Działania niepożądane
Olanzapine Lekam 10 mg

Olanzapina charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które obejmują zaburzenia neurologiczne (senność ≥10%, zawroty głowy 1-10%, akatyzja 1-10%, parkinsonizm i dyskinezy 1-10%), metaboliczne (znaczny wzrost masy ciała ≥10%, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hiperglikemia ≥10%, wzmożone łaknienie 1-10%), hematologiczne (eozynofilia ≥10%, leukopenia i neutropenia 1-10%) oraz objawy ogólnoustrojowe i endokrynologiczne (zwiększenie stężenia prolaktyny ≥10%, cukromocz 1-10%). Dodatkowo obserwuje się niedociśnienie ortostatyczne (1-10%), przemijające podwyższenie aminotransferaz (AspAT, AlAT 1-10%), reakcje skórne (wysypka 1-10%), działanie przeciwcholinergiczne (suchość jamy ustnej, zaparcia, zatrzymanie moczu, zaburzenia akomodacji, tachykardia 1-10%) oraz podwyższenie aktywności enzymów takich jak fosfataza zasadowa, gamma-glutamylotransferaza i fosfokinaza kreatyninowa (1-10%). Pacjenci w podeszłym wieku oraz osoby z chorobami współistniejącymi (cukrzyca, choroby sercowo-naczyniowe, wątroby, nerek, jaskra, przerost gruczołu krokowego) wymagają szczególnej uwagi ze względu na zwiększone ryzyko powikłań i nasilonych działań niepożądanych.

Pobierz ChPL PDF Olanzapine Lekam – Tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej – 10 mg
  1. Działania niepożądane leku Olanzapine Lekam
    1. Profil bezpieczeństwa olanzapiny u pacjentów dorosłych
    2. Zaburzenia neurologiczne i psychiatryczne
    3. Zaburzenia metaboliczne i endokrynologiczne
    4. Zaburzenia hematologiczne
    5. Zaburzenia sercowo-naczyniowe
    6. Zaburzenia wątrobowe
    7. Reakcje skórne i ogólnoustrojowe
    8. Nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych
    9. Działania przeciwcholinergiczne
  2. Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych olanzapiny
  3. Szczególne grupy ryzyka zwiększonego występowania działań niepożądanych
    1. Pacjenci w podeszłym wieku
    2. Pacjenci ze schorzeniami współistniejącymi
  4. Monitorowanie i postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych
    1. Monitorowanie działań niepożądanych
    2. Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych
    3. Kolejne rozdziały
Wskazania
  1. epizod manii
  2. schizofrenia
  3. zaburzenie dwubiegunowe
Substancja czynna
  1. olanzapina
Kategoria leku
  1. leki atypowe przeciwpsychotyczne
  2. leki przeciwpsychotyczne

Działania niepożądane leku Olanzapine Lekam

Stosowanie olanzapiny wiąże się z występowaniem szeregu działań niepożądanych, które mogą mieć różny stopień nasilenia i częstość występowania. Znajomość profilu bezpieczeństwa tego leku jest kluczowa dla zapewnienia właściwego monitorowania pacjentów i wczesnego wykrywania potencjalnych powikłań związanych z terapią.1

Profil bezpieczeństwa olanzapiny u pacjentów dorosłych

W trakcie badań klinicznych zidentyfikowano szereg działań niepożądanych związanych ze stosowaniem olanzapiny. Działania te obejmują zarówno objawy kliniczne, jak i nieprawidłowości w wynikach badań laboratoryjnych. Wśród najczęściej raportowanych działań niepożądanych (występujących u co najmniej 1% pacjentów) należy wymienić zaburzenia neurologiczne, metaboliczne, hematologiczne oraz objawy ogólnoustrojowe.2

Zaburzenia neurologiczne i psychiatryczne

Wśród działań niepożądanych ze strony układu nerwowego najczęściej obserwuje się senność, która może istotnie wpływać na funkcjonowanie pacjenta. Ponadto często występują zawroty głowy, które mogą zwiększać ryzyko upadków, szczególnie u osób starszych. Akatyzja (subiektywne poczucie niepokoju ruchowego) oraz objawy parkinsonizmu polekowego (sztywność, drżenie, spowolnienie ruchowe) także należą do częstych działań niepożądanych. Dyskinezy (mimowolne ruchy) występują rzadziej, ale mogą być szczególnie uciążliwe dla pacjentów.3

Zaburzenia metaboliczne i endokrynologiczne

Zwiększenie masy ciała jest jednym z najczęstszych i najbardziej problematycznych działań niepożądanych olanzapiny. Mechanizm tego działania jest złożony i obejmuje m.in. zwiększenie łaknienia oraz zaburzenia metaboliczne. U pacjentów obserwuje się także zwiększenie stężenia prolaktyny, które może prowadzić do zaburzeń miesiączkowania, ginekomastii, mlekotoku i zaburzeń libido. Znaczące są również zaburzenia metabolizmu lipidów i węglowodanów, manifestujące się jako hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia oraz hiperglikemia. W niektórych przypadkach może wystąpić cukromocz, co może świadczyć o rozwoju cukrzycy lub pogorszeniu kontroli istniejącej cukrzycy.4

Zaburzenia hematologiczne

Stosowanie olanzapiny może prowadzić do wystąpienia nieprawidłowości w obrazie krwi. Eozynofilia (zwiększona liczba eozynofilów we krwi) jest relatywnie częstym zjawiskiem. Znacznie poważniejszymi działaniami niepożądanymi są leukopenia i neutropenia, które mogą zwiększać ryzyko infekcji. W przypadku pacjentów z wcześniejszymi epizodami neutropenii lub leukopenii lub u pacjentów z przyczynami neutropenii (np. polekowa, toksyczne uszkodzenie szpiku), wskazana jest szczególna ostrożność i częste monitorowanie morfologii krwi.5

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Niedociśnienie ortostatyczne jest częstym działaniem niepożądanym olanzapiny i może prowadzić do zawrotów głowy, omdleń i upadków, szczególnie w początkowym okresie leczenia. Ryzyko jest wyższe u pacjentów w podeszłym wieku oraz u osób odwodnionych.6

Zaburzenia wątrobowe

Olanzapina może powodować przemijające bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AspAT, AlAT). Jest to zwykle zjawisko przejściowe i nie wymaga przerwania leczenia, jednak należy monitorować funkcję wątroby, szczególnie u pacjentów z wcześniejszymi chorobami wątroby lub przyjmujących inne leki hepatotoksyczne.7

Reakcje skórne i ogólnoustrojowe

U pacjentów leczonych olanzapiną mogą występować różnorodne reakcje skórne, z których najczęstsza jest wysypka. Ponadto często obserwuje się astenię (osłabienie), zmęczenie i gorączkę. Mogą również występować obrzęki różnego stopnia nasilenia. U niektórych pacjentów obserwuje się ból stawów, co może negatywnie wpływać na jakość życia.8

Nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych

Poza wcześniej wymienionymi zaburzeniami metabolicznymi i hematologicznymi, przy stosowaniu olanzapiny często obserwuje się zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej, dużą aktywność gamma glutamylotransferazy, duże stężenie kwasu moczowego oraz dużą aktywność fosfokinazy kreatyninowej. Nieprawidłowości te mogą nie mieć objawów klinicznych, ale wymagają monitorowania, szczególnie u pacjentów z chorobami współistniejącymi.9

Działania przeciwcholinergiczne

Działania przeciwcholinergiczne olanzapiny mogą manifestować się jako suchość błon śluzowych (szczególnie jamy ustnej), zaparcia, zatrzymanie moczu, zaburzenia akomodacji, tachykardia czy zaburzenia poznawcze. Te działania niepożądane mogą być szczególnie problematyczne u pacjentów w podeszłym wieku lub z chorobami współistniejącymi, takimi jak przerost gruczołu krokowego czy jaskra.10

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych olanzapiny

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie działań niepożądanych olanzapiny wraz z częstością ich występowania. Działania niepożądane zostały sklasyfikowane zgodnie z częstością występowania według następujących kategorii: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000), nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych).11

Klasyfikacja układów i narządów Działanie niepożądane Częstość występowania Opis i znaczenie kliniczne
Zaburzenia krwi i układu chłonnego Eozynofilia Bardzo często (≥1/10) Zwiększenie liczby eozynofilów we krwi obwodowej, zwykle bezobjawowe, może wymagać monitorowania
Leukopenia Często (≥1/100 do <1/10) Zmniejszenie całkowitej liczby leukocytów, zwiększa ryzyko infekcji
Neutropenia Często (≥1/100 do <1/10) Zmniejszenie liczby neutrofilów, zwiększa podatność na zakażenia bakteryjne
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania Zwiększenie masy ciała Bardzo często (≥1/10) Często o znacznym nasileniu, może prowadzić do otyłości i jej powikłań
Zwiększenie stężenia cholesterolu i triglicerydów Bardzo często (≥1/10) Zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych
Zwiększenie stężenia glukozy Bardzo często (≥1/10) Może prowadzić do rozwoju cukrzycy typu 2 lub nasilać istniejącą cukrzycę
Wzmożone łaknienie Często (≥1/100 do <1/10) Przyczynia się do zwiększenia masy ciała
Zaburzenia układu nerwowego Senność Bardzo często (≥1/10) Może upośledzać funkcjonowanie, szczególnie przy czynnościach wymagających koncentracji
Zawroty głowy Często (≥1/100 do <1/10) Zwiększa ryzyko upadków, szczególnie u osób starszych
Akatyzja Często (≥1/100 do <1/10) Niepokój ruchowy, subiektywne poczucie niepokoju, trudny do zniesienia dla pacjentów
Parkinsonizm, dyskinezy Często (≥1/100 do <1/10) Objawy pozapiramidowe mogą być przetrwałe i znacząco obniżać jakość życia
Zaburzenia naczyniowe Niedociśnienie ortostatyczne Często (≥1/100 do <1/10) Spadek ciśnienia krwi przy zmianie pozycji, może prowadzić do zawrotów głowy i upadków
Obrzęki Często (≥1/100 do <1/10) Najczęściej w obrębie kończyn dolnych, mogą wymagać modyfikacji leczenia
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych Zwiększenie aktywności aminotransferaz Często (≥1/100 do <1/10) Zwykle przemijające i bezobjawowe, wymaga monitorowania
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Wysypka Często (≥1/100 do <1/10) Różnego typu, może wymagać odstawienia leku
Działanie przeciwcholinergiczne Często (≥1/100 do <1/10) Suchość jamy ustnej, zaparcia, zatrzymanie moczu, zaburzenia akomodacji
Zaburzenia ogólne Astenia, zmęczenie Często (≥1/100 do <1/10) Ogólne osłabienie i zmęczenie, może utrudniać codzienne funkcjonowanie
Gorączka Często (≥1/100 do <1/10) Najczęściej łagodna, ale wymaga różnicowania z innymi przyczynami
Ból stawów Często (≥1/100 do <1/10) Może znacząco obniżać jakość życia
Zaburzenia endokrynologiczne Zwiększenie stężenia prolaktyny Bardzo często (≥1/10) Może prowadzić do mlekotoku, zaburzeń miesiączkowania, ginekomastii, zaburzeń libido
Cukromocz Często (≥1/100 do <1/10) Może świadczyć o rozwijającej się cukrzycy
Zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej Często (≥1/100 do <1/10) Wymaga monitorowania, szczególnie w kontekście funkcji wątroby
Inne nieprawidłowości laboratoryjne Duża aktywność gamma glutamylotransferazy Często (≥1/100 do <1/10) Wymaga monitorowania funkcji wątroby
Duże stężenie kwasu moczowego Często (≥1/100 do <1/10) Może prowadzić do dny moczanowej u predysponowanych pacjentów
Duża aktywność fosfokinazy kreatyninowej Często (≥1/100 do <1/10) Może wskazywać na uszkodzenie mięśni, wymaga monitorowania

Szczególne grupy ryzyka zwiększonego występowania działań niepożądanych

Pacjenci w podeszłym wieku

Pacjenci w podeszłym wieku są szczególnie narażeni na wystąpienie działań niepożądanych olanzapiny. W tej grupie chorych częściej obserwuje się niedociśnienie ortostatyczne, które zwiększa ryzyko upadków i złamań. Efekty przeciwcholinergiczne olanzapiny mogą nasilać zaburzenia poznawcze u pacjentów z demencją. Ponadto u osób starszych wzrasta ryzyko wystąpienia zaburzeń metabolicznych, takich jak cukrzyca czy dyslipidemia.12

Pacjenci ze schorzeniami współistniejącymi

Pacjenci z chorobami układu sercowo-naczyniowego, cukrzycą, zaburzeniami czynności wątroby czy nerek wymagają szczególnego monitorowania podczas terapii olanzapiną ze względu na zwiększone ryzyko nasilenia tych schorzeń pod wpływem leku. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z jaskrą lub przerostem gruczołu krokowego ze względu na działanie przeciwcholinergiczne olanzapiny.13

Monitorowanie i postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

Monitorowanie działań niepożądanych

W celu minimalizacji ryzyka związanego z działaniami niepożądanymi olanzapiny, zaleca się regularne monitorowanie stanu pacjenta. Przed rozpoczęciem leczenia oraz w trakcie terapii należy wykonywać badania laboratoryjne obejmujące morfologię krwi, profil lipidowy, stężenie glukozy, próby wątrobowe oraz kontrolę masy ciała. Szczególnie istotne jest monitorowanie pacjentów z grupy zwiększonego ryzyka rozwoju zaburzeń metabolicznych, takich jak cukrzyca czy dyslipidemia.14

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych, postępowanie powinno być dostosowane do rodzaju i nasilenia objawów. W wielu przypadkach działania niepożądane o łagodnym nasileniu nie wymagają przerwania leczenia, jednak konieczne jest ich monitorowanie. W przypadku ciężkich lub nasilających się działań niepożądanych może być konieczna modyfikacja dawki lub zmiana leku. Szczególnie istotne jest wczesne wykrywanie i leczenie zaburzeń metabolicznych, takich jak hiperglikemia czy dyslipidemia, aby zapobiec długoterminowym powikłaniom.15

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 22.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl