test Amesa
Test Amesa (znany również jako test Amesa-Salmonella) to metoda badawcza stosowana w toksykologii i farmakologii do oceny potencjału mutagennego substancji chemicznych. Został opracowany przez Bruce’a Amesa w latach 70. XX wieku i jest jednym z najczęściej stosowanych testów do wstępnej oceny rakotwórczości związków chemicznych.
Metoda wykorzystuje bakterie Salmonella typhimurium, które posiadają mutacje uniemożliwiające im syntezę histydyny. Badana substancja jest inkubowana z tymi bakteriami, a następnie ocenia się liczbę rewersji (powrotnych mutacji), które przywracają bakteriom zdolność do syntezy histydyny. Zwiększona liczba kolonii bakteryjnych na pożywce bez histydyny świadczy o mutagennych właściwościach badanej substancji.
Test Amesa jest często stosowany w badaniach przesiewowych leków, dodatków do żywności, pestycydów i innych substancji chemicznych. Jest on relatywnie tani, szybki i wykazuje wysoką korelację z potencjałem rakotwórczym substancji w organizmach wyższych, choć wymaga potwierdzenia innymi metodami. W praktyce klinicznej wyniki testu Amesa są istotne przy ocenie bezpieczeństwa stosowania leków i innych substancji.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Karbagen 300 mg
Przeprowadzone badania przedkliniczne okskarbazepiny i jej aktywnego metabolitu monohydroksylowego (MHD) nie wykazały istotnych zagrożeń genotoksycznych dla człowieka, mimo że okskarbazepina zwiększała częstość mutacji w jednym z pięciu szczepów bakterii w teście Amesa in vitro, a oba związki indukowały aberracje chromosomowe i poliploidię w komórkach jajnika chomika chińskiego. W testach in vivo na szpiku kostnym szczura nie stwierdzono działań klastogennych ani aneugenicznych. W badaniach toksyczności wielokrotnych dawek zaobserwowano nefrotoksyczność u szczurów, nieobecną u psów i myszy, co wskazuje na gatunkową specyficzność działania. Ponadto, MHD wykazało potencjał do indukcji opóźnionej reakcji nadwrażliwości, co jest istotne przy ocenie ryzyka uczuleniowego leku.
aberracja chromosomowa, aktywność mutagenna, badanie karcynogenności, ciałko żółte, cykl rujowy, działanie klastogenne, estradiol, genotoksyczność, hormon luteinizujący, immunostymulacja, mikrojądro, mikrosomalne enzymy wątrobowe, nefrotoksyczność, nowotwór z komórek ziarnistych, okskarbazepina, pochodna monohydroksylowa, poliploidia, reakcja nadwrażliwości, śmiertelność zarodkowa, test Amesa, wada rozwojowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas 600 mg + 200 mg + 245 mg
Produkt leczniczy Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony szerokimi badaniami przedklinicznymi. Efawirenz w dawkach powodujących około 2-krotnie wyższą AUC niż u ludzi wywoływał odwracalne przerosty dróg żółciowych u małp cynomolgus oraz zwłóknienie u szczurów, a przy 4-13-krotnym wzroście AUC obserwowano przemijające drgawki. Nie stwierdzono działania mutagennego ani klastogennego, jednak u samic myszy zaobserwowano zwiększoną częstość nowotworów wątroby i płuc, co nie wystąpiło u samców ani innych gatunków. W badaniach rozrodczości efawirenz indukował resorpcję płodu u szczurów, a u małp cynomolgus w dawkach odpowiadających stężeniom terapeutycznym u ludzi odnotowano wady rozwojowe, takie jak bezmózgowie, mikroftalmia i rozszczep podniebienia.
bezmózgowie, efawirenz, emtrycytabina, gęstość mineralna kości, guz dwunastnicy, klastogenność, małpa cynomolgus, mikroftalmia, mutagenność, nefrotoksyczność, resorpcja płodu, rozmiękanie kości, rozszczep podniebienia, spontaniczna synteza DNA, tenofowir dizoproksyl, test Amesa, test na chłoniaku mysim, toksyczność okołoporodowa, toksyczność reprodukcyjna, wskaźnik żywotności, zwłóknienie dróg żółciowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Binatta 200 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa tapentadolu, substancji czynnej Binatty, wykazały brak działania genotoksycznego zarówno in vitro (test Amesa, test aberracji chromosomowych), jak i in vivo (test aberracji chromosomowej oraz test nieplanowanej syntezy DNA przy maksymalnej dawce tolerowanej). Długoterminowe badania na zwierzętach nie wykazały potencjału rakotwórczego. W zakresie wpływu na reprodukcję, tapentadol nie zaburzał płodności u szczurów obu płci, choć przy wysokich dawkach obserwowano zmniejszoną przeżywalność wewnątrzmaciczną oraz opóźnienie rozwoju płodów i embriotoksyczność, związane z działaniem na receptor opioidowy μ. Nie stwierdzono działania teratogennego w modelach szczurów i królików, mimo że efekty toksyczne pojawiały się przy dawkach przekraczających zakres terapeutyczny.
aberracja chromosomowa, dawka terapeutyczna, działanie embriotoksyczne, działanie farmakodynamiczne, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, genotoksyczność, model badawczy, mutacja genowa, nieplanowana synteza DNA, O-glukuronid tapentadolu, ośrodkowy układ nerwowy, parametry neurobehawioralne, potencjał onkogenny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, przeżywalność wewnątrzmaciczna, receptor opioidowy μ, rozwój postnatalny, ryzyko rakotwórcze, tapentadol, teratogenność, test Amesa - Leksykon substancji czynnych
Klindamycyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Klindamycyna wykazuje stosunkowo niską toksyczność ostrą, z LD50 po podaniu doustnym w zakresie 1800-2620 mg/kg masy ciała oraz po podaniu dożylnym 245-820 mg/kg. W badaniach przewlekłych na szczurach i psach, dawki do 300 mg/kg/dobę (1,6-5,4-krotność maksymalnej dawki u ludzi) nie wywoływały istotnych działań niepożądanych, natomiast dawki 600 mg/kg/dobę u psów (10,8-krotność dawki ludzkiej) powodowały objawy takie jak wymioty, utrata apetytu, zmniejszenie masy ciała oraz zmiany w błonie śluzowej żołądka i pęcherzyka żółciowego. Klindamycyna w preparatach miejscowych, w tym Acnatac, wykazuje minimalne działanie drażniące i brak działania uczulającego. Badania genotoksyczności (test mikrojądrowy, test Amesa) nie wykazały mutagenności, a badania karcynogenności na myszach i szczurach nie potwierdziły działania rakotwórczego przy stosowaniu miejscowym i doustnym. Fotokokarcynogenność wykazała niewielkie zmniejszenie mediany czasu do powstania guza, jednak znaczenie kliniczne tego wyniku pozostaje niejasne.
aminotransferazy, błona śluzowa żołądka, drgawki, działanie niepożądane, fosforan klindamycyny, fotokokarcynogenność, genotoksyczność, globulki dopochwowe, nadtlenek benzoilu, pęcherzyk żółciowy, podanie domięśniowe, podanie dożylne, podanie podskórne, podrażnienie miejscowe, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, promieniowanie słoneczne, stan zapalny, substancja przeciwbakteryjna, teratogenność, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność, toksyczność ostra, tolerancja miejscowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Letizen 10 mg
Przedkliniczne badania cetyryzyny dichlorowodorku, substancji czynnej leku Letizen, wykazały korzystny profil bezpieczeństwa. Ocena farmakologiczna nie ujawniła istotnego wpływu na układ sercowo-naczyniowy, oddechowy ani ośrodkowy układ nerwowy w dawkach terapeutycznych. Badania toksyczności po podaniu wielokrotnym u zwierząt nie wykazały istotnych zmian biochemicznych, hematologicznych ani histopatologicznych. Testy genotoksyczności in vitro i in vivo, w tym test Amesa i test mikrojądrowy, nie potwierdziły działania mutagennego ani genotoksycznego. Długoterminowe badania rakotwórczości nie wykazały zwiększonego ryzyka nowotworów w porównaniu z grupami kontrolnymi.
aberracja chromosomowa, badanie farmakologiczne, badanie farmakologiczne bezpieczeństwa, badanie genotoksyczności, badanie histopatologiczne, badanie przedkliniczne, badanie rakotwórczości, cetyryzyna dichlorowodorek, dane niekliniczne, działanie mutagenne i genotoksyczne, lek przeciwhistaminowy, mutacja genowa, ośrodkowy układ nerwowy, parametr biochemiczny, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodkowo-płodowy, substancja czynna, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność matczyna, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczny wpływ na rozród, układ oddechowy, układ sercowo-naczyniowy, zmiana histopatologiczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pazopanib Pharmascience 200 mg
Pazopanib przeszedł szerokie badania toksykologiczne na różnych gatunkach zwierząt, w tym myszy, szczurach, królikach i małpach, które ujawniły działania niepożądane związane głównie z mechanizmem hamowania VEGFR i szlaków zależnych od VEGF. Zaobserwowano zmiany w kościach, zębach, narządach rozrodczych, nerkach, trzustce oraz tkankach hematologicznych, często przy stężeniach osoczowych niższych niż te osiągane klinicznie. U młodych szczurów podawanie pazopanibu w dawkach ≥ 10 mg/kg mc./dobę (około 0,1-0,2 klinicznej ekspozycji u dorosłych) powodowało zahamowanie wzrostu, zwiększoną łamliwość kości i przebudowę zębów. Dodatkowo, u samic myszy przy ekspozycji 2,5-krotnie wyższej niż u ludzi stwierdzono proliferacyjne zmiany w wątrobie. Badania wykazały także embriotoksyczność i teratogenność już przy ekspozycji ponad 300 razy niższej niż u ludzi, manifestującą się m.in. zmniejszeniem płodności, stratami przed- i poimplantacyjnymi oraz wadami układu krążenia.
aberracja chromosomalna, ciałko żółte, działanie farmakologiczne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, gruczolakorak dwunastnicy, narząd rozrodczy, ognisko eozynofilii, pazopanib, receptor czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego, resorpcja zarodka, ruchliwość plemników, straty przedimplantacyjne, test Amesa, test mikrojądrowy, tkanka hematologiczna, torbiel jajnika, wada rozwojowa układu krążenia, zanik jajnika - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Linola –
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa nienasyconych kwasów tłuszczowych C18:2, w tym kwasu linolowego i 9,11-oktadekadienowego zawartych w maści Linola, wykazały ich nietoksyczność oraz brak działania drażniącego na skórę. Test Amesa przeprowadzony na szczepach Salmonella typhimurium potwierdził brak mutagenności tych substancji. Długotrwała aplikacja na rozległe powierzchnie skóry nie wiązała się z ryzykiem zatrucia, co wskazuje na korzystny profil bezpieczeństwa przy stosowaniu miejscowym. Brak jest również dowodów klinicznych na działanie rakotwórcze tych kwasów tłuszczowych u ludzi, mimo braku bezpośrednich badań karcynogenności.
11-oktadekadienowy, aplikacja miejscowa, badanie przedkliniczne, działanie drażniące, działanie teratogenne, kwas 9, kwas linolowy, kwas tłuszczowy C18:2, mutacja genetyczna, nienasycony kwas tłuszczowy, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, Salmonella typhimurium, test Amesa, toksyczność ogólna, toksyczny wpływ na reprodukcję - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Acurenal 40 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne chinaprylu wykazały relatywnie niską toksyczność ostrą przy podaniu doustnym, z wartościami LD50 wynoszącymi 1739-1840 mg/kg u myszy oraz 3541-4280 mg/kg u szczurów, natomiast podanie dożylne charakteryzowało się niższymi wartościami LD50: 504-523 mg/kg u myszy i 107-158 mg/kg u szczurów. Wielokrotne podanie doustne w dawkach do 200 mg/kg/dobę u szczurów i 125 mg/kg/dobę u psów przez 2 tygodnie było dobrze tolerowane, choć dawki ≥400 mg/kg u szczurów i ≥125 mg/kg u psów powodowały podrażnienie przewodu pokarmowego oraz umiarkowane zwiększenie stężenia azotu mocznikowego we krwi. Badania reprodukcyjne u szczurów nie wykazały istotnych zaburzeń płodności ani rozwoju płodów przy dawkach 10-100 mg/kg/dobę, jednak podanie w późnej ciąży (25-150 mg/kg) skutkowało zmniejszeniem masy ciała potomstwa, a u królików stwierdzono toksyczny wpływ na płód. Chinapryl przenika do mleka samic w stężeniu 3-5% stężenia we krwi po 3-5 godzinach od podania.
Acurenal, azot mocznikowy we krwi, badania przedkliniczne, chinapryl, chinaprylat, chłoniako-naczyniaki krezki, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, LD50, podanie doustne, podanie dożylne, podrażnienie przewodu pokarmowego, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, rozwój płodu, stężenie w mleku, test Amesa, tłuszczak, toksyczność ostra, toksyczność płodowa, toksyczność przewlekła, toksyczność wielokrotnego podania, wpływ na płodność, współczynnik płodności - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Navelbine 30 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa winorelbiny, substancji czynnej leku Navelbine, wykazały jej potencjał genotoksyczny, manifestujący się uszkodzeniami chromosomów oraz możliwością indukcji aneuploidalności i poliploidalności, mimo braku mutagenności w teście Amesa. W modelach zwierzęcych potwierdzono działanie letalne na embrion i płód oraz właściwości teratogenne, co wskazuje na ryzyko śmierci zarodka oraz wystąpienia wad rozwojowych. Te dane są kluczowe dla oceny ryzyka stosowania winorelbiny w populacji kobiet w ciąży i podkreślają konieczność ostrożności w tej grupie pacjentów.
alkaloid Vinca, aneuploidalność, bezpieczeństwo kardiologiczne, działanie genotoksyczne, działanie mutagenne, efekt hemodynamiczny, lek przeciwnowotworowy, maksymalna tolerowana dawka, poliploidalność, teratogenność, test Amesa, toksyczność reprodukcyjna, wada rozwojowa, winorelbina, zaburzenia repolaryzacji - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Jaxteran 120 mg
Dane przedkliniczne dotyczące fumaranu dimetylu (JAXTERAN) obejmują szeroki zakres badań toksykologicznych, genotoksycznych, rakotwórczych oraz wpływu na rozrodczość, przeprowadzonych na różnych gatunkach zwierząt. Badania genotoksyczności wykazały brak mutagenności zarówno in vitro (test Amesa, aberracje chromosomalne), jak i in vivo (test mikrojąderkowy u szczurów). W badaniach rakotwórczości u myszy i szczurów zaobserwowano zwiększoną częstość raka komórek kanalikowych nerek (myszy przy dawce 75 mg/kg m.c./dobę, szczury przy 100 mg/kg m.c./dobę), brodawczaka płaskonabłonkowego i raka przedżołądka, przy czym u ludzi brak odpowiednika przedżołądka gryzoni ogranicza znaczenie kliniczne tych obserwacji. Toksyczność nerkowa była obserwowana u wszystkich gatunków, z regeneracją nabłonka kanalików nerkowych, a zmiany takie jak zanik kory nerek i włóknienie śródmiąższowe występowały przy dawkach 2-6 razy wyższych niż zalecana dawka u ludzi (AUC). Zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego w jądrach stwierdzono u szczurów przy dawce odpowiadającej dawce klinicznej oraz u psów przy dawce trzykrotnie wyższej (AUC).
aberracja chromosomalna, badanie toksykologiczne, błona łożyskowa, brodawczak płaskonabłonkowy, demineralizacja kości, działanie mutagenne, fumaran dimetylu, fumaran diroksymel, fumaran monometylu, gruczolak jąder z komórek Leydiga, hiperkeratoza, hiperplazja, martwica komórek, okres międzyrujowy, opóźnienie dojrzałości płciowej, opóźnienie kostnienia, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, rak komórek kanalikowych nerek, regeneracja nabłonka kanalików nerkowych, rozrost kanalików nerkowych, rozrost komórek płaskonabłonkowych, test Amesa, test mikrojąderkowy in vivo, włóknienie śródmiąższowe, zanik kory nerki, zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Iberogast Balance –
Przeprowadzone badania przedkliniczne preparatu Iberogast Balance wykazały brak istotnych zagrożeń dla bezpieczeństwa stosowania u ludzi. Testy genotoksyczności, w tym test Amesa oraz test mikrojądrowy u myszy, dały wyniki ujemne, co potwierdza brak działania mutagennego i genotoksycznego. Dodatkowo, badania toksyczności po podaniu wielokrotnym nie wykazały istotnych efektów toksycznych, co wskazuje na bezpieczeństwo długotrwałego stosowania preparatu. Ocena wpływu na rozrodczość i rozwój płodu również nie wykazała negatywnych skutków, co jest istotne w kontekście stosowania leku przez kobiety w wieku rozrodczym.
aparat mitotyczny, badanie farmakologiczne, badanie przedkliniczne, efekt kumulacyjny, efekt toksyczny, funkcja rozrodcza, genotoksyczność, korzeń lukrecji, mutacja genetyczna, mutagen chemiczny, ośrodkowy układ nerwowy, potencjał genotoksyczny, potencjał mutagenny, preparat ziołowy, profil bezpieczeństwa, rozwój płodu, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczny wpływ na rozrodczość, układ oddechowy, układ sercowo-naczyniowy, uszkodzenie chromosomu, wyciąg płynny, wyciąg roślinny, ziele ubiorka gorzkiego - Leksykon substancji czynnych
Fenofibrat – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania fenofibratu wykazały niską toksyczność ostrą przy bardzo wysokich dawkach (3200-24000 mg/kg m.c. przez 7 dni) bez zgonów zwierząt. W badaniach podostrych i przewlekłych na szczurach (0-1000 mg/kg m.c./dobę) zaobserwowano wzrost aktywności AspAT, powiększenie wątroby oraz rozrost peroksysomów przy dawkach >30 mg/kg. Trzymiesięczne podawanie kwasu fenofibrynowego skutkowało toksycznym działaniem na mięśnie szkieletowe typu I, degeneracją mięśnia sercowego, niedokrwistością i spadkiem masy ciała, przy czym toksyczność mięśniowa nie występowała do dawki 30 mg/kg (około 17-krotność maksymalnej dawki dla ludzi). U psów obserwowano zmniejszenie masy ciała, kamicę żółciową, śródmiąższowe zapalenie nerek oraz odwracalne zmiany w przewodzie pokarmowym przy dawkach 25 mg/kg m.c./dobę (długoterminowo) i 50-100 mg/dobę (krótkoterminowo). Fenofibrat nie wykazał mutagenności w testach Amesa, aberracji chromosomowych ani innych testach genotoksyczności.
aberracja chromosomowa, aminotransferaza asparaginianowa, działanie embriotoksyczne, działanie teratogenne, fenofibrat, gruczolak trzustki, hipospermia, kamica żółciowa, kwas fenofibrynowy, mutagenność, niedojrzałość jajników, niedokrwistość, nowotwór komórek śródmiąższowych jąder, nowotwór wątroby, opóźnienie porodu, owrzodzenie przewodu pokarmowego, potencjał rakotwórczy, rozrost peroksysomów, rozszczep kręgosłupa, śródmiąższowe zapalenie nerek, test Amesa, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, wakuolizacja jąder, włókno mięśniowe typu I, wpływ na reprodukcję - Leksykon substancji czynnych
Amiloryd – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Amiloryd, stosowany w formie chlorowodorku, wykazuje umiarkowaną toksyczność ostrą z LD50 wynoszącą 56 mg/kg mc. u myszy oraz 36-86 mg/kg mc. u szczurów, co jest znacząco niższą wartością niż dla hydrochlorotiazydu (LD50 2750 mg/kg mc. u szczurów). W badaniach mutagenności amiloryd nie wykazał działania mutagennego w testach na Salmonella typhimurium, w przeciwieństwie do hydrochlorotiazydu, który dał pozytywne wyniki w testach in vitro na jajniku chomika chińskiego oraz w komórkach chłoniaka mysiego (dawki 43-1300 µg/ml). Długoterminowe badania karcynogenności nie wykazały działania karcynogennego amilorydu przy dawkach 20-25-krotnie przekraczających maksymalną dawkę dobową stosowaną u ludzi (104 tygodnie u szczurów, 92 tygodnie u myszy), podobnie jak dla hydrochlorotiazydu (600 mg/kg mc./dobę u myszy i 100 mg/kg mc./dobę u szczurów przez 2 lata).
aberracja chromosomalna, badanie karcynogenności, chłoniak mysi, chlorowodorek amilorydu, chromatyda siostrzana, dawka śmiertelna LD50, działanie karcynogenne, działanie mutagenne, hydrochlorotiazyd, karcynogeneza, margines bezpieczeństwa, reprodukcja zwierząt, rozwój embrionalny, rozwój prenatalny, test Amesa, umieralność płodu, wpływ na płodność, zahamowanie wzrostu płodu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Stresolek –
Produkt leczniczy Stresolek, będący złożonym preparatem roślinnym zawierającym nalewki i wyciągi z korzenia kozłka, ziela melisy, serdecznika, kwiatów lawendy oraz szyszek chmielu, nie przeszedł pełnego zakresu przedklinicznych badań bezpieczeństwa wymaganych dla nowoczesnych leków syntetycznych. W dokumentacji rejestracyjnej brak jest danych dotyczących potencjału genotoksycznego (brak testów Amesa, aberracji chromosomowych, mikrojądrowych), mutagennego oraz toksyczności reprodukcyjnej, w tym wpływu na płodność, rozwój zarodka i płodu. Ponadto nie wykonano standardowych badań toksykologicznych obejmujących toksyczność ostrą, przewlekłą, narządową oraz rakotwórczość. Produkt zawiera około 50% [v/v] etanolu, co jest istotne przy ocenie bezpieczeństwa, zwłaszcza w kontekście długotrwałej terapii.
aberracja chromosomowa, badanie przedkliniczne, badanie rakotwórczości, genotoksyczność, korzeń kozłka, kwiat lawendy, mutacja genetyczna, ocena bezpieczeństwa, potencjał mutagenny, preparat roślinny, surowiec zielarski, szyszka chmielu, test Amesa, test in vitro, test in vivo, test mikrojądrowy, toksyczność narządowa, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, ziele melisy, ziele serdecznika - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Marimigran 100 mg
Przeprowadzone badania przedkliniczne preparatu Marimigran, zawierającego ziele maruny (Tanacetum parthenium), wykazały brak działania mutagennego w trzech niezależnych testach Amesa, co wskazuje na brak potencjału genotoksycznego substancji czynnej. W badaniu toksyczności rozwojowej u ciężarnych szczurów stwierdzono toksyczność wobec matek i płodów przy dawkach około 58,7-krotnie przekraczających zalecaną dawkę terapeutyczną dla ludzi, co sugeruje ograniczone ryzyko przy standardowej ekspozycji klinicznej. Jednakże brak jest kompleksowych danych dotyczących toksyczności reprodukcyjnej, w tym wpływu na płodność, rozwój zarodka i przebieg ciąży, co stanowi istotną lukę w ocenie bezpieczeństwa preparatu.
badanie kliniczne, dawka terapeutyczna, działanie mutagenne, działanie toksyczne, potencjał genotoksyczny, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, praktyka medyczna, rozwój płodowy, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodka, test Amesa, toksyczność po wielokrotnym podaniu, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, ziele maruny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Binatta 250 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa tapentadolu, substancji czynnej leku BINATTA (tabletki o przedłużonym uwalnianiu), wykazały brak działania genotoksycznego w testach in vitro (m.in. test Amesa, test aberracji chromosomowych) oraz in vivo, nawet przy dawkach sięgających maksymalnej dawki tolerowanej. Długoterminowe badania na modelach zwierzęcych nie wykazały potencjału rakotwórczego tapentadolu, co sugeruje niskie ryzyko kancerogenności u ludzi. Ocena wpływu na rozrodczość wykazała brak negatywnego wpływu na płodność szczurów, choć przy wysokich dawkach zaobserwowano zmniejszenie przeżywalności zarodków, bez jednoznacznego wskazania, czy efekt ten dotyczył samców czy samic. Badania teratogenności na szczurach i królikach nie potwierdziły działania teratogennego przy podaniu dożylnym i podskórnym.
aberracja chromosomowa in vitro, dawka terapeutyczna, dysfagia, działanie embriotoksyczne, działanie farmakodynamiczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, genotoksyczność, karmienie piersią, maksymalna dawka tolerowana, nieplanowana synteza DNA, O-glukuronid tapentadolu, ośrodkowy układ nerwowy, parametr neurobehawioralny, potencjał rakotwórczy, potencjał teratogenny, przeżywalność zarodków, receptor opioidowy μ, reprodukcja i rozwój, tapentadol, test Amesa, toksyczność rozwojowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Krople miętowe –
Produkt leczniczy Krople miętowe zawiera nalewkę miętową (Menthae piperitae tinctura) z zawartością olejku miętowego nie mniejszą niż 5,0%, DER 1:19,7-21, ekstrahowaną etanolem 90% (V/V). Pomimo tradycyjnego zastosowania i częściowo znanego profilu bezpieczeństwa nalewki miętowej, nie przeprowadzono kompleksowych badań nieklinicznych oceniających bezpieczeństwo stosowania tego preparatu. Brak jest danych dotyczących toksyczności ostrej, podostrej i przewlekłej, toksyczności narządowej, interakcji farmakologicznych, a także toksyczności reprodukcyjnej, genotoksyczności (w tym testów Amesa, aberracji chromosomowych i mikrojądrowych) oraz kancerogenezy. Produkt zawiera również etanol w stężeniu 80-86% (v/v), co należy uwzględnić przy ocenie bezpieczeństwa stosowania.
aberracja chromosomowa, badanie niekliniczne, badanie toksykologiczne, dokumentacja przedkliniczna, ekstrakcja etanolem, funkcja rozrodcza, genotoksyczność, kancerogeneza, nalewka miętowa, olejek miętowy, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodka, ryzyko onkogenne, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność narządowa, toksyczność ostra, toksyczność reprodukcyjna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Laticort 0,1% 1 mg/g
Przedkliniczne dane dotyczące hydrokortyzonu 17-maślanu w kremie Laticort 0,1% nie obejmują bezpośrednich badań mutagenności tej substancji. Jednak na podstawie badań innych kortykosteroidów o podobnej strukturze chemicznej, takich jak flutykazonu propionian, stwierdzono brak działania mutagennego w testach Ames’a na Escherichia coli, testach na drożdżach Saccharomyces cerevisiae, komórkach jajnika chomika chińskiego oraz limfocytach ludzkich in vitro. Dodatkowo, brak działania klastogennego potwierdzono w teście mikrojąderkowym na myszach. Podobnie, badania na bakteriach Salmonella typhimurium dla hydrokortyzonu i prednizolonu nie wykazały potencjału mutagennego. W odniesieniu do działania rakotwórczego, nie ma wystarczających danych wskazujących na zwiększone ryzyko nowotworów skóry po miejscowym stosowaniu hydrokortyzonu maślanu.
działanie klastogenowe, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, Escherichia coli, flutykazon propionian, hydrokortyzon 17-maślan, hydrokortyzon maślan, komórki jajnika chomika chińskiego, konwersja genów, kortykosteroid, limfocyt ludzki, nowotwór skóry, prednizolon, rak skóry, Saccharomyces cerevisiae, Salmonella typhimurium, test Amesa, test mikrojąderkowy, wpływ na płodność - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Alpragen 1 mg
Przedkliniczne badania alprazolamu wykazały brak właściwości mutagennych i genotoksycznych, potwierdzony negatywnym wynikiem testu Amesa in vitro oraz brakiem nieprawidłowości chromosomalnych w teście mikrojądrowym in vivo u szczurów przy dawce do 100 mg/kg (500-krotność maksymalnej zalecanej dawki dobowej dla ludzi 10 mg). Długoterminowe badania karcynogenności na szczurach i myszach, przy dawkach odpowiednio do 30 mg/kg/dobę (150x MZDD) i 10 mg/kg/dobę (50x MZDD), nie wykazały działania rakotwórczego. W zakresie wpływu na rozrodczość, alprazolam nie oddziaływał negatywnie na płodność szczurów przy dawkach do 5 mg/kg/dobę (25x MZDD), choć ekspozycja prenatalna wiązała się z opóźnieniem rozwoju płodowego oraz zmianami behawioralnymi potomstwa, których znaczenie kliniczne wymaga dalszych badań.
badanie przedkliniczne, dawka terapeutyczna, droga doustna, działanie karcynogenne, ekspozycja prenatalna, maksymalna zalecana dawka, napad padaczkowy, neowaskularyzacja rogówki, nieprawidłowość chromosomalna, płodność, pochodna benzodiazepiny, podanie wielokrotne, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, substancja czynna, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność po podaniu, toksyczność przewlekła, właściwość genotoksyczna, wpływ na rozrodczość, zaćma - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Daruph 40 mg
Przedkliniczny profil bezpieczeństwa dazatynibu został oceniony w badaniach in vitro i in vivo na myszach, szczurach, małpach oraz królikach. Główne układy narządowe dotknięte toksycznością to układ pokarmowy, krwiotwórczy i limfatyczny, z odwracalnymi zmianami po zakończeniu leczenia. W badaniach na szczurach i małpach jelito było głównym narządem docelowym toksyczności, a w układzie krwiotwórczym obserwowano zmiany w parametrach erytrocytów i szpiku kostnym. Dazatynib wykazywał działanie immunosupresyjne, zmniejszając liczbę limfocytów i masę narządów limfatycznych. Długoterminowo u małp stwierdzono śródmiąższową mineralizację nerek. Lek hamował agregację płytek i wydłużał czas krwawienia u szczurów, jednak bez samoistnych krwotoków. Pomimo potencjalnego wydłużania odstępu QT in vitro, badania in vivo na małpach nie wykazały zaburzeń elektrokardiograficznych. Wyniki testów genotoksyczności były niejednoznaczne – brak mutagenności w teście Amesa i mikrojądrowym, ale obecność efektu klastogennego in vitro w komórkach CHO.
agregacja płytek krwi, badanie niekliniczne, brodawczak macicy, czas krwawienia, dysfagia, działanie niepożądane, efekt klastogenny, gruczolak prostaty, in vitro, in vivo, kanał potasowy hERG, krwinka czerwona, mineralizacja śródmiąższowa nerek, odstęp QT, organogeneza, potencjał fototoksyczny, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, profil toksykologiczny, rak płaskonabłonkowy, rozwój embrionalno-płodowy, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność narządowa, układ krwiotwórczy, układ limfatyczny, układ pokarmowy, włókna Purkinjego - Leksykon substancji czynnych
Sulfasalazyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa sulfasalazyny wykazały niską toksyczność ostrą, z wartością LD50 po podaniu doustnym u szczurów wynoszącą 12500 mg/kg masy ciała. Dwuletnie badania kancerogenności na szczurach F344/N i myszach B6C3F1 ujawniły istotne zwiększenie częstości brodawczaków nabłonka przejściowego pęcherza moczowego u samców szczurów oraz brodawczaków nerki u samic przy dawce 337,5 mg/kg/dzień (1991 mg/m²). U myszy zaobserwowano wzrost częstości gruczolaka wątrobowokomórkowego przy dawkach 675-2700 mg/kg/dzień (2025-8100 mg/m²). Zmiany nowotworowe wiązały się z tworzeniem kamieni nerkowych i rozrostem nabłonka przejściowego. Długotrwałe podawanie sulfonamidów, w tym sulfasalazyny, indukowało również zmiany złośliwe tarczycy u szczurów i myszy, potwierdzając potencjał rakotwórczy tej grupy leków.
gruczolak wątrobowokomórkowy, kamienie nerkowe, LD50, medialna dawka śmiertelna, niepłodność, oligospermia, rozrost nabłonka przejściowego, sulfasalazyna, sulfonamid, test aberracji chromosomowej, test Amesa, test mikrojądrowy, test wymiany chromatyd siostrzanych, uszkodzenie chromosomów, zaburzenia płodności - Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z męczennicy – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania toksykologiczne wyciągu z męczennicy (Passiflora incarnata L.), stosowanego m.in. w preparacie Sedistress, wykazały niski profil toksyczności zarówno w testach ostrej, jak i przewlekłej toksyczności po podaniu doustnym. Ekstrakt suchy z ziela, standaryzowany na 200 mg na tabletkę (odpowiadający 700-1000 mg kwiatów), pozyskiwany jest metodą ekstrakcji 60% etanolem, co zapewnia powtarzalność zawartości substancji czynnych. Test Amesa nie wykazał aktywności mutagennej wyciągu, co potwierdza brak potencjału genotoksycznego. Niemniej jednak, brak jest danych dotyczących rakotwórczości, gdyż nie przeprowadzono standardowych badań w tym zakresie, co stanowi istotne ograniczenie w pełnej ocenie bezpieczeństwa długoterminowego stosowania tej substancji.
aktywność mutagenna, badanie genotoksyczności, badanie przedkliniczne, badanie toksykologiczne, działanie rakotwórcze, ekstrakt z ziela męczennicy, funkcja reprodukcyjna, ocena bezpieczeństwa, Passiflora incarnata, potencjał genotoksyczny, profil bezpieczeństwa, rozpuszczalnik ekstrakcyjny, ryzyko onkogenne, składnik czynny, substancja roślinna, test Amesa, test toksyczności ostrej, toksyczność ostra i przewlekła, właściwość mutagenna, wpływ na reprodukcję, wyciąg suchy, wyciąg wodno-alkoholowy, wyciąg z męczennicy, zachowanie kopulacyjne, zachowanie seksualne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pemetrexed Eugia 100 mg
Przedkliniczne badania pemetreksedu wykazały istotne ryzyko teratogenności oraz negatywnego wpływu na męski układ rozrodczy. U ciężarnych myszy zaobserwowano zmniejszoną przeżywalność płodów, obniżoną masę ciała, niepełne kostnienie oraz rozszczep podniebienia, co wskazuje na potencjalne działanie teratogenne. U samców myszy i psów rasy beagle, którym podawano pemetreksed przez 9 miesięcy w formie dożylnego bolusa, stwierdzono zmniejszoną płodność, zanik jąder oraz zwyrodnienie i martwicę nabłonka plemnikotwórczego, co sugeruje ryzyko upośledzenia płodności męskiej. Brak jest natomiast danych dotyczących wpływu leku na płodność samic.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Aridya 2 mg
Przedkliniczna ocena bezpieczeństwa dienogestu, substancji czynnej leku Aridya (tabletki 2 mg), obejmowała szeroki zakres badań toksykologicznych, genotoksyczności oraz wpływu na reprodukcję. Badania wielokrotnego podawania nie wykazały istotnej toksyczności, a parametry biochemiczne, hematologiczne oraz histopatologiczne pozostawały w normie. Testy genotoksyczności, w tym test Amesa, aberracji chromosomowych i mikrojądrowy, potwierdziły brak mutagennego i klastogennego działania dienogestu. Długoterminowe badania kancerogenności na modelach zwierzęcych nie wskazały bezpośredniego ryzyka rozwoju nowotworów, choć podkreślono potencjalne ryzyko wzrostu tkanek hormonozależnych, co jest typowe dla steroidów płciowych.
aberracja chromosomowa, dienogest, działanie hormonalne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, genotoksyczność, nowotwór hormonozależny, progestagen, proliferacja komórki, steroid płciowy, test Amesa, test mikrojądrowy, tkanka hormonozależna, toksyczność reprodukcyjna, uszkodzenie chromosomu, uszkodzenie DNA, zagrożenie kancerogenne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Elvanse 40 mg
Lisdeksamfetaminy dimezylan (Elvanse) przeszedł szerokie badania przedkliniczne oceniające bezpieczeństwo, w tym potencjał uzależniający, toksyczność po wielokrotnym podaniu, genotoksyczność, rakotwórczość oraz wpływ na rozwój i rozród. Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że lek wywołuje stymulujące działanie na OUN o opóźnionym początku i krótszym czasie trwania niż deksamfetamina, z niższym potencjałem uzależniającym w porównaniu do metylofenidatu i kokainy. W toksyczności po wielokrotnym podaniu obserwowano typowe dla amfetamin objawy, takie jak zwiększona aktywność, spadek masy ciała, apetytu i spowolnienie wzrostu. Testy genotoksyczności (m.in. test Amesa, test mikrojądrowy) nie wykazały działania mutagennego, a badania rakotwórczości na mieszaninie enancjomerów D i L amfetaminy nie potwierdziły działania kancerogennego przy dawkach do 30 mg/kg mc./dobę u myszy i 5 mg/kg mc./dobę u szczurów.
deksamfetamina, ekspozycja na amfetaminę, Elvanse, funkcje seksualne, genotoksyczność, lek psychostymulujący, lisdeksamfetamina dimezylan, metylofenidat, neurotoksyczność, ośrodkowy układ nerwowy, potencjał rakotwórczy, potencjał uzależniający, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa, toksyczność wielokrotnego podania, zaburzenia pamięci, zaburzenia uczenia - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Nasiona lnu –
W przypadku nasion lnu (Linum usitatissimum L., semen) nie przeprowadzono standardowych badań przedklinicznych dotyczących toksyczności ostrej, podostrej, przewlekłej, reprodukcyjnej, genotoksyczności ani kancerogenności. Dokumentacja produktu leczniczego zawierającego nasiona lnu w postaci ziół do zaparzania (1g/g) nie zawiera danych potwierdzających przeprowadzenie tych badań. Brak badań wynika z długiej historii stosowania nasion lnu w medycynie tradycyjnej oraz braku sygnałów bezpieczeństwa wskazujących na potencjalne ryzyko, co jest zgodne z wytycznymi dotyczącymi produktów leczniczych pochodzenia roślinnego, gdzie badania przedkliniczne nie są obligatoryjne, jeśli nie ma szczególnych przesłanek.
aberracja chromosomowa, ciąża, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, genotoksyczność, kancerogenność, Linum usitatissimum, nasiona lnu, płodność, produkt leczniczy pochodzenia roślinnego, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodka, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność, toksyczność ostra, toksyczność podostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, tradycyjny produkt leczniczy roślinny, zioła do zaparzania - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tussal Antitussicum 15 mg
Dostępne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania dekstrometorfanu bromowodorku, substancji czynnej preparatu Tussal Antitussicum, są istotnie ograniczone w zakresie toksykologii genetycznej, kancerogenności, teratogenności oraz wpływu na płodność. Brakuje kluczowych badań genotoksyczności, takich jak test Amesa, test mikrojądrowy czy test aberracji chromosomowych in vitro i in vivo, co uniemożliwia jednoznaczną ocenę potencjału mutagennego tej substancji. Podobnie, dane dotyczące rakotwórczości są niekompletne i nie dostarczają jednoznacznych dowodów na związek przyczynowo-skutkowy między ekspozycją na dekstrometorfan a rozwojem nowotworów u zwierząt, choć obserwowane efekty nie wskazują na istotny potencjał kancerogenny. Brak jest również szczegółowych badań dotyczących wpływu na rozwój płodu oraz potencjalnej teratogenności, co uniemożliwia ocenę bezpieczeństwa stosowania w okresie ciąży.
aberracja chromosomowa, badanie genotoksyczności, badanie toksykologiczne, cykl rujowy, dekstrometorfan, dekstrometorfan bromowodorek, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, mutacja genowa, potencjał kancerogenny, potencjał rakotwórczy, potencjał teratogenny, rozwój zarodkowy, spermatogeneza, test Amesa, test mikrojądrowy, Tussal Antitussicum, wada wrodzona, wpływ na płodność, zaburzenie rozwojowe - Leksykon substancji czynnych
Waleriana – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Waleriana (Valeriana officinalis) wykazuje niski profil toksyczności zarówno w toksyczności ostrej, jak i przewlekłej, co potwierdzają dane przedkliniczne zawarte w monografiach ESCOP oraz charakterystykach produktów leczniczych, takich jak Antinervinum i Krople żołądkowe Aflofarm. Niemniej jednak, dla preparatu Krople żołądkowe Aflofarm brak jest szczegółowych danych przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania. W zakresie mutagenności, karcynogenności oraz wpływu na reprodukcję i rozwój potomstwa, dane dotyczące waleriany są niewystarczające lub całkowicie nieobecne, co stanowi istotną lukę w ocenie bezpieczeństwa tej substancji, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu lub u pacjentek w wieku rozrodczym. Warto podkreślić, że badania mutagenności i teratogenności przeprowadzone dla innych składników preparatu Antinervinum, takich jak wodno-alkoholowy wyciąg z kwiatostanu głogu (zawierający 18,75% oligomerycznych procyjanidyn), nie wykazały działania mutagennego ani teratogennego przy dawkach do 1,6 g/kg u szczurów i królików.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Myleran 2 mg
Dane przedkliniczne dotyczące busulfanu, substancji czynnej Myleranu, wykazały wyraźne działanie mutagenne w różnych modelach eksperymentalnych, w tym w teście Amesa na Salmonella, modelach grzybowych, badaniach na Drosophila oraz hodowlach mysich komórek chłoniaka. Szczególnie istotne są wyniki badań cytogenetycznych in vivo na gryzoniach, które potwierdziły zwiększoną częstość aberracji chromosomalnych zarówno w komórkach somatycznych, jak i rozrodczych, wskazując na systemowe działanie genotoksyczne busulfanu. Dane dotyczące potencjału rakotwórczego są ograniczone, jednak obserwacje w modelach zwierzęcych sugerują właściwości kancerogenne, zgodne z mechanizmem alkilującego uszkodzenia DNA przez busulfan.
aberracja chromosomalna, badanie cytogenetyczne in vivo, busulfan, Drosophila, działanie genotoksyczne, działanie gonadotoksyczne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, funkcja rozrodcza, lek alkilujący, mysie komórki chłoniaka, ograniczenie wzrostu wewnątrzmacicznego, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, profil toksykologiczny, spermatogeneza, test Amesa, toksyczność reprodukcyjna, właściwości kancerogenne, zaburzenie wzrostu płodu - Leksykon substancji czynnych
Mentol – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Mentol wykazuje niski potencjał toksyczny potwierdzony badaniami przedklinicznymi na zwierzętach oraz danymi klinicznymi z wieloletniego stosowania. Wartość NOEL dla podania ogólnoustrojowego u szczurów wynosi < 200 mg/kg, a badania toksyczności miejscowej wskazują na drażniące działanie mentolu przy bezpośrednim kontakcie z błonami śluzowymi i oczami (np. uszkodzenie oka królika ocenione na 9/10 po 24 h ekspozycji). Produkty zawierające do 10 mg mentolu/g płynu (np. Medispirant stepspray) nie wykazują działania drażniącego ani alergizującego na skórę. Dane dotyczące genotoksyczności są niejednoznaczne, jednak klinicznie istotne działanie mutagenne i rakotwórcze nie zostało potwierdzone. Brak jest również dowodów na negatywny wpływ mentolu na reprodukcję i rozwój płodu przy standardowych dawkach terapeutycznych.
badanie toksyczności, dopuszczalne dzienne spożycie, działanie alergizujące, działanie drażniące, działanie rakotwórcze, encefalopatia, erytrocyty, genotoksyczność, hemoglobina, hepatotoksyczność, izowalerianian mentylu, leukocyty, mentol, NOEL, olejek miętowy, potencjał genotoksyczny, potencjał karcinogenny, skurcz krtani, test Amesa, test na komórkach chłoniaka, toksyczność miejscowa, toksyczność ostra i przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, właściwości mutagenne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Polopiryna S 300 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kwasu acetylosalicylowego, substancji czynnej Polopiryny S, wykazały brak działania kancerogennego u szczurów przy dawce 0,5% w karmie przez 68 tygodni oraz negatywny wynik testu Amesa w kierunku mutagenności. Niemniej jednak, in vitro zaobserwowano aberracje chromosomalne w ludzkich fibroblastach, co sugeruje potencjał genotoksyczny. W zakresie wpływu na reprodukcję, kwas acetylosalicylowy wykazywał działanie teratogenne, embriotoksyczne i fetotoksyczne, powodując zaburzenia implantacji, uszkodzenia embrionu i płodu oraz trudności w uczeniu się potomstwa po ekspozycji prenatalnej. Ponadto, u szczurów odnotowano hamowanie owulacji, co może wskazywać na negatywny wpływ na płodność.
aberracja chromosomalna, działanie drażniące, działanie embriotoksyczne, działanie fetotoksyczne, działanie kancerogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, fibroblast ludzki, genotoksyczność, krwotok, kwas acetylosalicylowy, kwas salicylowy, objawy toksyczne, owulacja, śpiączka, test Amesa, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, uszkodzenie nerek, wrzód przewodu pokarmowego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dasatinib Krka 70 mg
Dazatynib, inhibitor kinazy proteinowej z grupy leków przeciwnowotworowych (kod ATC: L01EA02), wykazuje silne, subnanomolarne działanie hamujące kinazę BCR-ABL (0,6-0,8 nM) oraz kinazy rodziny SRC, c-KIT, EPH i PDGFβ. Lek łączy się zarówno z aktywną, jak i nieaktywną formą BCR-ABL, co umożliwia skuteczne leczenie przewlekłej białaczki szpikowej (CML) i ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL), także u pacjentów opornych na imatynib. Badania kliniczne fazy I i II potwierdziły trwałą odpowiedź hematologiczną i cytogenetyczną, a dawka początkowa wynosiła 70 mg dwa razy dziennie z możliwością modyfikacji. Dazatynib wykazuje zdolność do zapobiegania progresji CML do fazy blastycznej oraz potencjalną skuteczność w zajęciu ośrodkowego układu nerwowego.
agregacja płytek krwi, c-KIT, chromosom Philadelphia, CML, czas krwawienia, domena kinazy BCR-ABL, faza akceleracji, gruczolak prostaty, inhibitor kinazy proteinowej, kinaza BCR-ABL, kinaza receptora efryny, kinaza rodziny SRC, kinaza SRC, lek przeciwnowotworowy, linia komórek białaczkowych, mieloblastyczna postać przełomu blastycznego, odstęp QT, oporność na imatynib, oporność wielolekowa, ośrodkowy układ nerwowy, ostra białaczka limfoblastyczna, parametr czerwonokrwinkowy, Ph+ ALL, przewlekła białaczka szpikowa, rak płaskonabłonkowy, receptor PDGFβ, repolaryzacja komór, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, węzeł chłonny, zapis EKG - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Salazopyrin EN 500 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa sulfasalazyny wykazały istotne ryzyko kancerogenności przy długotrwałym stosowaniu. W dwuletnich badaniach na szczurach F344/N (dawki 84, 168, 337,5 mg/kg/dzień, odpowiadające 496, 991, 1991 mg/m²) zaobserwowano statystycznie istotny wzrost częstości brodawczaka nabłonka przejściowego pęcherza moczowego u samców oraz brodawczaka nabłonka przejściowego nerki u samic przy najwyższej dawce. Zjawiska te korelowały ze zwiększonym tworzeniem kamieni nerkowych i rozrostem nabłonka przejściowego. W badaniach na myszach B6C3F1 (dawki 675, 1350, 2700 mg/kg/dzień, czyli 2025, 4050, 8100 mg/m²) stwierdzono istotny wzrost częstości gruczolaka wątrobowokomórkowego u obu płci już przy najniższej dawce. Testy genotoksyczności dały wyniki niejednoznaczne – brak mutagenności w teście Amesa i teście HGPRT, ale obecność potencjalnych efektów genotoksycznych w testach mikrojąder, aberracji chromosomowych i wymiany chromatyd siostrzanych w limfocytach ludzkich oraz zwierzęcych.
aberracja chromosomowa, badania przedkliniczne, badanie szpiku kostnego, brodawczak pęcherza moczowego, genotoksyczność, gruczolak wątrobowokomórkowy, kamica nerkowa, kancerogenność, oligospermia, profil bezpieczeństwa leku, rozrost nabłonka przejściowego, sulfasalazyna, test Amesa, test mikrojądrowy, wymiana chromatyd siostrzanych, zaburzenia płodności - Leksykon substancji czynnych
Werapamil – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Werapamil wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach przedklinicznych na szczurach i psach rasy Beagle, gdzie dawki od 10 mg/kg mc. do 85 mg/kg mc. były dobrze tolerowane. Przy dawkach toksycznych powyżej 60 mg/kg mc. obserwowano charakterystyczne efekty farmakologiczne, takie jak bradykardia, zwolnienie przewodnictwa przedsionkowo-komorowego oraz obniżenie ciśnienia tętniczego, a także odwracalny przerost dziąseł. Badania teratogenności na królikach (5-15 mg/kg mc.) i szczurach (15-60 mg/kg mc.) nie wykazały działania teratogennego, choć dawki toksyczne powyżej 60 mg/kg mc. indukowały embriotoksyczność, objawiającą się zwiększoną resorpcją płodów. Wpływ na rozród oceniano przy dawkach do 360 mg/m²/dobę (Isoptin) i do 60 mg/kg mc./dobę (Staveran), gdzie dawki zbliżone lub przekraczające maksymalną zalecaną u ludzi (300 mg/m²) były letalne dla zarodków i powodowały opóźnienie wzrostu oraz rozwój płodu, prawdopodobnie w wyniku niedociśnienia tętniczego i toksyczności u matek.
aberracja chromosomalna, antagonista kanałów wapniowych, bradykardia, choroba niedokrwienna serca, działanie embriotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, genotoksyczność, indukcja siostrzanych chromatyd, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, obniżenie ciśnienia tętniczego, potencjał karcynogenny, przerost dziąseł, przewodnictwo przedsionkowo-komorowe, resorpcja płodów, test Amesa, toksyczność przewlekła, transformacja komórkowa, werapamil - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tenofovir disoproxil Aurovitas 245 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa tenofowiru dizoproksylu wykazały brak istotnych zagrożeń farmakologicznych dla człowieka, jednak toksyczność po podaniu wielokrotnym ujawniła istotne działania niepożądane, zwłaszcza w obrębie nerek, kośćca oraz gospodarki fosforanowej. W modelach zwierzęcych (szczury, psy, małpy) obserwowano toksyczne uszkodzenia nerek, zmniejszenie gęstości mineralnej kości (BMD) oraz hipofosfatemię. Szczególnie wrażliwe były młodociane małpy, u których toksyczność kostna pojawiała się przy ekspozycji ≥40-krotnej w stosunku do klinicznej. Mechanizm toksyczności kostnej wiązał się z upośledzeniem jelitowego wchłaniania fosforanów, co prowadziło do obniżenia BMD. Potencjał genotoksyczny oceniono w testach in vitro i in vivo z wynikami niejednoznacznymi, natomiast badania rakotwórczości na szczurach i myszach wykazały sporadyczne guzy dwunastnicy przy bardzo wysokich dawkach, co ma niskie znaczenie kliniczne dla ludzi.
działanie toksyczne, ekspozycja kliniczna, farmakologia bezpieczeństwa, genotoksyczność, gęstość mineralna kości, gospodarka fosforanowa, guz dwunastnicy, narażenie kliniczne, ocena ryzyka środowiskowego, osteomalacja, potencjał rakotwórczy, spontaniczna synteza DNA, stężenie fosforanów, szpik kostny, tenofowir dizoproksyl, test Amesa, test chłoniaka mysiego, toksyczność kostna, toksyczność okołoporodowa, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, wchłanianie fosforanów, wskaźnik żywotności - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Kalms Noc 385 mg
Przeprowadzone badania przedkliniczne produktu leczniczego Kalms Noc, zawierającego wyciąg wodno-alkoholowy z korzenia kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis L., radix) w dawce 385 mg (odpowiadającej 1540-1925 mg surowca roślinnego, DER 4-5:1, etanol 60% V/V), wykazały niski profil toksyczności. Testy toksyczności ostrej oraz wielokrotnego podawania na modelach gryzoni potwierdziły bezpieczeństwo stosowania, a badania długoterminowe trwające od 4 do 8 tygodni umożliwiły ocenę bezpieczeństwa przewlekłego stosowania preparatu. Testy mutagenności metodą Amesa dla wyciągów suchych o DER 4-7:1 (etanol 40% V/V) oraz DER 3-6:1 (etanol 70% V/V) nie wykazały właściwości mutagennych, co eliminuje obawy dotyczące potencjalnego ryzyka genotoksycznego.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Temozolomide Fair-Med 100 mg
Przedkliniczne badania toksyczności temozolomidu przeprowadzone na szczurach i psach wykazały, że głównymi narządami docelowymi działania toksycznego są szpik kostny, układ siateczkowo-śródbłonkowy, jądra oraz przewód pokarmowy. Wysokie dawki leku, bliskie dawkom śmiertelnym (60-100% śmiertelność), powodowały również zwyrodnienie siatkówki, które jednak nie zostało zaobserwowane u ludzi w badaniach klinicznych. Kluczowym wskaźnikiem toksyczności jest zależne od dawki zmniejszenie liczby leukocytów i płytek krwi, co podkreśla konieczność monitorowania morfologii krwi u pacjentów. Temozolomid wykazuje działanie embriotoksyczne, teratogenne oraz genotoksyczne, co jest charakterystyczne dla leków alkilujących. Dawki stosowane klinicznie są zbliżone do minimalnych dawek śmiertelnych u zwierząt, co sugeruje korzystniejszy profil bezpieczeństwa u ludzi.
aberracja chromosomowa, embriotoksyczność, genotoksyczność, gruczolak podstawnokomórkowy, leukocyt, limfocyt krwi obwodowej, morfologia krwi, mutagenność, płytka krwi, rak piersi, rogowiak kolczystokomórkowy skóry, środek alkilujący, szpik kostny, temozolomid, teratogenność, test Amesa, toksyczność hematologiczna, toksyczność reprodukcyjna, układ siateczkowo-śródbłonkowy, zmiana przednowotworowa, zwyrodnienie siatkówki - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Eplerenon Medical Valley 50 mg
Przeprowadzone badania przedkliniczne eplerenonu wykazały brak specyficznych zagrożeń dla populacji ludzkiej w zakresie farmakologii bezpieczeństwa, genotoksyczności, potencjału kancerogennego oraz wpływu na reprodukcję. W testach toksyczności po podaniu wielokrotnym zaobserwowano morfologiczne zmiany w postaci zaniku gruczołu krokowego u szczurów i psów przy ekspozycji nieznacznie przekraczającej poziomy kliniczne u ludzi, jednak bez korelacji z dysfunkcją tego narządu. Badania farmakologii bezpieczeństwa nie wykazały istotnych klinicznie efektów na układ sercowo-naczyniowy, oddechowy ani nerwowy, co potwierdza korzystny profil bezpieczeństwa leku.
aberracja chromosomowa, badanie genotoksyczności, dawka terapeutyczna, eplerenon, farmakologia bezpieczeństwa, potencjał genotoksyczny, potencjał kancerogenny, potencjał rakotwórczy, rozwój postnatalny, rozwój prenatalny, rozwój zarodkowo-płodowy, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność reprodukcyjna, układ nerwowy, układ oddechowy, układ organizmu, układ sercowo-naczyniowy, zanik gruczołu krokowego, zmiana histopatologiczna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Oxepilax 300 mg
Dane przedkliniczne dotyczące okskarbazepiny oraz jej aktywnego metabolitu monohydroksypochodnej (MHD) nie wskazują na istotne zagrożenia dla bezpieczeństwa stosowania u ludzi, w tym genotoksyczności. W badaniach toksyczności wielokrotnego podawania zaobserwowano neurotoksyczne efekty u szczurów, które nie potwierdziły się u psów i myszy, co sugeruje zróżnicowaną odpowiedź gatunkową. MHD wykazała zdolność do wywoływania opóźnionej reakcji nadwrażliwości w modelu mysim, co może mieć znaczenie kliniczne w kontekście potencjalnych reakcji alergicznych. Testy mutagenne in vitro wykazały zwiększoną częstość mutacji w teście Amesa dla okskarbazepiny bez aktywacji metabolicznej oraz aberracje chromosomowe w komórkach CHO, jednak testy in vivo na szpiku kostnym szczura nie potwierdziły działania klastogennego ani aneugennego, co podkreśla ograniczone ryzyko mutagenne w warunkach fizjologicznych.
Badania reprodukcyjne wykazały, że okskarbazepina nie wpływa na płodność szczurów przy dawkach do 150 mg/kg mc./dobę, natomiast MHD w dawkach porównywalnych do stosowanych u ludzi powodowała zaburzenia cyklu rujowego oraz zmniejszenie liczby ciałek żółtych, implantacji i żywych zarodków. W toksycznych dawkach dla matki obserwowano zwiększoną śmiertelność zarodków i płodów oraz opóźnienie rozwoju potomstwa. W badaniach rakotwórczych u szczurów i myszy stwierdzono indukcję nowotworów wątroby, nowotworów jąder oraz ziarniniaków w układzie rozrodczym samic, jednak mechanizmy te są prawdopodobnie specyficzne dla gatunku i nie mają istotnego znaczenia klinicznego u ludzi. Podsumowując, okskarbazepina charakteryzuje się akceptowalnym profilem bezpieczeństwa przedklinicznego, a obserwowane efekty mutagenne, reprodukcyjne i rakotwórcze mają ograniczone znaczenie kliniczne ze względu na specyficzne mechanizmy działania i dawki toksyczne.
aberracja chromosomowa, ciałko żółte, działanie aneugeniczne, działanie klastogenne, efekt neurotoksyczny, estradiol, genotoksyczność, hormon luteinizujący, indukcja enzymów mikrosomalnych wątroby, mikrojądro, monohydroksypochodna, nowotwór jądra, nowotwór wątroby, opóźniona reakcja nadwrażliwości, poliploidia, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, śmiertelność zarodkowo-płodowa, szpik kostny, test Amesa, toksyczność reprodukcyjna, wada rozwojowa, ziarniniaki układu rozrodczego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Palexia retard 200 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa tapentadolu, substancji czynnej Palexia retard, wykazały brak działania genotoksycznego zarówno in vitro (test Amesa, test aberracji chromosomowych), jak i in vivo (testy aberracji chromosomowej i nieplanowanej syntezy DNA) przy maksymalnych tolerowanych dawkach. Długoterminowe badania na modelach zwierzęcych nie wskazały na potencjalne ryzyko rakotwórczości. W zakresie wpływu na zdolności rozrodcze, tapentadol nie zaburzał płodności u szczurów, choć przy wysokich dawkach obserwowano zmniejszenie przeżywalności płodów w macicy. Badania teratogenności nie wykazały działania teratogennego, jednak dawki przekraczające zakres terapeutyczny indukowały opóźnienie rozwoju i embriotoksyczność, głównie poprzez aktywację receptorów opioidowych μ.
aberracja chromosomowa, aktywność ruchowa, działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, kość długa, LOAEL, najniższy obserwowany poziom działania niepożądanego, nieplanowana synteza DNA, O-glukuronid tapentadolu, ocena makroskopowa i mikroskopowa, ośrodkowy układ nerwowy, Palexia retard, płodność, przenikanie do mleka, przeżywalność w macicy, receptor opioidowy μ, rozwój postnatalny, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, tapentadol, teratogenność, test Amesa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Adoben 50 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa tapentadolu (substancji czynnej leku Adoben) wykazały brak działania genotoksycznego zarówno in vitro (test Amesa, test aberracji chromosomowych), jak i in vivo (testy aberracji chromosomowej oraz nieplanowanej syntezy DNA) przy dawkach sięgających maksymalnej dawki tolerowanej. Długoterminowe badania na modelach zwierzęcych nie wykazały potencjału karcynogennego. W zakresie wpływu na rozrodczość, tapentadol nie zaburzał płodności samców i samic szczurów przy dawkach terapeutycznych, jednak przy dużych dawkach obserwowano zmniejszenie przeżywalności płodów w macicy oraz embriotoksyczność, w tym opóźnienie rozwoju i objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego związane z aktywnością receptorów opioidowych μ. Nie stwierdzono działania teratogennego u szczurów i królików po podaniu dożylnym i podskórnym.
aberracja chromosomowa, działanie embriotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, maksymalna dawka tolerowana, nieplanowana synteza DNA, O-glukuronid tapentadolu, ośrodkowy układ nerwowy, parametr neurobehawioralny, potencjał genotoksyczny, potencjał karcynogenny, receptor opioidowy μ, tapentadol, test Amesa, wada wrodzona, właściwość mutagenna - Leksykon substancji czynnych
Aloes – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania preparatu Alax, zawierającego sproszkowany sok z liści aloesu oraz wyciąg z kory kruszyny, opierają się głównie na toksykologii poszczególnych składników, gdyż sam produkt nie był poddany odrębnym badaniom toksykologicznym. W badaniach na myszach nie wykazano toksyczności przy doustnym podawaniu wyciągu z aloesu w dawce do 50 mg/kg/dobę przez 12 tygodni oraz aloiny do 60 mg/kg/dobę przez 20 tygodni. Dane dotyczące toksyczności kory kruszyny są niewystarczające. Badania in vitro wykazały potencjalne działanie genotoksyczne związków antranoidowych (emodyna, chryzofanol, fiscjon) obecnych w korze kruszyny, z emodyną wykazującą wysoką aktywność mutagenną w testach V79-HGPRT oraz indukcję nieplanowej syntezy DNA (UDS) w hepatocytach. Aloe-emodyna wykazała mutagenność w teście Amesa (szczepy Salmonella typhimurium TA1537, TA1538, TA98, TA1978) oraz indukcję transformacji komórkowej, choć test HPRT nie potwierdził powtarzalnej mutagenności. Badania in vivo nie potwierdziły mutagenności aloe-emodyny w testach mikrojąderek, aberracji chromosomowej i mouse-spot.
aloe-emodyna, alona przylądkowa, antrazwiązki, działanie karcynogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, emodyna, frangulina, kora kruszyny, nieplanowa synteza DNA, pierwotne hepatocyty, rak okrężnicy, Rhamnus frangula, Salmonella typhimurium, szpik kostny, test aberracji chromosomowej, test Amesa, test HPRT, test mikrojąderek, test mutacji V79-HGPRT, test naprawy DNA, toksyczność płodowa, transformacja komórkowa, wyciąg z aloesu, zaparcia, związki antrachinowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sudafed 60 mg
Przeprowadzone badania przedkliniczne pseudoefedryny chlorowodorku wykazały, że działania niepożądane wynikają głównie z nasilonych efektów farmakologicznych związanych z aktywnością sympatykomimetyczną substancji. Kompleksowa ocena genotoksyczności, obejmująca test Amesa, test na linii komórkowej V79, badanie klastogenności na limfocytach ludzkich oraz test mikrojądrowy u myszy, nie wykazała działania genotoksycznego. Badania teratogenności przeprowadzone na szczurach i królikach nie potwierdziły potencjału do wywoływania wad rozwojowych płodów. W dostępnej literaturze brak jest natomiast danych dotyczących wpływu pseudoefedryny na płodność zwierząt oraz jej potencjału rakotwórczego, co ogranicza pełną ocenę bezpieczeństwa długoterminowego stosowania leku.
badanie genotoksyczności, działanie niepożądane, działanie sympatykomimetyczne, działanie teratogenne, klastogenność, model zwierzęcy, mutacja genetyczna, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, pseudoefedryna chlorowodorek, test Amesa, test mikrojądrowy, test na limfocytach ludzkich, wada rozwojowa płodu, wpływ na płodność, związek niegenotoksyczny - Leksykon substancji czynnych
Liść bluszczu – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Ekstrakt z liścia bluszczu (Hedera helix L.) stosowany w preparacie Bronchipret TE wykazuje niski profil toksyczności ostrej, co potwierdzają badania na szczurach, gdzie podawano 15-krotnie skoncentrowany roztwór w dawce do 10 g/kg masy ciała bez obserwacji śmiertelności, objawów intoksykacji czy zmian patologicznych. W testach mutagenności, w tym teście Amesa, badaniu na komórkach chłoniaka myszy oraz mikrojąderkowym teście in vivo, nie wykazano potencjału mutagennego ekstraktu, co jest istotne dla bezpieczeństwa długoterminowego stosowania. Brak jest jednak danych dotyczących toksyczności po powtarzanym podawaniu, co wskazuje na potrzebę dalszych badań w tym zakresie.
Bronchipret TE, efekt teratogenny, intoksykacja, komórki chłoniaka myszy, LD50, liść bluszczu, mutacja powrotna, płynny wyciąg, potencjał karcinogenny, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, profil toksyczności, syrop Bronchipret, test Amesa, test in vitro, test in vivo, test mikrojąderkowy, toksyczność ostra, toksyczność podostra, toksyczność podprzewlekła, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Clindavag 100 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa fosforanu klindamycyny, stosowanego w postaci globulek dopochwowych Clindavag, wykazały, że miejscowa tolerancja preparatu jest dobra – dawka 5 mg wywoływała jedynie łagodne, odwracalne podrażnienie pochwy u szczurów z usuniętymi jajnikami. Testy genotoksyczności, w tym test mikrojądrowy u szczura oraz test Amesa, potwierdziły brak mutagenności substancji czynnej. W badaniach reprodukcyjnych na szczurach stosowano dawki do 300 mg/kg mc./dobę, nie obserwując negatywnego wpływu na płodność, choć brak jest danych dotyczących dopochwowej drogi podania. Klindamycyna nie wykazała działania teratogennego u szczurów i królików, co jest istotne dla oceny bezpieczeństwa stosowania leku u kobiet w wieku rozrodczym.