surowiec goryczowy
Surowce goryczowe to materiały roślinne charakteryzujące się intensywnym, gorzkim smakiem, który jest wykorzystywany w medycynie i farmakologii. Zawierają one substancje określane jako gorycze (amara), które działają pobudzająco na receptory smakowe języka, wywołując odruch zwiększonej sekrecji soków trawiennych.
Surowce goryczowe dzieli się na gorycze proste (nieposiadające innych właściwości farmakologicznych), gorycze aromatyczne (zawierające dodatkowo olejki eteryczne) oraz gorycze gorzkokwaśne (zawierające związki o działaniu przeczyszczającym). Najczęściej wykorzystywane surowce goryczowe to korzeń goryczki (Gentianae radix), ziele tysiącznika (Centaurii herba), liść bobrka (Menyanthidis folium) oraz ziele piołunu (Absinthii herba).
W lecznictwie surowce goryczowe stosowane są głównie w zaburzeniach trawienia, braku apetytu, niedostatecznym wydzielaniu soku żołądkowego oraz w stanach atonii przewodu pokarmowego. Mechanizm działania polega na stymulacji receptorów smakowych, co poprzez łuk odruchowy powoduje zwiększenie wydzielania śliny, soku żołądkowego i jelitowego, poprawiając procesy trawienne i przyspieszając perystaltykę jelit.
Preparaty zawierające surowce goryczowe są dostępne w formie naparów, nalewek, wyciągów oraz gotowych produktów leczniczych. Ze względu na swoje właściwości, są szczególnie zalecane w leczeniu zaburzeń trawienia o charakterze czynnościowym oraz jako środki poprawiające apetyt u pacjentów rekonwalescentów.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Krople żołądkowe –
Krople żołądkowe to preparat złożony zawierający wyciągi roślinne, w tym intrakt z dziurawca zwyczajnego (Hyperici intractum) z hyperycyną, nalewkę z kozłka lekarskiego, mięty pieprzowej oraz mieszaninę surowców goryczowych. Kluczowym aspektem bezpieczeństwa terapii jest ryzyko wystąpienia reakcji fototoksycznych, szczególnie u pacjentów o jasnej karnacji, manifestujących się wysypką plamisto-grudkową oraz rumieniem na obszarach skóry eksponowanych na promieniowanie UV. Częstość tych działań niepożądanych jest nieznana, a ryzyko wzrasta przy długotrwałym stosowaniu preparatu. Ponadto, preparat zawiera wysoką zawartość etanolu (65,0% ÷ 75,0% v/v), co może stanowić dodatkowy czynnik ryzyka u wybranych grup pacjentów. Ze względu na złożony skład, możliwe są również inne, niewymienione reakcje niepożądane oraz potencjalne interakcje farmakologiczne wymagające uważnej obserwacji klinicznej.
działanie fototoksyczne, dziurawiec zwyczajny, farmakoterapia, farmakowigilancja, hyperycyna, intrakt z dziurawca, korzeń goryczki, kozłek lekarski, krople żołądkowe, liść bobrka, mięta pieprzowa, monitorowanie niepożądanych działań produktów leczniczych, nadwrażliwość na światło, nalewka gorzka, nalewka z kozłka, nalewka z mięty pieprzowej, olejek eteryczny, owocnia pomarańczy gorzkiej, promieniowanie UV, reakcja fototoksyczna, rumień, surowiec goryczowy, wysypka skórna, zaczerwienienie skóry - Leksykon substancji czynnych
Liście bobrka – Przeciwwskazania stosowania
Liście bobrka (Menyanthes trifoliata L.) są składnikiem nalewki gorzkiej (Amara tinctura), obecnej m.in. w Kroplach żołądkowych Amara, które ze względu na zawartość substancji goryczowych wymagają ostrożności w stosowaniu. Podstawowymi przeciwwskazaniami są nadwrażliwość na liście bobrka lub inne składniki preparatu, w tym mentol w produktach zawierających miętę. Preparaty te są niewskazane u pacjentów z chorobą wrzodową żołądka i/lub dwunastnicy, gdyż mogą nasilać wydzielanie soku żołądkowego, a także u osób z zapaleniem i niedrożnością dróg żółciowych ze względu na stymulację wydzielania żółci. Ponadto, ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa, nie powinny być stosowane u osób poniżej 18 roku życia.
choroba wątroby, choroba wrzodowa, ciąża, działanie niepożądane, karmienie piersią, krople żołądkowe, liść bobrka, mentol, Menyanthes trifoliata, nadwrażliwość, nalewka gorzka, niedrożność dróg żółciowych, reakcja alergiczna, sok żołądkowy, stan zapalny, surowiec goryczowy, uzależnienie od alkoholu, wydzielanie żółci