Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Meprelonu

Stosowanie produktu leczniczego Meprelon wymaga szczególnej ostrożności i dokładnej analizy stosunku korzyści do ryzyka, zwłaszcza w przypadku współistnienia określonych stanów klinicznych. Precyzyjne monitorowanie pacjenta przed, w trakcie i po terapii ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa leczenia i minimalizacji potencjalnych powikłań związanych z leczeniem kortykosteroidami.¹

Stosowanie w chorobach infekcyjnych

W przypadkach ciężkich zakażeń podanie produktu Meprelon jest wskazane wyłącznie przy jednoczesnym stosowaniu specyficznego leczenia przeciwdrobnoustrojowego. Szczególną uwagę należy zachować w przypadku następujących stanów klinicznych, gdzie leczenie produktem Meprelon należy rozpoczynać wyłącznie po starannej analizie stosunku korzyści do ryzyka i wdrożeniu celowanego leczenia przeciwdrobnoustrojowego:²

• Ostre zakażenia wirusowe (półpasiec, opryszczka, ospa wietrzna, opryszczkowe zapalenie rogówki)³
• Przewlekłe czynne zapalenie wątroby z dodatnim wynikiem testu na obecność HBsAg⁴
• Okres około 8 tygodni przed i do 2 tygodni po szczepieniu ochronnym z użyciem żywych szczepionek⁵
• Układowe grzybice i zarażenia pasożytnicze (np. amebioza, zarażenia nicieniami)⁶
• Choroba Heinego-Medina⁷
• Zajęcie węzłów chłonnych po szczepieniu przeciw gruźlicy⁸
• Ostre i przewlekłe zakażenia bakteryjne⁹
• Gruźlica w wywiadzie (uwaga na reaktywację) – produkt wolno stosować tylko jednocześnie z lekami przeciwgruźliczymi i pod ścisłym nadzorem medycznym¹⁰

Leczenie zaostrzeń stwardnienia rozsianego

Przed rozpoczęciem podawania produktu Meprelon w leczeniu zaostrzeń stwardnienia rozsianego należy:

• Wykluczyć występowanie zakażenia
• Przeprowadzić szczegółową ocenę korzyści i ryzyka przed wdrożeniem terapii
• Rozważyć podanie pierwszej dawki w warunkach szpitalnych – jest to zalecane ze względu na znany profil działań niepożądanych¹¹

Stany wymagające szczególnej uwagi

Leczenie produktem Meprelon należy rozpoczynać wyłącznie po starannej analizie korzyści i ryzyka oraz ewentualnym wdrożeniu dodatkowego odpowiedniego leczenia w następujących przypadkach:¹²

• Owrzodzenie żołądka i jelit¹³
• Ciężka osteoporoza¹⁴
• Nadciśnienie tętnicze trudne do kontrolowania¹⁵
• Cukrzyca trudna do kontrolowania¹⁶
• Choroby psychiczne (również w wywiadzie)¹⁷
• Jaskra z wąskim i z otwartym kątem przesączania¹⁸
• Owrzodzenia i uszkodzenia rogówki¹⁹

Ryzyko perforacji jelit

Ze względu na ryzyko perforacji jelit z zapaleniem otrzewnej, produkt Meprelon można stosować wyłącznie po starannej analizie korzyści i ryzyka oraz pod ścisłą kontrolą w następujących przypadkach:²⁰

• Ciężkie wrzodziejące zapalenie jelita grubego z ryzykiem perforacji, z ropniami lub ropnymi zapaleniami²¹
• Zapalenie uchyłków jelita²²
• Przetoki między jelitami (bezpośrednio po zabiegach chirurgicznych)²³

Należy pamiętać, że u pacjentów przyjmujących duże dawki glikokortykosteroidów objawy przedmiotowe podrażnienia otrzewnej po perforacji żołądka lub jelit mogą nie być obecne.²⁴

Rozedma pęcherzykowa jelit

Podczas stosowania metyloprednizolonu w postaci roztworu do wstrzykiwań zgłaszano przypadki rozedmy pęcherzykowej jelit (częstość nieznana). Stan ten może mieć różne postaci kliniczne:²⁵

• Łagodna postać niewymagająca leczenia
• Cięższa postać wymagająca podawania tlenu, nawodnienia dożylnego i antybiotyków
• Postać zagrażająca życiu, wymagająca natychmiastowej interwencji chirurgicznej

Kortykosteroidy mogą maskować kliniczne objawy przedmiotowe i podmiotowe niektórych zagrażających życiu stanów związanych z rozedmą pęcherzykową jelit (w tym martwiczego zapalenia jelit, choroby płuc i zakażenia, takiego jak sepsa). Jeżeli istnieje podejrzenie rozedmy pęcherzykowej jelit i jeśli łagodne objawy w obrębie brzucha przechodzą w ciężkie, konieczne jest wykonanie odpowiedniej diagnostyki obrazowej (np. tomografii komputerowej) i badań laboratoryjnych.²⁶

Monitorowanie zaburzeń metabolicznych

Podczas leczenia produktem Meprelon u pacjentów z cukrzycą należy regularnie monitorować zmiany metaboliczne. Należy uwzględnić, że może być wymagane podawanie większej dawki insuliny lub doustnych leków przeciwcukrzycowych.²⁷

U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym należy regularnie monitorować ciśnienie tętnicze krwi.²⁸

Twardzinowy przełom nerkowy

U pacjentów z twardziną układową wymagane jest zachowanie szczególnej ostrożności ze względu na zwiększoną częstość występowania twardzinowego przełomu nerkowego. Jest to stan o możliwym śmiertelnym przebiegu, charakteryzujący się:²⁹

• Nadciśnieniem tętniczym
• Zmniejszonym wydalaniem moczu

Zjawisko to obserwowano po podaniu metyloprednizolonu w dawce wynoszącej co najmniej 12 mg na dobę. Zalecenia dotyczące monitorowania obejmują:

• Rutynowe sprawdzanie ciśnienia krwi
• Regularne monitorowanie czynności nerek (stężenie kreatyniny w surowicy)
• Staranne kontrolowanie ciśnienia krwi, jeśli podejrzewa się wystąpienie przełomu nerkowego

Zespół rozpadu guza

U pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego zgłaszano zespół rozpadu guza (ang. Tumour lysis syndrome, TLS) po zastosowaniu metyloprednizolonu w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi produktami leczniczymi stosowanymi w ramach chemioterapii. Pacjentów z dużym ryzykiem wystąpienia TLS należy ściśle monitorować. Do tej grupy zaliczamy pacjentów:³⁰

• Z wysokim tempem proliferacji komórek nowotworowych
• Z dużą masą guza
• Z dużą wrażliwością na leki cytotoksyczne

Guz chromochłonny nadnerczy

Po podaniu glikokortykosteroidów zgłaszano przypadki wystąpienia przełomu guza chromochłonnego nadnerczy, który może prowadzić do zgonu. Kortykosteroidy należy podawać wyłącznie pacjentom z podejrzeniem lub rozpoznaniem guza chromochłonnego nadnerczy po starannej ocenie stosunku korzyści do ryzyka.³¹

Niewydolność serca

Pacjentów z ciężką niewydolnością serca należy starannie monitorować ze względu na ryzyko zaostrzenia choroby.³²

Powikłania zakrzepowe

Podczas stosowania kortykosteroidów zgłaszano występowanie zakrzepicy, w tym żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. W związku z tym kortykosteroidy należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami zakrzepowo-zatorowymi lub predysponowanych do ich występowania.³³

Miastenia

Każda współistniejąca miastenia podczas stosowania produktu Meprelon może początkowo ulec zaostrzeniu i może przejść w przełom miasteniczny.³⁴

Maskowanie objawów zakażenia

Leczenie produktem Meprelon może maskować objawy współistniejącego lub rozwijającego się zakażenia, a przez to utrudnić rozpoznanie. Ze względu na działanie immunosupresyjne, glikokortykosteroidy mogą prowadzić do zwiększonego ryzyka zakażenia nawet patogenami oportunistycznymi, które w innych okolicznościach rzadko wywołują zakażenia.³⁵

Szczepienia podczas leczenia

Teoretycznie możliwe jest szczepienie szczepionkami inaktywowanymi, jednak należy uwzględnić, że odpowiedź immunologiczna, a przez to skuteczność szczepienia, mogą być osłabione podczas stosowania większych dawek kortykosteroidów. Dlatego szczepienie nie jest zalecane u pacjentów otrzymujących leczenie podtrzymujące z zastosowaniem większych dawek (z wyjątkiem przypadków terapii zastępczej).³⁶

Kontrola elektrolitów

Podczas podawania dużych dawek należy zapewnić wystarczającą podaż potasu i ograniczone przyjmowanie sodu oraz monitorować stężenia potasu w surowicy krwi.³⁷

Ciężki przebieg chorób wirusowych

Niektóre choroby wirusowe (ospa wietrzna, odra) mogą przebiegać szczególnie ciężko, a w niektórych przypadkach nawet zagrażać życiu, u pacjentów leczonych glikokortykosteroidami. Ryzyko dotyczy zwłaszcza:³⁸

• Dzieci w stanie immunosupresji
• Pacjentów, u których nie potwierdzono przebytej ospy wietrznej i odry w wywiadzie

Jeśli w trakcie leczenia produktem Meprelon osoby te będą miały kontakt z osobami chorymi na odrę, ospę wietrzną lub półpasiec, należy niezwłocznie rozpocząć odpowiednie leczenie zapobiegawcze.

Zaburzenia rytmu serca po terapii pulsowej

Po rozpoczęciu terapii pulsowej dużymi dawkami metyloprednizolonu (ponad 500 mg) podawanego dożylnie, zgłaszano:³⁹

• Zaburzenia rytmu serca
• Zapaść krążeniową
• Zatrzymanie akcji serca

Zaburzenia te mogą wystąpić nawet u pacjentów, u których nie rozpoznano chorób serca. Zaleca się ścisłą kontrolę lekarską podczas leczenia oraz przez kilka dni po jego zakończeniu.

Podczas lub po dożylnym podaniu dużych dawek metyloprednizolonu może sporadycznie wystąpić bradykardia, niekoniecznie związana z szybkością lub czasem trwania podawania produktu.⁴⁰

Specjalne ostrzeżenia przy długotrwałym stosowaniu

Produkt Meprelon jest produktem leczniczym przeznaczonym do krótkotrwałego stosowania. Jeżeli stosowany jest długotrwale poza zatwierdzonymi wskazaniami, należy przestrzegać dodatkowych ostrzeżeń i środków ostrożności stosowanych dla produktów leczniczych zawierających glikokortykosteroidy do długotrwałego stosowania, w tym:⁴¹

• Regularne kontrole lekarskie, w tym badania okulistyczne co trzy miesiące⁴²
• Możliwa konieczność przejściowego zwiększenia dawki przy wystąpieniu sytuacji stresowych (choroby gorączkowe, wypadek, operacja, poród, itp.)⁴³
• Pacjent powinien otrzymać kartę z ostrzeżeniami o przyjmowaniu glikokortykosteroidów ze względu na możliwe zagrożenia w sytuacjach stresowych⁴⁴

Zapobieganie osteoporozie

W zależności od dawki i czasu trwania leczenia można się spodziewać niekorzystnego wpływu na metabolizm wapnia, dlatego zaleca się zapobieganie osteoporozie. Dotyczy to szczególnie pacjentów z współistnieniem czynników ryzyka, takich jak:⁴⁵

• Obciążenie rodzinne
• Podeszły wiek
• Okres po menopauzie
• Niewystarczające spożycie białka i wapnia
• Palenie dużej ilości tytoniu
• Nadmierne spożycie alkoholu
• Brak wysiłku fizycznego

Zapobieganie obejmuje:

• Spożywanie odpowiedniej ilości wapnia i witaminy D
• Wysiłek fizyczny
• W przypadku już istniejącej osteoporozy – rozważenie dodatkowej farmakoterapii

Odstawianie leku

W przypadku zaprzestania długotrwałego stosowania kortykosteroidów, odstawienie powinno odbywać się stopniowo. Ryzyko związane z nagłym przerwaniem leczenia obejmuje:⁴⁶

• Nasilenie lub nawrót choroby podstawowej
• Ostrą niewydolność kory nadnerczy (szczególnie w sytuacjach stresowych, np. podczas zakażeń, po wypadkach, podczas intensywnego wysiłku fizycznego)
• Zespół odstawienia steroidów

Zespół odstawienia steroidów może charakteryzować się szerokim zakresem objawów, w tym:

• Gorączką
• Jadłowstrętem
• Nudnościami
• Letargiem
• Złym samopoczuciem
• Bólami stawów
• Łuszczeniem się skóry
• Osłabieniem
• Niedociśnieniem tętniczym
• Utratą masy ciała

Niedoczynność tarczycy i niewydolność wątroby

W przypadku niedoczynności tarczycy lub marskości wątroby, mogą być wystarczające względnie małe dawki lub może być konieczne zmniejszenie dawki. W tych przypadkach należy zapewnić ścisły nadzór lekarski.⁴⁷

Wpływ na wątrobę i drogi żółciowe

Cykliczne podawanie metyloprednizolonu drogą dożylną w trybie pulsacyjnym (zazwyczaj w dawce początkowej wynoszącej ≥ 1 g na dobę) może spowodować polekowe uszkodzenie wątroby, w tym:⁴⁸

• Ostre zapalenie wątroby
• Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych

Zgłaszano rzadko występujące przypadki hepatotoksyczności. Objawy mogą wystąpić po kilku tygodniach lub później. W większości przypadków zdarzenia niepożądane ustępowały po przerwaniu leczenia. Z tego względu konieczna jest odpowiednia obserwacja.

Zaburzenia widzenia

Zaburzenia widzenia mogą wystąpić w wyniku ogólnoustrojowego i miejscowego stosowania kortykosteroidów. Jeżeli u pacjenta wystąpią takie objawy, jak nieostre widzenie lub inne zaburzenia widzenia, należy rozważyć skierowanie go do okulisty w celu ustalenia możliwych przyczyn, do których może należeć:⁴⁹

• Zaćma
• Jaskra
• Rzadkie choroby, takie jak centralna chorioretinopatia surowicza (CSCR)

Stosowanie u dzieci

Po ogólnoustrojowym podaniu glikokortykosteroidów wcześniakom może się rozwinąć kardiomiopatia przerostowa. Dlatego u niemowląt leczonych ogólnoustrojowo glikokortykosteroidami należy monitorować czynność i budowę serca za pomocą echokardiogramu.⁵⁰

U dzieci produkt Meprelon należy stosować wyłącznie po starannym rozważeniu stosunku korzyści do ryzyka, ze względu na hamujące wzrost działanie metyloprednizolonu. Podczas długotrwałego leczenia glikokortykosteroidami należy regularnie monitorować wzrost dziecka.⁵¹

Stosowanie w sporcie

Przyjmowanie produktu Meprelon może prowadzić do uzyskania pozytywnych wyników testów antydopingowych. Nie można przewidzieć konsekwencji zdrowotnych stosowania produktu Meprelon jako środka dopingującego. Nie można wykluczyć poważnych zagrożeń dla zdrowia.⁵²

Zawartość sodu

Meprelon, 250 mg

Produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na fiolkę, to znaczy produkt uznaje się za „wolny od sodu”.⁵³

Meprelon, 1000 mg

Produkt leczniczy zawiera 67,6 mg sodu na fiolkę, co odpowiada 3,4% zalecanej przez WHO maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych.⁵⁴