Właściwości farmakodynamiczne
Olanzapine Lekam 10 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Olanzapine Lekam

Olanzapine Lekam należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwpsychotycznych, a dokładniej do podgrupy diazepiny, oksazepiny, tiazepiny i oksepiny. Zgodnie z klasyfikacją ATC przypisany jest do kodu N05A H03. Jest to lek o złożonym mechanizmie działania, wykazujący właściwości przeciwpsychotyczne, przeciwmaniakalne oraz stabilizujące nastrój.¹

Profil receptorowy i mechanizm działania

Olanzapina charakteryzuje się szerokim profilem farmakologicznym, wykazując powinowactwo do licznych układów receptorowych. Badania przedkliniczne wykazały, że olanzapina ma wysokie powinowactwo (Ki; <100 nM) do następujących receptorów:²

• Serotoninowych – 5HT2A/2C, 5HT3, 5HT6
• Dopaminowych – D1, D2, D3, D4, D5
• Cholinergicznych receptorów muskarynowych – M1-M5
• Adrenergicznych – α1
• Histaminowych – H1

W badaniach behawioralnych na modelach zwierzęcych olanzapina wykazywała antagonistyczny wpływ na receptory serotoninowe, dopaminowe i cholinergiczne, co potwierdziło profil wiązania do receptorów obserwowany w badaniach in vitro. Co istotne, badania wykazały, że olanzapina ma większe powinowactwo do receptorów serotoninowych 5HT2 niż do receptorów dopaminowych D2, zarówno w badaniach in vitro, jak i w modelach in vivo.³

Badania elektrofizjologiczne dostarczyły dodatkowych danych dotyczących selektywnego działania olanzapiny na neurony dopaminergiczne. Lek selektywnie redukuje pobudzającą czynność neuronów dopaminergicznych układu mezolimbicznego (A10), równocześnie wywierając jedynie niewielki wpływ na drogi w prążkowiu (A9), które są zaangażowane w czynności motoryczne. Ta specyficzność działania może tłumaczyć mniejsze ryzyko wystąpienia niepożądanych objawów pozapiramidowych.⁴

W testach behawioralnych olanzapina osłabiała warunkowy odruch unikania (test aktywności przeciwpsychotycznej) już w dawkach mniejszych niż wymagane do wywołania katalepsji, która jest wskaźnikiem potencjalnych działań niepożądanych związanych z funkcjami motorycznymi. W przeciwieństwie do innych leków przeciwpsychotycznych, olanzapina wykazuje również właściwości anksjolityczne, zwiększając odpowiedź w odpowiednich testach behawioralnych.⁵

Skuteczność kliniczna w schizofrenii

Skuteczność olanzapiny w leczeniu schizofrenii została potwierdzona w badaniach klinicznych. Dwa na dwa badania kontrolowane placebo oraz dwa z trzech badań porównawczych, przeprowadzone z udziałem ponad 2900 pacjentów ze schizofrenią z objawami pozytywnymi i negatywnymi, wykazały statystycznie istotną przewagę olanzapiny. Leczenie tym lekiem skutkowało znaczącą poprawą zarówno w zakresie objawów pozytywnych, jak i negatywnych.⁶

Dodatkowo, w międzynarodowym badaniu porównawczym z zastosowaniem podwójnie ślepej próby, obejmującym 1481 pacjentów z rozpoznaniem schizofrenii, zaburzeń schizoafektywnych i zaburzeń pokrewnych, którym towarzyszyły objawy depresyjne o różnym nasileniu (średnia początkowa 16,6 punktów w Skali Depresji Montgomery-Asberg), przeprowadzono drugorzędną analizę prospektywną zmiany nastroju. Analiza ta wykazała statystycznie istotną przewagę olanzapiny (-6,0 punktów) nad haloperydolem (-3,1 punktów) w poprawie nastroju (P = 0,001).⁷

Skuteczność kliniczna w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych

Olanzapina wykazuje skuteczność w leczeniu manii w przebiegu zaburzeń dwubiegunowych. W badaniach klinicznych, po trzech tygodniach leczenia pacjentów z rozpoznaniem manii lub epizodu mieszanego w zaburzeniach dwubiegunowych, olanzapina wykazywała większą skuteczność w redukcji objawów manii w porównaniu z placebo oraz walproinianem semisodu (diwalproeks).⁸

W porównaniu z haloperydolem, olanzapina wykazywała porównywalną skuteczność, mierzoną odsetkiem pacjentów z remisją objawów manii i depresji po 6 i 12 tygodniach leczenia.⁹

Badanie pacjentów leczonych jednocześnie litem lub walproinianem przez co najmniej 2 tygodnie wykazało, że dodanie olanzapiny w dawce 10 mg (terapia skojarzona z litem lub walproinianem) skutkowało większą redukcją objawów manii niż monoterapia litem lub walproinianem po 6 tygodniach leczenia.¹⁰

Zapobieganie nawrotom w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych

Skuteczność olanzapiny w zapobieganiu nawrotom zaburzeń dwubiegunowych została potwierdzona w kilku badaniach klinicznych:

1. 12-miesięczne badanie z placebo – u pacjentów z remisją epizodu manii po leczeniu olanzapiną, randomizowanych następnie do grupy otrzymującej olanzapinę lub placebo, wykazano statystycznie istotną przewagę olanzapiny nad placebo w głównym punkcie końcowym badania, jakim był nawrót choroby dwubiegunowej. Ponadto olanzapina wykazywała statystycznie istotną przewagę nad placebo w zapobieganiu nawrotom zarówno manii, jak i depresji.¹¹
2. 12-miesięczne badanie porównawcze z litem – u pacjentów z remisją epizodu manii po terapii skojarzonej olanzapiną i litem, randomizowanych następnie do monoterapii olanzapiną lub litem, nie wykazano statystycznie istotnej niższości olanzapiny w porównaniu z litem w głównym punkcie końcowym badania, jakim był nawrót zaburzeń dwubiegunowych (olanzapina 30,0%, lit 38,3%; P = 0,055).¹²
3. 18-miesięczne badanie terapii skojarzonej – u pacjentów z rozpoznaniem epizodu manii lub epizodu mieszanego, u których osiągnięto stabilizację po leczeniu skojarzonym olanzapiną i lekiem stabilizującym nastrój (lit lub walproinian), nie stwierdzono statystycznie istotnej przewagi długotrwałego stosowania olanzapiny z litem albo walproinianem nad stosowaniem litu lub walproinianu w monoterapii, biorąc pod uwagę opóźnianie nawrotów zaburzeń dwubiegunowych, zdefiniowanych zgodnie z kryteriami objawowymi (diagnostycznymi).¹³

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Dane dotyczące skuteczności olanzapiny u młodzieży (w wieku 13-17 lat) są ograniczone do wyników krótkotrwałych badań klinicznych:

• Leczenie schizofrenii – badania 6-tygodniowe
• Leczenie manii w zaburzeniu dwubiegunowym typu I – badania 3-tygodniowe

W badaniach tych uczestniczyło mniej niż 200 nastolatków. Stosowano zmienną dawkę olanzapiny, rozpoczynając od 2,5 mg i dochodząc do 20 mg na dobę.¹⁴

Istotną obserwacją było, że młodzież leczona olanzapiną osiągała znacząco większy przyrost masy ciała w porównaniu z pacjentami dorosłymi. Również zmiany parametrów metabolicznych były bardziej wyraźne u młodzieży – zaobserwowano większy wzrost stężenia cholesterolu całkowitego na czczo, cholesterolu LDL, triglicerydów oraz prolaktyny w porównaniu z osobami dorosłymi.¹⁵

Należy podkreślić, że brakuje danych z kontrolowanych badań dotyczących utrzymywania się efektu terapeutycznego oraz bezpieczeństwa długotrwałego stosowania olanzapiny u młodzieży. Dostępne informacje na temat bezpieczeństwa długotrwałego stosowania pochodzą głównie z otwartych, niekontrolowanych badań klinicznych, co stanowi istotne ograniczenie w ocenie profilu bezpieczeństwa leku w tej grupie wiekowej.¹⁶

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych