Działania niepożądane leku Cyclo-Progynova

Produkt leczniczy Cyclo-Progynova (tabletki powlekane 2 mg – białe oraz 2 mg + 0,5 mg – jasnobrązowe), zawierający estradiol walerianian oraz norgestrel, stosowany w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ), może wywoływać różne działania niepożądane o zróżnicowanej częstości występowania i nasileniu. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę potencjalnych zagrożeń związanych z przyjmowaniem tego leku przez pacjentki.¹

Najczęściej występujące działania niepożądane

Wśród najczęstszych działań niepożądanych (występujących u ≥1/100 do <1/10 pacjentek) obserwowanych podczas stosowania Cyclo-Progynova należy wymienić: zmiany masy ciała (zarówno zwiększenie jak i zmniejszenie), bóle głowy oraz dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak ból brzucha i nudności.²

Działania niepożądane o średniej częstości występowania

Z niezbyt często raportowanych działań niepożądanych (≥1/1000 do <1/100) odnotowano: reakcje nadwrażliwości, nastrój depresyjny, zawroty głowy, zaburzenia widzenia, palpitacje serca oraz niestrawność.³

Rzadkie działania niepożądane

Do rzadkich działań niepożądanych (<1/1000) zaliczono: niepokój, zmiany w libido (zarówno jego wzrost jak i spadek), migrenę, nietolerancję soczewek kontaktowych oraz dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak wzdęcia i wymioty.⁴

Działania niepożądane ze strony skóry i tkanki podskórnej

W trakcie stosowania leku Cyclo-Progynova mogą wystąpić takie objawy skórne jak: wysypka, świąd, rumień guzowaty, pokrzywka, a także objawy o charakterze androgennym – hirsutyzm i trądzik.⁵

Działania niepożądane dotyczące układu rozrodczego i piersi

Cyclo-Progynova może powodować dolegliwości związane z układem rozrodczym i piersiami, w tym: ból i tkliwość piersi, krwawienia lub plamienia z macicy lub pochwy (szczególnie nieregularne krwawienia podczas terapii ciągłej), bolesne miesiączkowanie, wydzielinę z pochwy, zespół napięcia przedmiesiączkowego oraz powiększenie piersi.⁶

Działania ogólnoustrojowe

Wśród ogólnoustrojowych działań niepożądanych obserwowanych podczas terapii lekiem Cyclo-Progynova wyróżnia się: obrzęki, kurcze mięśni oraz uczucie zmęczenia.⁷

Poważne działania niepożądane związane ze stosowaniem HTZ

Ryzyko wystąpienia raka piersi

Stosowanie hormonalnej terapii zastępczej, w tym preparatu Cyclo-Progynova, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na raka piersi. Złożona terapia estrogenowo-progestagenowa (jaką jest Cyclo-Progynova) stosowana przez ponad 5 lat zwiększa to ryzyko około 2-krotnie.⁸

Poziom ryzyka zależy od czasu stosowania HTZ. Zgodnie z wynikami badań epidemiologicznych:

• U kobiet w wieku 50-54 lat, które nigdy nie stosowały HTZ, rak piersi zostanie zdiagnozowany u około 13,3 na 1000 kobiet w ciągu 5 lat⁹
• W przypadku stosowania złożonej terapii estrogenowo-progestagenowej przez 5 lat, stwierdza się dodatkowe 8 przypadków na 1000 kobiet (ryzyko względne 1,6)¹⁰
• W przypadku 10-letniego stosowania HTZ, liczba dodatkowych przypadków wzrasta do około 20,8 na 1000 kobiet (ryzyko względne 1,8)¹¹

Ryzyko raka błony śluzowej trzonu macicy (endometrium)

U kobiet z zachowaną macicą, niestosujących HTZ, ryzyko wystąpienia raka błony śluzowej trzonu macicy wynosi około 5 na 1000 kobiet. Stosowanie wyłącznie estrogenowej HTZ (bez progestagenów) znacząco zwiększa to ryzyko, dlatego u kobiet z zachowaną macicą nie zaleca się monoterapii estrogenowej.¹²

Dodanie progestagenu do terapii estrogenowej (jak w przypadku Cyclo-Progynova) przez co najmniej 10 dni cyklu, znacząco redukuje to podwyższone ryzyko. Badanie MWS wykazało, że 5-letnie stosowanie złożonej HTZ (sekwencyjnej lub ciągłej) nie zwiększało ryzyka raka endometrium.¹³

Ryzyko nowotworu jajnika

Stosowanie HTZ, w tym preparatu Cyclo-Progynova, wiąże się z nieznacznie zwiększonym ryzykiem rozpoznania raka jajnika. Metaanaliza 52 badań epidemiologicznych wykazała zwiększone ryzyko nowotworu jajnika u kobiet aktualnie stosujących HTZ w porównaniu do kobiet, które nigdy nie stosowały HTZ (ryzyko względne 1,43).¹⁴

U kobiet w wieku 50-54 lat stosowanie HTZ przez 5 lat może spowodować 1 dodatkowy przypadek raka jajnika na 2000 stosujących, podczas gdy wśród kobiet niestosujących HTZ nowotwór jajnika zostanie rozpoznany w okresie 5 lat u 2 na 2000 kobiet.¹⁵

Ryzyko zakrzepicy żylnej

Stosowanie HTZ, w tym preparatu Cyclo-Progynova, wiąże się z 1,3-3-krotnym wzrostem ryzyka wystąpienia zakrzepicy żylnej (VTE), czyli zakrzepicy żył głębokich lub zatorowości płucnej. Wystąpienie zakrzepicy jest najbardziej prawdopodobne w pierwszym roku stosowania terapii hormonalnej.¹⁶

Badania WHI wykazały, że w grupie wiekowej 50-59 lat:

• Ryzyko względne dla złożonej doustnej estrogenowo-progestagenowej HTZ (jak Cyclo-Progynova) wynosi 2,3¹⁷
• Szacuje się około 5 dodatkowych przypadków VTE na 1000 kobiet stosujących HTZ przez 5 lat¹⁸

Ryzyko chorób sercowo-naczyniowych

U pacjentek w wieku powyżej 60 lat stosujących złożoną estrogenowo-progestagenową HTZ, taką jak Cyclo-Progynova, ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej jest nieznacznie podwyższone.¹⁹

Stosowanie estrogenowej lub złożonej estrogenowo-progestagenowej HTZ wiąże się z do 1,5-krotnym wzrostem względnego ryzyka wystąpienia udaru niedokrwiennego, podczas gdy ryzyko udaru krwotocznego nie wzrasta. Całkowite ryzyko udaru u kobiet stosujących HTZ wzrasta wraz z wiekiem.²⁰

U kobiet w wieku 50-59 lat, ryzyko względne wynosi 1,3, co przekłada się na około 3 dodatkowe przypadki udaru na 1000 kobiet stosujących HTZ przez 5 lat.²¹

Inne poważne działania niepożądane

Do innych poważnych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem HTZ, w tym preparatu Cyclo-Progynova, należą:

• Choroby pęcherzyka żółciowego²²
• U kobiet z dziedzicznym obrzękiem naczynioruchowym, estrogeny mogą wywoływać lub nasilać objawy tej choroby²³
• Możliwa demencja u kobiet w wieku powyżej 65 lat²⁴

Tabela działań niepożądanych leku Cyclo-Progynova

Przedawkowanie leku Cyclo-Progynova

W przypadku przedawkowania leku Cyclo-Progynova mogą wystąpić następujące objawy:

• Nudności
• Wymioty
• Krwawienie z odstawienia u niektórych kobiet

Nie istnieje specyficzne antidotum dla tego leku, a leczenie przedawkowania powinno być objawowe.²⁵

Monitorowanie bezpieczeństwa stosowania leku

Po dopuszczeniu produktu leczniczego Cyclo-Progynova do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania tego preparatu. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.²⁶