hipertriglicerydemia

Hipertriglicerydemia to stan kliniczny charakteryzujący się podwyższonym poziomem triglicerydów we krwi, przekraczającym wartość 150 mg/dl (1,7 mmol/l). W zależności od stężenia triglicerydów wyróżnia się hipertriglicerydemię łagodną (150-199 mg/dl), umiarkowaną (200-499 mg/dl), ciężką (500-999 mg/dl) i bardzo ciężką (≥1000 mg/dl).

Etiologia hipertriglicerydemii może być pierwotna (genetyczna) lub wtórna. Do przyczyn pierwotnych należą m.in. rodzinna hipertriglicerydemia, rodzinna hiperlipidemia mieszana czy zespół chylomikronemii. Przyczyny wtórne obejmują otyłość, cukrzycę, zespół metaboliczny, nadużywanie alkoholu, choroby nerek, niedoczynność tarczycy oraz stosowanie niektórych leków (kortykosteroidy, estrogeny, tamoksyfen, leki przeciwretrowirusowe).

Ciężka hipertriglicerydemia (>500 mg/dl) zwiększa ryzyko ostrego zapalenia trzustki, które jest najpoważniejszym powikłaniem tego zaburzenia. Umiarkowanie podwyższone stężenia triglicerydów są niezależnym czynnikiem ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, choć ich rola jest mniej jednoznaczna niż w przypadku cholesterolu LDL.

Leczenie hipertriglicerydemii obejmuje modyfikację stylu życia (redukcja masy ciała, regularny wysiłek fizyczny, ograniczenie spożycia alkoholu i cukrów prostych) oraz farmakoterapię. W farmakoterapii stosuje się fibraty, kwasy omega-3, statyny, oraz w wybranych przypadkach niacynę. W ciężkiej hipertriglicerydemii z zagrożeniem zapaleniem trzustki może być konieczna afereza lipoprotein.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Trójglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha – Działania niepożądane

Trójglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha (MCT), stosowane w żywieniu pozajelitowym, najczęściej w połączeniu z trójglicerydami długołańcuchowymi (LCT), wykazują korzystne właściwości terapeutyczne, jednak mogą wywoływać działania niepożądane. Na podstawie danych dotyczących preparatu Lipofundin MCT/LCT 20% działania te występują bardzo rzadko (<1/10 000), pod warunkiem prawidłowego dawkowania, monitorowania i przestrzegania przeciwwskazań. Do najczęściej zgłaszanych należą zaburzenia hematologiczne (np. nadkrzepliwość, leukopenia, małopłytkowość), reakcje alergiczne (w tym anafilaksja), zaburzenia metaboliczne (hiperlipidemia, hiperglikemia, kwasica metaboliczna, ketonemia), neurologiczne (bóle i zawroty głowy), naczyniowe (nadciśnienie, niedociśnienie, rumień twarzy), oddechowe (duszność, sinica), żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, utrata apetytu), a także zaburzenia wątroby (cholestaza) i skóry (rumień, potliwość). W przypadku wystąpienia działań niepożądanych zaleca się przerwanie lub zmniejszenie szybkości infuzji oraz ścisłe monitorowanie pacjenta, w tym regularne oznaczanie stężenia triglicerydów w surowicy.
cholestaza, ciała ketonowe, duszność, emulsja tłuszczowa, hemoliza, hepatomegalia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, kwasica metaboliczna, leukopenia, Lipofundin MCT/LCT, małopłytkowość, naciek tłuszczowy, nadciśnienie, nadkrzepliwość, niedociśnienie, niedokrwistość, obrzęk krtani, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, retykulocytoza, sinica, splenomegalia, trójglicerydy MCT, zaburzenie krzepnięcia, zakrzep, zespół przeciążenia tłuszczem, żółtaczka, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Quetiapine Fair-Med 150 mg

Kwetiapina jest związana z licznymi działaniami niepożądanymi o różnej częstości występowania, z najczęstszymi (≥10%) takimi jak senność, zawroty głowy, ból głowy, suchość błony śluzowej jamy ustnej, objawy odstawienia, hiperlipidemia (wzrost triglicerydów i cholesterolu LDL, spadek HDL), zwiększenie masy ciała, anemia oraz objawy pozapiramidowe. Działania te sklasyfikowano zgodnie z wytycznymi CIOMS III, obejmującymi m.in. zaburzenia hematologiczne (zmniejszenie hemoglobiny), endokrynologiczne (hiperprolaktynemia, obniżenie T3, T4, podwyższenie TSH), neurologiczne (zawroty głowy, objawy pozapiramidowe), kardiologiczne (tachykardia, kołatanie serca, ryzyko wydłużenia QT i torsades de pointes), a także ciężkie reakcje skórne (SJS, TEN, DRESS). U dzieci i młodzieży (10-17 lat) obserwuje się częstsze występowanie hiperprolaktynemii, zwiększonego apetytu, objawów pozapiramidowych, wzrostu ciśnienia tętniczego, wymiotów oraz drażliwości.
aminotransferazy, arytmia, arytmia przedsionkowa, ból głowy, cholesterol HDL, cholesterol LDL, drżenie, duszność, dysfagia, dysfunkcja seksualna, hipercholesterolemia, hiperprolaktynemia, hipertonia mięśniowa, hipertriglicerydemia, hipotensja, kołatanie serca, kwetiapina, nadwrażliwość, nagły zgon sercowy, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, objawy pozapiramidowe, reakcja alergiczna skórna, retencja moczu, SCAR, senność, suchość jamy ustnej, tachykardia, toksyczna nekroliza naskórka, torsades de pointes, wydłużenie QT, zatrzymanie krążenia, zawroty głowy, zespół DRESS, zespół odstawienny, zespół odstawienny noworodków, zespół Stevensa-Johnsona
Leksykon substancji czynnych
Triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych – Działania niepożądane

Triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha, stosowane w emulsjach tłuszczowych do żywienia pozajelitowego (np. Nutriflex Lipid peri, SmofKabiven extra Nitrogen), mogą wywoływać liczne działania niepożądane. Wczesne reakcje obejmują niewielki wzrost temperatury ciała, zaczerwienienie twarzy, uczucie zimna, dreszcze, zaburzenia oddychania, bóle (głowy, pleców, kości, klatki piersiowej, okolicy lędźwiowej), zmiany ciśnienia tętniczego (zarówno spadek, jak i wzrost), utratę apetytu, nudności, wymioty oraz reakcje nadwrażliwości. Szczególną uwagę należy zwrócić na zmiany skórne, takie jak zaczerwienienie lub sinica, które mogą wskazywać na hipoksemię. W przypadku wystąpienia objawów zaleca się przerwanie infuzji, ewentualne zmniejszenie dawki oraz rozważenie zmiany miejsca wkłucia przy objawach zapalenia żyły.
anemia, anoreksja, ból głowy, ciśnienie krwi, duszność, emulsja tłuszczowa, enzymy wątrobowe, hemoliza, hepatomegalia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, hipoksemia, infuzja tłuszczowa, leukopenia, metabolity azotowe, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, objaw neurologiczny, parametry wątrobowe, pokrzywka, profil lipidowy, przedawkowanie aminokwasów, przedawkowanie glukozy, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, reakcja skórna, retikulocytoza, sinica, śpiączka, splenomegalia, stłuszczenie narządów, tachykardia, triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych, trombocytopenia, uderzenie gorąca, wysypka skórna, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie oddychania, zaburzenie termoregulacji, zakrzepowe zapalenie żyły, zespół przeciążenia tłuszczowego, zmiana skórna, żółtaczka, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Zolafren 10 mg

Olanzapina, substancja czynna leku Zolafren, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najczęstsze (≥1%) to senność, zwiększenie masy ciała, eozynofilia, hiperprolaktynemia, hiperlipidemia, hiperglikemia, cukromocz, zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm, leukopenia, neutropenia, dyskineza, niedociśnienie ortostatyczne oraz przejściowe podwyższenie aktywności aminotransferaz wątrobowych. Szczególnie istotne są zaburzenia metaboliczne: po 47 dniach terapii zwiększenie masy ciała o ≥7% występowało u 22,2% pacjentów, a po 48 tygodniach u 64,4%, z towarzyszącym wzrostem stężeń cholesterolu, LDL, triglicerydów oraz glukozy (≥7 mmol/L). Rzadko obserwowano rozwój lub zaostrzenie cukrzycy, czasem z kwasicą ketonową lub śpiączką, co stanowi zagrożenie życia. Neurologiczne działania niepożądane obejmują często akatyzję, parkinsonizm i dyskinezę, a rzadko złośliwy zespół neuroleptyczny. Po nagłym odstawieniu mogą pojawić się objawy odstawienne, takie jak pocenie się, bezsenność i drżenie.
akatyzja, amenorrhea, aminotransferazy wątrobowe, bradykardia, choroba afektywna dwubiegunowa, cukrzyca polekowa, częstoskurcz komorowy, dyskineza, dyslipidemia, dystonia, efekt przeciwcholinergiczny, eozynofilia, fosfataza zasadowa, fosfokinaza kreatyninowa, fotodermatoza, gamma-glutamylotransferaza, ginekomastia, glikozuria, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, hipotermia, kwasica ketonowa, leukopenia, małopłytkowość, migotanie komór, napady drgawkowe, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, obniżone libido, olanzapina, parkinsonizm, późna dyskineza, priapizm, profil bezpieczeństwa leku, przyrost masy ciała, rabdomioliza, sedacja polekowa, senność, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenia erekcji, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatorowość zakrzepowa, zespół DRESS, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia leku, zespół odstawienia u noworodka, złośliwy zespół neuroleptyczny
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Multimel N4-550E komora z 10% emulsją tłuszczową (co odpowiada 10 g/100 ml) (200 ml) – 20,00 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 4,56 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 2,53 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 2,27 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,06 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,32 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,61 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,60 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 0,88 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,23 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,50 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,10 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 0,92 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 0,40 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 0,09 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,28 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 0,98 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 2,14 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,19 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 0,45 g + komora z 20% roztworem glukozy (co odpowiada 20 g/100 ml) (400 ml) – 88,00 g + komora z 20% roztworem glukozy (co odpowiada 20 g/100 ml) (400 ml) – 0,30 g

Multimel N4-550 E to emulsja do infuzji w trójkomorowym worku, zawierająca emulsję tłuszczową (ok. 80% oleju z oliwek i 20% oleju sojowego), roztwór aminokwasów oraz glukozę (80 g/l). Preparat charakteryzuje się wartością energetyczną 610 kcal/litr (w tym 520 kcal/litr energii niebiałkowej) oraz osmolarnością 750 mOsm/l. Przeciwwskazania obejmują: wiek poniżej 2 lat (w tym wcześniaki i niemowlęta), nadwrażliwość na jaja, soję, białka orzeszków ziemnych, kukurydzę oraz składniki preparatu. Ponadto, preparat jest niewskazany u pacjentów z wrodzonymi wadami metabolizmu aminokwasów, ciężką hiperlipidemią, hipertriglicerydemią, ciężką hiperglikemią oraz patologicznymi zaburzeniami elektrolitowymi (hipernatremia, hiperkaliemia, hipermagnezemia, hiperkalcemia, hiperfosfatemia), ze względu na zawartość odpowiednio 21 mmol sodu, 16 mmol potasu, 2,2 mmol magnezu, 2 mmol wapnia i 8,5 mmol fosforanów na litr emulsji.
emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, gospodarka lipidowa, gospodarka węglowodanowa, hiperfosfatemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipermagnezemia, hipernatremia, hipertriglicerydemia, leczenie żywieniowe, nadwrażliwość, olej sojowy, olej z oliwek, osmolarność, przemiana aminokwasów, roztwór aminokwasów, roztwór glukozy, stężenie elektrolitów, toksyczny metabolit, triglicerydy w surowicy, trójkomorowy worek, wartość energetyczna, wrodzona wada metaboliczna, zaburzenie metaboliczne
Leksykon leków
Interakcje leku – Femoston conti 1 mg + 5 mg

Femoston conti, zawierający estradiol i dydrogesteron, wykazuje liczne potencjalne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie związane z metabolizmem przez enzymy cytochromu P450 (CYP450). Indukcja enzymów CYP2B6, 3A4, 3A5 i 3A7 przez leki przeciwdrgawkowe (fenobarbital, karbamazepina, fenytoina), przeciwzakaźne (ryfampicyna, ryfabutyna, newirapina, efawirenz) oraz przeciwwirusowe (rytonawir, nelfinawir) może prowadzić do obniżenia stężenia hormonów i zmniejszenia skuteczności hormonalnej terapii zastępczej (HTZ), co manifestuje się zaburzeniami cyklu miesiączkowego. Preparaty ziołowe zawierające dziurawiec zwyczajny również indukują CYP3A4, zwiększając ryzyko krwawień międzymiesiączkowych. Z kolei estrogeny mogą hamować metabolizm leków o wąskim indeksie terapeutycznym, takich jak takrolimus, cyklosporyna A, fentanyl i teofilina, co może skutkować wzrostem ich stężeń do poziomów toksycznych, wymagając monitorowania i ewentualnej redukcji dawek. Ponadto, HTZ może indukować glukuronidację lamotryginy, obniżając jej stężenie i osłabiając kontrolę napadów padaczkowych.
aktywność AlAT, astma oskrzelowa, cytochrom P450, dziurawiec zwyczajny, enzym cytochromu P450, hamowanie kompetycyjne, hipertriglicerydemia, hormonalna terapia zastępcza, hormonalny środek antykoncepcyjny, indeks terapeutyczny, indukcja glukuronidacji, interakcja farmakodynamiczna, interakcja lekowa, krwawienie międzymiesiączkowe, lek immunosupresyjny, lek przeciwastmatyczny, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwwirusowy, lek przeciwzakaźny, napad padaczkowy, objaw menopauzalny, opioidowy lek przeciwbólowy, profil krwawień, stężenie toksyczne, zaburzenie cyklu miesiączkowego, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie naczyniowe, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny
Leksykon leków
Działania niepożądane – Olanzapine Aurovitas 20 mg

Olanzapine Aurovitas, dostępna w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 20 mg, charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które wymagają ścisłego monitorowania klinicznego. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥1/10) to senność oraz znaczące zwiększenie masy ciała, co jest szczególnie istotne w długotrwałej terapii. Często (≥1/100 do <1/10) występują zaburzenia metaboliczne, takie jak hiperglikemia, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, a także zwiększone stężenie prolaktyny, co może prowadzić do ginekomastii i zaburzeń miesiączkowania. Ponadto, obserwuje się objawy neurologiczne, w tym akatyzję, parkinsonizm i dyskinezę, a także objawy ze strony układu krwiotwórczego, takie jak eozynofilia, leukopenia i neutropenia. Zaburzenia biochemiczne obejmują przejściowe, bezobjawowe podwyższenie aktywności aminotransferaz (ALT, AST), fosfatazy zasadowej, gamma-glutamylotransferazy (GGT), a także wzrost stężenia kwasu moczowego i fosfokinazy kreatynowej (CPK).
akatyzja, aminotransferazy wątrobowe, artralgia, astenia, cukromocz, dyskineza, działanie przeciwcholinergiczne, eozynofilia, fosfokinaza kreatynowa, gamma-glutamylotransferaza, ginekomastia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, hiperurykemia, leukopenia, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, objawy pozapiramidowe, olanzapina, parkinsonizm, senność, zespół metaboliczny
Leksykon leków
Przedawkowanie – Dexamethasone phosphate SF 4 mg/ml

Przedawkowanie deksametazonu fosforanu, szczególnie w formie przewlekłej, prowadzi do nasilenia działań niepożądanych typowych dla glikokortykosteroidów. Dawka 4,37 mg/ml (odpowiadająca 4 mg deksametazonu fosforanu) może wywołać zespół Cushinga jatrogenny, supresję osi podwzgórze-przysadka-nadnercza z ryzykiem ostrej niewydolności nadnerczy, zaburzenia metabolizmu węglowodanów (hiperglikemia, jatrogenna cukrzyca), dyslipidemię, a także poważne zaburzenia równowagi elektrolitowej, takie jak hipokaliemia, retencja sodu i wody, hipokalcemia oraz hipofosfatemia. Dodatkowo obserwuje się immunosupresję zwiększającą podatność na infekcje oraz zaburzenia neuropsychiatryczne, w tym psychozy i bezsenność.
ACTH, cukrzyca posteroidowa, deksametazon fosforan, deksametazon sodu fosforan, dyslipidemia, działanie niepożądane, glikokortykosteroid, glikol propylenowy, hiperglikemia, hiperkortyzolizm, hipertriglicerydemia, hipokalcemia, hipokaliemia, immunosupresja, infekcja oportunistyczna, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność kory nadnerczy, niewydolność nadnerczy, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza posteroidowa, otyłość centralna, psychoza posteroidowa, retencja sodu, rozstępy skórne, twarz księżycowata, zaburzenia metaboliczne, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie hormonalne, zespół Cushinga jatrogenny
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Aidee 0,03 mg + 2 mg

Lek Aidee, zawierający 2 mg dienogestu i 0,03 mg etynyloestradiolu, jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym o licznych przeciwwskazaniach. Nie powinien być stosowany u pacjentek z aktywną lub przebytą żylno-zakrzepową chorobą (VTE), w tym zakrzepicą żył głębokich i zatorowością płucną, a także u osób z genetycznymi lub nabytymi predyspozycjami do VTE (np. mutacja czynnika V Leiden, niedobory antytrombiny III, białka C i S). Przeciwwskazania obejmują również tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, takie jak zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, migrenę z aurą oraz wysokie ryzyko ATE związane z cukrzycą z powikłaniami naczyniowymi, ciężkim nadciśnieniem tętniczym i dyslipoproteinemią. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentek z ciężką chorobą wątroby, guzami wątroby, zapaleniem trzustki związanym z hipertriglicerydemią, nowotworami zależnymi od hormonów płciowych oraz krwawieniami z dróg rodnych o nieustalonej etiologii. Należy także unikać stosowania Aidee w połączeniu z niektórymi lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HCV (np. ombitaswir/parytaprewir/rytonawir z dazabuwirem, glekaprewir/pibrentaswir, sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir).
antykoagulant toczniowy, cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, dienogest, dławica piersiowa, dyslipoproteinemia, etynyloestradiol, glekaprewir, guzy wątroby, hiperhomocysteinemia, hipertriglicerydemia, migrena z ogniskowymi objawami, mutacja czynnika V Leiden, nadciśnienie tętnicze, niedobór antytrombiny III, niedobór białka C, niedobór białka S, nowotwory hormonozależne, ombitaswir, oporność na aktywowane białko C, przeciwciała antyfosfolipidowe, przeciwciała antykardiolipinowe, przemijający napad niedokrwienny, sofosbuwir, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Działania niepożądane – Elestar 40 mg + 10 mg

Lek Elestar, zawierający olmesartan medoksomil i amlodypinę, jest stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są obrzęki obwodowe (11,3%), ból głowy (5,3%) oraz zawroty głowy (4,5%). Profil bezpieczeństwa opiera się na badaniach klinicznych, danych po wprowadzeniu do obrotu oraz znanych efektach poszczególnych składników. Działania niepożądane obejmują m.in. leukopenię (rzadko), małopłytkowość (niezbyt często), reakcje alergiczne (niezbyt często), hiperglikemię (bardzo rzadko), hiperkaliemię (niezbyt często), hipertriglicerydemię i hiperurykemię (często). Zaburzenia psychiczne, takie jak depresja, bezsenność czy zmiany nastroju, występują niezbyt często, natomiast zawroty głowy i ból głowy są częste. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalnie zagrażające życiu reakcje anafilaktyczne oraz ciężkie zaburzenia hematologiczne i metaboliczne.
blokada kanałów wapniowych, bradykardia, dna moczanowa, glukonian wapnia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hipertriglicerydemia, hiperurykemia, leukopenia, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na lek, niedociśnienie, obrzęk obwodowy, olmesartan medoksomil i amlodypina, płukanie żołądka, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, tachykardia, układ przywspółczulny, węgiel aktywowany, wstrząs, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie smaku, zawroty głowy
Leksykon substancji czynnych
Izoleucyna – Działania niepożądane

Izoleucyna, jako aminokwas egzogenny, jest kluczowym składnikiem preparatów stosowanych w żywieniu pozajelitowym i dializie otrzewnowej, jednak jej stosowanie wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych. Najpoważniejsze z nich to reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaktyczne i rzekomoanafilaktyczne, manifestujące się pokrzywką, świądem, dusznością i obrzękiem, które wymagają natychmiastowego przerwania infuzji. Działania niepożądane obejmują także zaburzenia neurologiczne (ból głowy, drżenie, senność), sercowo-naczyniowe (tachykardia, nadciśnienie, niedociśnienie, sinica), żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka), a także poważne zaburzenia wątroby, takie jak hiperamonemia, marskość, cholestaza i stłuszczenie wątroby. Występują również zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia, hipertriglicerydemia, kwasica metaboliczna) oraz hematologiczne (anemia, leukopenia, trombocytopenia). Reakcje w miejscu podania, takie jak zapalenie żyły i zakrzepowe zapalenie żył, są częste i wymagają monitorowania.
aminokwas egzogenny, anemia, azotemia, biegunka, bilirubina, cholestaza, dializa otrzewnowa, duszność, enzym wątrobowy, hemoliza, hiperamonemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, hiponatremia, kwasica metaboliczna, leukopenia, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność wątroby, nudność, parestezja, pokrzywka, powiększenie śledziony, powiększenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, retikulocytoza, rumień, sinica obwodowa, stłuszczenie wątroby, świąd, tachykardia, trombocytopenia, wielomocz, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, zaburzenie krzepnięcia krwi, zakrzepowe zapalenie żył, zespół ponownego odżywienia, zespół przeciążenia tłuszczami, zwłóknienie wątroby, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Everolimus Synthon

Everolimus Genthon, dostępny w dawkach 2,5 mg, 5 mg oraz 10 mg, jest lekiem immunosupresyjnym o szerokim spektrum działań niepożądanych, wymagającym ścisłego monitorowania. Najpoważniejszymi powikłaniami są nieinfekcyjne zapalenie płuc, w tym śródmiąższowe zapalenie płuc, które może przebiegać ciężko i prowadzić do zgonu. Objawy takie jak niedotlenienie, wysięk do opłucnej, kaszel i duszność powinny skłonić do wykluczenia zakażeń oportunistycznych, np. pneumocystozowego zapalenia płuc (PJP/PCP). W przypadku umiarkowanych lub ciężkich objawów zaleca się stosowanie kortykosteroidów. Everolimus zwiększa ryzyko zakażeń bakteryjnych, grzybiczych, wirusowych i pierwotniakowych, w tym inwazyjnych zakażeń grzybiczych i reaktywacji wirusowego zapalenia wątroby typu B, co wymaga natychmiastowej interwencji i ewentualnego przerwania terapii. Profilaktyka PJP/PCP jest wskazana u pacjentów stosujących jednocześnie kortykosteroidy lub inne leki immunosupresyjne.
anafilaksja, aspergiloza, duszność, dyslipidemia, ewerolimus, hemoglobina, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hipertriglicerydemia, inhibitor ACE, inwazyjne zakażenie grzybicze, kandydoza, kortykosteroid, kreatynina, lek przeciwgrzybiczny, limfocyt, morfologia krwi, neutrofil, nieinfekcyjne zapalenie płuc, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, owrzodzenie jamy ustnej, płytka krwi, pneumocystozowe zapalenie płuc, posocznica, śródmiąższowe zapalenie płuc, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zakażenie grzybicze, zakażenie oportunistyczne, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie jamy ustnej, żywa szczepionka
Leksykon substancji czynnych
Olej sojowy – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Olej sojowy, będący źródłem długołańcuchowych niezbędnych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), takich jak kwas linolowy (omega-6) i α-linolenowy (omega-3), jest powszechnie stosowany w emulsjach tłuszczowych do żywienia pozajelitowego. Jego podawanie wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z alergią na soję lub orzeszki ziemne, a także u osób z zaburzeniami metabolizmu tłuszczów, w tym niewydolnością nerek, cukrzycą, zapaleniem trzustki, niewydolnością wątroby, niedoczynnością tarczycy, hipertriglicerydemią (zalecane utrzymanie stężenia triglicerydów poniżej 4,6 mmol/l, przerwanie infuzji powyżej 11,4 mmol/l) oraz zespołem metabolicznym i posocznicą. Monitorowanie parametrów biochemicznych, takich jak stężenie triglicerydów, glukozy, elektrolitów, funkcji wątroby i nerek, a także morfologii krwi i testów krzepnięcia, jest niezbędne dla bezpiecznego stosowania preparatów. W trakcie infuzji należy zwracać uwagę na ryzyko zespołu przeciążenia tłuszczami, objawiającego się m.in. hiperlipidemią, hepatomegalią, zaburzeniami krzepnięcia i objawami neurologicznymi, które ustępują po zaprzestaniu podawania emulsji.
emulsja tłuszczowa, fosforan wapnia, hepatomegalia, hiperamonemia, hiperazotemia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, infuzja dożylna, kwas linolowy, kwas α-linolenowy, kwasica metaboliczna, morfologia krwi, nadwrażliwość, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, olej sojowy, osmolarność surowicy, ośrodkowy układ nerwowy, ostre zapalenie trzustki, podrażnienie ściany naczynia, posocznica, pseudoaglutynacja, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa alergiczna, równowaga kwasowo-zasadowa, stłuszczenie wątroby, triglicerydy, upośledzona czynność wątroby, wielonienasycone kwasy tłuszczowe, zaburzenie krzepliwości krwi, zaburzenie metabolizmu tłuszczów, zaburzenie neurologiczne, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie trzustki, zator naczyń płucnych, zespół metaboliczny, zespół ponownego odżywienia, zespół przeciążenia tłuszczami, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Sibilla 2 mg + 0,03 mg

Produkt leczniczy Sibilla, zawierający 2 mg dienogestu oraz 0,03 mg etynyloestradiolu, jest złożonym doustnym środkiem antykoncepcyjnym, który może wywoływać liczne działania niepożądane, zidentyfikowane zarówno w badaniach klinicznych na 4942 uczestniczkach, jak i w nadzorze po wprowadzeniu do obrotu. Najczęściej obserwowane działania dotyczą układu rozrodczego i zakażeń, w tym zapalenia pochwy, kandydozy oraz grzybiczych zakażeń pochwy i sromu. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania: często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz o częstości nieznanej. Wśród innych zgłaszanych działań znajdują się m.in. zaburzenia psychiczne (depresja, zmiany nastroju), zaburzenia sercowo-naczyniowe (żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, nadciśnienie tętnicze), zaburzenia skóry (trądzik, łysienie, wysypka), a także objawy ze strony układu nerwowego i mięśniowo-szkieletowego.
atopowe zapalenie skóry, bezsenność, ból brzucha, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zakrzepowo-zatorowa, depresja, doustna antykoncepcja, dyspareunia, dysplazja szyjki macicy, dystonia, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hiperwentylacja, kamica żółciowa, kandydoza pochwy, łuszczyca, mięśniak macicy, mlekotok, nadciśnienie tętnicze, neurodermit, niedokrwistość, niestrawność, nowotwór wątroby, obniżone libido, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, opryszczka wargowa, oscylopsja, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, rak piersi, rak szyjki macicy, szumy uszne, tłuszczak piersi, toczeń rumieniowaty układowy, torbiel jajnika, torbiel piersi, torbiel przydatków macicy, trądzik umiarkowany, triglicerydy, udar niedokrwienny, utrata słuchu, wirylizm, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie krążenia mózgowego, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie psychiczne, zaburzenie snu, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakażenie grzybicze, zakażenie grzybicze pochwy, zakażenie układu moczowego, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie cewki moczowej, zapalenie jajników, zapalenie jelit, zapalenie oskrzeli, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie pochwy, zapalenie sutka, zapalenie trzustki, zapalenie zatok, zapalenie żołądka, zatorowość płucna, zawroty błędnikowe, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna
Leksykon substancji czynnych
Triglicerydy – Przeciwwskazania stosowania

Triglicerydy, będące kluczowym składnikiem emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym (np. Finomel, SMOFlipid, Lipoflex), dostarczają energii oraz niezbędnych kwasów tłuszczowych, jednak ich podawanie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują m.in. ciężką hiperlipidemię (stężenie triglicerydów ≥ 1000 mg/dl lub 11,4 mmol/l), ciężką niewydolność wątroby i nerek, cholestazę wewnątrzwątrobową, ciężkie zaburzenia krzepnięcia, niekontrolowaną hiperglikemię (niewrażliwą na insulinę do 6 j./h), kwasicę metaboliczną oraz wrodzone zaburzenia metabolizmu lipidów i aminokwasów. Ponadto, nadwrażliwość na składniki preparatów (białka ryb, jaj, soi, orzeszków ziemnych, kukurydzy) stanowi istotne ograniczenie ich stosowania. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów w stanie niestabilnym klinicznie, z ostrym zawałem mięśnia sercowego, udarem mózgu, ciężkim wstrząsem, posocznicą, odwodnieniem hipotonicznym czy śpiączką hiperosmolarna, a także u noworodków i dzieci poniżej 2 roku życia ze względu na niedojrzałość enzymatyczną metabolizmu lipidów.
białko ryb, cholestaza wewnątrzwątrobowa, dializoterapia, emulsja tłuszczowa, enzymy wątrobowe, Finomel, fosfolipidy jaja, hemofiltracja, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, koagulopatia, kwas tłuszczowy, kwasica metaboliczna, kwasy omega-3, metabolizm lipidów, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk mózgu, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, olej rybi, olej sojowy, płytki krwi, posocznica, przewodnienie, SMOFlipid, śpiączka hiperosmolarna, stan krwotoczny, stłuszczenie wątroby, udar mózgu, wstrząs, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenia metabolizmu aminokwasów, zaburzenia metabolizmu lipidów, zapalenie trzustki, zatorowość tłuszczowa, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół hemofagocytarny, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Darunavir Accord 800 mg

Darunavir Accord, stosowany w dawkach 600/100 mg dwa razy na dobę lub 800/100 mg raz na dobę (u pacjentów wcześniej nieleczonych), wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach klinicznych obejmujących 2613 pacjentów z przeciętnym czasem terapii 95,3 tygodnia. Najczęstsze działania niepożądane to biegunka (≥10%), nudności, wysypka, ból głowy i wymioty (≥1/100 do <1/10). W terapii z kobicystatem (średni czas leczenia 58,4 tygodnia) odsetek działań niepożądanych wynosił 66,5%, z podobnym profilem. Ciężkie działania niepożądane obejmują ostrą niewydolność nerek, zawał mięśnia sercowego, zespół zapalnej reaktywacji immunologicznej, małopłytkowość, martwicę kości oraz zapalenie wątroby. Występują także zaburzenia metaboliczne, takie jak cukrzyca, hipertriglicerydemia i hiperlipidemia, które mogą zwiększać ryzyko sercowo-naczyniowe. Wysypka, w tym ciężkie postacie jak zespół DRESS i zespół Stevensa-Johnsona, wymaga natychmiastowego odstawienia leku.
aftowe zapalenie jamy ustnej, cytolityczne zapalenie wątroby, darunawir, darunawir z kobicystatem, darunawir z rytonawirem, dławica piersiowa, hipercholesterolemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, insulinooporność, kamica nerkowa, małopłytkowość, martwica kości, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nefropatia krystaliczna, neuropatia obwodowa, ostra niewydolność nerek, ostra uogólniona osutka krostkowa, refluks żołądkowo-przełykowy, rumień wielopostaciowy, stłuszczenie wątroby, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zawał mięśnia sercowego, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, zespół zapalnej reaktywacji immunologicznej
Leksykon leków
Przedawkowanie – Everolimus Synthon 5 mg

Przedawkowanie Everolimus Genthon, dostępnego w tabletkach o dawkach 2,5 mg, 5 mg oraz 10 mg, stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, choć dane kliniczne dotyczące skutków przedawkowania u ludzi są ograniczone. Zgłoszono tolerancję pojedynczej dawki do 70 mg, znacznie przekraczającej zalecane dawki terapeutyczne (2,5–10 mg/dobę). W przypadku przedawkowania należy wdrożyć standardowe postępowanie wspomagające stosowane przy zatruciach inhibitorami mTOR, obejmujące przerwanie podawania leku, monitorowanie parametrów życiowych oraz wykonanie badań laboratoryjnych (morfologia, funkcje wątroby i nerek, gospodarka lipidowa, glikemia). Ze względu na brak swoistej odtrutki i wysoki stopień wiązania ewerolimusu z białkami osocza i erytrocytami, lek nie jest efektywnie usuwany przez hemodializę.
anemia, badanie laboratoryjne, białkomocz, ewerolimus, hemodializa, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hipertriglicerydemia, immunosupresja, infekcja oportunistyczna, inhibitor mTOR, morfologia krwi, neutropenia, nieinfekcyjne zapalenie płuc, parametr wątrobowy, powikłanie dermatologiczne, trombocytopenia, zaburzenie czynności nerek, zapalenie błony śluzowej, zapalenie jamy ustnej, zapalenie jelit
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Romazic 30 mg

Rozuwastatyna, inhibitor reduktazy HMG-CoA, jest skutecznym lekiem hipolipemizującym stosowanym w terapii zaburzeń lipidowych, zwłaszcza hipercholesterolemii typu IIa i IIb. Mechanizm działania polega na selektywnym i kompetycyjnym hamowaniu enzymu reduktazy HMG-CoA w wątrobie, co prowadzi do zwiększenia ekspresji receptorów LDL i zmniejszenia produkcji VLDL, skutkując obniżeniem stężenia LDL-C, cholesterolu całkowitego, triglicerydów oraz lipoproteiny ApoB, a także wzrostem HDL-C i ApoA-I. Efekt terapeutyczny jest dawkozależny, z redukcją LDL-C sięgającą do 63% przy dawce 40 mg, a pełna odpowiedź osiągana jest zwykle w ciągu 4 tygodni. Rozuwastatyna wykazuje skuteczność niezależnie od wieku, płci, rasy oraz współistniejących chorób, takich jak cukrzyca czy rodzinna hipercholesterolemia. W badaniach klinicznych, w tym METEOR i JUPITER, potwierdzono jej zdolność do spowolnienia progresji miażdżycy (zmniejszenie CIMT o -0,0145 mm/rok, p<0,0001) oraz redukcji ryzyka zdarzeń sercowo-naczyniowych u pacjentów z podwyższonym ryzykiem, przy jednoczesnym dobrym profilu bezpieczeństwa.
3-hydroksy-3-metyloglutarylo-koenzym A, cholesterol całkowity, frakcja HDL, frakcja LDL, grubość ściany tętnicy szyjnej, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hipercholesterolemia typu IIa, hipertriglicerydemia, homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, inhibitor kompetycyjny, inhibitor reduktazy HMG-CoA, katabolizm LDL, lipoproteina ApoB, miażdżyca naczyń tętniczych, pierwotna hipercholesterolemia, pierwotna mieszana dyslipidemia, receptor LDL, rodzinna heterozygotyczna hipercholesterolemia, rodzinna homozygotyczna hipercholesterolemia, skala Framingham, skala SCORE, skala Tannera, zaburzenie lipidowe, zdarzenie sercowo-naczyniowe
Leksykon leków
Interakcje leku – Crosuvo Plus 10 mg + 10 mg

Produkt Crosuvo Plus, zawierający rozuwastatynę i ezetymib, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z innymi lekami, które mogą znacząco wpływać na jego bezpieczeństwo i skuteczność. Szczególnie istotne jest przeciwwskazane jednoczesne stosowanie z cyklosporyną, które powoduje około 7-krotne zwiększenie AUC rozuwastatyny oraz 3,4-krotne zwiększenie AUC ezetymibu, a także z gemfibrozylem, gdzie obserwuje się 2-krotne zwiększenie Cmax i AUC rozuwastatyny oraz wzrost ryzyka miopatii. Inhibitory proteazy (np. atazanawir z rytonawirem) mogą zwiększyć ekspozycję na rozuwastatynę 3- do 7-krotnie, co wymaga dostosowania dawki. Ponadto, jednoczesne stosowanie kwasu fusydowego zwiększa ryzyko miopatii i rabdomiolizy, co wymaga przerwania terapii rozuwastatyną na czas podawania kwasu fusydowego. Interakcje z lekami zobojętniającymi sok żołądkowy mogą zmniejszać stężenie rozuwastatyny o około 50%, a kolestyramina obniża AUC całkowitego ezetymibu o około 55%, co może osłabiać efekt terapeutyczny w redukcji LDL-C.
antagoniści witaminy K, BCRP, choroba pęcherzyka żółciowego, cyklosporyna, etynyloestradiol, fenofibrat, gemfibrozyl, hepatotoksyczność, hipertriglicerydemia, hormonalna terapia zastępcza, inhibitory białek transportujących, inhibitory proteazy, INR, interakcje lekowe, kamica żółciowa, kolestyramina, kwas fusydowy, LDL-C, miopatia, OATP1B1, pochodne kumaryny, rabdomioliza, rozuwastatyna i ezetymib, stłuszczenie wątroby, tikagrelor, warfaryna
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Qlaira

Przed zastosowaniem produktu Qlaira konieczna jest szczegółowa ocena wskazań i przeciwwskazań, ze szczególnym uwzględnieniem ryzyka zakrzepowo-zatorowego. Stosowanie złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych, w tym Qlaira, zwiększa ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) do 6-12 przypadków na 10 000 kobiet rocznie, w porównaniu do 2 na 10 000 u kobiet nie stosujących antykoncepcji hormonalnej. Ryzyko to jest największe w pierwszym roku stosowania oraz przy ponownym rozpoczęciu po przerwie ≥4 tygodni. Czynniki ryzyka nasilające ŻChZZ obejmują m.in. otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, zabiegi chirurgiczne, dodatni wywiad rodzinny, wiek >35 lat oraz współistniejące choroby (np. nowotwory, toczeń rumieniowaty). W przypadku potwierdzonej lub podejrzewanej zakrzepicy stosowanie Qlaira należy przerwać. Pacjentki powinny być edukowane w zakresie objawów zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej oraz konieczności natychmiastowej konsultacji lekarskiej.
choroba Leśniowskiego-Crohna, cukrzyca, dyslipoproteinemia, hiperhomocysteinemia, hipertriglicerydemia, incydent naczyniowo-mózgowy, łagodny nowotwór wątroby, lek przeciwzakrzepowy, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, napad naczyniowo-mózgowy, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, padaczka, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, udar, wirus brodawczaka ludzkiego, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złośliwy nowotwór wątroby, złożony hormonalny produkt antykoncepcyjny, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon substancji czynnych
Omega-3 kwasy estry etylowe – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn

Preparat Omacor zawiera 1000 mg omega-3 kwasów estrów etylowych, w tym 460 mg estru etylowego kwasu eikozapentaenowego (EPA) oraz 380 mg estru etylowego kwasu dokozaheksaenowego (DHA) i jest stosowany głównie w terapii hipertriglicerydemii. Pomimo braku dedykowanych badań oceniających wpływ tego preparatu na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn, analiza farmakologiczna i dotychczasowe doświadczenia kliniczne wskazują na brak lub nieistotny wpływ na te funkcje. W związku z tym nie ma konieczności wprowadzania szczególnych ostrzeżeń dotyczących bezpieczeństwa prowadzenia pojazdów czy obsługi urządzeń mechanicznych podczas terapii Omacorem.
charakterystyka produktu leczniczego, doświadczenie kliniczne, ester etylowy kwasu dokozaheksaenowego, ester etylowy kwasu eikozapentaenowego, hipertriglicerydemia, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, mechanizm działania, Omacor, omega-3 kwasy estry etylowe, praktyka kliniczna, profil farmakologiczny
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Elin 250 mcg + 35 mcg

Elin, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny zawierający 250 mikrogramów norgestymatu i 35 mikrogramów etynyloestradiolu, jest przeciwwskazany u pacjentek z nadwrażliwością na składniki leku oraz u osób z nietolerancją laktozy (89,203 mg/tabletka). Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazania związane z ryzykiem zakrzepowo-zatorowym: czynna lub przebyta żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (ŻChZZ), w tym zakrzepica żył głębokich i zatorowość płucna, a także dziedziczne lub nabyte predyspozycje takie jak oporność na APC, niedobory antytrombiny III, białka C i S. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentek po dużych zabiegach chirurgicznych z długotrwałym unieruchomieniem oraz u tych z wysokim ryzykiem ŻChZZ wynikającym z wielu czynników ryzyka.
antykoagulant toczniowy, ciężkie nadciśnienie, cukrzyca z objawami naczyniowymi, czynnik V Leiden, dławica piersiowa, dyslipoproteinemia, etynyloestradiol, glekaprewir, gruczolak wątroby, hiperhomocysteinemia, hipertriglicerydemia, hormonalny środek antykoncepcyjny, marskość wątroby, migrena z ogniskowymi objawami neurologicznymi, nadwrażliwość na substancje czynne, niedobór antytrombiny III, niedobór białka C, niedobór białka S, nietolerancja laktozy, norgestymat, nowotwór estrogenozależny, nowotwór wątroby, ombitaswir, oporność na APC, przeciwciała antyfosfolipidowe, przeciwciała antykardiolipinowe, przemijający napad niedokrwienia mózgu, rak endometrium, rak piersi, sofosbuwir, tętnicza choroba zakrzepowo-zatorowa, udar mózgu, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon substancji czynnych
Olej sojowy oczyszczony – Przeciwwskazania stosowania

Olej sojowy oczyszczony (Soiae oleum raffinatum) jest składnikiem emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, takich jak Intralipid 20%, Kabiven, Kabiven Peripheral oraz Lipidem. Podstawowymi przeciwwskazaniami do jego stosowania są nadwrażliwość na białko soi, jaja kurzego, orzeszki ziemne oraz, w przypadku Lipidem, na ryby. Ciężka hiperlipidemia, zwłaszcza hipertriglicerydemia ≥ 1000 mg/dl (11,4 mmol/l), ciężka niewydolność wątroby oraz cholestaza wewnątrzwątrobowa (w przypadku Lipidem) stanowią bezwzględne przeciwwskazania ze względu na ryzyko zaburzeń metabolizmu lipidów i ich kumulacji. Dodatkowo, zespół hemofagocytarny (HLH), ciężkie zaburzenia krzepnięcia, ostre zdarzenia zakrzepowo-zatorowe, ciężka niewydolność nerek bez możliwości leczenia nerkozastępczego oraz ostry wstrząs wykluczają stosowanie tych preparatów.
cholestaza wewnątrzwątrobowa, emulsja tłuszczowa, hemodializa, hemofiltracja, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, kwasica, kwasica metaboliczna, leczenie nerkozastępcze, metabolizm tłuszczów, nadwrażliwość na białko jaja kurzego, nadwrażliwość na ryby, niedotlenienie tkanek, niestabilny stan krążenia, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, olej sojowy oczyszczony, posocznica, przewodnienie, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, śpiączka hiperosmolarna, stan pourazowy, wrodzona wada metabolizmu aminokwasów, wstrząs, zaburzenie krzepnięcia krwi, zaburzenie metabolizmu lipidów, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej, zatorowość tłuszczowa, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół hemofagocytarny, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Abiraterone Glenmark 250 mg

Abiraterone Glenmark, zawierający 250 mg abirateronu octanu w tabletce, wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych, z częstością występowania ≥10% obejmującą obrzęk obwodowy (23%), hipokaliemię (18%), nadciśnienie tętnicze (22%), zakażenia dróg moczowych oraz podwyższenie aktywności aminotransferaz AlAT i AspAT (około 6%). Ciężkie działania niepożądane stopnia 3. i 4. wg CTCAE występowały odpowiednio u 6% (hipokaliemia), 7% (nadciśnienie) i 1% (obrzęk). Szczególną uwagę należy zwrócić na hepatotoksyczność, objawiającą się wzrostem AlAT/AspAT i bilirubiny, występującą u około 6% pacjentów, zwykle w pierwszych 3 miesiącach terapii, z koniecznością monitorowania i ewentualnego przerwania leczenia. Ryzyko działań niepożądanych jest wyższe u pacjentów wrażliwych na hormony, z wyjściowym statusem ECOG 2 oraz u osób ≥75 lat. Jednoczesne stosowanie kortykosteroidów zmniejsza częstość i nasilenie działań niepożądanych związanych z efektem mineralokortykosteroidowym.
alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, analog LHRH, biegunka, bilirubina, dusznica bolesna, efekt mineralokortykosteroidowy, hepatotoksyczność, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, incydent mózgowo-naczyniowy, kortykosteroid, krwiomocz, migotanie przedsionków, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nadostre zapalenie wątroby, niestrawność, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, obrzęk obwodowy, octan abirateronu, osteoporoza, ostra niewydolność wątroby, przewlekła choroba wątroby, rabdomioliza, tachykardia, wirusowe zapalenie wątroby, wysypka, zakażenie dróg moczowych, zastój płynów, złamanie, złamanie patologiczne
Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie trzustki – Epidemiologia

Zapalenie trzustki, zarówno ostre (OZT), jak i przewlekłe (PZT), stanowi rosnący problem zdrowotny na świecie, z roczną zachorowalnością na OZT wynoszącą około 34 przypadków na 100 000 osób globalnie, a w USA nawet 110-140 na 100 000. Wzrost liczby przypadków od 1990 do 2021 roku wyniósł 59%, a prognozy przewidują dalszy wzrost zachorowalności o 2,4% rocznie do 2050 roku. PZT występuje rzadziej, z zachorowalnością około 10-25 na 100 000 osób rocznie, ale wiąże się z poważnymi powikłaniami, w tym zwiększonym ryzykiem raka trzustki (względny współczynnik ryzyka 13,3). Kluczowymi czynnikami ryzyka są spożycie alkoholu (odpowiedzialne za ponad 15% zgonów z powodu zapalenia trzustki), palenie tytoniu, kamica żółciowa (21-33% przypadków OZT w USA), hipertriglicerydemia oraz czynniki genetyczne (mutacje w genach PRSS1, SPINK1, CFTR, CTRC). OZT nie jest chorobą samoograniczającą się – około 20% pacjentów przechodzi do nawracającego zapalenia, a 35% z nich do PZT. Cukrzyca rozwija się u około 80% pacjentów po OZT i 20% po PZT, a ryzyko cukrzycy jest ponad dwukrotnie wyższe niż w populacji ogólnej.
badanie obrazowe, cholecystektomia, choroba dróg żółciowych, dziedziczne zapalenie trzustki, hipertriglicerydemia, interwencja endoskopowa, kamica żółciowa, MRCP, nawracające ostre zapalenie trzustki, niewydolność narządowa, ostre zapalenie trzustki, przewlekłe zapalenie trzustki, rak trzustki, rozkład bimodalny, sepsa, zapalenie trzustki, zapalenie trzustki alkoholowe, zespół metaboliczny, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej
Leksykon leków
Działania niepożądane – Revival 40 mg

Lek Revival zawierający olmesartan medoksomil w dawkach 10 mg, 20 mg i 40 mg, stosowany w terapii nadciśnienia tętniczego, wykazuje specyficzny profil działań niepożądanych. Najczęściej obserwowane objawy to bóle głowy (7,7%) oraz zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego (2,5% vs 0,9% placebo). Często występują również zaburzenia ze strony układu pokarmowego, takie jak nieżyt żołądka i jelit, biegunka, ból brzucha, nudności oraz rzadziej wymioty. Istotnym, choć bardzo rzadkim powikłaniem jest enteropatia typu celiakii wymagająca natychmiastowej interwencji. Zgłaszano także przypadki zapalenia wątroby o podłożu autoimmunologicznym, które ustępuje po odstawieniu leku. U osób starszych (≥65 lat) zwiększa się częstość występowania niedociśnienia z rzadko do niezbyt często, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej.
alergiczne zapalenie skóry, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból kości, ból mięśni, ból pleców, dławica piersiowa, enteropatia typu celiakii, fosfokinaza kreatynowa, hipertriglicerydemia, hiperurykemia, krwawienie z nosa, krwiomocz, kurcz mięśni, letarg, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie, niestrawność, nieżyt żołądka i jelit, nudności, objawy grypopodobne, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk obwodowy, olmesartan medoksomil, ostra niewydolność nerek, pokrzywka, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, wymioty, zakażenie dróg moczowych, zapalenie stawów, zapalenie wątroby autoimmunologiczne, zawrót głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego
Leksykon substancji czynnych
Lizyna bezwodna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Lizyna bezwodna, stosowana w preparatach do żywienia pozajelitowego takich jak Kabiven Peripheral (zawierająca 3,4–5,6 g lizyny bezwodnej w zależności od pojemności worka), wymaga ścisłego monitorowania parametrów biochemicznych, w tym stężenia triglicerydów w surowicy, które nie powinno przekraczać 3 mmol/l po 5-6 godzinach od zakończenia infuzji emulsji tłuszczowej. Należy także kontrolować glikemię, elektrolity, osmolarność, równowagę kwasowo-zasadową oraz enzymy wątrobowe (fosfataza alkaliczna, AspAT, AlAT). U pacjentów z niewydolnością nerek, cukrzycą, zapaleniem trzustki, zaburzeniami czynności wątroby, niedoczynnością tarczycy z hipertriglicerydemią oraz zespołem ogólnoustrojowej reakcji zapalnej konieczna jest szczególna ostrożność, zwłaszcza w zakresie kontroli fosforanów i potasu, aby zapobiec hiperfosfatemii i hiperkaliemii. Długotrwałe żywienie pozajelitowe wymaga także monitorowania morfologii krwi i parametrów krzepnięcia.
chlorowodorek lizyny, dehydrogenaza mleczanowa, emulsja tłuszczowa, enzymy wątrobowe, fosfataza alkaliczna, hiperfosfatemia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hipertriglicerydemia, infuzja dożylna aminokwasów, krzepnięcie krwi, kwasica metaboliczna, kwasica mleczanowa, lizyna bezwodna, niedoczynność tarczycy, nieprawidłowa czynność wątroby, niewydolność nerek, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, osmolalność, osmolarność surowicy, posocznica, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa alergiczna, retencja elektrolitów, równowaga kwasowo-zasadowa, stężenie bilirubiny, stężenie glukozy, triglicerydy w surowicy, zaburzenia gospodarki tłuszczowej, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie trzustki, zastoinowa niewydolność krążenia, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, zespół ponownego odżywienia, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Multimel N4-550E komora z 10% emulsją tłuszczową (co odpowiada 10 g/100 ml) (200 ml) – 20,00 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 4,56 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 2,53 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 2,27 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,06 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,32 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,61 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,60 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 0,88 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,23 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,50 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,10 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 0,92 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 0,40 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 0,09 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,28 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 0,98 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 2,14 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 1,19 g + komora z 5,5 % roztworem aminokwasów (co odpowiada 5,5 g/100 ml) (400 ml) – 0,45 g + komora z 20% roztworem glukozy (co odpowiada 20 g/100 ml) (400 ml) – 88,00 g + komora z 20% roztworem glukozy (co odpowiada 20 g/100 ml) (400 ml) – 0,30 g

Multimel N4-550E, stosowany w żywieniu pozajelitowym jako emulsja do infuzji, może wywoływać liczne działania niepożądane, zarówno w wyniku nieprawidłowego stosowania (np. przedawkowanie, zbyt szybka infuzja), jak i przy prawidłowym podawaniu. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy nadwrażliwości, takie jak pocenie się, gorączka, dreszcze, ból głowy, wysypka, duszności i skurcz oskrzeli, które wymagają natychmiastowego przerwania infuzji. W badaniach klinicznych obejmujących 286 pacjentów stosowano dawki do 40 ml/kg/dobę przez 5-14 dni, potwierdzając bezpieczeństwo i skuteczność preparatu. Jednakże, istotnym powikłaniem jest zespół przeciążenia tłuszczami, objawiający się hiperlipidemią, gorączką, hepatomegalią, zaburzeniami hematologicznymi i neurologicznymi, wymagający hospitalizacji i zaprzestania infuzji.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, azotemia, bilirubina, cholestaza, ciężkie niedożywienie, fosfataza alkaliczna, gamma-glutamylotransferaza, głodówka pooperacyjna, hepatomegalia, hiperbilirubinemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, leukopenia, małopłytkowość, nadwrażliwość, niedokrwistość, niewydolność płucna, obrzęk obwodowy, rak żołądka, reakcja alergiczna, skurcz oskrzeli, stłuszczenie wątroby, transaminazy, wchłanianie jelitowe, wybroczyny, zaburzenia krzepliwości krwi, zapalenie żyły, zatorowość płucna, zespół przeciążenia tłuszczami, żółtaczka, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Olimel N9

Produkt leczniczy OLIMEL N9 to trójkomorowa emulsja do infuzji zawierająca roztwór glukozy (110 g/1000 ml), emulsję tłuszczową (40 g/1000 ml) oraz roztwór aminokwasów (56,9 g/1000 ml). Preparat jest przeciwwskazany u wcześniaków, noworodków do 28 dni życia oraz dzieci poniżej 2. roku życia ze względu na nieodpowiednie proporcje składników odżywczych dostosowanych do metabolizmu dorosłych. Ponadto, OLIMEL N9 nie powinien być stosowany u pacjentów z nadwrażliwością na jaja, soję, białka orzeszków ziemnych, kukurydzę oraz składniki preparatu, w tym aminokwasy i glukozę. Emulsja tłuszczowa zawiera około 80% oleju z oliwek i 20% oleju sojowego, z niezbędnymi kwasami tłuszczowymi stanowiącymi 20% całkowitej zawartości tłuszczów. Osmolarność gotowej emulsji wynosi 1170 mOsm/l, co klasyfikuje ją jako preparat hipertoniczny, istotny przy doborze dostępu naczyniowego.
aminoacydopatia, białko orzeszków ziemnych, choroba syropu klonowego, ciężka hiperglikemia, ciężka hiperlipidemia, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, fenyloalanina, fenyloketonuria, fosfolipidy jaja kurzego, hipertriglicerydemia, homocystynuria, leucyna, metionina, niezbędny kwas tłuszczowy, noworodek, olej sojowy, olej z oliwek, osmolarność, preparat hipertoniczny, roztwór aminokwasów, roztwór glukozy, tyrozyna, tyrozynemia, wcześniak, wrodzony zaburzenie metabolizmu aminokwasów, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Lipoflex special –

Emulsja do infuzji Lipoflex special zawiera 56 g aminokwasów, 144 g glukozy oraz 40 g tłuszczów (w tym olej sojowy i MCT) na 1000 ml, co przekłada się na 1180 kcal i osmolarność 1545 mOsm/l. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki takie jak białko jaj, orzeszki ziemne, soja oraz substancje pomocnicze. Nie należy go stosować w wrodzonych zaburzeniach metabolizmu aminokwasów, ciężkiej hipertriglicerydemii (≥ 1000 mg/dl lub 11,4 mmol/l), hiperglikemii opornej na insulinę (do 6 j./h), kwasicy, cholestazie wewnątrzwątrobowej, ciężkiej niewydolności wątroby i nerek bez terapii nerkozastępczej. Dodatkowo, przeciwwskazania obejmują ciężką koagulopatię, zaostrzenie skazy krwotocznej, ostre zdarzenia zakrzepowo-zatorowe oraz zatorowość tłuszczową. Ze względu na profil aminokwasów i elektrolitów, preparat nie jest wskazany u dzieci poniżej 2 lat.
aminokwas, białko jaja, cholestaza wewnątrzwątrobowa, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, hiperglikemia, hipertriglicerydemia, koagulopatia, kwasica, nadwrażliwość na składniki preparatu, niestabilność układu krążenia, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, osmolarność, skaza krwotoczna, śpiączka, terapia nerkozastępcza, terapia żywieniowa, udar, wrodzony zaburzenie metabolizmu aminokwasów, wstrząs, zatorowość tłuszczowa, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół poagresyjny, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Tamoxifen-Ebewe 10 10 mg

Tamoksyfen, stosowany w dawkach 10 mg i 20 mg, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, szczególnie w układzie rozrodczym, gdzie często obserwuje się upławy, zaburzenia miesiączkowania, krwawienia z dróg rodnych oraz proliferacyjne zmiany endometrium, w tym neoplazję, hiperplazję i polipy. Ryzyko rozwoju raka endometrium jest zwiększone 2-3-krotnie u pacjentek leczonych tamoksyfenem, zwłaszcza przy długotrwałej terapii. Często występują uderzenia gorąca, incydenty niedokrwienia mózgu, zakrzepica żył głębokich oraz zator tętnicy płucnej, szczególnie w terapii skojarzonej z chemioterapią. Wśród hematologicznych działań niepożądanych dominują przemijająca niedokrwistość i małopłytkowość (80 000-90 000/mm³), a rzadziej agranulocytoza i neutropenia. Często obserwuje się zatrzymanie płynów oraz hiperkalcemię u pacjentów z przerzutami do kości.
agranulocytoza, biegunka, ból mięśni, drżenie nóg, endometrioza, hiperkalcemia, hipertriglicerydemia, incydent niedokrwienia mózgu, krwawienie z dróg rodnych, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, marskość wątroby, mięśniak macicy, neuropatia oczna, neutropenia, niewydolność wątroby, nudności, obrzęk naczynioruchowy, pancytopenia, parestezja, pęcherzyca, porfiria skórna późna, proliferacyjna zmiana błony śluzowej macicy, przedawkowanie tamoksyfenu, przemijająca niedokrwistość, rak endometrium, retinopatia, rumień wielopostaciowy, śródmiąższowe zapalenie płuc, stłuszczenie wątroby, tamoksyfen, Tamoxifen-Ebewe, toczeń rumieniowaty, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar mózgu, uderzenie gorąca, upławy, wydłużenie odstępu QT, wymioty, wysypka skórna, zaburzenie miesiączkowania, zaburzenie smaku, zaburzenie widzenia, zaćma, zaczerwienienie guza, zakrzepica żył głębokich, zapalenie naczyń skórnych, zapalenie nerwu ocznego, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zaparcie, zastój żółci, zator tętnicy płucnej, zatrzymanie płynów, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół Stevensa-Johnsona, zmętnienie rogówki, żółtaczka
Leksykon leków
Działania niepożądane – Dexamethasone Zentiva 8 mg

Deksametazon, silny syntetyczny glikokortykosteroid, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których częstość i nasilenie są ściśle zależne od dawki oraz czasu terapii. Do najważniejszych powikłań należą: maskowanie i rozwój zakażeń (wirusowych, grzybiczych, bakteryjnych, pasożytniczych, w tym oportunistycznych i strongyloidozy), zmiany w morfologii krwi (leukocytoza, limfopenia, eozynopenia, policytemia), reakcje alergiczne od wysypki po ciężkie anafilaksje, zespół Cushinga, zahamowanie czynności kory nadnerczy z ryzykiem przełomu nadnerczowego, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej (zatrzymanie sodu, zwiększone wydalanie potasu), zaburzenia metaboliczne (obniżona tolerancja glukozy, cukrzyca, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia), oraz poważne zaburzenia psychiczne (depresja, psychoza, mania, skłonności samobójcze). Deksametazon może także indukować idiopatyczne nadciśnienie śródczaszkowe, zaostrzać padaczkę, powodować zaćmę tylno-podtorebkową, jaskrę, nadciśnienie tętnicze, miażdżycę, zakrzepicę, wrzody żołądka i jelit z krwawieniami, a także zmiany skórne i miopatię steroidową.
Ponadto, długotrwałe stosowanie deksametazonu wiąże się z ryzykiem osteoporozy, jałowych martwic kości, zaburzeń ścięgien, zahamowania wzrostu u dzieci, nieregularności miesiączkowania, hirsutyzmu, impotencji oraz opóźnionego gojenia ran. Warto podkreślić, że ryzyko działań niepożądanych jest relatywnie niskie przy stosowaniu deksametazonu w zalecanych dawkach hormonalnej terapii zastępczej. Personel medyczny powinien aktywnie zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane do odpowiednich organów monitorujących, co umożliwia bieżącą ocenę stosunku korzyści do ryzyka terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na monitorowanie parametrów klinicznych i laboratoryjnych oraz na stopniowe odstawianie leku, aby uniknąć przełomu nadnerczowego i innych powikłań.
centralna retinopatia surowicza, deksametazon, depresja, eozynopenia, hipercholesterolemia, hipernatremia, hipertriglicerydemia, hirsutyzm, hormonalna terapia zastępcza, idiopatyczne nadciśnienie śródczaszkowe, jaskra, leukocytoza, limfopenia, maskowanie objawów zakażenia, miopatia, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, opóźnione gojenie ran, osteoporoza, policytemia, przełom nadnerczowy, reakcja alergiczna, rozstępy, rzekomy guz mózgu, skurcz oskrzeli, strongyloidoza, teleangiektazje, tłuszczakowatość nadtwardówkowa, trądzik steroidowy, wrzód trawienny, wybroczyny, zaburzenia hormonalne, zaćma, zaćma podtorebkowa, zakażenie oportunistyczne, zakrzepica, zapalenie naczyń, zapalenie ścięgna, zapalenie trzustki, zapaść krążeniowa, zespół Cushinga
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dessette Forte

Dessette forte, zawierający 30 µg etynyloestradiolu i 150 µg dezogestrelu, jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym, którego stosowanie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ). Ryzyko to jest około dwukrotnie wyższe w porównaniu do preparatów zawierających lewonorgestrel, z częstością występowania ŻChZZ wynoszącą 9-12 przypadków na 10 000 kobiet rocznie. Szczególną uwagę należy zwrócić na indywidualne czynniki ryzyka, takie jak otyłość (BMI >30 kg/m²), wiek powyżej 35 lat, dodatni wywiad rodzinny, długotrwałe unieruchomienie czy współistniejące choroby (np. toczeń rumieniowaty układowy, nowotwory). Przeciwwskazane jest stosowanie Dessette forte u pacjentek z wieloma czynnikami ryzyka zakrzepicy żylnej lub tętniczej, a także u kobiet palących powyżej 35. roku życia, z nadciśnieniem tętniczym, migreną czy cukrzycą. Należy przeprowadzić dokładny wywiad, badanie fizykalne i pomiar ciśnienia tętniczego przed rozpoczęciem terapii oraz poinformować pacjentkę o objawach zakrzepicy i konieczności natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza w przypadku ich wystąpienia.
aminotransferaza alaninowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, ciąża, dezogestrel, etynyloestradiol, hipertriglicerydemia, hormonalny środek antykoncepcyjny, incydent naczyniowo-mózgowy, insulinooporność, kamica żółciowa, krwawienie międzymiesiączkowe, krwawienie z odstawienia, nadciśnienie tętnicze, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, plamienie, pląsawica Sydenhama, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, udar, wirus brodawczaka ludzkiego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica naczyń krwionośnych, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby typu C, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Działania niepożądane – Esotkaleno 1 mg

Prednizon, substancja czynna leku Esotkaleno dostępnego w dawkach od 1 mg do 50 mg, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których częstość i nasilenie są ściśle związane z dawką oraz czasem terapii. W terapii substytucyjnej ryzyko działań niepożądanych jest niewielkie, natomiast w farmakoterapii obserwuje się liczne powikłania, w tym immunosupresję prowadzącą do maskowania objawów infekcji i zwiększonego ryzyka zakażeń oportunistycznych, leukocytozę, limfopenię, eozynopenię oraz policytemię. Długotrwałe stosowanie prednizonu może indukować zespół Cushinga, wtórną niedoczynność kory nadnerczy, zaburzenia elektrolitowe (zatrzymanie sodu, zwiększone wydalanie potasu), zaburzenia metabolizmu glukozy i lipidów (cukrzyca, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia), a także szerokie spektrum zaburzeń psychicznych i neurologicznych, w tym psychozy, mania, rzekomy guz mózgu oraz nasilenie padaczki. Ponadto, prednizon zwiększa ryzyko zaćmy, jaskry, owrzodzeń żołądka i jelit, zapalenia trzustki, a także poważnych powikłań mięśniowo-szkieletowych, takich jak osteoporoza, miopatia steroidowa i aseptyczna martwica kości.
aseptyczna martwica kości, bradykardia, eozynopenia, farmakoterapia, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hirsutyzm, impotencja, jaskra, leukocytoza, limfopenia, miażdżyca, miopatia, niedoczynność kory nadnerczy, obniżona odporność, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, owrzodzenie rogówki, padaczka, policytemia, prednizon, reakcja anafilaktyczna, rozstępy skórne, rzekomy guz mózgu, skurcz oskrzeli, teleangiektazje, terapia substytucyjna, trądzik różowaty, trądzik steroidowy, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, twarz księżycowata, wrzód żołądka, zaburzenia elektrolitowe, zaćma, zakażenie oportunistyczne, zakrzepica, zapalenie naczyń, zapalenie ścięgna, zapalenie trzustki, zapaść krążeniowa, zespół Cushinga
Leksykon leków
Działania niepożądane – Mercilon 0,15 mg + 0,02 mg

Mercilon, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, może powodować różnorodne działania niepożądane, które należy monitorować podczas terapii. Charakterystyczne są zmiany w cyklu krwawień, takie jak brak, rzadsze, częstsze lub ciągłe krwawienia, a także zmiany w nasileniu i czasie trwania krwawień. Działania niepożądane sklasyfikowano według układów i narządów oraz częstości występowania: często (1-10%), niezbyt często (0,1-1%), rzadko (0,01-0,1%) oraz częstość nieznana. Do najczęstszych należą reakcje alergiczne i nasilenie obrzęku naczynioruchowego, a także bóle głowy, migrena, zaburzenia nastroju, zatrzymywanie płynów, dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, zmiany skórne, bóle i tkliwość piersi oraz zmiany masy ciała. Interakcje z induktorami enzymów mogą obniżać skuteczność antykoncepcyjną i powodować krwawienia międzymiesiączkowe.
chloasma, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zakrzepowo-zatorowa, depresja, dysfagia, dziedziczny obrzęk naczynioruchowy, hipertriglicerydemia, hormonalny środek antykoncepcyjny, krwawienie z dróg rodnych, mastalgia, migrena, nadciśnienie tętnicze, nowotwór hormonozależny, obniżone libido, obrzęk naczynioruchowy, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, pokrzywka, porfiria, rak szyjki macicy, retencja płynów, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, TIA, toczeń rumieniowaty układowy, udar mózgu, upławy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył głębokich, zator płucny, zawał serca, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna
Leksykon leków
Działania niepożądane – Predasol 5 mg

Prednizolon, glikokortykosteroid, wykazuje profil działań niepożądanych silnie zależny od dawki i czasu terapii. Przy niskich dawkach substytucyjnych ryzyko jest minimalne, natomiast dawki przewyższające fizjologiczne stężenia zwiększają spektrum i nasilenie działań niepożądanych. Kluczowe zagrożenia obejmują immunosupresję z maskowaniem infekcji oraz ryzykiem reaktywacji zakażeń wirusowych, bakteryjnych, grzybiczych i pasożytniczych, w tym strongyloidozy. Możliwe są reakcje alergiczne i anafilaktyczne z objawami takimi jak arytmie, skurcz oskrzeli, zapaść krążeniowa i zatrzymanie akcji serca. Długotrwałe stosowanie prednizolonu prowadzi do zahamowania czynności nadnerczy i zespołu Cushinga, objawiającego się m.in. twarzą księżycowatą, otyłością tułowia i hiperwolemią. Metabolicznie obserwuje się zatrzymanie sodu z obrzękami, hipokaliemię, przyrost masy ciała, obniżoną tolerancję glukozy, rozwój cukrzycy, hipercholesterolemię i hipertriglicerydemię. Ponadto lek może indukować szerokie spektrum zaburzeń psychicznych, od depresji i lęków po psychozy i myśli samobójcze, a także zmiany neurologiczne, takie jak rzekomy guz mózgu czy nasilenie drgawek u chorych z padaczką.
bradykardia, eozynopenia, glikokortykosteroid, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hiperwolemia, jałowa martwica kości, jaskra, krwawienie z żołądka, leczenie substytucyjne, leukocytoza, limfopenia, maskowanie objawów infekcji, miażdżyca, miopatia, nadciśnienie tętnicze, obniżenie tolerancji glukozy, osteoporoza, owrzodzenie rogówki, policytemia, prednizolon, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, rozstępy, rzekomy guz mózgu, skurcz oskrzeli, teleangiektazja, tłuszczakowatość nadtwardówkowa, trądzik różowaty, trądzik steroidowy, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, twarz księżycowata, wrzód żołądka i jelit, wybroczyna, wysypka polekowa, zaburzenia rytmu serca, zaćma, zahamowanie czynności nadnerczy, zakrzepica, zanik mięśni, zapalenie naczyń, zapalenie oka, zapalenie trzustki, zapaść krążeniowa, zatrzymanie pracy serca, zespół Cushinga
Leksykon substancji czynnych
Sery – Przeciwwskazania stosowania

Seryna (Ser, S) jest aminokwasem endogennym wykorzystywanym w żywieniu pozajelitowym, obecnym w preparatach takich jak Aminoplasmal Paed 10%, Multimel N6-900E, Olimel Peri N4E oraz SmofKabiven extra Nitrogen. Podstawowym przeciwwskazaniem do jej stosowania jest nadwrażliwość na serynę lub inne składniki preparatu, w tym alergie na białka ryb, jaja, soję, orzeszki ziemne i kukurydzę. Bezwzględnym przeciwwskazaniem są wrodzone wady metabolizmu aminokwasów, takie jak fenyloketonuria, MSUD, tyrozynemia, homocystynuria oraz zaburzenia cyklu mocznikowego, ze względu na ryzyko ciężkich zaburzeń metabolicznych. Ponadto, seryna jest przeciwwskazana u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami układu krążenia (np. wstrząs, niewyrównana niewydolność serca, ostry obrzęk płuc), ciężką niewydolnością wątroby i nerek bez możliwości leczenia nerkozastępczego, a także w stanach takich jak hipoksja, kwasica metaboliczna, ciężka hiperlipidemia, niekontrolowana hiperglikemia oraz zaburzenia elektrolitowe (np. podwyższone stężenia sodu, potasu, magnezu, wapnia, fosforu).
aminokwas endogenny, choroba syropu klonowego, fenyloketonuria, hemodializa, hemofiltracja, hiperamonemia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, hipoksja, homocystynuria, kwasica metaboliczna, leczenie nerkozastępcze, nadwrażliwość na leki, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, posocznica, przewodnienie, reakcja alergiczna, równowaga kwasowo-zasadowa, seryna, SIRS, śpiączka hiperosmolarna, stan pourazowy, tyrozynemia, udar mózgu, wady metabolizmu aminokwasów, wstrząs, zaburzenia cyklu mocznikowego, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenia układu krążenia, zatorowość, zawał serca, zespół hemofagocytarny, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Enplerasa 25 mg

Enplerasa, zawierająca eplerenon w dawkach 25 mg i 50 mg, wykazuje profil bezpieczeństwa potwierdzony badaniami EPHESUS i EMPHASIS-HF. Częstość działań niepożądanych jest zbliżona do placebo, jednakże istotne są działania takie jak hiperkaliemia (często), wymagająca regularnego monitorowania stężenia potasu w surowicy, oraz zaburzenia czynności nerek (często), z podwyższonym stężeniem kreatyniny i mocznika. Inne często występujące działania to bezsenność, omdlenia, zawroty głowy, niewydolność lewej komory, migotanie przedsionków, niedociśnienie tętnicze, kaszel, zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunka, nudności, zaparcia, wymioty), wysypka, świąd, skurcze mięśni, ból pleców oraz astenia. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz nieznana.
astenia, badanie EMPHASIS-HF, badanie EPHESUS, eozynofilia, eplerenon, ginekomastia, hipercholesterolemia, hiperkaliemia, hipertriglicerydemia, hiponatremia, migotanie przedsionków, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, niedoczulica, niedoczynność tarczycy, niewydolność lewej komory, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, odmiedniczkowe zapalenie nerek, tabletka powlekana, tachykardia, zakrzepica tętnic, zapalenie pęcherzyka żółciowego
Leksykon leków
Działania niepożądane – Olanzapine Lekam 10 mg

Olanzapina charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które obejmują zaburzenia neurologiczne (senność ≥10%, zawroty głowy 1-10%, akatyzja 1-10%, parkinsonizm i dyskinezy 1-10%), metaboliczne (znaczny wzrost masy ciała ≥10%, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hiperglikemia ≥10%, wzmożone łaknienie 1-10%), hematologiczne (eozynofilia ≥10%, leukopenia i neutropenia 1-10%) oraz objawy ogólnoustrojowe i endokrynologiczne (zwiększenie stężenia prolaktyny ≥10%, cukromocz 1-10%). Dodatkowo obserwuje się niedociśnienie ortostatyczne (1-10%), przemijające podwyższenie aminotransferaz (AspAT, AlAT 1-10%), reakcje skórne (wysypka 1-10%), działanie przeciwcholinergiczne (suchość jamy ustnej, zaparcia, zatrzymanie moczu, zaburzenia akomodacji, tachykardia 1-10%) oraz podwyższenie aktywności enzymów takich jak fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotransferaza i fosfokinaza kreatyninowa (1-10%). Pacjenci w podeszłym wieku oraz osoby z chorobami współistniejącymi (cukrzyca, choroby sercowo-naczyniowe, wątroby, nerek, jaskra, przerost gruczołu krokowego) wymagają szczególnej uwagi ze względu na zwiększone ryzyko powikłań i nasilonych działań niepożądanych.
akatyzja, artralgia, astenia, cukromocz, cukrzyca typu 2, demencja, dna moczanowa, dyskinezy, dyslipidemia, działanie przeciwcholinergiczne, eozynofilia, ginekomastia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, hiperurykemia, jaskra, leukopenia, mlekotok, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, obrzęk, olanzapina, parkinsonizm polekowy, przerost prostaty, senność, suchość błon śluzowych, tachykardia, wysypka, wzrost aminotransferaz, wzrost fosfatazy zasadowej, zaburzenia akomodacji, zaburzenia libido, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia poznawcze, zaparcie, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, zwiększenie masy ciała
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Lipoflex peri –

Lipoflex peri jest emulsją do infuzji dożylnej stosowaną w żywieniu pozajelitowym, zawierającą aminokwasy, glukozę, tłuszcze oraz elektrolity. Przeciwwskazania do stosowania obejmują nadwrażliwość na składniki preparatu (w tym białko jaj, orzeszki ziemne, olej sojowy), wrodzone zaburzenia metabolizmu aminokwasów, ciężką hipertriglicerydemię (≥ 1000 mg/dl lub 11,4 mmol/l), hiperglikemię niereagującą na dawki insuliny do 6 j./h, kwasicę, cholestazę wewnątrzwątrobową, ciężką niewydolność wątroby i nerek bez terapii nerkozastępczej. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką koagulopatią, zaostrzeniem skazy krwotocznej, ostrymi epizodami zakrzepowo-zatorowymi oraz zatorowością tłuszczową. Ze względu na niedojrzałość układów enzymatycznych, Lipoflex peri nie powinien być stosowany u noworodków, niemowląt i dzieci poniżej 2 lat.
cholestaza wewnątrzwątrobowa, emulsja tłuszczowa, epizod zakrzepowo-zatorowy, gospodarka wodno-elektrolitowa, hiperglikemia, hipertriglicerydemia, infuzja dożylna, koagulopatia, kwasica, nadwrażliwość, niestabilność układu krążenia, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, olej sojowy, parametry biochemiczne, skaza krwotoczna, śpiączka, terapia nerkozastępcza, zaburzenia gospodarki tłuszczowej, zaburzenia metabolizmu aminokwasów, zatorowość tłuszczowa, zawał mięśnia sercowego, zespół poagresyjny, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Fenyloalanina – Działania niepożądane

Fenyloalanina, jako egzogenny aminokwas obecny w preparatach do żywienia pozajelitowego oraz szczepionkach, może wywoływać różnorodne działania niepożądane, które wymagają szczególnej uwagi klinicznej. Najpoważniejsze z nich to reakcje nadwrażliwości, obejmujące pokrzywkę, rumień, skurcz oskrzeli, niedociśnienie lub nadciśnienie tętnicze, tachykardię, sinicę oraz objawy ze strony układu oddechowego, takie jak duszność i hipoksja. W przypadku wystąpienia tych objawów konieczne jest natychmiastowe przerwanie infuzji i wdrożenie leczenia. Często obserwuje się także zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka) oraz zaburzenia metaboliczne, w tym hiperglikemię, hipertriglicerydemię, hiperlipidemię oraz zaburzenia elektrolitowe (hipofosfatemia, hiperkalcemia, hiponatremia). Długotrwałe stosowanie może prowadzić do poważnych zaburzeń wątrobowych, takich jak cholestaza, stłuszczenie, zwłóknienie, marskość wątroby oraz wzrost stężenia bilirubiny i enzymów wątrobowych.
aminokwas egzogenny, cholestaza, drgawka, encefalopatia, hepatomegalia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność wątroby, niewydolność wielonarządowa, objaw neurologiczny, parestezja, pokrzywka, preparat farmaceutyczny, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, skurcz oskrzeli, stłuszczenie wątroby, świst krtaniowy, tachykardia, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie hematologiczne, zaburzenie krzepliwości krwi, zaburzenie metaboliczne, zaburzenie neurologiczne, zaburzenie oddechowe, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zakrzepowe zapalenie żył, zatorowość płucna, zespół ponownego odżywienia, zespół przeciążenia tłuszczami, żółtaczka, zwłóknienie wątroby, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Działania niepożądane – Amisan 50 mg

Amisulpryd (Amisan) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które klasyfikowane są według układów i narządów oraz częstości występowania. Najczęściej obserwowane są objawy pozapiramidowe (≥1/10), takie jak drżenie, sztywność, hipokineza, ślinotok, akatyzja i dyskineza, które zwykle są łagodne przy dawkach 50-300 mg/dobę i częściowo ustępują po zastosowaniu leków przeciwparkinsonowskich. Często występuje ostra dystonia oraz senność, a niezbyt często późne dyskinezy i napady padaczkowe. Rzadko może pojawić się złośliwy zespół neuroleptyczny. Hiperprolaktynemia (często) może prowadzić do mlekotoku, braku miesiączki, ginekomastii i zaburzeń erekcji, a rzadko do prolactinomy. Zaburzenia metaboliczne, takie jak hiperglikemia, hipertriglicerydemia i hipercholesterolemia, występują niezbyt często, podobnie jak hiponatremia i SIADH (rzadko). Wśród zaburzeń psychicznych często zgłaszane są bezsenność, lęk, pobudzenie i zaburzenia orgazmu, a niezbyt często splątanie.
agranulocytoza, akatyzja, amisulpryd, arytmia komorowa, bradykardia, dyskineza, dyskinezie późne, dystonia, fotodermatoza, ginekomastia, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hipertriglicerydemia, hiponatremia, leukopenia, napad padaczkowy, neutropenia, objawy pozapiramidowe, obrzęk naczynioruchowy, osteopenia, osteoporoza, pokrzywka, prolaktynoma, rabdomioliza, SIADH, splątanie, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zachłystowe zapalenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zatrzymanie moczu, zespół niespokojnych nóg, zespół odstawienia u noworodka, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Omegaflex special –

Produkt leczniczy Omegaflex special jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki preparatu, w tym białko jaj, ryb, orzechów ziemnych lub soi, ze względu na ryzyko reakcji alergicznych, w tym anafilaksji. Nie należy go stosować u osób z wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu aminokwasów, ciężką hiperlipidemią z hipertriglicerydemią ≥1000 mg/dl (11,4 mmol/l), hiperglikemią oporną na insulinę (dawki insuliny do 6 j./h), kwasicą, cholestazą wewnątrzwątrobową, ciężką niewydolnością wątroby lub nerek bez terapii nerkozastępczej. Ponadto, preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką koagulopatią, nasilającymi się skazami krwotocznymi, ostrymi zdarzeniami zakrzepowo-zatorowymi oraz zatorami tłuszczowymi. Ze względu na skład emulsji tłuszczowej i obecność aminokwasów oraz glukozy, stosowanie u dzieci poniżej 2 lat jest niewskazane z powodu nieodpowiedniego profilu metabolicznego.
alergia na białko jaja, anafilaksja, cholestaza wewnątrzwątrobowa, emulsja tłuszczowa, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, hipoksja tkankowa, insulinoterapia, koagulopatia, kontrola glikemii, kwasica, kwasy tłuszczowe omega-3, nadwrażliwość na składniki leku, niestabilność hemodynamiczna, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, olej sojowy, równowaga kwasowo-zasadowa, skaza krwotoczna, terapia nerkozastępcza, triglicerydy nasycone, triglicerydy omega-3, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia metabolizmu aminokwasów, zator tłuszczowy, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół poagresyjny, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – AuroMirta ORO 45 mg

Mirtazapina, dostępna w dawkach 15 mg, 30 mg i 45 mg, jest antagonistą presynaptycznych receptorów α2-adrenergicznych, co prowadzi do zwiększenia neurotransmisji noradrenergicznej i serotonergicznej, ze specyficznym blokowaniem receptorów 5-HT2 i 5-HT3, a wzmocnieniem działania przez receptory 5-HT1. Enancjomery S (+) i R (-) odpowiadają odpowiednio za blokadę receptorów α2 i 5-HT2 oraz 5-HT3, co przekłada się na złożony efekt terapeutyczny. Mirtazapina wykazuje także działanie uspokajające poprzez antagonizm receptorów H1, minimalne działanie antycholinergiczne oraz ograniczony wpływ na układ sercowo-naczyniowy, co wskazuje na korzystny profil bezpieczeństwa i efektywności w leczeniu zaburzeń depresyjnych u dorosłych pacjentów.
W badaniach klinicznych u dzieci i młodzieży (7-18 lat) z ciężkimi zaburzeniami depresyjnymi, stosujących mirtazapinę w dawkach elastycznych 15-45 mg przez 4 tygodnie, a następnie ustalonych dawkach 15, 30 lub 45 mg przez kolejne 4 tygodnie (n=259), nie wykazano istotnej skuteczności w porównaniu z placebo. Jednocześnie zaobserwowano istotne działania niepożądane, w tym znaczący przyrost masy ciała (≥7%) u 48,8% pacjentów (vs. 5,7% w grupie placebo), pokrzywkę u 11,8% (vs. 6,8%) oraz hipertriglicerydemię u 2,9% (vs. 0%). Wyniki te wskazują na brak potwierdzonej skuteczności mirtazapiny u pacjentów pediatrycznych przy jednoczesnym zwiększonym ryzyku działań niepożądanych, co wymaga ostrożności w stosowaniu tego leku w tej populacji.
antagonista receptorów α2-adrenergicznych, badanie kliniczne, ciężkie zaburzenie depresyjne, działanie antycholinergiczne, działanie przeciwdepresyjne, enancjomer, hipertriglicerydemia, lek przeciwdepresyjny, mirtazapina, neurotransmisja noradrenergiczna, neurotransmisja serotonergiczna, niedociśnienie ortostatyczne, ośrodkowy układ nerwowy, pierwszorzędowy punkt końcowy, pokrzywka, przyrost masy ciała, receptor 5-HT1, receptor 5-HT2, receptor 5-HT3, receptor histaminowy H1, zaburzenie depresyjne
Leksykon substancji czynnych
Chlormadinon octan – Przeciwwskazania stosowania

Chlormadinon octan, stosowany w złożonych hormonalnych środkach antykoncepcyjnych (np. Clormetin zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu i 2 mg chlormadinonu octanu), posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Preparat jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentek z niekontrolowaną cukrzycą, ciężkimi zaburzeniami metabolizmu lipidów, a także u osób z aktywną lub przebytą żylno-zakrzepową chorobą zakrzepowo-zatorową (VTE), w tym zakrzepicą żył głębokich (DVT) i zatorowością płucną (PE). Ponadto, nie powinno się stosować chlormadinonu octanu u pacjentek z dziedzicznymi lub nabytymi predyspozycjami do VTE (np. oporność na aktywowane białko C, niedobory antytrombiny III, białka C lub S), a także u osób z wysokim ryzykiem VTE wynikającym z wielu czynników ryzyka lub rozległych zabiegów operacyjnych z unieruchomieniem. Przeciwwskazania obejmują również tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe (ATE), takie jak zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, migrena z ogniskowymi objawami neurologicznymi, a także stany podwyższonego ryzyka, np. cukrzycę z powikłaniami naczyniowymi, ciężkie nadciśnienie tętnicze (ciśnienie >140/90 mmHg) i ciężką dyslipoproteinemię.
antykoagulant toczniowy, ciężka depresja, czynnik V Leiden, dławica piersiowa, dyslipoproteinemia, etynyloestradiol, glekaprewir/pibrentaswir, hiperhomocysteinemia, hipertriglicerydemia, hormonalny środek antykoncepcyjny, migrena, migrena z objawami ogniskowymi, nadciśnienie tętnicze, napad padaczkowy, napad porfirii, niedobór antytrombiny III, niedobór białka C, niedobór białka S, niekontrolowana cukrzyca, nowotwór hormonozależny, nowotwór piersi, nowotwór wątroby, octan chlormadinonu, ombitaswir parytaprewir rytonawir, oporność na aktywowane białko C, otoskleroza, przeciwciało antyfosfolipidowe, przeciwciało antykardiolipinowe, przemijający napad niedokrwienny, przerost śluzówki macicy, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie metabolizmu lipidów, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół Dubina-Johnsona, zespół Rotora, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
Leksykon substancji czynnych
Wapnia glukonian – Przedawkowanie

Przedawkowanie wapnia glukonianu, obecnego w preparatach takich jak Calcium Gluconate hameln, Calsiosol, Multi-Sanostol czy Pediaven NN1, prowadzi do hiperkalcemii, której objawy obejmują zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (jadłowstręt, nudności, wymioty, zaparcia, ból brzucha), układu moczowego (poliuria, polidypsja, odwodnienie, zwapnienie nerek), nerwowo-mięśniowego (osłabienie mięśni, ból kości, senność, splątanie) oraz sercowo-naczyniowego (nadciśnienie, arytmie, ryzyko zatrzymania akcji serca). Szybkie dożylne podanie może wywołać dodatkowo kredowy posmak w ustach, uderzenia gorąca i niedociśnienie tętnicze. W przypadku preparatów złożonych, np. Multi-Sanostol, istnieje ryzyko przewlekłego przedawkowania witamin A (4 500-18 000 j.m.) i D, co może nasilać hiperkalcemię i powodować objawy skórne, zaburzenia wzrostu włosów oraz bóle kości.
dializa otrzewnowa, diuretyk tiazydowy, furosemid, hemodializa, hiperazotemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperosmolarność, hipertriglicerydemia, jadłowstręt, kalcytonina, kredowy posmak, nadciśnienie tętnicze, nawodnienie pacjenta, niedociśnienie tętnicze, osłabienie mięśniowe, polidypsja, poliuria, śpiączka, splątanie, stężenie wapnia w osoczu, świąd, uderzenie gorąca, wapń glukonian, zaburzenia rytmu serca, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej, zatrzymanie akcji serca, zwapnienie nerek
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – AuroMirta ORO 30 mg

AuroMirta ORO zawiera mirtazapinę, lek przeciwdepresyjny z grupy N06AX11, dostępny w dawkach 15 mg, 30 mg i 45 mg w formie tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej. Mirtazapina działa jako presynaptyczny antagonista receptorów α2-adrenergicznych, co zwiększa neurotransmisję noradrenaliny i serotoniny, ze specyficznym wzmocnieniem receptorów 5-HT1 oraz blokadą receptorów 5-HT2 i 5-HT3. Enancjomery S(+) i R(-) odpowiadają odpowiednio za blokadę receptorów α2 i 5-HT2 oraz 5-HT3, co zapewnia korzystny profil terapeutyczny. Dodatkowo mirtazapina wykazuje działanie uspokajające przez antagonizm receptorów H1, minimalną aktywność antycholinergiczną oraz ograniczony wpływ na układ sercowo-naczyniowy, przejawiający się głównie ryzykiem niedociśnienia ortostatycznego, co przekłada się na dobrą tolerancję leczenia.
antagonista receptorów α2-adrenergicznych, badanie randomizowane podwójnie zaślepione, drugorzędowy punkt końcowy, działanie antycholinergiczne, działanie przeciwdepresyjne, enancjomer mirtazapiny, grupa farmakoterapeutyczna, hipertriglicerydemia, lek przeciwdepresyjny, mirtazapina, neurotransmisja noradrenergiczna, niedociśnienie ortostatyczne, ośrodkowy układ nerwowy, parametr metaboliczny, pierwszorzędowy punkt końcowy, pokrzywka, przekaźnictwo serotonergiczne, przyrost masy ciała, receptor 5-HT1, receptor 5-HT2, receptor 5-HT3, receptor histaminowy H1, receptor α2-adrenergiczny, tabletka ulegająca rozpadowi w jamie ustnej, układ cholinergiczny, układ sercowo-naczyniowy, zaburzenie depresyjne
Leksykon leków
Działania niepożądane – SmofKabiven Nutribase –

SmofKabiven Nutribase, stosowany w żywieniu pozajelitowym, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które dotyczą wielu układów organizmu. Najczęściej obserwuje się tachykardię, duszność, brak łaknienia, nudności, wymioty oraz zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych. Zaburzenia naczyniowe obejmują zarówno niedociśnienie, jak i nadciśnienie tętnicze. Objawy ogólne to m.in. nieznaczne podwyższenie temperatury ciała, dreszcze, zawroty i ból głowy, a także reakcje nadwrażliwości, takie jak reakcje anafilaktyczne, wysypka czy pokrzywka. W przypadku wystąpienia powyższych działań niepożądanych zaleca się przerwanie infuzji lub zmniejszenie dawki leku. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zespołu przedawkowania tłuszczu (fat overload syndrome), który może wystąpić przy ciężkiej hipertriglicerydemii lub nagłej zmianie stanu klinicznego pacjenta i objawia się m.in. hiperlipidemią, gorączką, powiększeniem wątroby i śledziony, anemią, leukopenią, trombocytopenią, zaburzeniami krzepnięcia, hemolizą oraz śpiączką. Objawy te ustępują zwykle po przerwaniu infuzji tłuszczów.
anemia, dreszcz, duszność, enzym wątrobowy, hemoliza, hepatomegalia, hiperglikemia, hiperlipidemia, hipertriglicerydemia, leukopenia, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, nudność, pokrzywka, przedawkowanie aminokwasów, reakcja anafilaktyczna, retikulocytoza, sinica, śpiączka, splenomegalia, tachykardia, trombocytopenia, wymioty, zaburzenia krzepnięcia, zespół przedawkowania tłuszczu, żółtaczka, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Melatonina – Działania niepożądane

Melatonina, endogenny hormon produkowany przez szyszynkę, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa, zwłaszcza przy krótkotrwałym stosowaniu. W badaniach klinicznych obejmujących 1931 pacjentów leczonych melatoniną oraz 1642 pacjentów otrzymujących placebo, odsetek działań niepożądanych wyniósł odpowiednio 48,8% i 37,8%, jednak wskaźnik działań niepożądanych na 100 pacjento-tygodni był niższy dla melatoniny (3,013) niż dla placebo (5,743). Najczęściej obserwowane działania niepożądane to senność, ból głowy, zawroty głowy oraz nudności. Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz o częstości nieznanej. Szczególną uwagę należy zwrócić na zwiększenie liczby napadów padaczkowych u dzieci z uszkodzeniami OUN i padaczką podczas terapii melatoniną.
astenia, badanie kliniczne, bezsenność, ból brzucha, choroba refluksowa przełyku, cukromocz, depresja, drażliwość, dusznica bolesna, dyspepsja, działanie niepożądane, enzym wątrobowy, ginekomastia, hiperbilirubinemia, hipertriglicerydemia, hipokalcemia, kołatanie serca, koszmar senny, letarg, leukopenia, melatonina, migrena, mlekotok, moczenie nocne, nadciśnienie, nadpobudliwość, napad padaczkowy, nieprawidłowe stężenie elektrolitów, objawy menopauzalne, obrzęk naczynioruchowy, omdlenie, owrzodzenie jamy ustnej, padaczka, parestezja, placebo, pokrzywka, półpasiec, priapizm, reakcja nadwrażliwości, senność, skurcz mięśni, świąd, tachykardia, uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego, wielomocz, zaburzenie snu, zapalenie gruczołu krokowego, zapalenie skóry, zapalenie stawów, zapalenie żołądka, zawroty głowy, zespół niespokojnych nóg
Leksykon leków
Interakcje leku – Omegaflex special –

Preparat Omegaflex special, będący kompleksową emulsją do infuzji zawierającą aminokwasy, glukozę, tłuszcze oraz elektrolity (w tym potas 37,6 mmol/1000 ml), wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne z lekami stosowanymi w praktyce klinicznej. Insulina i leki hipoglikemizujące mogą wpływać na metabolizm tłuszczów poprzez oddziaływanie na system lipazy, choć znaczenie kliniczne jest ograniczone. Heparyna powoduje przejściowe uwalnianie lipazy lipoproteinowej, co może skutkować nasileniem lipolizy i spadkiem eliminacji triglicerydów – wymaga to monitorowania stężenia triglicerydów w osoczu. Olej sojowy, jako źródło naturalnej witaminy K₁, może osłabiać działanie antagonistów witaminy K (pochodne kumaryny), co wymaga ścisłego monitorowania INR. Ponadto, obecność potasu w preparacie zwiększa ryzyko hiperkaliemii przy jednoczesnym stosowaniu diuretyków oszczędzających potas, inhibitorów ACE, antagonistów receptora angiotensyny II oraz leków immunosupresyjnych (cyklosporyna, takrolimus), co wymaga regularnego monitorowania stężenia potasu w surowicy.
acenokumarol, ACTH, alkohol etylowy, amiloryd, aminokwasy, antagonista receptora angiotensyny II, antagonista witaminy K, bilans wodno-elektrolitowy, cyklosporyna, diuretyk oszczędzający potas, dostęp naczyniowy, doustny antykoagulant, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, enalapryl, fenprokumon, funkcja wątroby, glikokortykosteroid, glukoza, heparyna, hiperkaliemia, hipertriglicerydemia, hipoglikemia, homeostaza glukozy, hormon adrenokortykotropowy, inhibitor ACE, interakcja lekowa, kaptopryl, kortykosteroid, lek hipoglikemizujący, lek immunosupresyjny, lipaza, lipaza lipoproteinowa, losartan, metabolizm glukozy, metabolizm lipidów, metabolizm tłuszczów, olej sojowy, Omegaflex special, parametry krzepnięcia, pochodna kumaryny, preparat krwiopochodny, pseudoaglutynacja, spironolakton, stężenie potasu, takrolimus, tłuszcze, triamteren, triglicerydy, walsartan, warfaryna, witamina K1, żywienie pozajelitowe