Przedawkowanie
Dexamethasone phosphate SF 4 mg/ml
Przedawkowanie deksametazonu fosforanu, szczególnie w formie przewlekłej, prowadzi do nasilenia działań niepożądanych typowych dla glikokortykosteroidów. Dawka 4,37 mg/ml (odpowiadająca 4 mg deksametazonu fosforanu) może wywołać zespół Cushinga jatrogenny, supresję osi podwzgórze-przysadka-nadnercza z ryzykiem ostrej niewydolności nadnerczy, zaburzenia metabolizmu węglowodanów (hiperglikemia, jatrogenna cukrzyca), dyslipidemię, a także poważne zaburzenia równowagi elektrolitowej, takie jak hipokaliemia, retencja sodu i wody, hipokalcemia oraz hipofosfatemia. Dodatkowo obserwuje się immunosupresję zwiększającą podatność na infekcje oraz zaburzenia neuropsychiatryczne, w tym psychozy i bezsenność.
- bruceloza
- choroba zwyrodnieniowa stawów
- ciężki ostry napad astmy
- COVID-19
- dur
- erytrodermia
- gruźlica
- niebakteryjne zapalenie pochewki ścięgnistej
- nowotwór złośliwy
- obrzęk mózgu
- ostra egzema
- pęcherzyca zwykła
- reumatoidalne zapalenie stawów
- układowy toczeń rumieniowaty
- wstrząs pourazowy
- wymioty pooperacyjne
- wymioty wywołane stosowaniem cytostatyków
- zaburzenie ścięgien obejmujące przyczepy ścięgien
- zapalenie kaletki maziowej
- zapalenie okołostawowe
- zapalenie stawu
- zespół bolesnego barku
Przedawkowanie Dexamethasone phosphate SF (4 mg/ml)
Przedawkowanie deksametazonu fosforanu jest istotnym zagadnieniem klinicznym, które wymaga uwagi lekarzy prowadzących terapię tym glikokortykosteroidem. W dostępnej literaturze medycznej nie opisano jak dotąd przypadków ostrego zatrucia deksametazonem, co sugeruje, że takie zdarzenia występują niezwykle rzadko lub pozostają nierozpoznane w praktyce klinicznej. 1
Objawy przewlekłego przedawkowania
W przypadku przewlekłego przedawkowania deksametazonu sodu fosforanu (4,37 mg/ml, co odpowiada 4 mg deksametazonu fosforanu) należy spodziewać się nasilenia i zwiększonej częstości występowania działań niepożądanych charakterystycznych dla glikokortykosteroidów. 2
Przewlekłe przedawkowanie manifestuje się przede wszystkim poprzez nasilenie objawów niepożądanych dotyczących trzech kluczowych obszarów funkcjonowania organizmu:
- Układu endokrynologicznego – mogą wystąpić zaburzenia hormonalne o zwiększonym nasileniu
- Metabolizmu – możliwe są poważniejsze zaburzenia przemian metabolicznych
- Równowagi elektrolitowej – ryzyko poważnych zaburzeń elektrolitowych wzrasta proporcjonalnie do przyjmowanej dawki
3
Objawy przedawkowania – zestawienie kliniczne
| Układ/narząd | Objawy przedawkowania | Opis kliniczny | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Układ endokrynologiczny | Zespół Cushinga jatrogenny | Nasilona manifestacja objawów charakterystycznych dla hiperkortyzolizmu: twarz księżycowata, otyłość centralna, rozstępy skórne | Typowy objaw przewlekłego przedawkowania |
| Układ endokrynologiczny | Supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza | Wtórna niedoczynność kory nadnerczy, zahamowanie wydzielania ACTH | Ryzyko ostrej niewydolności nadnerczy przy nagłym odstawieniu |
| Metabolizm | Zaburzenia metabolizmu węglowodanów | Hiperglikemia, pogorszenie kontroli cukrzycy, jatrogenna cukrzyca posteroidowa | Wymaga monitorowania glikemii |
| Metabolizm | Zaburzenia gospodarki lipidowej | Nasilona dyslipidemnia, hipertriglicerydemia | Zwiększa ryzyko sercowo-naczyniowe |
| Równowaga elektrolitowa | Zaburzenia elektrolitowe | Hipokaliemia, retencja sodu i wody, obrzęki, nadciśnienie tętnicze | Wymaga monitorowania elektrolitów |
| Równowaga elektrolitowa | Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej | Hipokalcemia, hipofospatemia, nasilona utrata wapnia z kości | Zwiększone ryzyko osteoporozy posteroidowej |
| Układ odpornościowy | Immunosupresja | Zwiększona podatność na infekcje, maskowanie objawów zakażenia | Ryzyko ciężkich, atypowych infekcji oportunistycznych |
| Układ nerwowy | Zaburzenia neuropsychiatryczne | Nasilenie zaburzeń nastroju, psychozy posteroidowe, bezsenność | Wymaga obserwacji stanu psychicznego pacjenta |
Postępowanie w przypadku przedawkowania
Ze względu na fakt, że Dexamethasone phosphate SF podawany jest w warunkach kontrolowanych przez personel medyczny jako roztwór do wstrzykiwań o stężeniu 4 mg/ml, ryzyko ostrego przedawkowania jest ograniczone. Kluczowe znaczenie ma natomiast monitorowanie pacjentów otrzymujących długotrwale wysokie dawki leku pod kątem objawów przewlekłego przedawkowania. 4
Należy zauważyć, że produkt zawiera jako substancję pomocniczą glikol propylenowy w ilości 20 mg/ml, który w przypadku znacznego przedawkowania mógłby teoretycznie przyczynić się do nasilenia działań niepożądanych. 5
Monitorowanie pacjenta z przedawkowaniem
W przypadku podejrzenia przedawkowania deksametazonu fosforanu zaleca się:
- Monitorowanie parametrów życiowych
- Kontrolę stężenia elektrolitów w surowicy (szczególnie potasu, sodu, wapnia i fosforu)
- Ocenę glikemii
- Monitorowanie ciśnienia tętniczego krwi
- Obserwację w kierunku objawów psychotycznych i zaburzeń nastroju
- W przypadku przewlekłego przedawkowania – stopniową redukcję dawki leku pod ścisłą kontrolą kliniczną
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania