Działania niepożądane leku Meprelon

Metyloprednizolon (Meprelon) jako silny kortykosteroid może powodować szereg działań niepożądanych, które zależą od czasu trwania terapii oraz zastosowanej dawki. Ze względu na szerokie spektrum działania leku wpływa on na wiele układów organizmu, co przekłada się na różnorodność potencjalnych działań niepożądanych. Należy je monitorować, szczególnie podczas długotrwałego stosowania leku.¹

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Metyloprednizolon może prowadzić do znaczących zmian w morfologii krwi. Obserwuje się początkowo leukocytozę, która ma charakter odwracalny w trakcie kontynuacji leczenia. Inne zaburzenia hematologiczne obejmują limfopenię (zmniejszenie liczby limfocytów), eozynopenię (zmniejszenie liczby eozynofili), polyglobulię (zwiększenie liczby erytrocytów), trombocytopenię (zmniejszenie liczby płytek krwi) oraz skłonność do trombocytozy (nadpłytkowości).²

Zaburzenia układu immunologicznego

Szczególnie niebezpieczne są ciężkie reakcje anafilaktyczne, które mogą objawiać się zapaścią krążeniową, zatrzymaniem akcji serca, zaburzeniami rytmu serca, skurczem oskrzeli i/lub zmianami ciśnienia tętniczego krwi (obniżenie lub podwyższenie).³

U pacjentów ze skazą alergiczną (np. astmą oskrzelową) lek może wywoływać reakcje alergiczne prowadzące nawet do wstrząsu anafilaktycznego. W takich przypadkach należy zapewnić natychmiastowy dostęp do leczenia ratunkowego, obejmującego adrenalinę, możliwość prowadzenia wlewów oraz sztucznej wentylacji.⁴

Metyloprednizolon prowadzi do osłabienia obrony immunologicznej, co zwiększa ryzyko zakażeń. Niektóre choroby wirusowe, takie jak ospa wietrzna, opryszczka lub półpasiec (w fazie wiremii) mogą mieć ciężki przebieg, nawet prowadzący do zgonu. Ponadto może dochodzić do maskowania objawów zakażeń lub ujawnienia zakażeń dotychczas utajonych.⁵

Zaburzenia endokrynologiczne

Terapia metyloprednizolonem może prowadzić do przełomu w przebiegu guza chromochłonnego, zahamowania czynności nadnerczy lub ich zaniku oraz wywołania zespołu Cushinga, który objawia się charakterystyczną twarzą księżycowatą, otyłością tułowia i nadmiarem płynów ustrojowych.⁶

Nagłe odstawienie leku może spowodować zespół odstawienia steroidów. U dzieci obserwuje się zahamowanie wzrostu. Możliwe są również zaburzenia wydzielania hormonów płciowych objawiające się brakiem miesiączki, hirsutyzmem, zaburzeniami wzwodu.⁷

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

U pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego stosowanie metyloprednizolonu może prowadzić do zespołu rozpadu guza.⁸ Odnotowano również przypadki odwracalnej lipomatozy nasierdzia, śródpiersia oraz lipomatozy nadtwardówkowej.⁹

Metyloprednizolon powoduje zatrzymanie sodu w organizmie, czemu towarzyszą obrzęki, a także zwiększone wydalanie potasu, które może prowadzić do hipokaliemii i związanych z nią zaburzeń rytmu serca. Inne metaboliczne działania niepożądane obejmują obniżenie tolerancji glukozy, cukrzycę, hipercholesterolemię, hipertriglicerydemię oraz nasilenie rozkładu białka.¹⁰

Zaburzenia psychiczne

Podczas stosowania metyloprednizolonu mogą wystąpić różnorodne zaburzenia psychiczne, w tym ciężkie depresje, drażliwość, zmiany osobowości, zmiany nastroju, euforia, zwiększenie motywacji i apetytu, psychozy oraz zaburzenia snu.¹¹

Zaburzenia układu nerwowego

Szczególnie u dzieci może wystąpić rzekomy guz mózgu. Ponadto lek może powodować ujawnienie objawów ukrytej padaczki i zwiększać skłonność do drgawek u pacjentów z padaczką. Częstymi dolegliwościami są również zawroty głowy i bóle głowy.¹²

Zaburzenia oka

Długotrwałe stosowanie metyloprednizolonu może prowadzić do rozwoju zaćmy (szczególnie typu podtorebkowego tylnego) oraz jaskry. Możliwe jest wystąpienie centralnej retinopatii surowiczej, pogorszenie objawów wrzodu rogówki oraz nasilenie wirusowych, grzybiczych i bakteryjnych zapaleń oka. Pacjenci mogą również doświadczać nieostrego widzenia.¹³

Zaburzenia serca

Metyloprednizolon może powodować zaburzenia rytmu serca, zatrzymanie akcji serca oraz nasilenie zastoju w płucach u pacjentów z niewydolnością lewokomorową serca. U wcześniaków opisywano przypadki kardiomiopatii przerostowej.¹⁴

Zaburzenia naczyniowe

Do naczyniowych działań niepożądanych zalicza się: zapaść naczyniową, nadciśnienie tętnicze, zdarzenia zakrzepowe oraz zwiększone ryzyko miażdżycy i zakrzepicy. Może również wystąpić zapalenie naczyń, także jako zespół odstawienia po długotrwałym leczeniu.¹⁵

Zaburzenia żołądka i jelit

Metyloprednizolon zwiększa ryzyko rozwoju wrzodów żołądka i jelit z możliwością perforacji (np. z zapaleniem otrzewnej) oraz krwawienia z przewodu pokarmowego. Inne działania niepożądane z tego zakresu to zapalenie trzustki, dolegliwości w nadbrzuszu oraz rozedma pęcherzykowa jelit.¹⁶

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Lek może powodować zapalenie wątroby, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych oraz uszkodzenie wątroby z zastojem żółci i uszkodzeniem komórek wątrobowych, włącznie z ostrą niewydolnością wątroby.¹⁷

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Charakterystycznymi objawami skórnymi są czerwone rozstępy, zanik skóry, teleangiektazje (rozszerzenia naczyń włosowatych), zwiększona łamliwość naczyń włosowatych, wybroczyny, krwawienia skórne, wylewy krwi, nadmierne owłosienie oraz trądzik steroidowy. Ponadto może dochodzić do opóźnienia gojenia się ran, zapalenia skóry przypominającego trądzik różowaty (szczególnie wokół ust), zmian pigmentacji skóry oraz reakcji nadwrażliwości w postaci wysypek polekowych.¹⁸

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

Metyloprednizolon może prowadzić do atrofii i osłabienia mięśni. U pacjentów z miastenią może dojść do odwracalnego zwiększenia osłabienia mięśni, prowadzącego do przełomu miastenicznego. W przypadku równoczesnego podawania niedepolaryzujących leków zwiotczających mięśnie może dojść do wywołania ostrej miopatii.¹⁹

Szczególnie niebezpiecznym działaniem niepożądanym jest osteoporoza, zależna od dawki, która może wystąpić nawet podczas krótkotrwałego stosowania. W ciężkich przypadkach prowadzi ona do zwiększonego ryzyka złamań kości. Inne działania niepożądane z tego zakresu to jałowe martwice kości (głowy kości ramiennej i głowy kości udowej) oraz zerwanie ścięgna.²⁰

Zbyt szybkie zmniejszanie dawki po długotrwałym leczeniu może powodować dolegliwości bólowe w obrębie mięśni i stawów.²¹

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

U pacjentów z twardziną układową leczonych metyloprednizolonem może wystąpić twardzinowy przełom nerkowy. Ryzyko jego wystąpienia jest zróżnicowane w zależności od podgrupy pacjentów. Najwyższe ryzyko dotyczy pacjentów z uogólnioną postacią twardziny układowej, natomiast najniższe występuje u pacjentów z ograniczoną postacią twardziny układowej (2%) oraz z młodzieńczą postacią twardziny układowej (1%).²²

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Wstrzyknięcie leku w tkankę tłuszczową może powodować miejscowy zanik tkanki tłuszczowej.²³

Badania diagnostyczne

W trakcie terapii metyloprednizolonem często obserwuje się zwiększenie masy ciała.²⁴

Tabela działań niepożądanych metyloprednizolonu (Meprelon)

*Częstość nie mogła zostać obliczona na podstawie dostępnych danych.²⁵

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Ze względu na rozległość potencjalnych działań niepożądanych, pacjenci leczeni metyloprednizolonem powinni być systematycznie monitorowani. Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu.²⁶

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:
Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, Tel.: + 48 22 49 21 301, Faks: + 48 22 49 21 309, Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl²⁷

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie leku do obrotu.²⁸