hirsutyzm
Hirsutyzm to zaburzenie polegające na nadmiernym owłosieniu typu męskiego u kobiet, występujące w miejscach androgenozależnych, takich jak twarz, klatka piersiowa, linia biała brzucha, wewnętrzna powierzchnia ud oraz okolice krzyżowe. Jest to objaw kliniczny związany z nadmiernym działaniem androgenów na mieszki włosowe lub zwiększoną wrażliwością tych mieszków na androgeny.
Przyczynami hirsutyzmu mogą być zaburzenia hormonalne (zespół policystycznych jajników, wrodzony przerost nadnerczy, guzy wydzielające androgeny), stosowanie niektórych leków (np. danazol, steroidy anaboliczne), a także uwarunkowania genetyczne i etniczne. W około 5-15% przypadków hirsutyzm może być idiopatyczny, bez uchwytnej przyczyny.
Diagnostyka hirsutyzmu obejmuje ocenę nasilenia owłosienia (najczęściej w skali Ferrimana-Gallweya), badania hormonalne (testosteron całkowity i wolny, DHEA-S, androstendion, 17-OH-progesteron), badania obrazowe (USG miednicy mniejszej, badania nadnerczy) oraz wykluczenie innych przyczyn nadmiernego owłosienia. Leczenie zależy od przyczyny i może obejmować farmakoterapię antyandrogennną, doustne środki antykoncepcyjne zawierające antyandrogeny, metforminę w przypadku PCOS, a także metody kosmetyczne usuwania owłosienia.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Bimatoprost Indoco 0,3 mg/ml
Bimatoprost Indoco 0,3 mg/ml w postaci kropli do oczu jest stosowany w okulistyce, a jego profil bezpieczeństwa został oceniony na podstawie badań klinicznych obejmujących ponad 1800 pacjentów. Najczęstsze działania niepożądane to nadmierny wzrost rzęs (do 45% w pierwszym roku, spadający do 2% w trzecim roku), przekrwienie spojówek (do 44% w pierwszym roku, spadające do 12% w trzecim roku) oraz świąd oczu (do 14% w pierwszym roku, brak nowych przypadków w trzecim roku). Mniej niż 9% pacjentów przerwało terapię z powodu działań niepożądanych w pierwszym roku, a w kolejnych latach odsetek ten spadł do 3%. Działania niepożądane dotyczą głównie narządu wzroku i mają łagodne lub umiarkowane nasilenie, bez przypadków ciężkich reakcji.
alergiczne zapalenie skóry, alergiczne zapalenie spojówek, analog prostaglandyn, astenia, astenopia, astma, bimatoprost, dermatochalaza, duszność, hiperpigmentacja skóry, hiperpigmentacja tęczówki, hipertrichoza, hirsutyzm, krople do oczu, krwawienie siatkówkowe, melanocyt, nadciśnienie tętnicze, nadmierny wzrost rzęs, nadżerka rogówki, obrzęk plamki żółtej, obrzęk spojówki, periorbitopatia, POChP, przekrwienie spojówek, ptoza, retrakcja powieki, skurcz powiek, świąd oczu, światłowstręt, zapalenie brzegów powiek, zapalenie naczyniówki, zapalenie rogówki, zapalenie tęczówki, zwapnienie rogówki - Leksykon substancji czynnych
Octan cyproteronu – Wskazania do stosowania
Octan cyproteronu w dawce 2 mg w połączeniu z etynyloestradiolem 0,035 mg (preparat Syndi-35) jest wskazany w leczeniu umiarkowanego do ciężkiego trądziku opornego na standardowe terapie miejscowe (retinoidy, nadtlenek benzoilu, kwas azelainowy) oraz ogólnoustrojowe antybiotyki, szczególnie gdy towarzyszy mu hiperandrogenizm objawiający się nasilonym łojotokiem, hirsutyzmem i zaburzeniami miesiączkowania. Preparat jest również skuteczny w terapii hirsutyzmu u kobiet w wieku rozrodczym z nadwrażliwością na androgeny. Syndi-35 łączy działanie przeciwandrogenowe z właściwościami hormonalnej antykoncepcji, co czyni go lekiem drugiego rzutu, stosowanym po niepowodzeniu wcześniejszych metod leczenia.
antybiotykoterapia ogólna, antykoncepcja hormonalna, ciężki trądzik, działanie przeciwandrogenowe, etynyloestradiol, hiperandrogenizm, hirsutyzm, hormonalny środek antykoncepcyjny, laktoza jednowodna, leczenie miejscowe, leczenie przeciwtrądzikowe, łojotok, nadmiar androgenów, nadmierne owłosienie, nadwrażliwość na androgeny, nietolerancja cukrów, octan cyproteronu, sacharoza, Syndi-35, tabletka drażowana, zaburzenia miesiączkowania - Leksykon leków
Działania niepożądane – Cyclo-Progynova 2 mg (białe), 2 mg + 0,5 mg (jasnobrązowe)
Produkt leczniczy Cyclo-Progynova, zawierający estradiol walerianian (2 mg) oraz norgestrel (0,5 mg), stosowany w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ), wiąże się z szeregiem działań niepożądanych o różnej częstości występowania. Najczęstsze działania (≥1/100 do <1/10) obejmują zmiany masy ciała, bóle głowy oraz dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak ból brzucha i nudności. Rzadziej obserwuje się reakcje nadwrażliwości, nastrój depresyjny, zawroty głowy, zaburzenia widzenia, palpitacje serca, a także objawy skórne (wysypka, świąd, rumień guzowaty, pokrzywka) oraz androgenne (hirsutyzm, trądzik). Dolegliwości ze strony układu rozrodczego i piersi obejmują ból, tkliwość, krwawienia lub plamienia, bolesne miesiączkowanie, wydzielinę z pochwy, zespół napięcia przedmiesiączkowego oraz powiększenie piersi. Ponadto, HTZ zwiększa ryzyko obrzęków, kurczów mięśni i uczucia zmęczenia.
ból brzucha, bolesne miesiączkowanie, choroba pęcherzyka żółciowego, choroba wieńcowa, demencja, dziedziczny obrzęk naczynioruchowy, estradiol walerianian, hirsutyzm, hormonalna terapia zastępcza, krwawienie z odstawienia, kurcze mięśni, migrena, nastrój depresyjny, niestrawność, nietolerancja soczewek kontaktowych, norgestrel, nudności, obrzęk, palpitacje serca, pokrzywka, rak błony śluzowej trzonu macicy, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, reakcja nadwrażliwości, rumień guzowaty, świąd, tkliwość piersi, trądzik, udar krwotoczny, udar niedokrwienny, wymioty, wysypka, zaburzenia widzenia, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zatorowość płucna, zawroty głowy, zespół napięcia przedmiesiączkowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Stediril 30 150 mcg + 30 mcg
Stediril 30, zawierający 150 µg lewonorgestrelu i 30 µg etynyloestradiolu, jest złożonym doustnym środkiem antykoncepcyjnym (COC), którego stosowanie wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych. Najpoważniejsze z nich to zaburzenia zakrzepowo-zatorowe zarówno w układzie żylnym, jak i tętniczym, zwiększone ryzyko nowotworów, w tym raka szyjki macicy, raka piersi oraz łagodnych nowotworów wątroby (guzkowo-ogniskowa hiperplazja i gruczolaki). Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania, od bardzo częstych (≥1/10) do bardzo rzadkich (<1/10 000), a także tych o częstości nieznanej. Do najczęstszych objawów należą bóle głowy (w tym migrenowe), krwawienia śródcykliczne, plamienia, bóle i tkliwość piersi, nudności, wymioty oraz zmiany nastroju i libido. Rzadziej obserwuje się podwyższenie ciśnienia tętniczego, powiększenie żylaków, a bardzo rzadko poważne powikłania, takie jak zakrzepica siatkówki czy zapalenie nerwu wzrokowego prowadzące do zaburzeń widzenia.
choroba Leśniowskiego-Crohna, gruczolak wątroby, hipertrójglicerydemia, hirsutyzm, kamica żółciowa, krwawienie śródcykliczne, łagodny nowotwór wątroby, lewonorgestrel i etynyloestradiol, niedokrwienne zapalenie jelita grubego, nietolerancja glukozy, obrzęk naczynioruchowy, pierwotny rak wątrobowokomórkowy, pląsawica, pokrzywka, porfiria, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, rak piersi, reakcja anafilaktyczna, retencja płynów, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, toczeń rumieniowaty układowy, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakażenie drożdżakowe, zakrzepica siatkówki, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie trzustki, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony doustny środek antykoncepcyjny, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Novate 0,5 mg/g
Klobetazol propionian, jako silny kortykosteroid miejscowy, może wywoływać liczne działania niepożądane, których częstość i nasilenie zależą od dawki, czasu stosowania oraz powierzchni aplikacji. Najczęściej obserwuje się miejscowe reakcje skórne, takie jak uczucie pieczenia (≥ 1/100, < 1/10), które ustępuje samoistnie. Inne działania o nieznanej częstości obejmują świąd, atrofię skóry, pękanie, rozstępy, wtórne zakażenia, wysypkę, kontaktowe zapalenie skóry, potówki oraz zaostrzenie choroby podstawowej. Długotrwałe stosowanie, zwłaszcza na dużych powierzchniach lub pod opatrunkami okluzyjnymi, może prowadzić do ogólnoustrojowych efektów, takich jak zespół Cushinga, zaburzenia metaboliczne i elektrolitowe, a także do zmian skórnych, w tym nadmiernego owłosienia i zmian pigmentacyjnych. Szczególną ostrożność należy zachować u dzieci, u których obserwowano również zaburzenia wzrostu i rozwoju oraz zwiększone ryzyko zespołu Cushinga, zwłaszcza przy stosowaniu pod pieluchą lub opatrunkami okluzyjnymi.
alergiczne zapalenie skóry, atrofia skóry, hiperglikemia, hirsutyzm, klobetazol propionian, kortykosteroid miejscowy, łuszczyca, łuszczyca krostkowa, nieostre widzenie, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercze, otyłość centralna, pękanie skóry, pieczenie skóry, potówki, rozstępy skórne, rozszerzenie naczyń powierzchniowych, ścieńczenie skóry, świąd, twarz księżycowata, wysypka skórna, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia glikemii, zaburzenia pigmentacji skóry, zaburzenia wzrostu, zakażenie wtórne, zaostrzenie choroby podstawowej, zespół Cushinga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Corhydron 100 100 mg
Corhydron 100 zawiera 100 mg hydrokortyzonu w postaci buforowanego hydrokortyzonu sodu bursztynianu (140,4 mg) i, jak inne glikokortykosteroidy, może wywoływać liczne działania niepożądane, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu. Nagłe odstawienie leku po długotrwałej terapii może prowadzić do ostrej niewydolności kory nadnerczy, stanowiącej zagrożenie życia. Działania niepożądane obejmują m.in. nasilenie lub maskowanie zakażeń, leukocytozę, trombocytopenię, limfopenię, reakcje anafilaktyczne, zaburzenia endokrynologiczne (np. zespół Cushinga, zahamowanie wzrostu u dzieci, wtórne zahamowanie osi przysadkowo-nadnerczowej), zaburzenia metaboliczne (ujemny bilans azotowy, zmniejszona tolerancja węglowodanów), oraz objawy neurologiczne i psychiczne (zawroty głowy, psychozy, napady drgawek). Występują także poważne powikłania okulistyczne (jaskra wtórna, zaćma, uszkodzenie nerwu wzrokowego), sercowo-naczyniowe (arytmie, nadciśnienie, zakrzepy, zatory tłuszczowe), a także zaburzenia żołądkowo-jelitowe, skórne, mięśniowo-szkieletowe (osteoporoza, jałowa martwica kości) oraz ogólne (retencja sodu i płynów, zastoinowa niewydolność krążenia, zaburzenia elektrolitowe). Częstość występowania większości działań jest nieznana ze względu na ograniczone dane.
alkaloza hipokaliemiczna, glikokortykosteroid, hipercholesterolemia, hirsutyzm, hydrokortyzon sodu bursztynian, jałowa martwica kości, jaskra wtórna, kardiomiopatia przerostowa, leukocytoza, limfopenia, martwicze zapalenie naczyń, miopatia posteroidowa, obrzęk naczynioruchowy, oś przysadkowo-nadnerczowa, osteoporoza, ostra niewydolność kory nadnerczy, ostra niewydolność nadnerczy, pęknięcie serca, perforacja jelita, perystaltyka, reakcja anafilaktyczna, retencja sodu, rzekomy guz mózgu, trombocytopenia, ujemny bilans azotowy, wrzód żołądka, zaćma podtorebkowa, zakrzep z zatorem, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie spojówek, zastoinowa niewydolność krążenia, zator tłuszczowy, zespół Cushinga, zespół z odstawienia, zwiększone ciśnienie wewnątrzczaszkowe - Leksykon chorób i schorzeń
Brak miesiączki – Objawy
Amenorrhea, definiowana jako brak miesiączki u kobiet w wieku rozrodczym, dzieli się na pierwotną (brak menarche do 15 roku życia przy obecności cech płciowych) oraz wtórną (brak miesiączki przez ≥3 miesiące u kobiet z regularnymi cyklami lub ≥6 miesięcy u kobiet z nieregularnymi cyklami). Objawy towarzyszące zależą od etiologii i mogą obejmować zaburzenia hormonalne (np. hirsutyzm, suchość pochwy, mlekotok), objawy neurologiczne (bóle głowy, zaburzenia widzenia) oraz psychiczne (depresja, lęk). Szczególną formą jest amenorrhea podwzgórzowa, charakteryzująca się niską temperaturą ciała, częstym oddawaniem moczu i obniżonym libido. Diagnostyka powinna obejmować szczegółowy wywiad, badanie fizykalne oraz oznaczenia hormonów: FSH, LH, estradiolu, prolaktyny, TSH, fT4, androgenów, a także badania obrazowe (USG miednicy, MRI przysadki, densytometrię kości). Wartości czasowe braku miesiączki (≥3 lub ≥6 miesięcy) są kluczowe dla rozpoznania wtórnej amenorrhei.
amenorrhea, amenorrhea podwzgórzowa, androgeny, densytometria kości, endometrium, estradiol, FSH, gęstość mineralna kości, gonadotropiny, hiperandrogenizm, hiperprolaktynemia, hipoestrogenizm, hirsutyzm, hormony tarczycy, LH, menarche, mlekotok, osteoporoza, owulacja, pierwotny brak miesiączki, prolaktyna, przedwczesna niewydolność jajników, rak endometrium, rozrost endometrium, śluz szyjkowy, suchość pochwy, TSH, uderzenia gorąca, USG miednicy, wtórny brak miesiączki, zaburzenia podwzgórzowo-przysadkowe, zespół policystycznych jajników - Leksykon chorób i schorzeń
Hirsutyzm – Patofizjologia i mechanizm
Hirsutyzm definiowany jest jako nadmierne owłosienie typu męskiego u kobiet w obszarach androgenozależnych, takich jak twarz, klatka piersiowa czy uda, dotykając 5-10% kobiet w wieku reprodukcyjnym. Patogeneza opiera się na interakcji między poziomem androgenów (testosteron, DHT, androstendion, DHEAS) a wrażliwością mieszków włosowych, gdzie kluczową rolę odgrywa enzym 5α-reduktaza przekształcający testosteron do silniejszego DHT. Najczęstszą przyczyną jest hiperandrogenizm, głównie w przebiegu zespołu policystycznych jajników (PCOS, 70-80% przypadków), charakteryzującego się wzrostem LH, hiperinsulinemią i obniżonym poziomem SHBG, co prowadzi do zwiększonego stężenia wolnego testosteronu. Inne przyczyny to wrodzony przerost nadnerczy (CAH), guzy wydzielające androgeny, zaburzenia endokrynologiczne (np. zespół Cushinga) oraz hirsutyzm idiopatyczny, stanowiący 15-50% przypadków, gdzie poziomy androgenów są prawidłowe, ale występuje zwiększona aktywność 5α-reduktazy i wrażliwość receptorów androgenowych.
21-hydroksylaza, 5-alfa reduktaza, androgeny, antyandrogeny, dihydrotestosteron, eflornitin, faza anagenu, globulina wiążąca hormony płciowe, guzy wydzielające androgeny, hiperandrogenizm, hiperprolaktynemia, hipertrichoza, hirsutyzm, hirsutyzm idiopatyczny, hormon luteinizujący, insulinooporność, insulinopodobny czynnik wzrostu, mieszki włosowe, rogowacenie ciemne, siarczan dehydroepiandrosteronu, skala Ferriman-Gallwey, transformujący czynnik wzrostu, wrodzony przerost nadnerczy, zespół Cushinga, zespół policystycznych jajników - Leksykon leków
Działania niepożądane – Divigel 0,1% 0,5 mg
Divigel 0,1% to preparat estradiolu półwodnego dostępny w dawkach 0,5 mg/0,5 g oraz 1,0 mg/1,0 g żelu, stosowany w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ). W badaniach klinicznych fazy III obejmujących 611 kobiet działania niepożądane wystąpiły u około 76% pacjentek, z najczęstszymi objawami w miejscu podania oraz bólem piersi (>10%). Początkowo mogą pojawić się krwawienia śródcykliczne i plamienia, które zwykle ustępują. Działania niepożądane obejmują szeroki zakres układów: od zaburzeń psychicznych (depresja, labilność emocjonalna), neurologicznych (bóle głowy, migrena), przez naczyniowe (uderzenia gorąca, nadciśnienie, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa), po skórne (wysypki, trądzik) i rozrodcze (nieregularne krwawienia, rozrost błony śluzowej trzonu macicy). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko nowotworów – łagodnych i złośliwych, w tym raka piersi, endometrium i jajnika, które wzrasta wraz z czasem stosowania HTZ.
choroba pęcherzyka żółciowego, epizod niedokrwienny mózgu, estradiol półwodny, hipercholesterolemia, hirsutyzm, hormonalna terapia zastępcza, krwawienie śródcykliczne, krwiomocz, łysienie, migrena, nadciśnienie, nietrzymanie moczu, nowotwór jajnika, obrzęk naczynioruchowy, otępienie, pokrzywka, rak endometrium, rak piersi, rozrost błony śluzowej macicy, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, trądzik, udar krwotoczny, udar niedokrwienny mózgu, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół napięcia przedmiesiączkowego, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Wrodzony przerost nadnerczy – Diagnostyka i diagnoza
Wrodzony przerost nadnerczy (CAH) to grupa autosomalnie recesywnych zaburzeń enzymatycznych w biosyntezie steroidów nadnerczowych, z dominującym niedoborem 21-hydroksylazy (CYP21A2) stanowiącym ponad 90% przypadków. Klasyczna postać CAH występuje z częstością 1:13 000–1:15 000 żywych urodzeń i wymaga szybkiej diagnostyki, głównie poprzez badania przesiewowe noworodków oznaczające poziom 17-hydroksyprogesteronu (17-OHP). W klasycznej formie poziom 17-OHP przekracza zwykle 10 000 ng/dl, natomiast w postaci nieklasycznej mieści się w zakresie 1000–10 000 ng/dl. Diagnostyka obejmuje powtórne oznaczenia 17-OHP, elektrolitów, glukozy, hormonów nadnerczowych oraz aktywności reniny osoczowej, a w przypadku niejednoznacznych wyników stosuje się test stymulacji ACTH (kosyntropiną), który jest złotym standardem potwierdzającym CAH. Badania genetyczne, zwłaszcza analiza genu CYP21A2, są istotne w diagnostyce różnicowej i poradnictwie genetycznym, choć ich interpretacja jest utrudniona przez obecność pseudogenu CYP21A1P. Diagnostyka prenatalna możliwa jest dzięki amniocentezie, biopsji kosmówki lub nieinwazyjnym testom opartym na cffDNA.
17-hydroksyprogesteron, aktywność reniny osoczowej, amniocenteza, biopsja kosmówki, chromatografia cieczowa, gen CYP21A2, hirsutyzm, kariotyp, klasyczna postać CAH, niedobór 11-beta-hydroksylazy, niedobór 21-hydroksylazy, nieklasyczna postać CAH, postać z utratą soli, przełom nadnerczowy, test stymulacji ACTH, wirylizacja narządów płciowych, wrodzony przerost nadnerczy, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia miesiączkowania - Leksykon chorób i schorzeń
Różnice w rozwoju płciowym – Diagnostyka i diagnoza
Różnice w rozwoju płciowym (DSD) to wrodzone stany charakteryzujące się niezgodnością między chromosomalną, gonadalną lub anatomiczną płcią, manifestujące się atypowym rozwojem cech płciowych. Diagnostyka DSD wymaga multidyscyplinarnego podejścia, obejmującego szczegółowy wywiad, badanie fizykalne (w tym ocenę zewnętrznych narządów płciowych z wykorzystaniem skali Pradera), badania hormonalne (np. 17-OHP, testosteron, DHT, LH, FSH, AMH, inhibina B, elektrolity), badania genetyczne (kariotyp, FISH, QF-PCR, sekwencjonowanie Sanger, NGS, aCGH, MLPA) oraz obrazowe (USG, MRI, cystouretrografia). Diagnostyka powinna być dostosowana do wieku pacjenta i obrazu klinicznego, a w przypadku noworodków z niejednoznacznymi narządami płciowymi kluczowa jest szybka ocena w kierunku stanów zagrażających życiu, takich jak wrodzony przerost nadnerczy (CAH) z zespołem utraty soli, gdzie 17-OHP i elektrolity (sód, potas) są istotnymi markerami.
17-hydroksyprogesteron, dihydrotestosteron, endokrynolog dziecięcy, fluorescencyjna hybrydyzacja in situ, ginekolog dziecięcy, hirsutyzm, hormon anty-Müllerowski, kariotyp, laparoskopia diagnostyczna, ludzka gonadotropina kosmówkowa, okres noworodkowy, okres prenatalny, opóźnione dojrzewanie płciowe, pierwotny brak miesiączki, przedwczesne dojrzewanie płciowe, rezonans magnetyczny, różnice w rozwoju płciowym, sekwencjonowanie metodą Sangera, sekwencjonowanie nowej generacji, skala Pradera, test z ACTH, ultrasonografia, urolog dziecięcy, wrodzony przerost nadnerczy, zewnętrzne narządy płciowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Encorton 10 mg
Encorton, zawierający prednizon w dawkach 1 mg, 5 mg, 10 mg i 20 mg, jest kortykosteroidem stosowanym w terapii krótkotrwałej i długotrwałej. Działania niepożądane są rzadkie przy krótkotrwałym stosowaniu, natomiast długotrwała terapia wiąże się z licznymi powikłaniami, w tym wtórną niedoczynnością kory nadnerczy (szczególnie przy dawkach >5 mg/dobę), zespołem Cushinga, zahamowaniem wzrostu u dzieci, zaburzeniami cyklu miesiączkowego, hiperglikemią, ujawnieniem cukrzycy, hirsutyzmem oraz ujemnym bilansem azotowym. Ponadto obserwuje się wzrost masy ciała, zwiększone łaknienie, zespoły zakrzepowo-zatorowe, zaburzenia psychiczne (występujące u 15-50% pacjentów, zwłaszcza przy dawkach 40 mg/dobę), wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego, drgawki, zawroty głowy, bóle głowy oraz powikłania okulistyczne takie jak zaćma podtorebkowa tylna (2,5-60% pacjentów), jaskra i wytrzeszcz.
alergiczne zapalenie skóry, aseptyczna martwica kości, bradykardia, cukrzyca, drgawki, glukozuria, hiperglikemia, hipokaliemia, hirsutyzm, jaskra, kortykosteroid, miopatia steroidowa, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, niedoczynność kory nadnerczy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk naczynioruchowy, osteoporoza, pokrzywka, prednizon, reakcja anafilaktyczna, rozstępy skórne, steroidoterapia, toczeń rumieniowaty, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, ujemny bilans azotowy, uogólniona twardzina układowa, wrzód trawienny, wytrzeszcz, zaburzenie cyklu miesiączkowego, zaćma podtorebkowa, zahamowanie wzrostu, zapalenie trzustki, zasadowica hipokaliemiczna, zespół Cushinga, zespół odstawienia, zespół zakrzepowo-zatorowy - Leksykon chorób i schorzeń
Niepłodność kobieca – Diagnostyka i diagnoza
Niepłodność definiuje się jako brak ciąży po 12 miesiącach regularnego współżycia bez antykoncepcji, z wyjątkiem kobiet >35 lat, u których diagnozę stawia się po 6 miesiącach, a u kobiet >40 lat wskazana jest natychmiastowa ocena. Przyczyny niepłodności obejmują zaburzenia owulacji (ok. 25%), męski czynnik oraz patologie jajowodów. Diagnostyka powinna być systematyczna i zaczynać się od szczegółowego wywiadu, badania fizykalnego, oceny owulacji (stężenie progesteronu ≥10 ng/ml w 21. dniu cyklu), rezerwy jajnikowej (AMH, FSH >10-20 IU/L, liczba pęcherzyków antralnych), oraz ultrasonografii przezpochwowej (TVS) z oceną anatomii narządów rozrodczych i endometrium. Histerosalpingografia (HSG) i sonohisterografia (SIS) służą do oceny drożności jajowodów i patologii jamy macicy, natomiast histeroskopia i laparoskopia są zarezerwowane dla bardziej złożonych przypadków, umożliwiając jednoczesne leczenie wykrytych zmian.
badanie fizykalne, badanie ginekologiczne, Chlamydia trachomatis, choroby jajowodów, endometrioza, hiperandrogenizm, hirsutyzm, histerosalpingografia, histeroskopia, hormon anty-Müllerowski, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, indukcja owulacji, inseminacja domaciczna, laparoskopia, niepłodność kobieca, niepłodność niewyjaśniona, niewydolność jajników, pęcherzyki antralne, rezerwa jajnikowa, sonohisterografia, ultrasonografia przezpochwowa, wskaźnik masy ciała, wywiad medyczny, zaburzenia owulacji, zapłodnienie pozaustrojowe, zespół policystycznych jajników - Leksykon leków
Działania niepożądane – Davoster 0,5 mg
Dutasteryd, stosowany w dawce 0,5 mg/dobę, wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na danych z badań klinicznych obejmujących 2167 mężczyzn w badaniach III fazy oraz badaniu CombAT trwającym 4 lata. W pierwszym roku monoterapii dutasterydem działania niepożądane występowały u około 19% pacjentów, głównie o charakterze łagodnym do umiarkowanego, dotyczące układu rozrodczego, w tym impotencji (6,0%), zmniejszenia libido (3,7%) oraz zaburzeń wytrysku nasienia (1,8%). W kolejnych latach częstość tych zdarzeń malała, a w badaniu CombAT terapia skojarzona dutasterydem i tamsulozyną wiązała się z wyższą częstością działań niepożądanych w pierwszym roku (22%) w porównaniu do monoterapii dutasterydem (15%) i tamsulozyną (13%). Działania niepożądane dotyczące aktywności seksualnej mogą utrzymywać się po zakończeniu leczenia, a mechanizm ich utrzymywania nie jest do końca poznany. Ponadto zgłaszano reakcje alergiczne, zaburzenia psychiczne (depresja), łysienie oraz rzadkie przypadki bólu i obrzęku jąder.
badanie CombAT, depresja, dutasteryd, działanie niepożądane, hirsutyzm, impotencja, kardiomiopatia zastoinowa, łysienie, monoterapia dutasterydem, niewydolność lewokomorowa, niewydolność serca, obrzęk jąder, obrzęk Quinckego, pokrzywka, PSA, rak gruczołów sutkowych, rak gruczołu krokowego, reakcja alergiczna, skala Gleasona, terapia skojarzona, wstrząs kardiogenny, zaburzenia piersi, zaburzenia wytrysku, zastoinowa niewydolność serca, zawroty głowy, zmniejszenie libido - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bimatoprost Indoco 0,1 mg/ml
Bimatoprost Indoco w postaci kropli do oczu wykazuje profil bezpieczeństwa charakteryzujący się występowaniem działań niepożądanych u około 38% pacjentów podczas 12-miesięcznego badania klinicznego III fazy. Najczęstszym działaniem niepożądanym było przekrwienie spojówek (29%), zwykle o charakterze nieizalnym i łagodnym. Inne często obserwowane objawy to punktowate zapalenie rogówki, świąd oka, wzrost rzęs oraz hiperpigmentacja tęczówki (0,5% przy stężeniu 0,1 mg/ml i 1,5% przy 0,3 mg/ml). Działania niepożądane dotyczyły głównie narządu wzroku i miały łagodne do umiarkowanego nasilenie, bez ciężkich incydentów. Około 4% pacjentów przerwało terapię z powodu działań niepożądanych. Charakterystyczne dla analogów prostaglandyn są lipodystroficzne zmiany okołooczodołowe (ptoza, retrakcja powieki, zapadnięcie oczu), które mogą pojawić się już po miesiącu leczenia i częściowo ustępować po jego przerwaniu.
alergiczne zapalenie skóry, analog prostaglandyny, astma, bimatoprost, ból oka, duszność, hiperpigmentacja tęczówki, hirsutyzm, krwawienie siatkówki, lipodystrofia okołooczodołowa, nadciśnienie tętnicze, nieprawidłowe próby wątrobowe, obrzęk plamki, obrzęk spojówki, periorbitopatia, POChP, podrażnienie oka, przekrwienie spojówki, retrakcja powieki, świąd oka, świąd powiek, torbielowaty obrzęk plamki, wzrost rzęs, zaburzenie ostrości wzroku, zapalenie naczyniówki, zapalenie rogówki, zapalenie tęczówki, zespół suchego oka, zwapnienie rogówki - Leksykon chorób i schorzeń
Hirsutyzm – Diagnostyka i diagnoza
Hirsutyzm definiuje się jako nadmierny wzrost owłosienia terminalnego u kobiet w lokalizacjach typowych dla mężczyzn, dotykający 5-10% kobiet w wieku rozrodczym. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz ocenie nasilenia owłosienia za pomocą zmodyfikowanej skali Ferrimana-Gallweya (mFG), gdzie punkty odcięcia różnią się etnicznie (np. ≥8 punktów u kobiet białych i czarnych, ≥9 u śródziemnomorskich, ≥6 u południowoamerykańskich, ≥2 u azjatyckich). Nasilenie hirsutyzmu klasyfikuje się jako łagodne (do 15 punktów) lub ciężkie (powyżej 25 punktów). Wskazaniem do badań hormonalnych są umiarkowany i ciężki hirsutyzm oraz łagodny z towarzyszącymi objawami, takimi jak nieregularne miesiączki, otyłość centralna, acanthosis nigricans czy objawy wirylizacji. Podstawowy panel obejmuje oznaczenie testosteronu całkowitego i wolnego, DHEAS oraz 17-hydroksyprogesteronu, z uwzględnieniem wartości krytycznych: testosteron całkowity >200 ng/dl (>6,94 nmol/l) i DHEAS >700 μg/dl (>24,3 nmol/l), które sugerują guzy wydzielające androgeny lub wrodzony przerost nadnerczy.
17-hydroksyprogesteron, acanthosis nigricans, akromegalia, badanie fizykalne, badanie funkcji tarczycy, cyproteron, depilacja laserowa, DHEAS, eflornityna, elektroliza, finasteryd, FSH, guz wydzielający androgeny, hiperprolaktynemia, hipertrichoza, hirsutyzm, hirsutyzm idiopatyczny, hormon folikulotropowy, insulinooporność, lek antyandrogenny, łysienie typu męskiego, metformina, mieszki włosowe, owłosienie terminalne, prolaktyna, rak kory nadnerczy, rogowacenie ciemne, siarczan dehydroepiandrosteronu, skala Ferrimana-Gallweya, spironolakton, test stymulacji ACTH, testosteron całkowity, testosteron wolny, tomografia komputerowa, trądzik, USG miednicy, wirylizacja, wrodzony przerost nadnerczy, zespół Cushinga, zespół policystycznych jajników - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dutazyr 0,5 mg
Analiza bezpieczeństwa dutasterydu w dawce 0,5 mg wykazała, że działania niepożądane występują u około 19% pacjentów w pierwszym roku terapii, głównie o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu i dotyczące układu rozrodczego. Najczęstsze objawy to impotencja (6,0% w 1. roku, 1,7% w 2. roku), zmniejszenie libido (3,7% i 0,6%), zaburzenia wytrysku nasienia (1,8% i 0,5%) oraz zmiany w obrębie piersi (1,3% w obu latach). Niektóre z tych działań, zwłaszcza dotyczące funkcji seksualnych, mogą utrzymywać się po zakończeniu leczenia, co wskazuje na nie do końca poznany mechanizm. Dodatkowo zgłaszano bolesność i obrzęk jąder oraz reakcje alergiczne (wysypka, świąd, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy) o nieznanej częstości, które wymagają natychmiastowego przerwania terapii.
badanie III fazy, badanie otwarte, depresja, dutasteryd, dysfunkcja seksualna, ginekomastia, hirsutyzm, impotencja, inhibitor 5-alfa-reduktazy, łysienie, obrzęk jąder, obrzęk naczynioruchowy, oligospermia, pokrzywka, reakcja alergiczna, zaburzenia nastroju, zaburzenia piersi, zaburzenia wytrysku, zmniejszenie libido - Leksykon substancji czynnych
Dehydroepiandrosteron – Działania niepożądane
Dehydroepiandrosteron (DHEA) jest substancją dobrze tolerowaną, z działaniami niepożądanymi występującymi rzadko i zależnymi od dawki. Najczęstsze objawy, szczególnie przy preparacie Biosteron, to efekty androgennych działań DHEA, takie jak wzrost potliwości, zmiany łojotokowe skóry, świąd skóry głowy, trądzik, łagodne trądzikowate zapalenie skóry oraz umiarkowany hirsutyzm, zwłaszcza u kobiet. Rzadziej obserwuje się łysienie kątowe typu męskiego, zaburzenia endokrynologiczne (ginekomastia, zaburzenia miesiączkowania), objawy neurologiczne (ból głowy, niepokój, zmiany nastroju, bezsenność) oraz bardzo rzadko zaburzenia psychiczne, w tym objawy manii. Zaburzenia rytmu serca, choć bardzo rzadkie, ustępują po odstawieniu DHEA i zastosowaniu beta-adrenolityków. Preparat Femistelin może rzadko powodować niekorzystne zmiany lipidowe (spadek HDL), zwiększenie apetytu, retencję wody i soli oraz hiperkalcemię, a także nudności, wymioty, hepatomegalię i zapalenie wątroby.
- Leksykon substancji czynnych
Flutamid – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Flutamid, substancja o działaniu antyandrogennym, dostępny w dawce 250 mg w preparatach Apo-Flutam i Flutamid EGIS, jest wskazany wyłącznie do stosowania u mężczyzn. W praktyce klinicznej zdarzają się jednak przypadki jego zastosowania u kobiet, zwłaszcza w leczeniu hirsutyzmu i torbielowatości jajnika. W przypadku kobiet w wieku rozrodczym konieczne jest zapewnienie skutecznej antykoncepcji przez cały okres terapii ze względu na potencjalne ryzyko teratogenne. Flutamid nie jest zarejestrowany do stosowania u kobiet, a jego stosowanie w ciąży jest przeciwwskazane z powodu ryzyka uszkodzenia płodu, potwierdzonego badaniami na modelach zwierzęcych, gdzie dawki 30–200 mg/kg/dobę (około 3–19-krotnie wyższe niż u ludzi) powodowały zmniejszone przeżycie potomstwa, feminizację płodów męskich oraz wady rozwojowe.
- Leksykon substancji czynnych
Cyproteron – Działania niepożądane
Octan cyproteronu, stosowany w terapii stanów zależnych od androgenów, wykazuje zróżnicowany profil działań niepożądanych zależny od płci, dawki i czasu leczenia. U mężczyzn najczęściej obserwuje się odwracalne zahamowanie spermatogenezy, spadek libido oraz zaburzenia wzwodu, natomiast u kobiet dominują plamienia miesiączkowe, zwiększenie masy ciała oraz nastroje depresyjne. Preparat Cyprodiol (2 mg octanu cyproteronu + 0,035 mg etynyloestradiolu) wiąże się z działaniami niepożądanymi występującymi u ≥1% do <10% pacjentek, takimi jak nudności, ból brzucha, ból i tkliwość piersi, bóle głowy oraz zmiany nastroju. Najpoważniejsze powikłania obejmują toksyczne działanie na wątrobę, łagodne i złośliwe nowotwory wątroby, a także zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, w tym żylne i tętnicze, które mogą prowadzić do zawału mięśnia sercowego, udaru czy zatorowości płucnej. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z czynnikami ryzyka, takimi jak palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia krzepnięcia, otyłość czy wcześniejsze epizody zakrzepicy.
choroba zakrzepowo-zatorowa, defekt enzymów nadnerczowych, działanie antyandrogenowe, enzymy wątrobowe, etynyloestradiol, fosfataza zasadowa leukocytów, hirsutyzm, krwawienie przełomowe, libido, nadciśnienie tętnicze, nietolerancja soczewek kontaktowych, nowotwór wątroby, nowotwór wytwarzający androgeny, obrzęk naczynioruchowy, octan cyproteronu, ostuda, pokrzywka, przemijający atak niedokrwienny, rak piersi, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, spermatogeneza, tętnicza choroba zakrzepowo-zatorowa, toksyczne działanie na wątrobę, udar, zaburzenie krzepnięcia, zakrzepica żył, zakrzepica żył głębokich, zator płucny, zawał mięśnia sercowego, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dermovate 0,5 mg/g
Dermovate w kremie zawiera klobetazolu propionian w stężeniu 0,5 mg/g, będący silnym kortykosteroidem do stosowania miejscowego. Stosowanie preparatu wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, które klasyfikowane są według częstości występowania od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000) oraz nieznanej. Do najczęstszych działań należą świąd oraz miejscowe pieczenie lub ból skóry. Niezbyt często obserwuje się miejscowe zmiany zanikowe skóry, rozstępy i teleangiektazje. Bardzo rzadko mogą wystąpić zakażenia oportunistyczne, miejscowa nadwrażliwość, a także ogólnoustrojowe zaburzenia endokrynologiczne, takie jak zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespół Cushinga, osteoporoza, hiperglikemia, nadciśnienie tętnicze, łysienie oraz zaćma i jaskra. Centralna chorioretinopatia surowicza i nieostre widzenie mają częstość nieznaną.
alergiczne zapalenie skóry, centralna chorioretinopatia surowicza, glikozuria, hiperglikemia, hirsutyzm, jaskra, klobetazol propionian, kortykosteroid, kortyzol endogenny, łuszczyca krostkowa, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość miejscowa, nieostre widzenie, opóźnienie przyrostu masy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, otyłość centralna, pokrzywka, rozstępy, rumień, ścieńczenie skóry, teleangiektazje, trądzik, twarz księżycowata, wzrost kostny, zaćma, zakażenie oportunistyczne, zanik skóry, zespół Cushinga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Pabi-Dexamethason 8 mg
Preparat PABI-DEXAMETHASON zawierający deksametazon w dawkach 4 mg i 8 mg wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, których częstość i nasilenie zależą od dawki, czasu trwania terapii oraz indywidualnej reakcji pacjenta. Krótkotrwałe stosowanie (dni/tygodnie) może powodować przyrost masy ciała, zaburzenia psychiczne, nietolerancję glukozy oraz przejściową niedoczynność kory nadnerczy, natomiast długotrwała terapia (miesiące/lata) wiąże się z ryzykiem otyłości brzusznej, atrofii mięśni, osteoporozy, zahamowania wzrostu u dzieci oraz trwałej niewydolności nadnerczy. Deksametazon może maskować objawy infekcji, zwiększać ryzyko perforacji jelita grubego, zaostrzać niewydolność serca i nadciśnienie tętnicze, a także powodować poważne zaburzenia psychiczne, takie jak euforia, depresja, psychozy i tendencje samobójcze, które pojawiają się zwykle w ciągu kilku dni lub tygodni od rozpoczęcia leczenia.
alkaloza hipokaliemiczna, atrofia skóry, centralna retinopatia surowicza, choroba zakrzepowo-zatorowa, cukrzyca, depresja, eozynopenia, euforia, glikokortykosteroid, guz rzekomy mózgu, hipercholesterolemia, hipertrójglicerydemia, hipokaliemia, hirsutyzm, infekcja oportunistyczna, jałowa martwica głowy kości udowej, jaskra, kandydoza przełyku, leukocytoza, limfopenia, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, nadkrwistość, niedoczynność kory nadnerczy, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, osteoporoza, ostre zapalenie trzustki, otyłość brzuszna, pęknięcie ściany serca, perforacja jelita grubego, podrażnienie otrzewnej, reakcja anafilaktyczna, reakcja psychotyczna, teleangiektazja, tendencja samobójcza, trądzik steroidowy, twarz księżycowata, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia psychiczne, zaćma podtorebkowa tylna, zahamowanie wzrostu, zamykanie nasad kości, zapalenie naczyń, zapalenie przełyku, zapalenie uchyłków, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół Cushinga - Leksykon substancji czynnych
Dekanian nandrolonu – Działania niepożądane
Dekanian nandrolonu, substancja czynna preparatu Deca-Durabolin (50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych obejmujących układy endokrynologiczny, metaboliczny, psychiczny, naczyniowy, oddechowy, pokarmowy, wątrobowy, skórny, mięśniowo-szkieletowy, moczowy oraz rozrodczy. Do najczęstszych należą wirylizacja, hiperlipidemia, nadciśnienie tętnicze, trądzik, świąd, hirsutyzm, przedwczesne kostnienie chrząstek nasadowych, łagodny rozrost gruczołu krokowego, obrzęki oraz reakcje miejscowe w miejscu iniekcji. W badaniach laboratoryjnych obserwuje się zmniejszenie stężenia cholesterolu HDL oraz zwiększenie hemoglobiny, co może predysponować do poliglobulii i zwiększonego ryzyka zakrzepicy. Działania niepożądane są zależne od dawki, częstości podawania i czasu terapii, a ich utrzymywanie się może trwać długo po zakończeniu leczenia.
amenorrhea, azoospermia, cholestaza, Deca-Durabolin, dekanian nandrolonu, dysfonia, ginekomastia, hiperlipidemia, hirsutyzm, kardiomiopatia, kostnienie chrząstek nasadowych, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność gonad, oligospermia, plamica wątrobowa, poliglobulia, powiększenie łechtaczki, priapizm, przerost mięśnia sercowego, rozrost gruczołu krokowego, sterydy anaboliczno-androgenne, wirylizacja, zakrzepica, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Aethoxysklerol 2% 20 mg/ml
Lauromakrogol 400, substancja czynna Aethoxysklerolu 2% (20 mg/ml), stosowany w leczeniu żylaków kończyn dolnych, może wywoływać różnorodne działania niepożądane o częstości od bardzo częstych (≥ 1/10) do bardzo rzadkich (< 1/10000). Szczególną uwagę należy zwrócić na miejscowe powikłania, takie jak martwice skóry i tkanek głębokich, które najczęściej wynikają z nieumyślnego wstrzyknięcia okołożylnego i nasilają się wraz ze wzrostem stężenia i objętości leku. Wśród działań niepożądanych obserwuje się także reakcje alergiczne układu immunologicznego, w tym wstrząs anafilaktyczny, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywkę uogólnioną oraz napady astmy, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej. Działania niepożądane obejmują również zaburzenia neurologiczne (np. zaburzenia krążenia mózgowego, parestezje, ataksję, afazję), sercowe (zatrzymanie pracy serca, kardiomiopatia indukowana stresem, arytmie) oraz naczyniowe (neowaskularyzacja, krwiaki, zakrzepowe zapalenie żył, rzadko zakrzepicę żył głębokich i zator płucny).
afazja, alergiczne zapalenie skóry, ataksja, ból kończyny, bradykardia, duszność, hirsutyzm, kardiomiopatia indukowana stresem, lauromakrogol, martwica, neowaskularyzacja, niedowład połowiczy, obrzęk naczynioruchowy, parestezja miejscowa, pokrzywka kontaktowa, pokrzywka uogólniona, reakcja miejscowa niepożądana, skleroterapia, skleroterapia mikropiana, tachykardia, terminologia MedDRA, uraz nerwu, utrata przytomności, wstrząs anafilaktyczny, wstrzyknięcie okołożylne, zaburzenie ciśnienia krwi, zaburzenie krążenia mózgowego, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie smaku, zaburzenie widzenia, zakrzepica w miejscu wstrzyknięcia, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych, zapaść naczyniowa, zator płucny, zatrzymanie pracy serca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Meprelon 250 mg
Metyloprednizolon (Meprelon), jako silny kortykosteroid, wywołuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które zależą od dawki i czasu terapii. Wśród hematologicznych efektów obserwuje się leukocytozę, limfopenię, eozynopenię, polyglobulię, trombocytopenię oraz trombocytozę. Szczególnie niebezpieczne są reakcje anafilaktyczne z zapaścią krążeniową, zatrzymaniem akcji serca i skurczem oskrzeli, zwłaszcza u pacjentów z astmą oskrzelową. Lek osłabia odporność, zwiększając ryzyko ciężkich zakażeń wirusowych (np. ospa wietrzna, opryszczka, półpasiec) oraz maskuje objawy infekcji. Metyloprednizolon może indukować przełom guza chromochłonnego, zahamowanie czynności nadnerczy, zespół Cushinga, zaburzenia hormonalne (brak miesiączki, hirsutyzm, zaburzenia wzwodu) oraz u dzieci zahamowanie wzrostu. Wśród działań metabolicznych dominują retencja sodu z obrzękami, hipokaliemia, obniżona tolerancja glukozy, cukrzyca, hipercholesterolemia i hipertriglicerydemia.
astma oskrzelowa, centralna retinopatia surowicza, depresja, eozynopenia, guz chromochłonny, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, hirsutyzm, jałowa martwica kości, jaskra, kardiomiopatia przerostowa, kortykosteroid, leukocytoza, limfopenia, metyloprednizolon, miastenia, miopatia steroidowa, nadciśnienie tętnicze, opryszczka, osłabienie odporności, osteoporoza, ostra niewydolność wątroby, półpasiec, polyglobulia, przełom miasteniczny, reakcja anafilaktyczna, rozedma pęcherzykowa jelit, rozstępy, rzekomy guz mózgu, skurcz oskrzeli, teleangiektazja, trądzik steroidowy, trombocytopenia, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, wrzód żołądka i jelit, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia rytmu serca, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zapalenie otrzewnej, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zapaść naczyniowa, zatrzymanie sodu, zespół Cushinga, zespół odstawienia steroidów, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Agrocia 50 mg/ml
Minoksydyl w stężeniu 50 mg/ml, dostępny w postaci roztworu na skórę Agrocia, jest wskazany wyłącznie dla mężczyzn z łysieniem androgenowym (typ Hamilton-Norwood). Preparat zawiera 50 mg minoksydylu, 520 mg glikolu propylenowego oraz 243 mg etanolu w 1 ml roztworu, co może powodować miejscowe podrażnienia u osób wrażliwych. Aplikacja odbywa się miejscowo na skórę głowy, a precyzyjne dawkowanie umożliwia pompka dozująca, gdzie 1 ml odpowiada 10 rozpyleniom. Lek jest skuteczną opcją terapeutyczną zarówno we wczesnych, jak i zaawansowanych stadiach łysienia androgenowego u mężczyzn.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Cortineff 100 mcg
Fludrokortyzon (Cortineff) w dawce 100 μg, będący kortykosteroidem o dominującej aktywności mineralokortykotropowej, może wywoływać liczne działania niepożądane, szczególnie przy długotrwałej terapii. Najczęstsze objawy wynikają z zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, takich jak retencja sodu i płynów, obrzęki, zastoinowa niewydolność krążenia, hipokaliemia z arytmiami i zasadowicą, zwiększone wydalanie wapnia oraz nadciśnienie tętnicze. Działania niepożądane związane z efektem glikokortykosteroidowym, takie jak zespół Cushinga, zahamowanie wzrostu u dzieci, wtórna niedoczynność kory nadnerczy, zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia, ujawniona cukrzyca, zwiększone zapotrzebowanie na insulinę), a także zmiany neurologiczne, okulistyczne, żołądkowo-jelitowe, skórne i mięśniowo-szkieletowe, występują głównie przy długotrwałym stosowaniu lub łącznym podawaniu z innymi kortykosteroidami. Częstość tych działań jest nieznana, co podkreśla konieczność uważnego monitorowania pacjentów.
aktywność mineralokortykotropowa, arytmia, aseptyczna martwica głowy kości udowej, ciśnienie śródgałkowe, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, cukrzyca, dyspepsja, działanie glikokortykosteroidowe, fludrokortyzon, guz mózgu rzekomy, hipotensja, hirsutyzm, jaskra, kandydoza, kompresyjne złamanie kręgosłupa, kortykosteroid, lek hipoglikemizujący, leukocytoza, martwicze zapalenie naczyń, maskowanie zakażenia, miopatia posteroidowa, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność przysadki, nieregularne miesiączkowanie, niewydolność krążenia, osteoporoza, ostra niewydolność kory nadnerczy, parestezja, perforacja jelita, plamica, rozstęp skórny, rumień, ścieńczenie rogówki, ścieńczenie twardówki, tarcza zastoinowa, toczeń rumieniowaty, ujemny bilans białkowy, ujemny bilans wapniowy, wrzód trawienny, wrzodziejące zapalenie przełyku, wtórna niedoczynność kory nadnerczy, wybroczyna, wylew krwawy, wytrzeszcz, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie osobowości, zaćma podtorebkowa tylna, zahamowanie wzrostu, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie nerwu, zapalenie trzustki, zasadowica hipokaliemiczna, zatrzymanie sodu, zespół Cushinga - Leksykon leków
Działania niepożądane – Meprelon 8 mg
Meprelon, zawierający metyloprednizolon, jest kortykosteroidem stosowanym w leczeniu schorzeń zapalnych i autoimmunologicznych. Działania niepożądane leku są zróżnicowane i zależą od dawki oraz czasu terapii. W zakresie hematologicznym obserwuje się leukocytozę, limfopenię, eozynopenię, poliglobulię, trombocytopenię oraz trombocytozę. Metyloprednizolon wykazuje działanie immunosupresyjne, co może maskować infekcje lub nasilać utajone zakażenia. W układzie endokrynologicznym możliwe są niedoczynność kory nadnerczy, zespół Cushinga, zahamowanie wzrostu u dzieci oraz zaburzenia hormonalne, takie jak brak miesiączki, hirsutyzm czy zaburzenia wzwodu. Metabolicznie lek może powodować zespół rozpadu guza, lipomatozę, zaburzenia elektrolitowe (zatrzymanie sodu, zwiększone wydalanie potasu), cukrzycę, hipercholesterolemię i hipertriglicerydemię oraz nasilony katabolizm białek.
centralna retinopatia surowicza, eozynopenia, farmakoterapia, guz chromochłonny, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hirsutyzm, immunosupresja, jałowa martwica kości, jaskra, kortykosteroid, leukocytoza, limfopenia, lipomatoza, metyloprednizolon, miastenia, mięsak Kaposiego, niedoczynność kory nadnerczy, osteoporoza, ostra miopatia, poliglobulia, przełom miasteniczny, rozstępy skórne, rzekomy guz mózgu, teleangiektazje, terapia substytucyjna, trądzik steroidowy, trombocytopenia, trombocytoza, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, twarz księżycowata, wybroczyny, zaćma, zapalenie trzustki, zespół Cushinga, zespół rozpadu guza