Działania niepożądane
Tamoxifen-Ebewe 10 10 mg

Działania niepożądane tamoksyfenu

Tamoksyfen, dostępny w preparatach Tamoxifen-Ebewe 10 mg oraz Tamoxifen-Ebewe 20 mg, może wywoływać liczne działania niepożądane, których znajomość jest kluczowa dla bezpiecznej terapii. Działania te mogą dotyczyć różnych układów i narządów, a ich nasilenie i częstość występowania może być zróżnicowana.¹

Wpływ na układ rozrodczy

Układ rozrodczy jest jednym z głównych miejsc występowania działań niepożądanych tamoksyfenu ze względu na jego przeciwestrogenowe właściwości. Bardzo często obserwuje się upławy, zaburzenia miesiączkowania (aż do całkowitego zahamowania miesiączkowania u pacjentek przed menopauzą) oraz krwawienia z dróg rodnych. Często występuje świąd sromu, mięśniaki macicy oraz proliferacyjne zmiany endometrium (neoplazja, hiperplazja i polipy endometrium, rzadziej endometrioza).²

Niezbyt często może rozwinąć się rak endometrium, a rzadko powiększenie torbieli jajników u kobiet przed menopauzą, mięsak macicy (najczęściej mieszane złośliwe guzy pochodzące z przewodów Mullera) oraz polipy błony śluzowej macicy. U mężczyzn rzadko może wystąpić impotencja i utrata libido.³

Ze stosowaniem tamoksyfenu związane jest zwiększenie ryzyka rozwoju proliferacyjnych zmian błony śluzowej macicy. Ryzyko rozwoju raka błony śluzowej macicy zwiększa się wraz z czasem leczenia i ustalono, że jest 2-3-krotnie większe u pacjentek leczonych tamoksyfenem niż u kobiet nieleczonych. Podczas leczenia tamoksyfenem obserwowano również zwiększenie częstości mięsaków macicy. Należy jednak podkreślić, że korzyści z leczenia odnoszone przez kobiety z rakiem piersi przewyższają ryzyko rozwoju nowotworu błony śluzowej macicy.⁴

Zaburzenia naczyniowe i zakrzepowo-zatorowe

Bardzo często podczas leczenia tamoksyfenem występują uderzenia gorąca, częściowo w wyniku przeciwestrogenowego działania leku. Często mogą pojawić się incydenty niedokrwienia mózgu, kurcze nóg oraz zdarzenia zakrzepowo-zatorowe, w tym zakrzepica żył głębokich kończyn dolnych, zakrzepica w drobnych naczyniach i zator tętnicy płucnej, zwłaszcza w terapii skojarzonej z chemioterapeutykami. Niezbyt często notuje się udar mózgu.⁵

Działania niepożądane dotyczące nowotworów

Niezbyt często obserwuje się zaczerwienienie guza. U niewielkiej liczby pacjentów z przerzutami do kości na początku leczenia może wystąpić hiperkalcemia. Początkowo możliwe jest wystąpienie bólu kości i bólu w obrębie guza oraz zaczerwienienie wokół zmian skórnych, co może być wskaźnikiem pożądanej reakcji na leczenie. Możliwe jest nasilenie istniejących zmian skórnych lub pojawienie się nowych.⁶

Zaburzenia hematologiczne

Często obserwuje się przemijającą niedokrwistość. Niezbyt często występuje leukopenia (czasami z niedokrwistością i/lub małopłytkowością) oraz przemijająca małopłytkowość (zazwyczaj od 80 000 i 90 000/mm3). Rzadko mogą wystąpić agranulocytoza i neutropenia. Bardzo rzadko notowano ciężką neutropenię i pancytopenię.⁷

Zaburzenia metaboliczne

Bardzo często u pacjentów występuje zatrzymanie płynów. Często obserwuje się hiperkalcemię u pacjentów z przerzutami do kości, zwłaszcza na początku leczenia, oraz zwiększenie stężenia triglicerydów w surowicy. Rzadko notuje się ciężką hipertriglicerydemię, czasami z zapaleniem trzustki.⁸

Zaburzenia oka

Często występują zaburzenia widzenia, tylko częściowo odwracalne, spowodowane zaćmą, zmętnieniem rogówki i/lub retinopatią. Ryzyko zaćmy zwiększa się wraz z długością leczenia tamoksyfenem. Rzadko może pojawić się neuropatia oczna, zapalenie nerwu ocznego (w nielicznych przypadkach z utratą wzroku).⁹

Zaburzenia skóry

Bardzo często pojawia się wysypka skórna (w tym rzadko rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona lub pęcherzyca). Często występuje łysienie oraz reakcje nadwrażliwości, w tym rzadko obrzęk naczynioruchowy. Rzadko obserwuje się zapalenie naczyń skórnych, intensywny wzrost włosów, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka. Bardzo rzadko może rozwinąć się skórna postać tocznia rumieniowatego. Z nieznaną częstością może dojść do zaostrzenia dziedzicznego obrzęku naczynioruchowego.¹⁰

Zaburzenia wątroby

Często obserwuje się zmiany aktywności enzymów wątrobowych oraz stłuszczenie wątroby. Niezbyt często może rozwinąć się marskość wątroby. Bardzo rzadko notuje się zastój żółci, zapalenie wątroby, żółtaczkę, martwicę komórek wątroby, uszkodzenie komórek wątroby oraz niewydolność wątroby. Należy zaznaczyć, że niektóre przypadki cięższych zaburzeń czynności wątroby kończyły się zgonem.¹¹

Zaburzenia układu nerwowego

Często występują oszołomienie, ból głowy oraz zaburzenia czucia (w tym parestezje i zaburzenia smaku). Rzadko można zaobserwować drżenie nóg. W sferze psychicznej rzadko obserwuje się depresję.¹²

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Bardzo często występują nudności. Często obserwuje się wymioty, zaparcie oraz biegunkę. Niezbyt często może dojść do śródmiąższowego zapalenia płuc.¹³

Inne działania niepożądane

Często występuje ból mięśni. Bardzo rzadko obserwuje się porfirię skórną późną oraz nawrót objawów popromiennych. Niezbyt często może wystąpić rozkojarzenie. Rzadko w początkowym okresie leczenia występuje ból kości i ból w okolicy tkanki objętej chorobą. Rzadko obserwuje się również zmiany profilu lipidowego w surowicy.¹⁴

Większość z wymienionych wyżej działań niepożądanych jest przemijająca i często można im zapobiec zmniejszając dawkę.¹⁵

Przedawkowanie tamoksyfenu

Po przedawkowaniu tamoksyfenu można oczekiwać nasilenia działań niepożądanych związanych z farmakologicznym działaniem leku. W doświadczeniach na zwierzętach zastosowanie dawek dobowych 100- do 200-krotnie większych od zalecanych u ludzi powodowało wystąpienie działań charakterystycznych dla estrogenów. Dane literaturowe wskazują, że tamoksyfen podany w dawce kilkakrotnie większej od zalecanej może spowodować wydłużenie odstępu QT w EKG. Nie ma specyficznej odtrutki na tamoksyfen. Po przedawkowaniu należy zastosować leczenie objawowe.¹⁶

Tabela działań niepożądanych tamoksyfenu

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.¹⁷