zespół przeciążenia tłuszczowego

Zespół przeciążenia tłuszczowego (ang. fat overload syndrome) to rzadkie, ale poważne powikłanie związane z podawaniem emulsji lipidowych, najczęściej w ramach całkowitego żywienia pozajelitowego (TPN). Stan ten charakteryzuje się gwałtownym wzrostem stężenia trójglicerydów w surowicy krwi, prowadzącym do hiperlipidemii, która może wywołać szereg komplikacji klinicznych.

Patofizjologia zespołu przeciążenia tłuszczowego opiera się na przekroczeniu zdolności organizmu do metabolizowania dostarczanych lipidów. Nadmiar emulsji tłuszczowych przekracza możliwości lipoproteinowej lipazy, enzymu odpowiedzialnego za hydrolizę trójglicerydów, co prowadzi do ich akumulacji w surowicy oraz depozycji w tkankach, zwłaszcza w układzie siateczkowo-śródbłonkowym.

Objawy kliniczne obejmują gorączkę, hepatomegalię, splenomegalię, żółtaczkę, zaburzenia oddechowe (w tym zespół ostrej niewydolności oddechowej – ARDS), koagulopatię, trombocytopenię, hemolizę oraz zaburzenia neurologiczne. W ciężkich przypadkach może prowadzić do niewydolności wielonarządowej i śmierci pacjenta. Czynnikami ryzyka są: zbyt szybka infuzja emulsji lipidowych, wrodzone zaburzenia metabolizmu lipidów, niewydolność wątroby, sepsa i wcześniactwo.

Leczenie zespołu przeciążenia tłuszczowego polega przede wszystkim na natychmiastowym przerwaniu podawania emulsji lipidowych, monitorowaniu parametrów życiowych pacjenta oraz wdrożeniu odpowiedniego leczenia objawowego. W ciężkich przypadkach może być konieczna plazmafereza w celu szybkiego usunięcia nadmiaru lipidów z krwiobiegu. Profilaktyka obejmuje dostosowanie dawki i szybkości podawania emulsji lipidowych do indywidualnych potrzeb pacjenta oraz regularne monitorowanie stężenia trójglicerydów w surowicy.