Przeciwwskazania stosowania
Sery

Przeciwwskazania stosowania sery – kiedy odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Seryna (Ser, S) jest aminokwasem endogennym, który odgrywa istotną rolę w wielu procesach metabolicznych organizmu. Jest składnikiem produktów leczniczych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, takich jak Aminoplasmal Paed 10%, Multimel N6-900E, Olimel Peri N4E, SmofKabiven extra Nitrogen, SmofKabiven extra Nitrogen EF oraz SmofKabiven Low Osmo Peripheral. Pomimo korzyści wynikających z jej stosowania, istnieją sytuacje kliniczne, w których podawanie preparatów zawierających serynę może być przeciwwskazane.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających serynę jest nadwrażliwość pacjenta na ten aminokwas lub inne składniki produktu leczniczego. W przypadku preparatów żywienia pozajelitowego szczególnie istotna jest ocena wcześniejszych reakcji alergicznych na:¹²

• Białko ryb – obecne w preparatach SmofKabiven³⁴⁵
• Jaja – obecne w niektórych emulsjach tłuszczowych³⁴⁵
• Soję – zwykle obecną w emulsjach tłuszczowych²⁶
• Białka orzeszków ziemnych – istotne ze względu na możliwość reakcji krzyżowych²⁶
• Kukurydzę lub produkty zawierające kukurydzę²⁶

Zaburzenia metabolizmu aminokwasów

Wrodzone wady metabolizmu aminokwasów stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania preparatów zawierających serynę. U pacjentów z tymi schorzeniami podawanie mieszanin aminokwasów może prowadzić do poważnych zaburzeń metabolicznych z konsekwencjami potencjalnie zagrażającymi życiu.¹²⁶³⁴⁵

Do głównych wrodzonych zaburzeń metabolizmu aminokwasów, w których przeciwwskazane jest stosowanie seryny, należą m.in.:

• Fenyloketonuria
• Choroba syropu klonowego (MSUD)
• Tyrozynemia
• Homocystynuria
• Zaburzenia cyklu mocznikowego (np. hiperamonemia)

Ciężkie zaburzenia układu krążenia

Seryny nie należy podawać pacjentom z ciężkimi zaburzeniami układu krążenia, w szczególności w stanach zagrażających życiu, takich jak:¹³⁴⁵

• Wstrząs (wszystkie rodzaje)
• Niewyrównana niewydolność serca¹³⁴⁵
• Ostry obrzęk płuc¹³⁴⁵
• Przewodnienie³⁴⁵

Niewydolność nerek i wątroby

Stosowanie seryny i preparatów ją zawierających jest przeciwwskazane w przypadku:¹

• Ciężkiej niewydolności wątroby¹³⁴⁵
• Ciężkiej niewydolności nerek bez możliwości zastosowania leczenia nerkozastępczego (hemodializa, hemofiltracja)¹³⁴⁵

Przeciwwskazanie to wynika z faktu, że w ciężkiej niewydolności narządowej dochodzi do zaburzeń metabolizmu aminokwasów, w tym seryny, co może prowadzić do akumulacji toksycznych metabolitów oraz zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej i wodno-elektrolitowej.

Zaburzenia metaboliczne i elektrolitowe

Przeciwwskazaniami do stosowania preparatów zawierających serynę są również:¹

• Hipoksja¹
• Kwasica metaboliczna¹³⁴⁵
• Ciężka hiperlipidemia lub ciężkie zaburzenia metabolizmu tłuszczów z występowaniem hipertriglicerydemii²⁶³⁴⁵
• Ciężka lub niekontrolowana hiperglikemia²⁶³⁴⁵
• Zaburzenia równowagi elektrolitów i płynów¹
• Patologicznie podwyższone stężenia w osoczu sodu, potasu, magnezu, wapnia i/lub fosforu¹²⁵

Zespół hemofagocytarny

Zespół hemofagocytarny (ang. hemophagocytic syndrome, HPS) jest rzadkim, ale ciężkim stanem klinicznym charakteryzującym się nadmierną aktywacją układu immunologicznego. Podawanie preparatów zawierających serynę jest przeciwwskazane u pacjentów z tym zespołem ze względu na ryzyko nasilenia stanu zapalnego oraz pogorszenia przebiegu choroby.³⁴⁵

Ciężkie zaburzenia krzepnięcia krwi

Preparaty zawierające serynę są przeciwwskazane u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami krzepnięcia krwi, ponieważ mogą zaburzać funkcję płytek krwi i wpływać na proces krzepnięcia, prowadząc do zwiększonego ryzyka krwawień.³⁴⁵

Niestabilny stan ogólny

Stosowanie preparatów zawierających serynę jest przeciwwskazane w niestabilnych stanach klinicznych, takich jak:³⁴⁵

• Ciężki stan pourazowy
• Niewyrównana cukrzyca
• Ostry zawał serca
• Udar mózgu
• Zatorowość
• Ciężka posocznica/ciężki zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej (SIRS)
• Odwodnienie hipotoniczne
• Śpiączka hiperosmolarna

Przeciwwskazania pediatryczne

Stosowanie preparatów zawierających serynę jest przeciwwskazane u następujących grup pacjentów pediatrycznych:²⁶³⁴⁵

• Wcześniaki
• Noworodki
• Niemowlęta i dzieci poniżej 2 roku życia

Przeciwwskazanie to wynika głównie z nieodpowiedniego dla tych grup wiekowych stosunku wartości energetycznej do zawartości azotu oraz dostarczanej ilości energii w mieszaninach żywieniowych zawierających serynę. Ponadto, metabolizm aminokwasów u małych dzieci różni się od metabolizmu osób dorosłych, co może prowadzić do nieprzewidywalnych efektów przy stosowaniu standardowych preparatów.²

Szczególne sytuacje kliniczne wymagające rozważenia przeciwwskazań

Rozważając zastosowanie preparatów zawierających serynę, należy dokładnie przeanalizować stan kliniczny pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem następujących sytuacji:³⁴

• Zaburzenia metabolizmu aminokwasów – nawet jeśli nie są to wrodzone wady metaboliczne, niektóre nabyte zaburzenia mogą być przeciwwskazaniem
• Stan układu krążenia – nawet umiarkowana niewydolność serca może być względnym przeciwwskazaniem
• Funkcja wątroby i nerek – istotne jest monitorowanie parametrów biochemicznych podczas stosowania preparatów z seryną
• Równowaga elektrolitowa – przed rozpoczęciem terapii należy skorygować zaburzenia elektrolitowe
• Stan metaboliczny – kontrola glikemii i lipidów jest kluczowa przed i w trakcie leczenia
• Stabilność stanu ogólnego – u pacjentów w stanie niestabilnym należy rozważyć odroczenie leczenia do czasu stabilizacji

Przed zastosowaniem preparatów zawierających serynę wskazane jest przeprowadzenie dokładnej oceny klinicznej i laboratoryjnej, aby wykluczyć wszystkie potencjalne przeciwwskazania i zapewnić bezpieczeństwo terapii.³⁴