radioterapia, ekspozycja na chlorek winylu czy przewlekły obrzęk limfatyczny. Obraz kliniczny jest zróżnicowany w zależności od lokalizacji guza (skóra, pierś, serce), a opóźnienie w rozpoznaniu wynosi średnio 5-7 miesięcy. Diagnostyka obrazowa obejmuje MRI (preferowane do oceny miejscowego zaawansowania), CT, PET oraz USG, jednakże cechy radiologiczne są niespecyficzne. Kluczową rolę odgrywa biopsja (grubo- lub cienkoigłowa) z badaniem histopatologicznym i immunohistochemicznym, gdzie markery takie jak CD31, CD34, Fli-1, ERG oraz VEGF potwierdzają rozpoznanie. W przypadkach związanych z radioterapią pomocne jest wykrycie amplifikacji genu MYC metodą FISH lub immunohistochemii. Diagnostyka różnicowa obejmuje m.in. czerniaka anaplastycznego, raki nabłonkowe oraz naczyniaki.
amplifikacja genu MYC, badanie histopatologiczne, badanie immunohistochemiczne, badanie ultrasonograficzne, biopsja cienkoigłowa, biopsja gruboigłowa, czerniak anaplastyczny, czynnik von Willebranda, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, dermoskopia, echokardiografia przezklatkowa, fluorescencyjna hybrydyzacja in situ, fuzja genowa, komórki śródbłonka, łysienie bliznowaciejące, mięsak tkanki miękkiej, mutacje genowe, naczynia limfatyczne, naczyniak, naczyniakomłoniak, naczyniakomłoniak wątroby, obrzęk limfatyczny, pozytronowa tomografia emisyjna, przerzuty do węzłów chłonnych, radioterapia, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, zatorowość płucna - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy gruczołów ślinowych – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Guzy gruczołów ślinowych stanowią 6-8% wszystkich guzów głowy i szyi oraz mniej niż 1% nowotworów diagnozowanych rocznie w USA. Występują w dużych gruczołach (przyusznym, podżuchwowym, podjęzykowym) oraz mniejszych gruczołach w jamie ustnej i górnych drogach oddechowych. Większość jest łagodna, z powolnym wzrostem, najczęściej w gruczole przyusznym, manifestując się bezbolesnym guzkiem. Złośliwe guzy mogą powodować objawy neurologiczne, np. osłabienie nerwu twarzowego, co jest złym prognostycznie. Diagnostyka obejmuje badanie fizykalne, ultrasonografię, TK, MRI oraz biopsję cienkoigłową (FNA). Leczenie opiera się głównie na chirurgii – od powierzchownej parotidektomii po całkowite usunięcie gruczołu i limfadenektomię szyjną, z zachowaniem funkcji nerwu twarzowego, jeśli to możliwe. Radioterapia pooperacyjna jest wskazana przy guzach o wysokim stopniu złośliwości, dodatnich marginesach, inwazji okołonerwowej lub chorobie węzłowej. Chemioterapia stosowana jest w wybranych przypadkach zaawansowanych lub przerzutowych, a nowoczesne terapie celowane i immunoterapia zyskują na znaczeniu.
biomarker, biopsja cienkoigłowa, dysfagia, gruczoł podżuchwowy, gruczoł przyuszny, gruczoł ślinowy, guz gruczołu ślinowego, guz przyusznicy, immunoterapia, inwazja okołonerwowa, kserostomia, limfadenektomia, margines tkanek, medycyna precyzyjna, nawrót nowotworu, nerw twarzowy, nowotwór głowy i szyi, opieka paliatywna, otolaryngolog, parotidektomia, parotidektomia powierzchowna, przeszczep nerwu, radioterapia neutronowa, rak gruczołowo-torbielowaty, rezonans magnetyczny, terapia celowana, terapia logopedyczna, terapia mowy i połykania, test molekularny, tomografia komputerowa, ultrasonografia, wizyta kontrolna, zespół Frey’a - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Sunitinib Bluefish 25 mg
Sunitynib Bluefish to inhibitor kinaz tyrozynowych dostępny w kapsułkach o dawkach 12,5 mg, 25 mg oraz 50 mg, stosowany u dorosłych pacjentów w leczeniu trzech głównych wskazań onkologicznych: nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST), raka nerkowokomórkowego (RCC) oraz nowotworów neuroendokrynnych trzustki (pNET). W GIST lek jest wskazany jako terapia drugiej linii po niepowodzeniu leczenia imatynibem (oporność lub nietolerancja), przy nieoperacyjnym guzie i/lub obecności przerzutów. W RCC sunitynib może być stosowany zarówno w pierwszej, jak i kolejnych liniach leczenia zaawansowanego miejscowo lub przerzutowego raka. W przypadku pNET preparat jest przeznaczony do leczenia guzów wysoko zróżnicowanych, nieoperacyjnych lub z przerzutami, z udokumentowaną progresją choroby.
badanie histopatologiczne, badanie obrazowe, GIST, inhibitor kinaz tyrozynowych, leczenie imatynibem, MRCC, nowotwór neuroendokrynny trzustki, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, oporność na leczenie, pNET, progresja choroby, przerzut odległy, rak nerkowokomórkowy, rak nerkowokomórkowy z przerzutami, RCC, rezonans magnetyczny, sunitynib, tomografia komputerowa, wysoko zróżnicowany guz - Leksykon chorób i schorzeń
Paluch młotkowaty – Diagnostyka i diagnoza
Palec młotkowaty to uszkodzenie ścięgna prostownika w stawie międzypaliczkowym dalszym (DIP), objawiające się charakterystycznym zgięciem końcówki palca około 45° i niemożnością aktywnego wyprostu. Uraz powstaje najczęściej wskutek wymuszonego zgięcia lub przeprostu stawu DIP, co może skutkować przerwaniem ścięgna lub awulsyjnym złamaniem paliczka dalszego. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, w tym teście palca młotkowatego, oraz obrazowaniu rentgenowskim w projekcjach przednio-tylnej, bocznej i skośnej, które pozwalają ocenić obecność złamań i podwichnięć. W przypadku urazów ścięgnistych bez komponentu kostnego zdjęcia rentgenowskie mogą być prawidłowe, dlatego w wybranych przypadkach stosuje się ultrasonografię wysokiej częstotliwości, rezonans magnetyczny (MRI) lub tomografię komputerową (CT) dla dokładniejszej oceny tkanek miękkich i kostnych. Kluczowe jest określenie procentu powierzchni stawowej zajętej przez złamanie (>30% wskazuje na konieczność leczenia operacyjnego) oraz obecności podwichnięcia dłoniowego paliczka dalszego.
deformacja łabędzia szyja, drut Kirschnera, leczenie operacyjne, leczenie zachowawcze, palec młotkowaty, paliczek dalszy, paliczek środkowy, podwichnięcie dłoniowe, rezonans magnetyczny, ścięgno prostownika, staw międzypaliczkowy bliższy, staw międzypaliczkowy dalszy, tomografia komputerowa, ultrasonografia wysokiej częstotliwości, uraz kostny, uraz ścięgna, uraz ścięgnisty, uszkodzenie łożyska paznokcia, zapalenie stawu, zdjęcie rentgenowskie, złamanie awulsyjne, złamanie Seymoura, zmiany zwyrodnieniowe stawu - Leksykon chorób i schorzeń
Hydronephrosis to po polsku „hydronefroza”. – Diagnostyka i diagnoza
Hydronefroza to poszerzenie układu kielichowo-miedniczkowego nerki spowodowane zaburzeniem odpływu moczu, występujące w każdym wieku, od okresu prenatalnego po dorosłość. Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz badaniach obrazowych, z ultrasonografią (USG) jako podstawową metodą oceny stopnia poszerzenia i grubości miąższu nerki. Stopnie hydronefrozy klasyfikuje się od 1 (łagodna) do 4 (ciężka), z pomiarem przednio-tylnego wymiaru miedniczki nerkowej (APD) w USG: łagodna 4-7 mm (II trymestr), 7-9 mm (III trymestr); umiarkowana 8-10 mm (II trymestr), 10-15 mm (III trymestr); ciężka >10 mm (II trymestr), >15 mm (III trymestr). Dodatkowo stosuje się tomografię komputerową (TK), rezonans magnetyczny (MRI), renografię diuretyczną (MAG3) oraz scyntygrafię DMSA do oceny funkcji nerek i przyczyn obstrukcji. Badania laboratoryjne obejmują ocenę moczu i parametrów nerkowych (kreatynina, BUN, eGFR), a w diagnostyce odpływu pęcherzowo-moczowodowego (VUR) kluczowa jest cystouretrografia mikcyjna (VCUG).
badanie fizykalne, badanie ginekologiczne, badanie krwi, badanie ogólne moczu, badanie per rectum, cystouretrografia mikcyjna, endopielotomia, hydronefroza, hydronefroza prenatalna, infekcja, kamica nerkowa, kamień moczowodowy, kamień nerkowy, kreatynina, litotrypsja laserowa, litotrypsja pozaustrojowa, mocznik, morfologia krwi, nadciśnienie nerkopochodne, nefrostomia przezskórna, niewydolność nerek, odpływ pęcherzowo-moczowodowy, pieloplastyka, poród, przerost prostaty, przezskórna nefrolitotrypsja, renografia diuretyczna, rezonans magnetyczny, scyntygrafia DMSA, stent moczowodowy, tomografia komputerowa, układ kielichowo-miedniczkowy, ultrasonografia, ureterorenoskopia, urografia TK, współczynnik filtracji kłębuszkowej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dotarem multidose
Kwas gadoterowy, stosowany wyłącznie do podawania dożylnego jako środek kontrastowy w rezonansie magnetycznym, wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności. Podanie dokanałowe jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko ciężkich reakcji neurologicznych, takich jak śpiączka czy napady padaczkowe. Przed podaniem należy wykluczyć obecność implantów ferromagnetycznych (np. rozrusznik serca, klipsy naczyniowe, implant ślimakowy) oraz metalowych ciał obcych, zwłaszcza w oku. Reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaktyczne, mogą wystąpić natychmiastowo (do 60 minut) lub późno (do 7 dni) po podaniu, niezależnie od dawki i często są nieprzewidywalne. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z astmą oskrzelową, alergiami, wcześniejszymi reakcjami na środki kontrastowe oraz u osób stosujących beta-adrenolityki, gdyż mogą oni wymagać premedykacji i specjalistycznego nadzoru podczas badania.
agonista receptorów beta, astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, ciężka choroba układu krążenia, Dotarem multidose, encefalopatia, glikokortykosteroid, hemodializa, implant ślimakowy, klips naczyniowy, klirens nerkowy, kwas gadoterowy, MRI bez wzmocnienia kontrastowego, napad padaczkowy, nerkopochodne włóknienie układowe, niski próg napadu padaczkowego, ostra niewydolność nerek, ostre zaburzenie czynności nerek, podanie dokanałowe, podanie dożylne, pompa infuzyjna, przeszczepienie wątroby, przewlekłe zaburzenie czynności nerek, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja neurologiczna, rezonans magnetyczny, rozrusznik serca, śpiączka, środek kontrastowy, środek kontrastowy z gadolinem, środek przeciwhistaminowy, stymulator nerwów, wynaczynienie - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy nerwu słuchowego (schwannoma przedsionkowa) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Nerwiak nerwu przedsionkowego (vestibular schwannoma) to łagodny guz wywodzący się z komórek Schwanna VIII nerwu czaszkowego, odpowiedzialnego za słuch i równowagę. Guz rośnie zwykle powoli (1-2 mm/rok), powodując jednostronną utratę słuchu, szumy uszne, zawroty głowy i zaburzenia równowagi. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, audiometrii oraz obrazowaniu MRI z kontrastem. Leczenie wymaga podejścia wielodyscyplinarnego i obejmuje obserwację (MRI co 6-12 miesięcy), chirurgię (z zachowaniem funkcji nerwu twarzowego i słuchu) oraz radioterapię stereotaktyczną (radiochirurgia). Wybór metody zależy od wielkości guza, tempa wzrostu, wieku i stanu pacjenta. Po zabiegach konieczna jest specjalistyczna opieka pielęgniarska, monitorowanie neurologiczne i rehabilitacja przedsionkowa oraz mimiczna w przypadku uszkodzenia nerwu twarzowego.
acoustic neuroma, aparat słuchowy, audiolog, CyberKnife, dysfagia, gamma knife, implant pnia mózgu, implant ślimakowy, nerw przedsionkowo-ślimakowy, nerw twarzowy, nerwiak nerwu przedsionkowego, nerwiak nerwu słuchowego, nerwiak osłonkowy, neurochirurg, neuroonkolog, neurootolog, onkolog radioterapeuta, otolaryngolog, otolog, pień mózgu, porażenie mięśni twarzy, radiochirurgia, radioterapia stereotaktyczna, rehabilitacja przedsionkowa, rezonans magnetyczny, szumy uszne, tinnitus, tomografia komputerowa, ucho wewnętrzne, vestibular schwannoma, VIII nerw czaszkowy, wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego, zaburzenia równowagi, zawroty głowy - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba wieńcowa – Epidemiologia
Choroba wieńcowa (CAD) pozostaje główną przyczyną zgonów i utraty lat życia na świecie, odpowiadając za około 7 milionów zgonów rocznie oraz 129 milionów DALYs. W USA choroba ta dotyka 15,4 miliona osób powyżej 20 roku życia (6,4% populacji), a śmiertelność z jej powodu spadła od lat 70. XX wieku o 63% u mężczyzn i 60% u kobiet. W Europie rocznie diagnozuje się 3,6 miliona nowych przypadków, a choroba odpowiada za 1,67 miliona zgonów, stanowiąc około 17-18% wszystkich zgonów. Czynniki ryzyka obejmują m.in. nadciśnienie tętnicze (występujące u 32% populacji w badaniu irańskim), palenie tytoniu (19,4%), otyłość (63% z BMI >25) oraz cukrzycę (17,5%). Wysokie ryzyko obserwuje się także u pacjentów dializowanych (173 zgony na 1000 pacjentolat) oraz osób po radioterapii serca. Choroba ma charakter wieloczynnikowy, a jej rozpowszechnienie rośnie wraz ze starzeniem się populacji i globalizacją stylu życia.
cholesterol, choroba niedokrwienna serca, choroba sercowo-naczyniowa, choroba wieńcowa, cukrzyca, DALY, dyslipidemia, incydent wieńcowy, kompleks intima-media, krańcowa niewydolność nerek, lek obniżający poziom lipidów, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, ostra faza choroby, ostry zawał mięśnia sercowego, otyłość, palenie tytoniu, pomostowanie aortalno-wieńcowe, przewlekła choroba nerek, przezskórna interwencja wieńcowa, rezonans magnetyczny, terapia statynowa, tomografia emisyjna pojedynczego fotonu, trójglicerydy, udar mózgu, wskaźnik masy ciała, współczynnik umieralności, zawał serca - Leksykon chorób i schorzeń
Rak kości – Diagnostyka i diagnoza
Rak kości, jako rzadki nowotwór złośliwy, wymaga wieloetapowej diagnostyki obejmującej szczegółowy wywiad, badanie fizykalne oraz zaawansowane badania obrazowe, takie jak RTG, MRI, CT, scyntygrafia kości z technetem-99m oraz PET-CT. Kluczowe jest wczesne rozpoznanie, które umożliwia skuteczne leczenie i poprawę rokowania. Ostateczne potwierdzenie diagnozy następuje poprzez biopsję – igłową lub otwartą – z oceną histopatologiczną, co pozwala na określenie typu nowotworu i stopnia złośliwości. Badania laboratoryjne, w tym poziomy fosfatazy alkalicznej (ALP) i dehydrogenazy mleczanowej (LDH), dostarczają dodatkowych informacji o aktywności nowotworu i stanie ogólnym pacjenta. W diagnostyce coraz większe znaczenie mają badania molekularne i cytogenetyczne, identyfikujące charakterystyczne zmiany genetyczne, np. translokację t(11;22) w mięsaku Ewinga.
badanie cytogenetyczne, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, badanie immunohistochemiczne, badanie molekularne, biopsja igłowa, biopsja otwarta, chemioterapia, dehydrogenaza mleczanowa, fosfataza alkaliczna, klasyfikacja AJCC, kostniakomięsak, martwica, medycyna nuklearna, mięsak Ewinga, morfologia krwi obwodowej, naciekanie szpiku kostnego, nowotwór złośliwy kości, onkolog kliniczny, pozytonowa tomografia emisyjna, promieniowanie jonizujące, radioterapeuta, radioterapia, rak kości, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, stopień zaawansowania nowotworu, system TNM, tomografia komputerowa, translokacja chromosomalna, układ mięśniowo-szkieletowy, zdjęcie rentgenowskie, złamanie patologiczne, złośliwość histologiczna - Leksykon chorób i schorzeń
Ból na górze stopy – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Ból na górze stopy, najczęściej spowodowany zapaleniem ścięgien prostowników, zwykle ustępuje w ciągu 2-6 tygodni przy odpowiednim leczeniu zachowawczym. Kluczowe czynniki predykcyjne zwiększające ryzyko wystąpienia dolegliwości to płeć żeńska, młodszy wiek, podwyższony wskaźnik masy ciała (BMI), wysoki Foot Posture Index (FPI) dla prawej stopy wskazujący na pronację, subiektywnie gorsze postrzeganie stanu zdrowia oraz problemy z mobilnością. Wczesne rozpoznanie i wdrożenie terapii, w tym odpoczynku, niesteroidowych leków przeciwzapalnych, fizjoterapii i korekty biomechanicznej za pomocą ortez, znacząco poprawiają rokowanie. W przypadku złamań przeciążeniowych, które mogą nie być widoczne na początkowych zdjęciach rentgenowskich, konieczne są dodatkowe badania obrazowe, takie jak scyntygrafia kości lub rezonans magnetyczny, aby zapobiec przewlekłym zmianom strukturalnym i bólowi.
BMI, ból na górze stopy, choroba autoimmunologiczna, choroba naczyniowa, choroba współistniejąca, cukrzyca, dna moczanowa, fizjoterapia, Foot Posture Index, iniekcja steroidowa, leczenie zachowawcze, neuropatia obwodowa, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ograniczenie funkcjonalne, orteza, płaskostopie, pronacja stopy, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, stopa, zapalenie ścięgien prostowników, zdjęcie rentgenowskie, złamanie przeciążeniowe kości śródstopia, zmiany zwyrodnieniowe stawów - Leksykon chorób i schorzeń
Przetoka odbytu – Epidemiologia
Przetoka odbytu jest powszechnym schorzeniem proktologicznym, z częstością występowania szacowaną na około 823 przypadki na 100 000 osób, choć dane epidemiologiczne są niejednorodne i zależne od regionu. Choroba dotyka głównie mężczyzn (12,3/100 000) w wieku 20-60 lat, często rozwijając się jako powikłanie ropnia odbytu (15-38% przypadków). Czynniki ryzyka obejmują otyłość, cukrzycę, palenie tytoniu, hiperlipidemię i siedzący tryb życia. Przetoki okołoodbytowe są szczególnie istotne u pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna, u których ryzyko rozwoju przetoki wynosi 20-30%, a około 22,1% cierpi na chorobę przetokową. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym i obrazowaniu MRI, które jest złotym standardem przedoperacyjnym, umożliwiającym precyzyjną ocenę anatomii i planowanie leczenia. MRI zmniejsza częstość nawrotów i ponownych operacji, co jest kluczowe w terapii złożonych przetok.
badanie fizykalne, badanie pod znieczuleniem, badanie przesiewowe, biopsja, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna jelit, cytokina zapalna, gruczolakorak śluzowy, hiperlipidemia, nawrót choroby, nawrót miejscowy, oporność na leczenie, palenie tytoniu, przerzut do węzłów chłonnych, przerzut odległy, przetoka odbytu, rak płaskonabłonkowy, rezonans magnetyczny, ropień odbytu, siedzący tryb życia, terapia biologiczna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zwieracz odbytu - Leksykon chorób i schorzeń
Siameczki – Diagnostyka i diagnoza
Bliźnięta syjamskie to rzadkie powikłanie ciąży monozygotycznej, monoowodniowej i monokosmówkowej, występujące z częstością 1:50 000 do 1:200 000 żywych urodzeń. Powstają w wyniku niepełnego podziału zarodka po 13. dniu od zapłodnienia. Charakteryzują się stałą, niezmienną pozycją płodów, brakiem błony rozdzielającej oraz wspólnymi narządami, co determinuje wysokie ryzyko śmiertelności okołoporodowej (40-60% urodzeń martwych, 35% zgonów w ciągu 24 godzin). Diagnostyka prenatalna opiera się głównie na ultrasonografii, możliwej już od 7-8 tygodnia ciąży, z optymalnym momentem oceny około 12. tygodnia. Kluczowe cechy ultrasonograficzne to brak błony rozdzielającej, stała pozycja głów i ciał, obecność pojedynczej pępowiny z >3 naczyniami oraz niemożność rozdzielenia ciał. Zaawansowane techniki obrazowania, takie jak USG 3D/4D, dopplerowskie, przezpochwowe, MRI oraz echokardiografia płodowa, pozwalają na szczegółową ocenę stopnia fuzji, wspólnych narządów (np. serca, wątroby) i układu krążenia, co jest kluczowe dla rokowania i planowania ewentualnego rozdzielenia chirurgicznego.
badanie ultrasonograficzne, bliźnię pasożytnicze, bliźnięta heteropagus, bliźnięta syjamskie, cephalopagus, cięcie cesarskie, craniopagus, druk 3D, echokardiografia płodowa, fetus in fetu, interwencja chirurgiczna, ischiopagus, omphalopagus, opieka położnicza, pygopagus, rezonans magnetyczny, selektywna terminacja ciąży, śmiertelność okołoporodowa, sztuczna inteligencja, thoracopagus, tomografia komputerowa, układ sercowo-naczyniowy, ultrasonografia dopplerowska, ultrasonografia prenatalna, ultrasonografia przezpochwowa, wady wrodzone, zabieg rozdzielenia - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół poudarowy – Diagnostyka i diagnoza
Zespół poudarowy (Persistent Post-Concussive Symptoms, PCS) to zespół objawów utrzymujących się powyżej 3 miesięcy po urazie głowy, obejmujący symptomy fizyczne (np. ból głowy, zawroty głowy, zmęczenie), poznawcze (trudności z pamięcią, koncentracją), emocjonalne i behawioralne. Diagnoza PCS opiera się na kryteriach ICD-10, DSM-IV oraz Konsensusie Berlińskim, które różnią się czasem trwania objawów (od 2 tygodni do 3 miesięcy) oraz liczbą wymaganych symptomów (minimum 3). Diagnostyka wymaga szczegółowego wywiadu, badania neurologicznego, oceny neuropsychologicznej oraz badań obrazowych (CT, MRI, fMRI, DTI, SPECT, PET) głównie w celu wykluczenia innych patologii. W praktyce klinicznej diagnoza ma charakter kliniczny, gdyż brak jest jednoznacznych testów potwierdzających PCS, a objawy są niespecyficzne i często nakładają się z innymi schorzeniami, takimi jak PTSD, migrena czy zaburzenia lękowe.
amnezja pourazowa, badanie neurologiczne, bezsenność, biomarkery płynu mózgowo-rdzeniowego, ból głowy, DSM-IV, dysfunkcja przysadki, EEG, elektroencefalografia, fibromialgia, funkcje przedsionkowe, funkcje wykonawcze, funkcjonalny rezonans magnetyczny, ICD-10, łagodny uraz mózgu, mgła mózgowa, Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób, migrena, nadwrażliwość na światło, obrazowanie tensora dyfuzji, PET, problemy z pamięcią, przewlekła encefalopatia pourazowa, PTSD, rezonans magnetyczny, SPECT, testy neuropsychologiczne, tomografia komputerowa, uraz głowy, zaburzenia depresyjne, zaburzenia przedsionkowe, zaburzenia równowagi, zaburzenia snu, zawroty głowy, zespół chronicznego zmęczenia, zespół poudarowy, zespół stresu pourazowego - Leksykon chorób i schorzeń
Rak endometrium – Diagnostyka i diagnoza
Rak endometrium jest najczęstszym nowotworem złośliwym układu rozrodczego kobiet, z roczną zachorowalnością około 65 000 przypadków w USA i ryzykiem życia na poziomie 3%. Dominującym objawem jest nieprawidłowe krwawienie z pochwy, szczególnie u kobiet po menopauzie, co wymaga pilnej diagnostyki. Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym i ginekologicznym oraz ultrasonografii przezpochwowej (TVU), która cechuje się wysoką negatywną wartością predykcyjną (99%) i pozwala ocenić grubość endometrium oraz inwazję mięśniówki macicy. Potwierdzeniem rozpoznania jest biopsja endometrium, z dodatnią wartością predykcyjną 81,7% i ujemną 99,1%. W przypadku trudności w pobraniu materiału stosuje się rozszerzenie kanału szyjki i wyłyżkowanie (D&C) lub histeroskopię, która wykazuje czułość 99,2% i swoistość 86,4%. Dodatkowo, badania obrazowe (CT, MRI, PET) oraz markery nowotworowe, takie jak CA-125, wspomagają ocenę zaawansowania choroby.
badanie ginekologiczne, badanie miednicy, biopsja endometrium, całkowita histerektomia, chemioterapia, histeroskopia, hormonoterapia, klasyfikacja FIGO, krążący DNA guza, krwawienie międzymiesiączkowe, marker CA-125, morfologia krwi, nieprawidłowe krwawienie z pochwy, niestabilność mikrosatelitarna, obfite miesiączki, płynna biopsja, pozytonowa tomografia emisyjna, przerzut nowotworowy, radioterapia, rak endometrium, rezonans magnetyczny, stopień zaawansowania nowotworu, tomografia komputerowa, ultrasonografia przezpochwowa, upławy, zespół Lyncha - Leksykon chorób i schorzeń
Torbiel naskórkowa – Diagnostyka i diagnoza
Torbiel naskórkowa (epidermoid cyst) to łagodna, podskórna zmiana torbielowata wypełniona slamowaną keratyną i otoczona nabłonkiem płaskim wielowarstwowym z warstwą ziarnistą. Najczęściej lokalizuje się na twarzy, szyi, skórze głowy, górnej części pleców i tułowiu. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu klinicznym, gdzie typowe cechy to dobrze odgraniczony, ruchomy guzek z centralnym punctum i konsystencją miękką lub elastyczną. Ultrasonografia wykazuje torbiel o echogeniczności „zmielonego szkła” z wyraźną ścianą, natomiast TK i MRI są stosowane w nietypowych lokalizacjach lub dużych zmianach, z charakterystycznym obrazem torbieli w sekwencjach T1 i T2 oraz ograniczeniem dyfuzji w DWI. Biopsja histopatologiczna potwierdza rozpoznanie, wykazując jednokomorową jamę z nabłonkiem płaskim i slamowaną keratyną.
antybiogram, badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, badanie palpacyjne, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, choroba Bowena, czerniak in situ, keratyna, lipoma, obrazowanie dyfuzyjne, obrazowanie T2-zależne, punctum, rak płaskonabłonkowy, rak podstawnokomórkowy, reakcja typu ciała obcego, rezonans magnetyczny, środek kontrastowy, tomografia komputerowa, torbiel dermoidalna, torbiel łojowa, torbiel naskórkowa, torbiel pajęczynówki, torbiel włosowa, trądzik guzkowy, transformacja złośliwa, ultrasonografia, zapalenie torbieli, ziarniniak grzybiasty - Leksykon chorób i schorzeń
Neuralgia poopółpaścowa – Diagnostyka i diagnoza
Neuralgia popółpaścowa (PHN) to przewlekły ból neuropatyczny utrzymujący się co najmniej 90 dni po wygojeniu wysypki półpaścowej, będący najczęstszym powikłaniem reaktywacji wirusa varicella-zoster. Występuje u 10-20% pacjentów z półpaścem, a ryzyko wzrasta do ponad 50% u osób powyżej 60 roku życia. Charakterystyczne objawy to ostry, piekący ból, allodynia (występująca u około 50% pacjentów), parestezje, świąd oraz hiperalgezja w obszarze dermatomu objętego wysypką. Diagnostyka opiera się głównie na wywiadzie klinicznym i badaniu fizykalnym, z uwzględnieniem udokumentowanego epizodu półpaśca, charakteru i czasu trwania bólu oraz oceny wpływu dolegliwości na funkcjonowanie pacjenta. W przypadkach nietypowych pomocne mogą być badania serologiczne, PCR, analiza płynu mózgowo-rdzeniowego oraz MRI, które wykazują zmiany takie jak pleocytoza, podwyższone białko czy obecność DNA wirusa VZV.
allodynia, badanie PCR, badanie serologiczne, blokada nerwowa, ból neuropatyczny, ból przewlekły, choroby pęcherzowe, dermatitis herpetiformis, dermatom, dyzestezja, hiperalgezja, kandydoza, kontaktowe zapalenie skóry, lek przeciwdepresyjny trójpierścieniowy, lek przeciwpadaczkowy, liszajec zakaźny, miejscowy lek przeciwbólowy, neuralgia popółpaścowa, opioid, ospa wietrzna, parestezja, pleocytoza, płyn mózgowo-rdzeniowy, półpasiec, rezonans magnetyczny, termografia, ultrasonografia, wirus opryszczki pospolitej, wirus varicella zoster, wysypka polekowa, wysypka półpaścowa, zespół bólowy, zoster sine herpete - Leksykon chorób i schorzeń
Wrodzona wada serca u dorosłych – Objawy
Wrodzona wada serca u dorosłych (ACHD) obejmuje różnorodne defekty strukturalne serca obecne od urodzenia, które mogą manifestować się objawami dopiero w wieku dorosłym lub po wcześniejszym leczeniu w dzieciństwie. Objawy takie jak arytmie, duszność, sinica, obrzęki czy zawroty głowy są zależne od rodzaju, nasilenia wady oraz wieku pacjenta. Przykładowo, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej (ASD) często pozostaje bezobjawowy do 30-40 roku życia, po czym pojawiają się duszność i migotanie przedsionków (występujące u około 12% przed operacją i do 23% po niej). Koarktacja aorty u dorosłych manifestuje się nadciśnieniem skurczowym i szmerem serca w 50% przypadków, a tetralogia Fallota charakteryzuje się sinicą wysiłkową i zwiększonym ryzykiem arytmii oraz niewydolności serca. Wiele wad wymaga dożywotniego monitorowania, gdyż nawet po skutecznej korekcji chirurgicznej mogą pojawić się powikłania, takie jak arytmie, infekcyjne zapalenie wsierdzia, nadciśnienie płucne, zespół Eisenmengera czy niewydolność serca.
anomalia Ebsteina, arytmia, arytmia przedsionkowa, duszność, echokardiografia, elektrokardiografia, infekcyjne zapalenie wsierdzia, koarktacja aorty, kołatanie serca, męczliwość, migotanie przedsionków, nadciśnienie płucne, nadciśnienie skurczowe, nagła śmierć sercowa, niedotlenienie krwi, niewydolność serca, obrzęk, przeciek lewo-prawy, przepływ krwi, przerost lewej komory, rezonans magnetyczny, sinica, szmer sercowy, test wysiłkowy, tetralogia Fallota, ubytek przegrody międzykomorowej, ubytek przegrody międzyprzedsionkowej, udar mózgu, wrodzona wada serca u dorosłych, zawroty głowy, zespół Eisenmengera - Leksykon chorób i schorzeń
Różnice w rozwoju płciowym – Diagnostyka i diagnoza
Różnice w rozwoju płciowym (DSD) to wrodzone stany charakteryzujące się niezgodnością między chromosomalną, gonadalną lub anatomiczną płcią, manifestujące się atypowym rozwojem cech płciowych. Diagnostyka DSD wymaga multidyscyplinarnego podejścia, obejmującego szczegółowy wywiad, badanie fizykalne (w tym ocenę zewnętrznych narządów płciowych z wykorzystaniem skali Pradera), badania hormonalne (np. 17-OHP, testosteron, DHT, LH, FSH, AMH, inhibina B, elektrolity), badania genetyczne (kariotyp, FISH, QF-PCR, sekwencjonowanie Sanger, NGS, aCGH, MLPA) oraz obrazowe (USG, MRI, cystouretrografia). Diagnostyka powinna być dostosowana do wieku pacjenta i obrazu klinicznego, a w przypadku noworodków z niejednoznacznymi narządami płciowymi kluczowa jest szybka ocena w kierunku stanów zagrażających życiu, takich jak wrodzony przerost nadnerczy (CAH) z zespołem utraty soli, gdzie 17-OHP i elektrolity (sód, potas) są istotnymi markerami.
17-hydroksyprogesteron, dihydrotestosteron, endokrynolog dziecięcy, fluorescencyjna hybrydyzacja in situ, ginekolog dziecięcy, hirsutyzm, hormon anty-Müllerowski, kariotyp, laparoskopia diagnostyczna, ludzka gonadotropina kosmówkowa, okres noworodkowy, okres prenatalny, opóźnione dojrzewanie płciowe, pierwotny brak miesiączki, przedwczesne dojrzewanie płciowe, rezonans magnetyczny, różnice w rozwoju płciowym, sekwencjonowanie metodą Sangera, sekwencjonowanie nowej generacji, skala Pradera, test z ACTH, ultrasonografia, urolog dziecięcy, wrodzony przerost nadnerczy, zewnętrzne narządy płciowe - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła encefalopatia pourazowa – Diagnostyka i diagnoza
Przewlekła encefalopatia pourazowa (CTE) to postępująca choroba neurodegeneracyjna powiązana z powtarzającymi się urazami głowy, której definitywna diagnoza możliwa jest jedynie pośmiertnie na podstawie charakterystycznych zmian neuropatologicznych, takich jak okołonaczyniowe złogi hiperfosforylowanego białka tau (p-tau) w neuronach i astrocytach, nieregularne rozmieszczenie tych złogów w głębokich warstwach kory mózgowej oraz splątki astrocytarne i neurofibrylarne w różnych strukturach mózgu. Kryteria diagnostyczne ustalone przez NINDS i NIBIB obejmują także ocenę próbek ze śródmózgowia, mostu i rdzenia przedłużonego. W praktyce klinicznej stosuje się kryteria zespołu encefalopatii pourazowej (TES), które uwzględniają ekspozycję na urazy głowy, postępujące zaburzenia poznawcze i neurobehawioralne utrzymujące się co najmniej 12 miesięcy, jednak ich zastosowanie jest obecnie ograniczone do celów badawczych i nie potwierdza jednoznacznie obecności zmian neuropatologicznych charakterystycznych dla CTE.
choroba Parkinsona, funkcjonalny rezonans magnetyczny, hiperfosforylowane białko tau, kwaśne białko włókienkowe gleju, obrazowanie podatności magnetycznej, obrazowanie tensora dyfuzji, otępienie czołowo-skroniowe, pień mózgu, płyn mózgowo-rdzeniowy, pozytonowa tomografia emisyjna, przewlekła encefalopatia pourazowa, rezonans magnetyczny, spektroskopia rezonansu magnetycznego, splątki neurofibrylarne, stwardnienie zanikowe boczne, test neuropsychologiczny, tkanka mózgowa, tomografia komputerowa, wstrząśnienie mózgu, zespół encefalopatii pourazowej, zmiana neuropatologiczna - Leksykon chorób i schorzeń
Porażenie strun głosowych – Epidemiologia
Porażenie strun głosowych (VFP) jest rzadkim schorzeniem o częstości występowania około 0,42% w populacji ogólnej, z jednostronnym porażeniem (UVCP) dominującym nad obustronnym (BVFP), które występuje z częstością około 0,95/100 000 osób. Etiologia VFP jest zróżnicowana, z dominującymi przyczynami jatrogenicznymi (42%, głównie po operacjach tarczycy) oraz naciekaniem nowotworowym (27%). W populacji pediatrycznej BVFP jest drugą najczęstszą wrodzoną nieprawidłowością krtani, a spontaniczne odzyskanie funkcji strun głosowych obserwuje się u 48-62% dzieci. Diagnostyka opiera się na laryngoskopii oraz obrazowaniu (CT, MRI), a leczenie obejmuje terapię głosu i interwencje chirurgiczne, z jednostronnym poszerzeniem głośni jako najczęstszą procedurą chirurgiczną. Wskaźnik rewizji operacyjnych wynosi 32,4%, a czynniki ryzyka obejmują etiologię nowotworową i nawyki alkoholowe.
choroba Parkinsona, infekcja SARS-CoV-2, jądro dwuznaczne, jednostronne porażenie strun głosowych, kortykosteroid, laryngolog, laryngomalacja, laryngoskopia, miastenia, naciekanie nowotworowe, nerw krtaniowy wsteczny, obustronne porażenie strun głosowych, operacja tarczycy, porażenie strun głosowych, powikłanie neurologiczne, rezonans magnetyczny, stwardnienie rozsiane, tomografia komputerowa, tracheostomia, tyroidektomia, zespół Cushinga - Leksykon substancji czynnych
Gadodiamid – Wskazania do stosowania
Gadodiamid, substancja paramagnetyczna stosowana jako środek kontrastowy w rezonansie magnetycznym (MRI), charakteryzuje się osmolalnością 780 mOsmol/kg (37°C), lepkością 2,8 mPa.s (20°C) i 1,9 mPa.s (37°C) oraz pH 6,0-7,0. Preparat Omniscan zawiera gadodiamid w stężeniu 0,5 mmol/ml i jest podawany dożylnie wyłącznie w celach diagnostycznych. Wskazania obejmują szeroki zakres obrazowania anatomicznego, w tym ośrodkowy układ nerwowy, głowę i szyję, przestrzeń piersiową, kończyny, brzuch, miednicę, gruczoł piersiowy, narządy wewnętrzne, układ mięśniowo-szkieletowy oraz naczynia krwionośne w badaniach angiograficznych. Szczególnie istotne jest zastosowanie gadodiamidu w diagnostyce choroby wieńcowej serca (CAD), gdzie umożliwia ocenę perfuzji mięśnia sercowego w spoczynku i wysiłku oraz rozróżnienie obszarów niedokrwienia od zawału, co ma kluczowe znaczenie prognostyczne i terapeutyczne.
badanie angiograficzne, choroba wieńcowa serca, diagnostyka obrazowa, gadodiamid, gruczoł krokowy, naczynia krwionośne, niedokrwienie mięśnia sercowego, obrazowanie rezonansem magnetycznym, opóźnione wzmocnienie kontrastowe, osmolalność, ośrodkowy układ nerwowy, perfuzja mięśnia sercowego, próba wysiłkowa, rdzeń kręgowy, relaksacyjność molarna, rezonans magnetyczny, roztwór do wstrzykiwań, trzustka, układ mięśniowo-szkieletowy, właściwości paramagnetyczne, wzmocnienie kontrastowe, zawał serca - Leksykon chorób i schorzeń
Przerzuty nowotworowe do kości – Diagnostyka i diagnoza
Przerzuty nowotworowe do kości stanowią istotny problem kliniczny, szczególnie u pacjentów z rakiem piersi, prostaty, płuc i nerek, gdzie częstość ich występowania wynosi odpowiednio 65-75%, 30-40% i 20-32%. Diagnostyka obrazowa jest kluczowa w wykrywaniu i ocenie zaawansowania zmian przerzutowych. Standardowo stosuje się zdjęcia rentgenowskie (czułość około 50%), scyntygrafię kości (czułość do 83,3%), tomografię komputerową (czułość około 85%) oraz rezonans magnetyczny (czułość około 90%), a także PET/CT z 18F-FDG lub 18F-NaF, które charakteryzują się najwyższą czułością (do 100%) i swoistością (do 97%). Każda z tych metod ocenia inne aspekty zmian kostnych: scyntygrafia – przebudowę kostną, TK – destrukcję kory kostnej, MR – zajęcie szpiku i tkanek miękkich, PET-CT – metabolizm glikolityczny. Wybór metody zależy od typu histologicznego guza i charakteru przerzutów (osteolityczne, sklerotyczne, mieszane).
biopsja cienkoigłowa, biopsja gruboigłowa, biopsja otwarta, biopsja płynna, biopsja szpiku kostnego, diagnostyka obrazowa, elektroforeza białek surowicy, fosfataza alkaliczna, głęboka sieć neuronowa, hiperkalcemia, kompresja rdzenia kręgowego, krążąca komórka nowotworowa, krążące DNA nowotworowe, mięsak Ewinga, morfologia krwi, obrazowanie dyfuzyjne, pęcherzyk zewnątrzkomórkowy, pozytonowa tomografia emisyjna, przerzut nowotworowy do kości, przerzut osteoblastyczny, przerzut osteolityczny, przerzut sklerotyczny, radiografia konwencjonalna, rak nerki, rak piersi, rak płuc, rak prostaty, rak tarczycy, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, sztuczna inteligencja, tomografia komputerowa, zespół multidyscyplinarny, złamanie patologiczne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Cyclolux 0,5 mmol/ml
Cyclolux, zawierający kwas gadoterynowy w postaci soli z megluminą o stężeniu 0,5 mmol/ml (279,32 mg/ml), jest środkiem kontrastowym stosowanym wyłącznie do diagnostyki metodą rezonansu magnetycznego (MRI). Preparat umożliwia wzmocnienie kontrastu radiologicznego, co pozwala na precyzyjne zobrazowanie i określenie granic zmian patologicznych w ośrodkowym układzie nerwowym (mózg, kręgosłup, tkanki otaczające) oraz w badaniach całego ciała, obejmujących m.in. wątrobę, nerki, trzustkę, miednicę, płuca, serce, piersi i układ mięśniowo-szkieletowy. U dorosłych Cyclolux jest także wskazany do angiografii MR naczyń innych niż wieńcowe, umożliwiając ocenę zwężeń, niedrożności i tętniaków. Preparat dostępny jest w roztworze do wstrzykiwań o osmolalności 1,35 Osm/kg H₂O, lepkości 1,8 mPas i pH 6,5-8,0, w objętościach 10 ml (5 mmol), 15 ml (7,5 mmol) oraz 20 ml (10 mmol), co pozwala na indywidualne dostosowanie dawki do masy ciała i wskazań klinicznych.
angiografia MR, choroba rozrostowa, diagnostyka różnicowa, kwas gadoterynowy, meglumina, miednica mniejsza, MRI całego ciała, ośrodkowy układ nerwowy, rezonans magnetyczny, środek kontrastowy, światło naczynia, tętniak, układ mięśniowo-szkieletowy, wzmocnienie kontrastowe, zmiana nowotworowa, zmiana ogniskowa, zmiana śródmiąższowa, zmiana zapalna, zmiany patologiczne mózgu, zwężenie tętnicy, żywotność mięśnia sercowego - Leksykon chorób i schorzeń
Tętniak aorty piersiowej – Diagnostyka i diagnoza
Tętniak aorty piersiowej (TAP) definiuje się jako poszerzenie aorty piersiowej o ≥50% w stosunku do normy, przy czym w USA za tętniak uznaje się średnicę >4,5 cm, a poszerzenie powyżej 3,5 cm jest uważane za nieprawidłowe. TAP stanowi około 1/3 hospitalizacji z powodu tętniaków aorty i charakteryzuje się bezobjawowym przebiegiem aż do rozwarstwienia lub pęknięcia, co wiąże się z wysoką śmiertelnością. Diagnostyka opiera się głównie na obrazowaniu: tomografia komputerowa z kontrastem (CT) i angiografia tomografii komputerowej (CTA) są złotym standardem, umożliwiając precyzyjną ocenę rozmiaru, lokalizacji i zakresu tętniaka, a także wykrycie współistniejących zmian w aorcie brzusznej (w 25% przypadków). Alternatywnie stosuje się rezonans magnetyczny (MRI/MRA), szczególnie u młodszych pacjentów z chorobami tkanki łącznej, oraz echokardiografię przezprzełykową (TEE) do oceny korzenia aorty i rozwarstwienia. Badania przesiewowe zaleca się u krewnych pierwszego stopnia pacjentów z TAP, a badania genetyczne (w tym sekwencjonowanie eksonu/genomu) są wskazane w podejrzeniu dziedzicznego podłoża, zwłaszcza mutacji MYLK, ACTA2, MYH11 oraz zespołów Marfana, Loeysa-Dietza i Ehlersa-Danlosa.
angiografia rezonansu magnetycznego, angiografia tomografii komputerowej, aortografia, badanie genetyczne, badanie przesiewowe, duplex ultrasound, echokardiografia przezklatkowa, echokardiografia przezprzełykowa, elektrokardiografia, funkcja nerek, funkcja wątroby, kiła, morfologia krwi, naczyniowy zespół Ehlersa-Danlosa, pozytonowa tomografia emisyjna, rentgen klatki piersiowej, rezonans magnetyczny, rozwarstwienie aorty, sekwencjonowanie eksonu, sekwencjonowanie genomu, tętniak aorty brzusznej, tętniak aorty piersiowej, tomografia komputerowa z kontrastem, układ krzepnięcia, ultrasonografia jamy brzusznej, zespół Loeysa-Dietza, zespół Marfana - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół marfana – Leczenie
Zespół Marfana to wieloukładowa choroba genetyczna tkanki łącznej, dla której nie istnieje leczenie przyczynowe. Terapia skupia się na zapobieganiu i leczeniu powikłań, zwłaszcza sercowo-naczyniowych, które stanowią główne zagrożenie życia. Kluczowe jest regularne monitorowanie układu sercowo-naczyniowego za pomocą echokardiografii, TK i MRI oraz stosowanie farmakoterapii obniżającej ciśnienie tętnicze i obciążenie ściany aorty, głównie beta-blokerów (propranolol, atenolol, metoprolol, nadolol) i antagonistów receptora angiotensyny II (losartan, irbesartan, walsartan). Interwencje chirurgiczne, takie jak wymiana opuszki aorty czy operacje zastawkowe, są wskazane przy średnicy aorty około 5-5,5 cm lub w przypadku rozwarstwienia aorty. Kompleksowa opieka wymaga współpracy kardiologa, okulisty, ortopedy, genetyka i innych specjalistów.
antagonista wapnia, beta-bloker, bloker receptora angiotensyny II, deformacja klatki piersiowej, echokardiogram, fizjoterapia, infekcyjne zapalenie wsierdzia, inhibitor konwertazy angiotensyny, jaskra, klatka piersiowa lejkowata, krótkowzroczność, odwarstwienie siatkówki, płaskostopie, poszerzenie aorty, powikłanie sercowo-naczyniowe, profilaktyka antybiotykowa, rezonans magnetyczny, rozwarstwienie aorty, skolioza, tętniak aorty, tkanka łączna, tomografia komputerowa, zaćma, zastawka aortalna, zespół Marfana, zwichnięcie soczewki - Leksykon chorób i schorzeń
Złamanie kostki – Leczenie
Złamanie kostki wymaga precyzyjnej diagnostyki, obejmującej badanie fizykalne oraz obrazowe (RTG, CT, MRI), celem oceny typu złamania, przemieszczenia odłamów i uszkodzeń tkanek miękkich. Leczenie zachowawcze jest wskazane przy stabilnych złamaniach bez lub z minimalnym przemieszczeniem, z unieruchomieniem gipsowym lub ortopedycznym przez 4-8 tygodni oraz ograniczeniem obciążania kończyny przez 6-10 tygodni. W przypadku złamań niestabilnych, z przemieszczeniem, otwartych lub uszkodzeniem więzozrostu piszczelowo-strzałkowego, zalecana jest interwencja chirurgiczna – najczęściej otwarta redukcja i wewnętrzna stabilizacja (ORIF) z użyciem płytek, śrub lub innych implantów. Pooperacyjnie stosuje się unieruchomienie i zakaz obciążania przez około 6 tygodni, z regularną kontrolą radiologiczną i wczesną fizjoterapią.
artrodeza, badanie fizykalne, but ortopedyczny, ćwiczenia propriocepcji, elektrostymulacja, krioterapia, leczenie operacyjne, leczenie zachowawcze, neuropatia z ucisku, niestabilność stawu skokowego, niesteroidowe leki przeciwzapalne, orteza stabilizująca, pourazowa choroba zwyrodnieniowa, profilaktyka przeciwzakrzepowa, redukcja zamknięta, rezonans magnetyczny, stabilizator zewnętrzny, tomografia komputerowa, trening proprioceptywny, ultradźwięki, zakażenie rany pooperacyjnej, zakrzepica żył głębokich, zdjęcie rentgenowskie, złamanie dwukostkowe, złamanie kostki, złamanie kostki bocznej, złamanie kostki przyśrodkowej, złamanie kostki tylnej, złamanie trójkostkowe, znieczulenie miejscowe - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy zarodkowe – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Guzy zarodkowe mózgu to złośliwe nowotwory wysokiego stopnia złośliwości, rozwijające się z komórek pozostałych z rozwoju płodowego, stanowiące 10-20% guzów mózgu u dzieci, najczęściej u niemowląt i małych dzieci. Do najczęstszych typów należą rdzeniak (medulloblastoma), guz zarodkowy z wielowarstwowymi rozetami (ETMR), medulloepitelioma oraz atypowy teratoidny/rabdoidny guz (ATRT). Diagnostyka opiera się na MRI mózgu i rdzenia kręgowego z kontrastem gadolinowym, tomografii komputerowej, nakłuciu lędźwiowym oraz biopsji z analizą mikroskopową i molekularną, co jest kluczowe dla precyzyjnego rozpoznania i wyboru terapii. Objawy kliniczne zależą od lokalizacji i wielkości guza i obejmują bóle głowy, nudności, zaburzenia równowagi, napady padaczkowe oraz objawy neurologiczne.
biopsja, chemioterapia, diagnostyka molekularna, ETMR, fizjoterapia, guz zarodkowy, leczenie chirurgiczne, móżdżek, nakłucie lędźwiowe, neutropenia, nowotwór złośliwy, onkolog dziecięcy, padaczka, płyn mózgowo-rdzeniowy, pNET, przeszczepienie komórek macierzystych, radioterapeuta, radioterapia, rdzeń kręgowy, rdzeniak, rezonans magnetyczny, terapia celowana, terapia zajęciowa, tomografia komputerowa, wodogłowie, wysokodawkowa chemioterapia - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Omnipaque 647 mg/ml (300 mg jodu/ml)
Omnipaque (joheksol) to niejonowy, monomeryczny, trójjodowy środek kontrastowy o stężeniu 647 mg/ml (300 mg jodu/ml), charakteryzujący się lepkością 11,6 mPa×s w 20°C oraz 6,1 mPa×s w 37°C, a także osmolalnością 0,64 Osm/kg H₂O w 37°C. Lek jest rozpuszczalny w wodzie i stosowany wyłącznie do celów diagnostycznych, dostępny w formie jałowych, wodnych roztworów. W stężeniu 140 mg I/ml wykazuje izotoniczność względem krwi i płynów tkankowych, co minimalizuje ryzyko powikłań związanych z podaniem środka kontrastowego.
arteriografia, artrografia, badanie przewodu pokarmowego, flebografia, gruczoł ślinowy, herniografia, histerosalpingografia, joheksol, kardioangiografia, mammografia ze wzmocnieniem kontrastowym, mielografia, naczynie wieńcowe, płyn mózgowo-rdzeniowy, podanie podpajęczynówkowe, przepuklina pachwinowa, przestrzeń podpajęczynówkowa, przewód trzustkowy, przewód żółciowy, radiologiczny środek kontrastujący, rezonans magnetyczny, sialografia, tomografia komputerowa, tomografia komputerowa zbiorników podstawy mózgu, układ moczowy, układ nerwowy, urografia, wsteczna endoskopowa cholangiopankreatografia, wsteczna endoskopowa pankreatografia - Leksykon chorób i schorzeń
Ropień mózgu – Epidemiologia
Ropień mózgu to rzadka, ale potencjalnie śmiertelna infekcja OUN, z roczną zapadalnością około 4 przypadków na milion mieszkańców (0,4-1,3/100 000 w USA i Europie). W krajach rozwiniętych stanowi 1-2% zmian wewnątrzczaszkowych, a w rozwijających się nawet do 8%. Śmiertelność spadła z 40% w latach 70. do 5-15% obecnie, a pełne wyzdrowienie osiąga 70% pacjentów. Częstość powikłań neurologicznych waha się od 20% do 79%, zależnie od czasu diagnozy i terapii. Wzrost ropni grzybiczych wiąże się z szerokospektralną antybiotykoterapią i immunosupresją. Pandemia COVID-19 przyczyniła się do wzrostu zachorowań, zwłaszcza w populacji pediatrycznej, gdzie liczba przypadków wzrosła o 129,2% (z 2,4 do 5,5 rocznie w badanej kohorcie). Ropień mózgu częściej dotyka mężczyzn (stosunek 2-3:1), najczęściej w wieku 30-40 lat, a u dzieci w wieku 4-7 lat; noworodki stanowią trzecią grupę ryzyka. Śmiertelność wewnątrzszpitalna rośnie z wiekiem: od 4,22% u dzieci do 17,34% u osób >60 lat, a pęknięcie ropnia wiąże się z 80% śmiertelnością.
AIDS, antybiotykoterapia, Haemophilus influenzae, immunosupresja, infekcja zęba, infekcyjne zapalenie wsierdzia, interwencja chirurgiczna, kortykosteroid, lek immunosupresyjny, Mycobacterium tuberculosis, ośrodkowy układ nerwowy, posocznica, punkcja lędźwiowa, rezonans magnetyczny, ropień grzybiczny, ropień mózgu, ropień podtwardówkowy, skala Glasgow, Streptococcus milleri, tomografia komputerowa, udar mózgu, uraz czaszki, zabieg neurochirurgiczny, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego, zapalenie wątroby, zapalenie wyrostka sutkowatego, zapalenie zatok przynosowych - Leksykon chorób i schorzeń
Stwardnienie zanikowe boczne – Diagnostyka i diagnoza
Stwardnienie zanikowe boczne (SLA) to postępująca choroba neurodegeneracyjna charakteryzująca się utratą neuronów ruchowych górnych i dolnych. Diagnoza opiera się na kryteriach klinicznych, głównie zrewidowanych kryteriach El Escorial i Awaji, które uwzględniają objawy LMN i UMN oraz progresję symptomów. Kluczowe badania diagnostyczne to elektromiografia (EMG) wykazująca denerwację (fibrylacje, dodatnie ostre fale, fascykulacje) i reinerwację mięśni, oraz badanie przewodnictwa nerwowego (NCS) z prawidłowym przewodnictwem ruchowym i czuciowym. Rezonans magnetyczny (MRI) służy głównie do wykluczenia innych schorzeń, a badania biochemiczne i serologiczne eliminują choroby różnicowe. Nowym biomarkerem jest neurofilament lekki (NfL) we krwi, którego podwyższony poziom (>80% czułości) wspiera diagnozę i ma wartość prognostyczną.
badanie przewodnictwa nerwowego, biopsja mięśnia, choroba Lou Gehriga, choroba neurodegeneracyjna, dolny neuron ruchowy, elektromiografia, fascykulacja, fibrylacja, górny neuron ruchowy, kinaza kreatynowa, miastenia gravis, mielopatia szyjna, miopatia, nakłucie lędźwiowe, neurofilament lekki, neuron ruchowy, neuropatia obwodowa, obrazowanie tensora dyfuzji, pierwotne stwardnienie boczne, płyn mózgowo-rdzeniowy, potencjał czynnościowy nerwu czuciowego, pozytonowa tomografia emisyjna, przepuklina krążka międzykręgowego, punkcja lędźwiowa, rezonans magnetyczny, spastyczność, spektroskopia rezonansu magnetycznego, stwardnienie rozsiane, stwardnienie zanikowe boczne, zanik mięśniowy - Leksykon chorób i schorzeń
Zakażenie zęba, ropień zęba – Diagnostyka i diagnoza
Ropień zęba to miejscowe nagromadzenie ropy wywołane infekcją bakteryjną, które może lokalizować się okołowierzchołkowo lub przyzębnie. Diagnoza opiera się na szczegółowym badaniu klinicznym, obejmującym wywiad, ocenę objawów takich jak ból, obrzęk, nadwrażliwość na opukiwanie, oraz badania obrazowe: RTG okołowierzchołkowe, pantomografia, a w przypadku powikłań tomografia komputerowa (CT) lub rezonans magnetyczny (MRI) z czułością do 0,95 i swoistością 0,84. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić m.in. torbiele, ziarniniaki, ropnie dziąsła i zapalenie kości. W przypadku rozległych infekcji wskazane są badania laboratoryjne, takie jak morfologia krwi, CRP, OB, posiewy z miejsca infekcji i krwi, co pozwala na identyfikację patogenów i dobór antybiotykoterapii.
badanie żywotności miazgi, białko C-reaktywne, chirurg szczękowo-twarzowy, dysfagia, dysfonia, endodonta, histiocytoza z komórek Langerhansa, infekcja bakteryjna, kieszonka przyzębna, leczenie kanałowe, miazga zęba, morfologia krwi, obrazowanie radiologiczne, odczyn Biernackiego, pantomografia, posiew i antybiogram, posocznica, recesja dziąseł, rezonans magnetyczny, ropień okołomigdałkowy, ropień okołowierzchołkowy, ropień przyzębny, ropień zęba, szczękościsk, tachypnoe, tomografia komputerowa, zakażenie zęba, zapalenie kości i szpiku, zapalenie tkanki łącznej, zdjęcie okołowierzchołkowe, ziarniniak kwasochłonny - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekłe codzienne bóle głowy – Diagnostyka i diagnoza
Codzienny przewlekły ból głowy (CDH) definiowany jest jako ból głowy występujący ≥15 dni w miesiącu przez minimum 3 miesiące i obejmuje różnorodne pierwotne i wtórne zaburzenia bólowe. Diagnostyka CDH opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu neurologicznym oraz wykluczeniu tzw. czerwonych flag wskazujących na wtórne przyczyny, takich jak nowy początek po 50. roku życia, objawy neurologiczne, gorączka czy historia urazów. W diagnostyce pomocne są badania obrazowe, przede wszystkim rezonans magnetyczny (MRI) oraz angiografia rezonansu magnetycznego (MRA), a także podstawowe badania laboratoryjne i ewentualne nakłucie lędźwiowe. Kluczowe jest rozróżnienie pierwotnych postaci CDH, takich jak przewlekła migrena (≥15 dni/miesiąc, z ≥8 dniami migrenowymi), przewlekły ból głowy typu napięciowego, hemikrania ciągła, nowy codzienny uporczywy ból głowy (NDPH) oraz ból głowy z nadużywania leków (MOH). NDPH charakteryzuje się nagłym, dobrze zapamiętanym początkiem i ciągłym bólem trwającym >3 miesiące, bez innych przyczyn wtórnych.
angiografia rezonansu magnetycznego, badanie neurologiczne, ból głowy szyjnopochodny, ból głowy z nadużywania leków, czerwone flagi, hemikrania ciągła, infekcja ośrodkowego układu nerwowego, krwotok podpajęczynówkowy, malformacja Chiari, manewr Valsalvy, nadciśnienie śródczaszkowe, nakłucie lędźwiowe, niedociśnienie śródczaszkowe, nowy codzienny uporczywy ból głowy, płyn mózgowo-rdzeniowy, pourazowe uszkodzenie mózgu, przewlekła migrena, przewlekły ból głowy typu napięciowego, punkcja lędźwiowa, rezonans magnetyczny, rozwarstwienie tętnicy, rozwarstwienie tętnicy szyjnej, rzekomy guz mózgu, samoistne niedociśnienie wewnątrzczaszkowe, tętniak, tomografia komputerowa, tryptan, zakrzepica żył mózgowych, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie tętnic skroniowych - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie ścięgna rzepki – Objawy
Zapalenie ścięgna rzepki (patellar tendinitis, „kolano skoczka”) to przewlekły stan zapalny ścięgna łączącego rzepkę z kością piszczelową, wywołany powtarzającymi się mikrourazami. Schorzenie dotyczy głównie sportowców uprawiających dyscypliny z dużą liczbą wyskoków, takich jak koszykówka czy siatkówka. Charakterystycznym objawem jest tępy, uporczywy ból zlokalizowany poniżej rzepki, nasilający się podczas prostowania kolana i aktywności fizycznej, zwłaszcza przy wchodzeniu po schodach, przysiadach czy skakaniu. Ból może mieć charakter rozruchowy, ustępując po rozgrzaniu, a następnie powracając po wysiłku, często nasilając się do 24 godzin po aktywności. W diagnostyce klinicznej istotne jest badanie palpacyjne, test przysiadu na pochylni oraz obrazowanie USG lub MRI, które pozwalają ocenić zmiany strukturalne ścięgna i wykluczyć inne patologie, takie jak zespół bólu rzepkowo-udowego czy uszkodzenia łąkotki.
badanie fizykalne, badanie obrazowe, badanie palpacyjne, ból przedniej części kolana, chondromalacja rzepki, choroba Osgooda-Schlattera, degeneracja tkanki, guzowatość piszczeli, kolano skoczka, kość piszczelowa, objaw kina, obrzęk, obrzęk kolana, ostre zapalenie ścięgna, rezonans magnetyczny, ścięgno rzepki, stan zapalny, sztywność kolana, ultrasonografia, uszkodzenie łąkotki, wywiad i badanie fizykalne, zapalenie kaletki przedrzepkowej, zapalenie ścięgna rzepki, zdjęcie rentgenowskie, zespół bólu rzepkowo-udowy, zgrubienie ścięgna, złogi wapnia - Leksykon chorób i schorzeń
Brodawczakowłókniak kosmówkowy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Brodawczakowłókniak kosmówkowy (DFSP) to rzadki, wolno rosnący mięsak tkanki miękkiej, wywodzący się z fibroblastów skóry właściwej, najczęściej lokalizujący się na tułowiu i proksymalnych częściach kończyn. Charakteryzuje się infiltracyjnym wzrostem i wysokim ryzykiem miejscowych nawrotów, przy rzadkich przerzutach odległych. Diagnostyka opiera się na biopsji skóry oraz badaniach obrazowych (CT, MRI) w celu oceny zasięgu guza. Leczenie z wyboru stanowi chirurgia mikrograficzna Mohsa (MMS), która umożliwia precyzyjne usunięcie guza z oceną 100% marginesów, osiągając wskaźnik wyleczenia około 93,4% i minimalizując ryzyko nawrotów (1,3%). Alternatywnie stosuje się szerokie wycięcie miejscowe (WLE) z marginesem 2-3 cm, jednak z wyższym ryzykiem nawrotów (15,7% na tułowiu, 51,8% na głowie i szyi). W przypadku dodatnich marginesów lub choroby nieoperacyjnej zalecana jest radioterapia uzupełniająca (dawka 50-70 Gy) oraz terapia systemowa imatynibem (800 mg/dobę), szczególnie w przypadkach nawrotowych, przerzutowych lub nieoperacyjnych, z około 65% wskaźnikiem odpowiedzi na leczenie.
badanie palpacyjne, biopsja skóry, brodawczakowłókniak kosmówkowy, chirurgia mikrograficzna Mohsa, choroba przerzutowa, imatynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, konferencja wielodyscyplinarna, nawrót miejscowy, nowotwór tkanki miękkiej, onkolog kliniczny, płat mięśniowo-skórny, przerzut odległy, przeszczep skóry, resekcja chirurgiczna, rezonans magnetyczny, szerokie wycięcie miejscowe, technika chirurgiczna, terapia neoadjuwantowa, terapia uzupełniająca, tomografia komputerowa, włókniakomięsak - Leksykon chorób i schorzeń
Ostre zapalenie trzustki – Diagnostyka i diagnoza
Ostre zapalenie trzustki (OZT) diagnozuje się na podstawie co najmniej dwóch z trzech kryteriów: typowego, ostrego bólu w nadbrzuszu, aktywności lipazy surowiczej lub amylazy przekraczającej trzykrotnie górną granicę normy oraz charakterystycznych cech w badaniach obrazowych (USG, CT, MRI). Lipaza surowicza jest preferowanym markerem diagnostycznym ze względu na wyższą czułość i swoistość oraz dłuższy czas utrzymywania się podwyższonego poziomu (4-8 godzin od początku objawów, szczyt około 24 godzin, normalizacja w 8-14 dni). USG jamy brzusznej jest pierwszym badaniem obrazowym, szczególnie przydatnym do wykrycia kamicy żółciowej, natomiast CT z kontrastem stanowi złoty standard w ocenie ciężkości i powikłań, zalecane po 72-96 godzinach od wystąpienia objawów. W diagnostyce etiologicznej istotne są m.in. podwyższone ALT >150 IU/L (sugerujące etiologię żółciową) oraz poziom trójglicerydów ≥1000 mg/dl wskazujący na hipertriglicerydemię. Kompleksowa ocena kliniczna, laboratoryjna i obrazowa jest niezbędna do prawidłowego rozpoznania i klasyfikacji OZT na łagodne, umiarkowanie ciężkie i ciężkie, co determinuje dalsze postępowanie terapeutyczne.
alkoholizm, amylaza surowicza, badanie fizykalne, białko C-reaktywne, ból brzucha, cholangiopankreatografia rezonansu magnetycznego, D-dimery, endoskopowa ultrasonografia, enzymy trzustkowe, gamma-glutamylotransferaza, hipertriglicerydemia, idiopatyczne zapalenie trzustki, kamica żółciowa, klasyfikacja z Atlanty, lipaza surowicza, martwica trzustki, martwicze zapalenie trzustki, morfologia krwi, nudności i wymioty, ogniskowe zapalenie trzustki, ostre zapalenie trzustki, prokalcytonina, rezonans magnetyczny, skala APACHE II, skala Glasgow, skala Ransona, śródmiąższowe zapalenie trzustki, tomografia komputerowa, tomografia komputerowa z kontrastem, trójglicerydy, ultrasonografia jamy brzusznej, zapalenie trzustki - Leksykon chorób i schorzeń
Nowotwór rdzenia kręgowego – Epidemiologia
Nowotwory rdzenia kręgowego stanowią 2-4% pierwotnych guzów OUN, z częstością występowania 0,74/100 000 osobolat (kobiety 0,77, mężczyźni 0,70). Guzy klasyfikuje się na wewnątrzrdzeniowe (20-30% u dorosłych, 50% u dzieci), wewnątrzoponowe-zewnątrzrdzeniowe (60-70%) oraz zewnątrzoponowe (głównie przerzutowe). Najczęstsze lokalizacje to odcinek piersiowy (60-80%), lędźwiowy (15-30%) i szyjny (10%). Dominujące typy histologiczne to ependymoma (50-60% guzów wewnątrzrdzeniowych, częstość 0,18/100 000), schwannoma (0,24/100 000), oponiaki (13,93%) oraz gwiaździaki (6-8%, u dzieci 60% guzów wewnątrzrdzeniowych). Przerzuty do rdzenia dotyczą 5-10% pacjentów onkologicznych, a złośliwy ucisk rdzenia (MSCC) występuje u 5% chorych, najczęściej z rakiem piersi, płuca i prostaty. Wskaźniki przeżycia dla pierwotnych złośliwych guzów rdzenia wynoszą 85% (1 rok), 71% (5 lat) i 64% (10 lat), z gorszym rokowaniem przy starszym wieku, wysokim stopniu złośliwości i niepełnej resekcji.
aktywny nadzór medyczny, choroba von Hippla-Lindaua, guz przerzutowy, guz wewnątrzrdzeniowy, guz zewnątrzoponowy, gwiaździak, naczyniak krwionośny, nerwiak osłonkowy, nerwiakowłókniakowatość typu 1, nerwiakowłókniakowatość typu 2, nowotwór rdzenia kręgowego, odcinek lędźwiowy kręgosłupa, odcinek piersiowy kręgosłupa, odcinek szyjny kręgosłupa, oponiak rdzenia kręgowego, ośrodkowy układ nerwowy, pierwotny guz rdzenia kręgowego, przerzut do rdzenia kręgowego, przerzut oponowy, rezonans magnetyczny, wyściółczak, wyściółczak rdzeniowy, złośliwy ucisk rdzenia kręgowego - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół patau – Epidemiologia
Zespół Patau (trisomia 13) to rzadka aberracja chromosomowa o częstości występowania od 1 na 5000 do 1 na 16000 żywych urodzeń, z różnicami regionalnymi (np. 1,9 na 10000 urodzeń w Europie, 1 na 3000 ciąż w Australii). Głównym czynnikiem ryzyka jest zaawansowany wiek matki (średnio 32 lata). Większość przypadków wynika z nondysjunkcji, choć translokacyjna trisomia 13 może być dziedziczona. Śmiertelność jest bardzo wysoka: ponad 95% płodów umiera wewnątrzmacicznie, a mediana przeżycia noworodków wynosi 2,5-10 dni. Wskaźniki śmiertelności to 48% w pierwszym tygodniu życia, 82% w pierwszym miesiącu i 87-90% w pierwszym roku. Najczęstsze przyczyny zgonów to zatrzymanie krążenia i oddychania (69%), wrodzone wady serca (13%) oraz zapalenie płuc (4%).
aberracja chromosomowa, amniocenteza, badania prenatalne, badania przesiewowe, badanie kariotypu, badanie ultrasonograficzne, biopsja kosmówki, echokardiografia, forma mozaikowa, martwe urodzenie, nadciśnienie indukowane ciążą, NIPT, nondysjunkcja, poradnictwo genetyczne, rezonans magnetyczny, śmierć płodu, stan przedrzucawkowy, test poczwórny, test podwójny, tomografia komputerowa, trisomia 13, wady serca, wady wrodzone, zespół Patau - Leksykon chorób i schorzeń
Rozstępy – Diagnostyka i diagnoza
Rozstępy (striae distensae) to liniowe zmiany skórne powstałe na skutek nadmiernego rozciągnięcia skóry, często lokalizujące się na brzuchu, udach, biodrach, pośladkach, piersiach, ramionach i plecach. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu fizykalnym i wywiadzie medycznym, uwzględniającym czynniki ryzyka takie jak ciąża, szybki przyrost masy ciała, stosowanie kortykosteroidów oraz choroby współistniejące. Rozstępy klasyfikuje się według stadium rozwoju: striae rubrae (czerwone/fioletowe, faza zapalna), striae albae (białe/srebrzyste, faza bliznowacenia), striae nigrae (czarne), striae caerulea (ciemnoniebieskie) oraz striae atrophicans (z wyraźnym ścieńczeniem skóry). W diagnostyce różnicowej należy wykluczyć m.in. zespół Cushinga, gdzie rozstępy są szersze i intensywnie zabarwione, oraz linear focal elastosis. W przypadku podejrzenia zaburzeń hormonalnych wskazane jest oznaczenie poziomu kortyzolu w surowicy i dobowej zbiórce moczu na ketosteroidy lub hydroksysteroidy, a także badania obrazowe (CT, MRI) i biopsja skóry w sytuacjach diagnostycznie niejasnych.
badanie fizykalne skóry, badanie histopatologiczne, biopsja skóry, funkcja nadnerczy, karboksyterapia, kortykosteroid, kwas glikolowy, mikronakłuwanie, osocze bogatopłytkowe, peeling chemiczny, poziom kortyzolu, radiofrekwencja, rezonans magnetyczny, rozstępy, striae albae, striae gravidarum, striae rubrae, tomografia komputerowa, tretynoina, włókno kolagenowe, zabieg laserowy, zaburzenie endokrynologiczne, zespół Cushinga