aberracja chromosomalna
Aberracja chromosomalna to strukturalna lub liczbowa zmiana w chromosomach, która może prowadzić do zaburzeń rozwojowych, chorób genetycznych lub nowotworów. Zmiany te mogą dotyczyć zarówno chromosomów autosomalnych, jak i płciowych.
Aberracje strukturalne obejmują delecje (utrata fragmentu chromosomu), duplikacje (powielenie fragmentu), translokacje (przemieszczenie fragmentu między chromosomami), inwersje (odwrócenie fragmentu) oraz insercje (wstawienie fragmentu). Aberracje liczbowe to najczęściej aneuploidie, polegające na nieprawidłowej liczbie chromosomów, jak w zespole Downa (trisomia 21), zespole Edwardsa (trisomia 18) czy zespole Turnera (monosomia X).
Aberracje chromosomalne mogą powstawać spontanicznie podczas gametogenezy lub podziałów mitotycznych, a także pod wpływem czynników mutagennych jak promieniowanie jonizujące, niektóre leki czy substancje chemiczne. W diagnostyce stosuje się metody cytogenetyczne (kariotypowanie), FISH (fluorescencyjna hybrydyzacja in situ) oraz nowoczesne techniki molekularne jak aCGH (porównawcza hybrydyzacja genomowa do mikromacierzy) i NGS (sekwencjonowanie nowej generacji).
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Levofloxacin Aurovitas 250 mg
Przeprowadzone badania przedkliniczne lewofloksacyny (Levofloxacin Aurovitas) wykazały akceptowalny profil bezpieczeństwa przy stosowaniu terapeutycznym, bez istotnych zagrożeń toksykologicznych po podaniu jednorazowym i wielokrotnym. Nie stwierdzono negatywnego wpływu na płodność u szczurów, choć odnotowano opóźnienie dojrzewania płodu wynikające z toksycznego działania na organizm matki. Ocena genotoksyczności wykazała brak indukcji mutacji genowych in vitro, jednak zaobserwowano aberracje chromosomalne w komórkach płucnych chomika chińskiego, co przypisano hamowaniu topoizomerazy II. Testy in vivo, takie jak test mikrojąderkowy, wymiana siostrzanych chromatyd, synteza „nieprogramowanego” DNA oraz test dominacji letalnej, nie potwierdziły działania genotoksycznego lewofloksacyny.
aberracja chromosomalna, badanie toksykologiczne, chrząstka stawowa, działanie mutagenne, fluorochinolon, fotokarcinogenność, fotomutagenność, fototoksyczność, genotoksyczność, Levofloxacin Aurovitas, lewofloksacyna, potencjał karcinogenny, potencjał rakotwórczy, test dominacji letalnej, test mikrojąderkowy, topoizomeraza II, wymiana siostrzanych chromatyd - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Allopurinol Aurovitas 300 mg
Przedkliniczne badania allopurynolu, substancji czynnej w produkcie Allopurinol Aurovitas (100 mg i 300 mg tabletki), wykazały brak mutagenności i negatywnego wpływu na DNA. Badania cytogenetyczne in vitro (do 100 µg/ml) oraz in vivo (dawki do 600 mg/dobę przez średnio 40 miesięcy) nie wykazały indukcji aberracji chromosomalnych ani transformacji limfocytów. Długoterminowe badania karcynogenności na myszach i szczurach, trwające do 2 lat, nie potwierdziły właściwości rakotwórczych allopurynolu. Ponadto, badania biochemiczne i cytologiczne jednoznacznie wskazują na brak mutagennego działania substancji w różnych fazach cyklu komórkowego.
- Leksykon chorób i schorzeń
Monoklonalna gammapatia o nieokreślonym znaczeniu (mgus) – Etiologia i przyczyny
Monoklonalna gammapatia o nieokreślonym znaczeniu (MGUS) to stan przednowotworowy charakteryzujący się obecnością białka monoklonalnego (białka M) produkowanego przez klon komórek plazmatycznych w szpiku kostnym, przy czym odsetek tych komórek jest <10%. MGUS jest bezobjawowy, ale stanowi prekursor chorób limfoproliferacyjnych, takich jak szpiczak mnogi, makroglobulinemia Waldenströma czy amyloidoza. Ryzyko progresji wynosi około 1% rocznie, zależne od poziomu białka M (≥15 g/L), typu immunoglobuliny (IgA wyższe ryzyko niż IgG), stosunku wolnych łańcuchów lekkich, odsetka komórek plazmatycznych (>5%) oraz obecności krążących komórek plazmatycznych. MGUS dzieli się na podtypy: nie-IgM (85% przypadków, ryzyko progresji 0,5-1% rocznie), IgM (15%, ryzyko progresji ~1,5% rocznie) oraz związany z nieprawidłowym stosunkiem wolnych łańcuchów lekkich (ryzyko 0,3% rocznie). Wiek (>50 lat), płeć męska, rasa (wyższe ryzyko u osób pochodzenia afrykańskiego), czynniki genetyczne, środowiskowe (pestycydy, promieniowanie jonizujące) oraz przewlekła stymulacja antygenowa i choroby autoimmunologiczne wpływają na rozwój MGUS.
aberracja chromosomalna, amyloidoza, białko monoklonalne, choroba autoimmunologiczna, choroba depozytowa łańcuchów lekkich, choroba limfoproliferacyjna, czynnik genetyczny, ekspansja klonalna, makroglobulinemia Waldenströma, MGUS łańcuchów lekkich, mikrośrodowisko szpiku kostnego, monoklonalna gammapatia o nieokreślonym znaczeniu, neuropatia obwodowa, niedobór inhibitora esterazy C1, niedokrwistość złośliwa, obrzęk naczynioruchowy, promieniowanie jonizujące, przeszczepienie nerki, szpiczak łańcuchów lekkich, szpiczak mnogi, tlący się szpiczak, toczeń, translokacja chromosomowa, wolne łańcuchy lekkie, zakażenie HIV, zapalenie opon mózgowych, zapalenie płuc, zapalenie wątroby - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Staveran 120 120 mg
Werapamil, substancja czynna preparatu Staveran 120, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa potwierdzony licznymi badaniami przedklinicznymi. W badaniach toksyczności przewlekłej na szczurach (10-62,5 mg/kg mc.) oraz psach rasy Beagle (10-85 mg/kg mc.) substancja była dobrze tolerowana, choć dawki ≥60 mg/kg mc. u psów indukowały bradykardię, zwolnienie przewodnictwa przedsionkowo-komorowego, obniżenie ciśnienia tętniczego oraz przerost dziąseł, który ustępował po odstawieniu leku. Badania teratogenności na królikach (5-15 mg/kg mc.) i szczurach (15-60 mg/kg mc.) nie wykazały działania teratogennego, natomiast dawki toksyczne powyżej 60 mg/kg mc. wiązały się z embriotoksycznością i zwiększonym współczynnikiem resorpcji płodów. Dodatkowo, u szczurów poddanych dawkom do 6-krotnie wyższym niż stosowane u ludzi (60 mg/kg mc.) zaobserwowano letalność zarodków oraz opóźnienie rozwoju płodów, prawdopodobnie związane z niedociśnieniem tętniczym i zmniejszonym przyrostem masy ciała samic.
aberracja chromosomalna, bradykardia, ciśnienie tętnicze, działanie embriotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, genotoksyczność, indukcja siostrzanych chromatyd, niedociśnienie tętnicze, potencjał mutagenny, przerost dziąseł, przewodnictwo przedsionkowo-komorowe, rakotwórczość, resorpcja płodu, ryzyko onkogenne, szpik kostny, test Amesa, toksyczność przewlekła, transformacja komórkowa, werapamil - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Allospes 300 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa allopurynolu wykazały brak mutagenności i rakotwórczości. W badaniach cytogenetycznych in vitro na ludzkich komórkach krwi przy stężeniach do 100 µg/ml oraz in vivo przy dawkach do 600 mg/dobę przez średnio 40 miesięcy nie stwierdzono indukcji aberracji chromosomalnych. Długoterminowe badania na myszach i szczurach, prowadzone do 2 lat, nie wykazały właściwości rakotwórczych. Ponadto, allopurynol nie wpływa na powstawanie związków nitrozowych ani na transformację limfocytów, co potwierdza brak działania mutagennego na poziomie molekularnym i komórkowym.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sunitinib Synthon 50 mg
Przedkliniczne badania toksyczności sunitynibu na szczurach i małpach wykazały wpływ leku na wiele narządów, w tym przewód pokarmowy (nudności, biegunki), nadnercza (przekrwienie, krwotoki, martwica), układ limfatyczny i krwiotwórczy (zmniejszenie komórek szpiku, zanik tkanki limfoidalnej), trzustkę (degranulacja i martwica komórek pęcherzykowych), ślinianki (przerost gronek), stawy (zgrubienie płytki wzrostu) oraz układ rozrodczy (zanik macicy, zmniejszenie pęcherzyków jajnikowych, zanik kanalików jądrowych). Dodatkowo obserwowano wydłużenie odstępu QTc, zmniejszenie LVEF, rozrost komórek mezangium nerek, krwotoki z przewodu pokarmowego i jamy ustnej oraz przerost komórek płata przedniego przysadki. Większość zmian była odwracalna w ciągu 2–6 tygodni po zakończeniu terapii. Badania genotoksyczności wykazały brak mutagenności i klastogenności in vivo, choć zaobserwowano poliploidię in vitro; nie oceniano genotoksyczności metabolitu aktywnego. W badaniach rakotwórczości u zwierząt stwierdzono występowanie nowotworów żołądka, dwunastnicy, śródbłoniaka krwionośnego oraz guzów chromochłonnych nadnerczy przy dawkach ≥ 1 mg/kg mc./dobę, odpowiadających ekspozycji ≥ 0,9 do 7,8 razy większej niż u pacjentów stosujących zalecaną dawkę.
aberracja chromosomalna, atrezja pęcherzyka jajnikowego, błona śluzowa macicy, ciałko żółte, degranulacja komórek pęcherzykowych, działanie klastogenne, frakcja wyrzutowa lewej komory, genotoksyczność, gruczoły Brunnera, guz chromochłonny, hiperplazja błony śluzowej żołądka, implantacja zarodka, kanaliki jądrowe, komórki mezangium, martwica komórek, odstęp QTc, oligospermia, opóźnione kostnienie, pęcherzyk jajnikowy, płat przedni przysadki, płytka wzrostu, potencjał rakotwórczy, powikłanie krwotoczne, przekrwienie kory nadnerczy, przerost gronek, rakotwórczość, resorpcja, rozrost błony śluzowej, rozrost rdzenia nadnerczy, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, rozwój prenatalny i postnatalny, śmiertelność zarodkowo-płodowa, śródbłoniak krwionośny, szpik kostny, tkanka limfoidalna, toksyczność reprodukcyjna, wada rozwojowa szkieletu, właściwość mutagenna, zanik macicy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Etopiryna 300 mg + 100 mg + 50 mg
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa leku Etopiryna, zawierającego 300 mg kwasu acetylosalicylowego, 100 mg etenzamidu oraz 50 mg kofeiny, opierają się głównie na badaniach kwasu acetylosalicylowego. W badaniach toksyczności ostrej stwierdzono, że dawki powyżej 10 g u dorosłych oraz 4 g u dzieci mogą prowadzić do zatrucia zagrażającego życiu. Stężenia kwasu salicylowego w osoczu na poziomie 300-350 μg/ml wywołują objawy zatrucia, natomiast 400-500 μg/ml mogą prowadzić do śpiączki i zgonu. Badania genotoksyczności wykazały brak mutagenności w teście Amesa, jednak obserwowano aberracje chromosomalne w ludzkich fibroblastach, co sugeruje potencjalne działanie genotoksyczne w specyficznych warunkach. W modelach zwierzęcych kwas acetylosalicylowy nie wykazywał działania rakotwórczego przy dawce 0,5% karmy przez 68 tygodni.
aberracja chromosomalna, działanie genotoksyczne, działanie kancerogenne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, embriotoksyczność, etenzamid, Etopiryna, fetotoksyczność, kofeina, krwotok, kwas acetylosalicylowy, nefrotoksyczność, osocze, owulacja, potencjał rakotwórczy, przedawkowanie, śpiączka, test Amesa, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, wrzód przewodu pokarmowego, zatrucie - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Staveran 40 40 mg
Przeprowadzone badania przedkliniczne chlorowodorku werapamilu obejmowały ocenę toksyczności przewlekłej, działania teratogennego, genotoksycznego oraz rakotwórczego. Werapamil podawano zwierzętom laboratoryjnym (szczury i psy Beagle) w dawkach od 10 mg/kg do 85 mg/kg masy ciała, wykazując dobrą tolerancję do dawek 60 mg/kg u psów. Działania niepożądane, takie jak bradykardia, zwolnienie przewodnictwa przedsionkowo-komorowego oraz obniżenie ciśnienia tętniczego, pojawiły się jedynie przy dawkach toksycznych ≥60 mg/kg. Zaobserwowano również odwracalny przerost dziąseł. Badania teratogenności na królikach i szczurach wykazały brak działania teratogennego w dawkach do 60 mg/kg, natomiast dawki toksyczne powyżej 60 mg/kg indukowały embriotoksyczność, objawiającą się zwiększoną resorpcją płodów oraz opóźnieniem rozwoju, prawdopodobnie wtórnym do niedociśnienia i zmniejszenia masy ciała samic.
aberracja chromosomalna, bradykardia, chlorowodorek werapamilu, działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, efekt hipotensyjny, indukcja siostrzanych chromatyd, mutacja punktowa, niedociśnienie tętnicze, obniżenie ciśnienia tętniczego, potencjał mutagenny, przerost dziąseł, przewodnictwo przedsionkowo-komorowe, resorpcja płodu, szpik kostny, test Amesa, toksyczność przewlekła, wada rozwojowa, werapamil - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tadomon 100 mg
Przedkliniczne badania tapentadolu, substancji czynnej produktu Tadomon w dawkach 25-250 mg, wykazały brak działania genotoksycznego zarówno in vitro (test Amesa, test aberracji chromosomalnych), jak i in vivo (badania aberracji chromosomalnych i nieplanowanej syntezy DNA przy maksymalnych tolerowanych dawkach). Długoterminowe badania na zwierzętach nie potwierdziły potencjału karcynogennego, co wskazuje na bezpieczeństwo stosowania tapentadolu pod kątem ryzyka nowotworowego. Ocena wpływu na rozrodczość wykazała brak negatywnego wpływu na płodność samców i samic szczurów, jednak podawanie wysokich dawek wiązało się ze zmniejszoną przeżywalnością zarodków, bez jednoznacznego ustalenia mechanizmu tego efektu.
aberracja chromosomalna, badanie in vitro, badanie in vivo, dawka terapeutyczna, działanie embriotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, genotoksyczność, karcynogenność, nieplanowana synteza DNA, opóźnienie rozwoju, ośrodkowy układ nerwowy, parametr neurobehawioralny, podanie dożylne, podanie podskórne, potencjał genotoksyczny, receptor opioidowy μ, rozrodczość, rozwój zarodkowo-płodowy, tapentadol, test Amesa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Fumaran Dimetylu Adamed 120 mg
Przedkliniczne badania fumaranu dimetylu wykazały brak mutagenności in vitro (test Amesa, aberracje chromosomalne) oraz in vivo (test mikrojąderkowy u szczurów). Długoterminowe badania rakotwórczości u myszy i szczurów ujawniły zwiększoną częstość raka komórek kanalikowych nerek przy dawkach 75 mg/kg/d u myszy i 100 mg/kg/d u szczurów, co odpowiada ekspozycji zbliżonej lub dwukrotnie wyższej niż u ludzi (mierzonej jako AUC). Zaobserwowano także zmiany nowotworowe w przedżołądku gryzoni, jednak brak anatomicznego odpowiednika u ludzi ogranicza kliniczne znaczenie tych wyników. W badaniach toksykologicznych u różnych gatunków zwierząt stwierdzono uszkodzenia nerek (regeneracja nabłonka kanalików, martwica, włóknienie) przy dawkach wielokrotnie przekraczających zalecane u ludzi, a także zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego u szczurów i psów, przy czym znaczenie kliniczne tych zmian pozostaje niejasne.
aberracja chromosomalna, brodawczak płaskonabłonkowy, densytometria kości, fumaran dimetylu, fumaran diroksymel, fumaran monometylu, funkcje neurobehawioralne, hiperkeratoza, NOAEL, opóźnienie kostnienia, przenikanie przez łożysko, rak komórek kanalikowych nerek, regeneracja nabłonka kanalików nerkowych, rozrost kanalików nerkowych, test Amesa, test mikrojąderkowy, włóknienie śródmiąższowe, zanik kory nerek, zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Eupirin 300 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa kwasu acetylosalicylowego (ASA) nie wykazały działania kancerogennego, co potwierdzono m.in. długoterminowym podawaniem 0,5% ASA w karmie szczurom przez 68 tygodni oraz negatywnym wynikiem testu Amesa. Niemniej jednak, ASA wykazuje potencjał genotoksyczny in vitro, powodując aberracje chromosomalne w ludzkich fibroblastach. W zakresie wpływu na reprodukcję, ASA wykazuje działanie teratogenne, embriotoksyczne oraz fetotoksyczne, a także zaburza implantację i może prowadzić do defektów neurobehawioralnych u potomstwa. U szczurów zaobserwowano hamowanie owulacji, co wskazuje na ryzyko zaburzeń płodności.
aberracja chromosomalna, działanie kancerogenne, genotoksyczność, hamowanie owulacji, kanaliki nerkowe, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, kwas salicylowy, nefropatia analgetyczna, niewydolność nerek, ostra niewydolność nerek, ostre zatrucie, śpiączka, teratogenność, test Amesa, toksyczność embrionalna, toksyczność przewlekła, właściwości mutagenne, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie implantacji, zaburzenie neurobehawioralne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Pemetrexed EVER Pharma 25 mg/ml
Przedkliniczne badania toksyczności pemetreksedu wykazały istotne ryzyko teratogenności i embriofetotoksyczności, w tym zmniejszoną zdolność płodów do życia, obniżoną masę ciała płodów, niepełne kostnienie oraz rozszczep podniebienia po podaniu ciężarnym samicom myszy. U samców myszy stwierdzono zmniejszoną płodność oraz zanik jąder, a u psów rasy beagle po 9-miesięcznej terapii dożylnej obserwowano zwyrodnienie i martwicę nabłonka plemnikotwórczego, co potwierdza negatywny wpływ na męskie narządy rozrodcze. Brak jest natomiast danych dotyczących wpływu na płodność samic, co stanowi istotną lukę w ocenie bezpieczeństwa przedklinicznego.
aberracja chromosomalna, badanie in vitro, badanie in vivo, działanie embriofetotoksyczne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, klastogenność, kostnienie, martwica tkanki, nabłonek plemnikotwórczy, pęknięcie chromosomu, pemetreksed, rozszczep podniebienia, test Amesa, test mikrojądrowy, zanik jąder - Leksykon substancji czynnych
Kwas acetylosalicylowy – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Kwas acetylosalicylowy (ASA) wykazuje dobrze udokumentowany profil bezpieczeństwa potwierdzony licznymi badaniami przedklinicznymi. Toksyczność ostra objawia się dawkami śmiertelnymi LD50 około 1,5 g/kg u szczurów i 1,1 g/kg u myszy, a stężenia salicylanu w osoczu powyżej 300-350 μg/ml wywołują objawy zatrucia, z ryzykiem śpiączki przy 400-500 μg/ml. Głównym efektem toksycznym jest nefrotoksyczność oraz drażniące działanie na błony śluzowe przewodu pokarmowego, w tym owrzodzenia przy wysokich dawkach. Badania przewlekłe wykazały martwicę brodawek nerkowych i uszkodzenia błony śluzowej żołądka przy dawkach co najmniej siedmiokrotnie przekraczających maksymalne zalecane w terapii kardiologicznej. ASA nie wykazuje istotnego potencjału genotoksycznego ani rakotwórczego w testach in vitro i in vivo, choć sporadycznie obserwowano aberracje chromosomalne w hodowlach fibroblastów ludzkich. Działanie teratogenne, embrio- i fetotoksyczne występuje przy wysokich, toksycznych dla matek dawkach, obejmując deformacje serca, mięśni, zaburzenia implantacji, zmniejszenie masy urodzeniowej i opóźnienie rozwoju potomstwa.
aberracja chromosomalna, bisoprolol, choroba wrzodowa, dawka śmiertelna, dawka śmiertelna LD50, deformacja serca, działanie drażniące na błony śluzowe, działanie embriotoksyczne, działanie kancerogenne, działanie mutagenne, działanie nefrotoksyczne, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, fibroblast ludzki, hamowanie owulacji, implantacja zarodka, kwas acetylosalicylowy, martwica brodawek nerkowych, owrzodzenie przewodu pokarmowego, potencjał genotoksyczny, potencjał kancerogenny, test Amesa, trudności w uczeniu się, uszkodzenie błony śluzowej żołądka, uszkodzenie nerek, zaburzenie linii środkowej ciała - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Polopiryna Max Hot (500 mg + 300 mg + 50 mg)/sasz.
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa leku Polopiryna Max Hot, zawierającego kwas acetylosalicylowy (500 mg), kwas askorbowy (300 mg) i kofeinę (50 mg), koncentrują się głównie na toksykologii kwasu acetylosalicylowego. Długoterminowa ekspozycja szczurów na 0,5% kwasu acetylosalicylowego w karmie przez 68 tygodni nie wykazała działania rakotwórczego, a test Amesa potwierdził brak mutagenności. Jednakże, w hodowlach fibroblastów ludzkich zaobserwowano aberracje chromosomalne, wskazujące na potencjał genotoksyczny w specyficznych warunkach. Kwas acetylosalicylowy wykazuje istotne działanie teratogenne, embriotoksyczne i fetotoksyczne, zaburza implantację zarodka oraz funkcje poznawcze potomstwa, a także hamuje owulację u szczurów, co podkreśla ryzyko stosowania tego leku w okresie ciąży i planowania potomstwa.
aberracja chromosomalna, działanie drażniące na błonę śluzową, działanie embriotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, fibroblast ludzki, hamowanie owulacji, kofeina, krwotok, kwas acetylosalicylowy, kwas askorbowy, ostre przedawkowanie, potencjał genotoksyczny, ryzyko krwawienia, stan śpiączkowy, test Amesa, toksyczność przewlekła, uszkodzenie nerki, właściwości mutagenne, zaburzenie funkcji poznawczej, zaburzenie implantacji - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Atazanavir Accord 200 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa atazanawiru wykazały, że głównym miejscem toksycznego działania leku jest wątroba, gdzie obserwowano minimalne do umiarkowanego zwiększenie stężenia bilirubiny oraz aktywności enzymów wątrobowych, a także wakuolizację i hipertrofię hepatocytów. U samic myszy dodatkowo stwierdzono obumieranie pojedynczych komórek wątroby oraz łagodne gruczolaki wątroby w badaniach rakotwórczości, przy ekspozycji 12-krotnie wyższej niż u ludzi przy dawce 400 mg/dobę. U szczurów zaobserwowano także nieznaczne do umiarkowanego zwiększenie stężenia cholesterolu i glukozy, co nie występowało u myszy i psów. W badaniach kardiotoksyczności in vitro atazanawir hamował kanał potasowy hERG o 15% przy stężeniu 30 μM (30-krotność Cmax u ludzi), powodując wydłużenie APD90 o 13% w włóknach Purkinjego. W krótkoterminowych badaniach na psach odnotowano przejściowe zmiany w EKG (bradykardia zatokowa, wydłużenie odstępów PR, QT i zespołu QRS), które nie utrzymywały się w dłuższych badaniach 9-miesięcznych. Potencjalny wpływ na układ sercowo-naczyniowy u ludzi nie jest jednoznacznie ustalony, jednak w przypadku przedawkowania należy monitorować wydłużenie odstępu PR.
aberracja chromosomalna, atazanawir, bilirubina, bradykardia zatokowa, działanie teratogenne, enzymy wątrobowe, gruczolak wątroby, hipertrofia, kanał potasowy hERG, martwica hepatocytów, mikrojądro, potencjał czynnościowy, przedawkowanie, test Amesa, uszkodzenie DNA, wakuolizacja, włókna Purkinjego, wydłużenie odstępu PR, wydłużenie odstępu QT, wydłużenie zespołu QRS - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Etopiryna Kontrol 300 mg + 50 mg
Dane przedkliniczne dotyczące produktu leczniczego Etopiryna Kontrol (kwas acetylosalicylowy 300 mg + kofeina 50 mg) wskazują na brak działania rakotwórczego kwasu acetylosalicylowego w długoterminowych badaniach na szczurach oraz negatywny wynik testu Amesa. Niemniej jednak, obserwowano aberracje chromosomalne w hodowli fibroblastów ludzkich, co sugeruje potencjalny genotoksyczny efekt in vitro. Kwas acetylosalicylowy wykazuje działanie hamujące owulację u szczurów oraz teratogenne, embrio- i fetotoksyczne, w tym zaburzenia zagnieżdżania jaja i negatywny wpływ na rozwój układu nerwowego potomstwa. W badaniach toksyczności ostrej dawki śmiertelne kwasu acetylosalicylowego wynoszą >10 g u dorosłych i >4 g u dzieci, a stężenia kwasu salicylowego w osoczu 300-350 μg/ml wywołują objawy zatrucia, natomiast 400-500 μg/ml mogą prowadzić do śpiączki i zgonu.
aberracja chromosomalna, błona śluzowa, działanie drażniące, działanie embriotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, fibroblast ludzki, genotoksyczność, hamowanie owulacji, kofeina, krwotok, kwas acetylosalicylowy, kwas salicylowy, mutagenność, rozwój układu nerwowego, test Amesa, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, uszkodzenie nerek, wrzód przewodu pokarmowego, zaburzenie płodności, zagnieżdżenie jaja, zatrucie - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Zolpic 10 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa winianu zolpidemu, substancji czynnej leku Zolpic, obejmowały długoterminowe testy kancerogenności na szczurach i myszach, którym podawano dawki 4, 18 oraz 80 mg/kg mc./dobę przez 2 lata. Dawki te odpowiadały 26-876-krotnemu przekroczeniu maksymalnej dawki terapeutycznej u ludzi (10 mg). Wyniki nie wykazały działania kancerogennego, a częstość występowania tłuszczaków i tłuszczakomięsaków nerek u szczurów była porównywalna z grupą kontrolną. Testy mutagenności in vitro (m.in. test Amesa, badanie aberracji chromosomalnych w limfocytach ludzkich) oraz in vivo (test mikrojądrowy u myszy) potwierdziły brak potencjału mutagennego i genotoksycznego winianu zolpidemu w stosowanych dawkach terapeutycznych.
aberracja chromosomalna, badanie przedkliniczne, chłoniak, cykl rujowy, dawka terapeutyczna, działanie genotoksyczne, działanie kancerogenne, działanie mutagenne, hepatocyt szczura, kancerogeneza, limfocyt ludzki, potencjał mutagenny, profil bezpieczeństwa leku, test Amesa, test mikrojądrowy, tłuszczakomięsak nerki, winian zolpidemu, wpływ na płodność - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sunitinib Medical Valley 50 mg
Przedkliniczne badania toksyczności sunitynibu na szczurach i małpach wykazały wielonarządowe zmiany patologiczne, obejmujące przewód pokarmowy (nudności, biegunki), nadnercza (przekrwienie, krwotoki, martwica), układ limfatyczny i krwiotwórczy (zmniejszenie komórek szpiku, zanik tkanki limfoidalnej), trzustkę zewnątrzwydzielniczą (degranulacja, martwica), ślinianki (przerost), stawy (zgrubienie płytki wzrostu), macicę (zanik błony śluzowej) oraz jajniki (zmniejszony wzrost pęcherzyków). Zmiany te występowały przy klinicznie istotnych stężeniach osoczowych. Dodatkowo odnotowano wydłużenie odstępu QTc, zmniejszenie LVEF, zmiany nerkowe i przerost komórek przysadki. Większość zmian była odwracalna w ciągu 2-6 tygodni po zakończeniu terapii. Potencjał genotoksyczny sunitynibu nie wykazał mutagenności w testach bakteryjnych ani klastogenności in vivo, jednak zaobserwowano poliploidię w ludzkich limfocytach in vitro. Nie oceniano genotoksyczności metabolitu aktywnego.
aberracja chromosomalna, atrezja pęcherzykowa, błona śluzowa macicy, ciałko żółte, dwunastnica, działanie klastogenne, działanie rakotwórcze, frakcja wyrzutowa lewej komory, genotoksyczność, gruczoły Brunnera, guz chromochłonny, hiperplazja błony śluzowej, kanalik jądrowy, komórki mezangium, LVEF, nadnercze, narażenie ogólnoustrojowe, odstęp QTc, okres prenatalny, organogeneza, płytka wzrostu, poliplodia, przewód pokarmowy, przysadka, resorpcja, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, ślinianka, sunitynib, szpik kostny, tkanka limfoidalna, trzustka zewnątrzwydzielnicza, układ limfatyczny, węzeł chłonny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Efudix 50 mg/g
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania fluorouracylu (substancji czynnej Efudix) wskazują na jego potencjalne działanie karcinogenne i mutagenne. W badaniach in vitro fluorouracyl indukował morfologiczną transformację komórek, a w modelach in vivo u myszy immunosupresyjnych obserwowano rozwój nowotworów złośliwych. Mutagenność potwierdzono w licznych systemach badawczych, w tym w komórkach drożdży, bakteriach Bacillus subtilis, muszce owocowej Drosophila oraz fibroblastach chomika, gdzie uszkodzenia chromosomów występowały już przy stężeniach 1-2 μg/l. W badaniach na myszach dawki 12-15 mg/kg mc./dobę (odpowiadające zakresowi terapeutycznemu u ludzi) powodowały wzrost częstości mikrojąder w szpiku kostnym. Pomimo negatywnych wyników dotyczących dominujących letalnych mutacji, fluorouracyl wykazuje istotny potencjał genotoksyczny, co wymaga uwagi klinicznej przy jego stosowaniu.
aberracja chromosomalna, Bacillus subtilis, Drosophila, działanie embriotoksyczne, działanie karcinogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, fluorouracyl, genotoksyczność, immunosupresja, limfocyt krwi obwodowej, mikrojądro, mutacja genetyczna, rozszczep wargi i podniebienia, spermatocyt, spermatogonia, spermatyda, szpik kostny, ubytek przegrody międzykomorowej, uszkodzenie DNA - Leksykon chorób i schorzeń
Rak podjęzykowy – Patofizjologia i mechanizm
Rak podjęzykowy, stanowiący około 90% raków płaskonabłonkowych jamy ustnej, rozwija się w tkance między żuchwą a kością gnykową i charakteryzuje się akumulacją licznych zmian genetycznych i epigenetycznych, w tym aktywacją onkogenów (EGFR, K-ras, c-myc, PRAD-1) oraz inaktywacją genów supresorowych (p53, p16, Rb). Proces kancerogenezy obejmuje niestabilność genomową (LOH, MSI) oraz modyfikacje epigenetyczne, które prowadzą do nieprawidłowej aktywacji szlaków onkogennych (EGFR, Wnt/β-katenina, JAK/STAT, NOTCH, PI3K/AKT/mTOR, MET, RAS/RAF/MAPK) i zaburzeń szlaków supresorowych (TP53/RB, p16/Cyclin D1/Rb). Czynniki ryzyka to głównie ekspozycja na tytoń i alkohol (zwiększające ryzyko 15-krotnie przy jednoczesnym stosowaniu), przewlekły stan zapalny, infekcje wirusowe (szczególnie HPV, choć w raku dna jamy ustnej jego rola jest ograniczona) oraz dysbioza mikrobiomu jamy ustnej, z istotnym udziałem Fusobacterium nucleatum, którego ilość koreluje ze stopniem zaawansowania choroby. Histologicznie nowotwór przechodzi od hyperplazji, przez dysplazję i raka in situ, do inwazyjnego raka płaskonabłonkowego, często manifestując się jako wrzodziejący guz o szybkim wzroście i tendencji do przerzutów.
aberracja chromosomalna, chemioterapia, dysbioza mikrobiologiczna, Fusobacterium nucleatum, gen supresorowy nowotworu, głębokość inwazji, kancerogeneza, leukoplakia, metylacja DNA, mikrobiom jamy ustnej, modyfikacja epigenetyczna, modyfikacja histonów, niestabilność genomowa, niestabilność mikrosatelitarna, onkogen, pole kanceryzacji, przerzut do węzłów chłonnych, radioterapia, rak dna jamy ustnej, rak płaskonabłonkowy, rak podjęzykowy, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, układ limfatyczny, utrata heterozygotyczności, węzeł chłonny, wirus brodawczaka ludzkiego, zmiana przedrakowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Accupro 5 5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa chinaprylu, substancji czynnej leku Accupro, obejmowały szeroki zakres testów toksykologicznych, mutagennych, rakotwórczych oraz oceny wpływu na płodność i rozwój płodu. Długoterminowe badania rakotwórczości u myszy i szczurów, prowadzone przez 104 tygodnie przy dawkach 75-100 mg/kg m.c./dobę (około 50-60-krotność dawki terapeutycznej u ludzi), nie wykazały działania onkogennego. Testy mutagenności, w tym test Amesa, badania in vitro mutacji punktowych, testy wymiany chromatyd siostrzanych, test mikrojądrowy u myszy oraz badania cytogenetyczne in vivo i in vitro, potwierdziły brak potencjału genotoksycznego chinaprylu i jego metabolitu chinaprylatu. W badaniach na szczurach dawki do 100 mg/kg m.c./dobę nie wpływały negatywnie na płodność i rozród.
aberracja chromosomalna, badanie cytogenetyczne, badanie toksykologiczne, chinaprylat, chlorowodorek chinaprylu, działanie fetotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, embriotoksyczność, genotoksyczność, inhibitor ACE, mutacja punktowa, mutagenność, rozwój postnatalny, szpik kostny, test mikrojądrowy, toksyczność matczyna, toksyczność rozwojowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dimethyl fumarate Reddy 240 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa fumaranu dimetylu obejmują szeroki zakres analiz genotoksyczności, rakotwórczości, toksykologii ogólnej oraz wpływu na reprodukcję i rozwój. Testy genotoksyczności (Ames, aberracje chromosomalne, test mikrojąderkowy in vivo) nie wykazały działania mutagennego. W badaniach rakotwórczych u myszy i szczurów zaobserwowano zwiększoną częstość raka komórek kanalikowych nerek przy dawkach 75 mg/kg m.c./dobę u myszy (ekspozycja AUC porównywalna z dawką terapeutyczną u ludzi) oraz 100 mg/kg m.c./dobę u szczurów (około 2-krotnie wyższa ekspozycja niż u ludzi). Dodatkowo u myszy i szczurów stwierdzono zmiany nowotworowe w przedżołądku, jednak brak odpowiednika anatomicznego u ludzi ogranicza kliniczne znaczenie tych obserwacji. W badaniach toksyczności przewlekłej u różnych gatunków zwierząt obserwowano uszkodzenia nerek, w tym regenerację nabłonka kanalików nerkowych oraz rozrost kanalików, przy dawkach wielokrotnie przekraczających zalecaną dawkę terapeutyczną (np. u psów dawka graniczna zanik kory nerki była 3-krotnie wyższa niż dawka terapeutyczna, u małp martwica komórek przy dawce 2-krotnie wyższej, a włóknienie i zanik kory przy dawce 6-krotnie wyższej). W jądrach szczurów i psów obserwowano zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego przy dawkach od poziomu terapeutycznego do 3-krotnie wyższego, bez jasnego znaczenia klinicznego.
aberracja chromosomalna, badanie genotoksyczności, błona łożyskowa, brodawczak płaskonabłonkowy, densytometria kości, fumaran dimetylu, fumaran diroksymel, fumaran monometylu, gruczolak jąder z komórek Leydiga, hiperkeratoza, hiperplazja, martwica pojedynczych komórek, nabłonek kanalików nerkowych, NOAEL, opóźnione kostnienie, organogeneza, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, przedżołądek, rak komórek kanalikowych nerek, rozrost kanalików nerkowych, rozrost komórek płaskonabłonkowych, test mikrojąderkowy, włóknienie śródmiąższowe, zanik kory nerki, zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Floxal 3 mg/ml (0,3%)
Dane przedkliniczne dotyczące ofloksacyny w kroplach do oczu Floxal (3 mg/ml, 0,3%) nie wykazują istotnego zagrożenia dla człowieka. Badania farmakologiczne i toksykologiczne, zarówno in vitro, jak i in vivo, nie potwierdziły genotoksyczności, mutagenności ani aberracji chromosomalnych, co podkreśla bezpieczeństwo stosowania preparatu. Nie stwierdzono również wpływu na rozwój zaćmy ani negatywnego oddziaływania na rozrodczość, rozwój płodowy i pourodzeniowy, a także brak działania teratogennego. Należy jednak zaznaczyć, że nie przeprowadzono długoterminowych badań karcinogennych, co pozostawia lukę w ocenie potencjalnego ryzyka nowotworowego przy długotrwałym stosowaniu.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dimethyl fumarate Reddy 120 mg
Przedkliniczne badania fumaranu dimetylu wykazały brak działania genotoksycznego w testach in vitro (Amesa, aberracji chromosomalnych) oraz in vivo (test mikrojąderkowy na szczurach). W badaniach rakotwórczości u myszy i szczurów zaobserwowano zwiększoną częstość raka komórek kanalikowych nerek przy dawkach odpowiadających lub wyższych niż zalecane u ludzi (myszy: 75 mg/kg mc./dobę; szczury: 100 mg/kg mc./dobę). Dodatkowo u myszy i szczurów stwierdzono zmiany w przedżołądku (hiperplazja, hiperkeratoza, brodawczaki, rak), jednak brak anatomicznego odpowiednika przedżołądka u ludzi ogranicza znaczenie tych obserwacji. W badaniach toksyczności przewlekłej u różnych gatunków zwierząt (myszy, szczury, psy, małpy) odnotowano uszkodzenia nerek, w tym regenerację nabłonka kanalików nerkowych oraz rozrost kanalików u szczurów, przy dawkach wielokrotnie przekraczających zalecane u ludzi (np. u psów dawka graniczna zanik kory nerki była 3-krotnie wyższa niż dawka kliniczna). W jądrach szczurów i psów obserwowano zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego, przy czym u szczurów zmiany występowały już przy dawkach zbliżonych do klinicznych.
aberracja chromosomalna, badanie toksykologiczne, brodawczak płaskonabłonkowy, densytometria kości, działanie genotoksyczne, ester kwasu fumarowego, fumaran dimetylu, fumaran diroksymel, fumaran monometylu, gruczolak jąder z komórek Leydiga, hiperkeratoza, hiperplazja, hydroksypropylometyloceluloza, martwica pojedynczych komórek, opóźnienie kostnienia, przedżołądek, rak komórek kanalikowych nerek, rakotwórczość, regeneracja nabłonka kanalików nerkowych, rozrost kanalików nerkowych, rozrost komórek płaskonabłonkowych, test mikrojąderkowy, włóknienie śródmiąższowe, zanik kory nerki, zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sunitinib Krka 50 mg
Przedkliniczne badania sunitynibu wykazały wielonarządową toksyczność obejmującą przewód pokarmowy, nadnercza, układ limfatyczny, trzustkę, ślinianki, stawy oraz układ rozrodczy, przy klinicznie istotnych stężeniach leku w osoczu zwierząt. Zmiany takie jak zanik błony śluzowej macicy czy zgrubienie płytki wzrostowej kości są prawdopodobnie związane z mechanizmem działania farmakologicznego sunitynibu i w większości odwracalne w ciągu 2-6 tygodni po zakończeniu terapii. Potencjał genotoksyczny leku oceniono jako nieistotny w testach mutagenności i klastogenności in vitro i in vivo, choć stwierdzono poliploidię w ludzkich limfocytach in vitro. W badaniach rakotwórczości u myszy transgenicznych rasH2 i szczurów obserwowano wzrost częstości nowotworów, takich jak rak gruczołów Brunnera, rak żołądka i dwunastnicy oraz guzy chromochłonne nadnerczy, przy ekspozycjach ≥ 7-krotnie przekraczających AUC u ludzi, jednak ich znaczenie kliniczne pozostaje niejasne.
aberracja chromosomalna, atrezja pęcherzyków, badanie toksyczności, dysplazja chrząstki, działanie genotoksyczne, działanie klastogenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, frakcja wyrzutowa lewej komory, guz chromochłonny, krwotok z przewodu pokarmowego, LVEF, mysz transgeniczna, nadnercze, nudności i biegunka, opóźnienie kostnienia, organogeneza, pęcherzyk jajnikowy, płytka wzrostu, poliploidia, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, profil toksyczności, przekrwienie kory nadnerczy, przerost gronek ślinianek, przerost przysadki, przewód pokarmowy, rak gruczołów Brunnera, resorpcja, rozrost mezangium, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, ślinianka, śmiertelność zarodkowa, śródbłoniak krwionośny, staw, sunitynib, szpik kostny, toksyczność reprodukcyjna, trzustka zewnątrzwydzielnicza, układ krwiotwórczy, wada rozwojowa szkieletu, węzeł chłonny, wydłużenie QTc, zanik macicy, zanik tkanki limfoidalnej, zwyrodnienie ciałka żółtego - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół turnera – Patofizjologia i mechanizm
Zespół Turnera (ZT) jest zaburzeniem chromosomalnym charakteryzującym się całkowitym lub częściowym brakiem drugiego chromosomu X u kobiet, z częstością około 1:2500 żywo urodzonych dziewczynek. Najczęstsze warianty kariotypu to monosomia X (45,X) u 45-50% pacjentek, mozaicyzm (np. 45,X/46,XX) u około 30% oraz aberracje strukturalne chromosomu X. Patogeneza opiera się głównie na haploinsuficjencji genów unikających inaktywacji, zwłaszcza genu SHOX (Xp22.3), odpowiedzialnego za niski wzrost i nieprawidłowości szkieletowe. Inne regiony chromosomu X (Xp11.4, Xp11.2-p22, Xq13-q21, Xq23-q28) korelują z fenotypem, w tym obrzękiem limfatycznym, funkcją jajników i przedwczesną niewydolnością gonad. Epigenetyczne mechanizmy, takie jak globalna hipometylacja genomu, wpływają na ekspresję genów autosomalnych, co może tłumaczyć zróżnicowanie fenotypowe nawet u pacjentek z tym samym kariotypem.
aberracja chromosomalna, apoptoza komórek rozrodczych, celiakia, choroba Hashimoto, chromosom pierścieniowy, chromosom X, czynnik transkrypcyjny, deformacja Madelunga, dwupłatkowa zastawka aortalna, gen SHOX, gonadoblastoma, haploinsuficjencja, inaktywacja chromosomu X, izochromosom X, koarktacja aorty, lyonizacja, metylacja DNA, mikrognathia, monosomia X, mozaicyzm, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność jajników, nondysjunkcja, płytka wzrostowa, rozwarstwienie aorty, zaburzenie autoimmunologiczne, zaburzenie chromosomalne, zespół Turnera - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sunitinib Synthon 25 mg
Badania przedkliniczne sunitynibu (Sunitinib Synthon) wykazały wielonarządową toksyczność przy klinicznie istotnych stężeniach osoczowych, obejmującą przewód pokarmowy, nadnercza, układ limfatyczny i krwiotwórczy, trzustkę, ślinianki, stawy oraz układ rozrodczy. Zaobserwowano m.in. nudności, biegunki, przekrwienia i krwotoki nadnerczy, zmniejszenie liczby komórek szpiku, degranulację komórek trzustki, przerost gronek ślinianek, zanik macicy i zmniejszenie wzrostu pęcherzyków jajnikowych. Dodatkowo stwierdzono wydłużenie odstępu QTc, zmniejszenie LVEF, zanik kanalików jądrowych, rozrost mezangium nerkowego oraz przerost komórek przysadki. Większość zmian była odwracalna po 2-6 tygodniach od zakończenia terapii. Potencjał genotoksyczny sunitynibu był ograniczony – brak mutagenności i działania klastogennego in vivo, jednak zaobserwowano poliploidię in vitro. Nie oceniano genotoksyczności metabolitu aktywnego.
aberracja chromosomalna, atrezja pęcherzyków, badanie genotoksyczności, badanie rakotwórczości, badanie toksyczności, dysfagia, działanie klastogenne, działanie teratogenne, frakcja wyrzutowa lewej komory serca, guz chromochłonny, hiperplazja błony śluzowej, martwica komórek, odstęp QTc, opóźnienie kostnienia kręgów, organogeneza, płytka wzrostu, poliploidia, przekrwienie kory nadnerczy, przerost gronek, rozrost komórek mezangium, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, śródbłoniak krwionośny, śródbłoniak krwionośny złośliwy, stężenie osoczowe, sunitynibu jabłczan, szpik kostny, wada rozwojowa szkieletu, właściwość mutagenna, zanik błony śluzowej, zanik kanalików jądrowych, zanik tkanki limfoidalnej, zwyrodnienie ciałek żółtych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Cyclophosphamide Accord 1000 mg
Przedkliniczne badania toksyczności cyklofosfamidu wykazały niską toksyczność ostrą, co wskazuje na szeroki indeks terapeutyczny przy jednorazowym podaniu. Jednakże przewlekłe stosowanie w dawkach toksycznych prowadzi do istotnych zmian patologicznych w wątrobie, takich jak zwyrodnienie tłuszczowe i martwica tkanki wątrobowej, bez uszkodzeń błony śluzowej jelit. Progi hepatotoksyczności różnią się między gatunkami: u królików wynoszą 100 mg/kg masy ciała, a u psów 10 mg/kg masy ciała, co podkreśla międzygatunkową zmienność wrażliwości na działanie hepatotoksyczne cyklofosfamidu.
aberracja chromosomalna, błona śluzowa jelit, cyklofosfamid, działanie hepatotoksyczne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, in vitro, in vivo, indeks terapeutyczny, martwica tkanki wątrobowej, nowotwór wtórny, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, toksyczność ostra, wada rozwojowa, zwyrodnienie tłuszczowe - Leksykon substancji czynnych
Enoksaparyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa enoksaparyny sodowej obejmowały wieloaspektową ocenę toksyczności przewlekłej, mutagenności, teratogenności oraz wpływu na płodność i rozrodczość. W badaniach toksyczności przewlekłej na szczurach i psach podawano dawkę 15 mg/kg/dobę s.c. przez 13 tygodni, a na szczurach i małpach dawkę 10 mg/kg/dobę s.c. i i.v. przez 26 tygodni, nie obserwując działań niepożądanych poza oczekiwanym efektem przeciwzakrzepowym. Testy mutagenności in vitro (test Amesa, test mutacji komórek chłoniaka myszy) oraz badania klastogenności (aberracje chromosomalne limfocytów ludzkich in vitro i komórek szpiku kostnego szczura in vivo) nie wykazały aktywności mutagennej ani genotoksyczności enoksaparyny sodowej.
aberracja chromosomalna, aktywność klastogenna, aktywność mutagenna, badanie mutagenności, badanie teratogenności, badanie toksyczności, działanie genotoksyczne, działanie przeciwzakrzepowe, działanie teratogenne, enoksaparyna sodowa, genotoksyczność, limfocyt ludzki, płodność, potencjał mutagenny, substancja lecznicza, szpik kostny, test Amesa, toksyczność przewlekła, uszkodzenie chromosomu, wada rozwojowa płodu - Leksykon substancji czynnych
Kofeina – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Kofeina, często stosowana w preparatach leczniczych w połączeniu z innymi substancjami, wykazuje względne bezpieczeństwo w dawkach terapeutycznych. Wartości LD50 różnią się w zależności od gatunku i drogi podania: u królików LD50 po podaniu podskórnym wynosi >265 mg/kg mc., u szczurów doustnie 192 mg/kg mc., a dla dorosłych ludzi dawka toksyczna przekracza 1 g, z dawką śmiertelną w zakresie 5-20 g (inne źródła podają 18-50 g). Doniesienia o zatruciach śmiertelnych obejmują dawki 500 mg doustnie i 3,2 g dożylnie. Dane przedkliniczne dotyczące mutagenności są niejednoznaczne; kofeina wykazuje mutagenność in vitro w niektórych modelach, ale nie w testach na Salmonella typhimurium i Escherichia coli. Badania in vivo na zwierzętach nie potwierdzają istotnego potencjału mutagennego ani rakotwórczego przy dawkach terapeutycznych (np. do 102 mg/kg mc. u szczurów i 55 mg/kg mc. u myszy). Kofeina może nasilać genotoksyczność innych mutagenów i zwiększać formację mikrojąder u myszy z niedoborem folianów, jednak nie wykazuje klastogenicznego działania w testach mikrojądrowych ani aberracji chromosomalnych in vitro przy stężeniach terapeutycznych.
aberracja chromosomalna, badanie mikrobiologiczne, dawka śmiertelna, dawka terapeutyczna, działanie klastogeniczne, działanie onkogenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ektrodaktylia, interakcja farmakodynamiczna, klastocyt, LD50, poronienie spontaniczne, potencjał karcynogenny, potencjał mutagenny, przenikanie przez łożysko, test mikrojądrowy, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność przewodu pokarmowego, wada wrodzona, właściwości mutagenne, wymiana siostrzanych chromatyd, zaburzenie kostnienia szkieletu - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Alkeran
Melfalan (Alkeran) jest silnym lekiem cytotoksycznym o znaczącym działaniu mielosupresyjnym, wymagającym ścisłego monitorowania morfologii krwi w trakcie i po zakończeniu terapii, ze względu na ryzyko rozwoju nieodwracalnej aplazji szpiku. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z upośledzoną czynnością nerek oraz u tych, którzy niedawno przeszli radioterapię lub chemioterapię, gdyż może dojść do nasilonej toksyczności szpiku. U pacjentów immunosupresyjnych stosowanie szczepionek zawierających żywe drobnoustroje jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko infekcji. Melfalan wykazuje działanie mutagenne i może indukować aberracje chromosomalne, co przekłada się na zwiększone ryzyko rozwoju ostrej białaczki (AML) i zespołu mielodysplastycznego (MDS), zwłaszcza u osób starszych i po długotrwałej terapii skojarzonej, w tym z talidomidem, lenalidomidem i prednizonem.
aberracja chromosomalna, aplazja szpiku, chemioterapia, czerniak złośliwy, działanie leukemogenne, immunosupresja, lek cytotoksyczny, leukocyty, makroglobulinemia, melfalan, mielosupresja, mocznica, morfologia krwi, nowotwór złośliwy, ostra białaczka, ostra białaczka szpikowa, płytki krwi, radioterapia, rak jajnika, skrobiawica, szpiczak plazmocytowy, szpik kostny, zaburzenie czynności nerek, zespół mielodysplastyczny, zespół zimnych aglutynin, związek alkilujący, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Polopiryna C 500 mg + 200 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa Polopiryny C, zawierającej 500 mg kwasu acetylosalicylowego i 200 mg kwasu askorbowego, wykazały brak działania rakotwórczego w badaniach długoterminowych na szczurach (0,5% w karmie przez 68 tygodni) oraz brak mutagenności w teście Amesa. Niemniej jednak, obserwowano aberracje chromosomalne w ludzkich fibroblastach, co wskazuje na potencjalne ryzyko genotoksyczności w specyficznych warunkach. W zakresie wpływu na reprodukcję, kwas acetylosalicylowy wykazywał działanie teratogenne, embriotoksyczne oraz fetotoksyczne, powodując zaburzenia zagnieżdżenia, trudności w uczeniu się potomstwa oraz hamowanie owulacji u szczurów, co podkreśla konieczność ostrożności w stosowaniu leku w okresie ciąży.
aberracja chromosomalna, działanie antyagregacyjne, działanie drażniące, działanie embriotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, hamowanie owulacji, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, kwas askorbowy, potencjał mutagenny, śpiączka, stężenie kwasu salicylowego, test Amesa, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, uszkodzenie nerek, właściwość mutagenna, wrzód żołądka, zagnieżdżenie zapłodnionego jaja - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tialorid mite 2,5 mg + 25 mg
Badania przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania Tialorid mite obejmują dwie substancje czynne: amiloryd chlorowodorek oraz hydrochlorotiazyd. W badaniach toksyczności ostrej LD50 dla hydrochlorotiazydu wynosi 2750 mg/kg mc. u szczurów (doustnie), natomiast dla amilorydu 56 mg/kg mc. u myszy i 36-86 mg/kg mc. u szczurów, co wskazuje na wyższą toksyczność amilorydu. Długoterminowe badania karcynogenności nie wykazały działania karcynogennego dla obu substancji przy dawkach wielokrotnie przekraczających maksymalne dawki stosowane u ludzi (600 mg/kg mc./dobę u myszy i 100 mg/kg mc./dobę u szczurów dla hydrochlorotiazydu oraz 20-25-krotne dawki maksymalne dla amilorydu). W testach mutagenności hydrochlorotiazyd wykazał pozytywne wyniki jedynie w wybranych testach in vitro (m.in. test na jajniku chomika chińskiego, zmiany siostrzanej chromatydy) przy dawkach 43-1300 μg/ml, natomiast amiloryd nie wykazywał działania mutagennego w testach na szczepach Salmonella typhimurium.
aberracja chromosomalna, amiloryd chlorowodorek, badanie karcynogenności, chłoniak mysi, dane toksykologiczne, działanie karcynogenne, działanie mutagenne, hydrochlorotiazyd, jajnik chomika chińskiego, LD50, potencjał mutagenny, rozwój płodu, Salmonella typhimurium, szpik kostny, test Amesa, test in vitro, test in vivo, Tialorid mite, toksyczność ostra, wpływ na reprodukcję, zmiana siostrzanej chromatydy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Tadomon 250 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa tapentadolu, substancji czynnej leku Tadomon, wykazały brak działania genotoksycznego w testach in vitro (m.in. test Amesa, test aberracji chromosomalnych) oraz in vivo, nawet przy dawkach sięgających maksymalnej tolerowanej. Długoterminowe badania na modelach zwierzęcych nie potwierdziły potencjału karcynogennego. W zakresie wpływu na reprodukcję, tapentadol nie obniżał płodności u szczurów obu płci, choć przy wysokich dawkach odnotowano zmniejszoną przeżywalność płodów w macicy, bez jednoznacznego ustalenia źródła tego efektu. Nie stwierdzono działania teratogennego po podaniu dożylnym i podskórnym u szczurów i królików, natomiast dawki znacznie przekraczające zakres terapeutyczny indukowały opóźnienie rozwoju płodów oraz embriotoksyczność z objawami ze strony OUN, związanymi z aktywnością agonistyczną wobec receptorów opioidowych μ.
aberracja chromosomalna, działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie karcynogenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, mutacja powrotna, nieplanowana synteza DNA, ośrodkowy układ nerwowy, parametry neurobehawioralne, przeżywalność w macicy, receptor opioidowy μ, rozwój embrionalno-płodowy, rozwój postnatalny, substancja czynna, tapentadol, test Amesa, toksyczność, wpływ na reprodukcję, zakres terapeutyczny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dimethyl fumarate Teva 120 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa fumaranu dimetylu wykazały brak genotoksyczności zarówno in vitro (test Amesa, test aberracji chromosomalnych), jak i in vivo (test mikrojąderkowy u szczurów). Badania rakotwórczości na myszach i szczurach, prowadzonych do 2 lat, wykazały zwiększoną częstość raka komórek kanalikowych nerek przy dawkach 75 mg/kg mc./dobę u myszy (odpowiadającej dawce klinicznej) oraz 100 mg/kg mc./dobę u szczurów (około 2-krotność dawki klinicznej). Dodatkowo u myszy i szczurów zaobserwowano zmiany nowotworowe w przedżołądku, jednakże u ludzi brak jest odpowiednika anatomicznego tej struktury. W badaniach toksyczności narządem docelowym były nerki, gdzie obserwowano uszkodzenia nabłonka kanalików nerkowych i ich regenerację u wszystkich gatunków zwierząt, a u małp przy dawkach 2-6-krotnie wyższych niż kliniczne stwierdzono martwicę pojedynczych komórek oraz włóknienie śródmiąższowe i zanik kory nerek. W jądrach szczurów i psów odnotowano zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego, przy czym u szczurów efekt ten pojawiał się przy dawkach zbliżonych do klinicznych, a u psów przy dawkach trzykrotnie wyższych (w oparciu o AUC).
aberracja chromosomalna, błona łożyskowa, brodawczak płaskonabłonkowy, demineralizacja kości, densytometria kości, działanie neurobehawioralne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, fumaran dimetylu, fumaran monometylu, genotoksyczność, gruczolak jąder z komórek Leydiga, hiperkeratoza, martwica pojedynczych komórek, opóźnienie kostnienia, rak komórek kanalikowych nerek, regeneracja nabłonka kanalików nerkowych, rozrost kanalików nerkowych, rozrost komórek płaskonabłonkowych, stan zapalny, test Amesa, test mikrojąderkowy, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa, włóknienie śródmiąższowe, zanik kory nerki, zwyrodnienie nabłonka plemnikotwórczego