Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Olanzapine Lekam

Podczas leczenia przeciwpsychotycznego olanzapiną, poprawa stanu klinicznego pacjenta może nastąpić po kilku dniach lub tygodniach terapii. W tym okresie należy dokładnie monitorować stan zdrowia pacjenta, zwracając uwagę na potencjalne działania niepożądane i efekty terapeutyczne.¹

Psychoza i zaburzenia zachowania związane z otępieniem

Nie zaleca się stosowania olanzapiny u pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem ze względu na zwiększone ryzyko śmiertelności oraz zdarzeń naczyniowo-mózgowych. W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) obserwowano dwukrotny wzrost częstości zgonów w grupie leczonej olanzapiną w porównaniu do placebo (3,5% vs 1,5%).²

Zwiększona śmiertelność nie była związana z dawkowaniem olanzapiny (średnia dawka dobowa 4,4 mg) ani czasem leczenia. Czynniki ryzyka w tej populacji obejmowały: wiek powyżej 65 lat, utrudnione połykanie, uspokojenie polekowe, niedożywienie, odwodnienie, choroby płuc (w tym zapalenie płuc z aspiracją lub bez) oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin.^{Choroba Parkinsona}

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy wywołanej przyjmowaniem agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych bardzo często zgłaszano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy występujące częściej niż przy stosowaniu placebo. Ponadto olanzapina nie wykazywała większej skuteczności niż placebo w leczeniu objawów psychotycznych u tych pacjentów.⁵

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny to stan potencjalnego zagrożenia życia związany ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Rzadko zgłaszano przypadki ZZN podczas terapii olanzapiną. Kliniczne objawy ZZN obejmują:

• bardzo wysoką gorączkę
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia tętniczego, tachykardia, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Dodatkowo może wystąpić zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatyninowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek.⁶

W przypadku wystąpienia objawów sugerujących ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie bez innych klinicznych objawów ZZN, należy natychmiast odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę.⁷

Hiperglikemia i cukrzyca

Niezbyt często podczas leczenia olanzapiną zgłaszano występowanie hiperglikemii i/lub rozwój lub nasilenie cukrzycy, którym sporadycznie towarzyszyła kwasica ketonowa lub śpiączka, w tym przypadki śmiertelne. U niektórych pacjentów obserwowano wcześniejsze zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym.⁸

Zaleca się odpowiednie monitorowanie kliniczne zgodne z wytycznymi dotyczącymi stosowania leków przeciwpsychotycznych:

• kontrolowanie stężenia glukozy we krwi na początku terapii
• ponowna kontrola po 12 tygodniach leczenia
• następnie kontrola co roku

Pacjentów otrzymujących olanzapinę należy obserwować pod kątem objawów hiperglikemii (nadmierne pragnienie, wielomocz, nadmierne łaknienie, osłabienie). Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka rozwoju cukrzycy.⁹

Dodatkowo zaleca się regularne monitorowanie masy ciała:

• na początku terapii
• po 4 tygodniach
• po 8 tygodniach
• po 12 tygodniach
• następnie co kwartał

¹⁰

Zmiany stężenia lipidów

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany w profilu lipidowym. Zmiany stężenia lipidów należy leczyć zgodnie ze wskazaniami klinicznymi, szczególnie u pacjentów z dyslipidemią oraz czynnikami ryzyka rozwoju zaburzeń lipidowych.¹¹

U pacjentów leczonych olanzapiną należy regularnie monitorować lipidy zgodnie z wytycznymi:

• na początku terapii
• po 12 tygodniach leczenia
• następnie co 5 lat

¹²

Działanie przeciwcholinergiczne

Mimo że wykazano aktywność przeciwcholinergiczną olanzapiny in vitro, doświadczenia kliniczne wskazują na niską częstość występowania powiązanych z tym objawów. Należy jednak zachować ostrożność przepisując olanzapinę pacjentom z:

• przerostem gruczołu krokowego
• niedrożnością porażenną jelit
• podobnymi schorzeniami związanymi z układem cholinergicznym

¹³

Czynność wątroby

Często obserwowano przejściowe, bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT, AspAT), szczególnie w początkowym etapie leczenia. Należy zachować ostrożność i prowadzić kontrolę u następujących grup pacjentów:

• ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• z objawami zaburzeń czynności wątroby
• z uprzednio stwierdzonymi schorzeniami z ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

¹⁴

W razie stwierdzenia zapalenia wątroby (wątrobowo-komórkowego, cholestatycznego uszkodzenia wątroby lub mieszanej postaci uszkodzenia) należy przerwać leczenie olanzapiną.¹⁵

Neutropenia

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów:

• z małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych z jakiejkolwiek przyczyny
• przyjmujących leki mogące wywoływać neutropenię
• z zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku wywołanym przez leki w wywiadzie
• z zahamowaniem czynności szpiku spowodowanym chorobą współistniejącą, radioterapią lub chemioterapią
• z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

¹⁶

U pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem często zgłaszano przypadki neutropenii.¹⁷

Przerwanie leczenia

Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) w przypadku nagłego przerwania stosowania olanzapiny zgłaszano wystąpienie ostrych objawów odstawiennych, takich jak:

• poty
• bezsenność
• drżenie
• lęk
• nudności
• wymioty

¹⁸

Odstęp QT

W badaniach klinicznych wydłużenie odstępu QT o znaczeniu klinicznym (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund [msec] po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z wyjściowym QTcF <500 msec) u osób leczonych olanzapiną występowało niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100). Nie stwierdzono istotnych różnic w częstości zdarzeń niepożądanych ze strony serca w porównaniu z placebo.¹⁹

Należy zachować ostrożność przepisując olanzapinę w skojarzeniu z lekami wydłużającymi odstęp QT, zwłaszcza u pacjentów:

• w podeszłym wieku
• z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• z zastoinową niewydolnością serca
• z przerostem mięśnia sercowego
• z hipokaliemią
• z hipomagnezemią

²⁰

Choroba zakrzepowo-zatorowa

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) zgłaszano przejściowe występowanie żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy tymi przypadkami a leczeniem olanzapiną nie został jednoznacznie ustalony.²¹

Ponieważ u pacjentów ze schizofrenią często występują czynniki ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (np. unieruchomienie), należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka i podjąć odpowiednie działania profilaktyczne.²²

Ogólna czynność OUN

Ze względu na pierwotne działanie olanzapiny na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania z innymi lekami działającymi ośrodkowo oraz z alkoholem. Ponieważ olanzapina wykazuje in vitro antagonizm wobec dopaminy, może ona wywierać działanie antagonistyczne w stosunku do bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy.²³

Napady drgawek

Należy zachować szczególną ostrożność stosując olanzapinę u pacjentów:

• z napadami drgawek w wywiadzie
• narażonych na czynniki mogące obniżać próg drgawkowy

Niezbyt często zgłaszano napady drgawek u pacjentów leczonych olanzapiną. W większości tych przypadków odnotowano w wywiadzie napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia.²⁴

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających rok lub krócej, dyskinezy związane z leczeniem występowały ze statystycznie istotnie mniejszą częstością u pacjentów leczonych olanzapiną. Jednak ryzyko późnych dyskinez rośnie wraz z czasem trwania leczenia.²⁵

W przypadku wystąpienia objawów podmiotowych lub przedmiotowych późnych dyskinez u pacjenta przyjmującego olanzapinę, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Objawy te mogą przejściowo ulec nasileniu lub dopiero wystąpić po odstawieniu leku.²⁶

Niedociśnienie ortostatyczne

W badaniach klinicznych dotyczących stosowania olanzapiny u pacjentów w podeszłym wieku obserwowano niezbyt częste przypadki niedociśnienia ortostatycznego. U pacjentów powyżej 65. roku życia zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego.²⁷

Nagła śmierć sercowa

Po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu zgłaszano przypadki nagłej śmierci sercowej u pacjentów leczonych tym lekiem. W retrospektywnym badaniu kohortowym ryzyko nagłej śmierci sercowej u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie wyższe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych. Ryzyko związane ze stosowaniem olanzapiny było porównywalne z ryzykiem dla innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej.²⁸

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. Badania przeprowadzone z udziałem pacjentów w wieku 13-17 lat wykazały różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmiany parametrów metabolicznych oraz wzrost stężenia prolaktyny.²⁹

Substancje pomocnicze – ostrzeżenia specjalne

Fenyloalanina: Produkt leczniczy Olanzapine Lekam w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej zawiera aspartam, który jest źródłem fenyloalaniny. Może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią.³⁰

Mannitol: Pacjenci, którzy nie mogą przyjmować mannitolu, powinni wiedzieć, że produkt leczniczy Olanzapine Lekam w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej zawiera tę substancję.³¹

Zawartość aspartamu w tabletkach Olanzapine Lekam ulegających rozpadowi w jamie ustnej