Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Dexamethasone phosphate SF 4 mg/ml

Wpływ leku na płodność, ciążę i laktację

Stosowanie deksametazonu fosforanu w okresie ciąży i laktacji wymaga szczególnej uwagi ze strony lekarza prowadzącego. Przed podjęciem decyzji o włączeniu terapii należy dokładnie rozważyć potencjalne korzyści i zagrożenia wynikające z zastosowania glikokortykosteroidów u kobiet w ciąży lub karmiących piersią. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które powinny być przekazane pacjentce oraz wzięte pod uwagę przez lekarza przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych.¹

Stosowanie w ciąży

Deksametazon przenika przez łożysko, co ma istotne znaczenie przy rozważaniu terapii u kobiet ciężarnych. Szczególną ostrożność należy zachować w pierwszym trymestrze ciąży, gdy lek można zastosować wyłącznie po dokładnej analizie stosunku potencjalnych korzyści do ryzyka dla matki i rozwijającego się płodu.²

Długotrwałe leczenie glikokortykosteroidami podczas ciąży może mieć negatywny wpływ na rozwój płodu, przede wszystkim prowadząc do zaburzeń wzrostu. Nie można wykluczyć takiego ryzyka przy stosowaniu deksametazonu fosforanu.³

Potencjalne ryzyko dla rozwijającego się płodu

Badania na zwierzętach wykazały, że podawanie kortykosteroidów w okresie ciąży może prowadzić do nieprawidłowości rozwojowych płodu, w tym powstawania rozszczepów podniebienia oraz opóźnienia wzrostu płodu. Kortykosteroidy mogą również wpływać na ogólny rozwój płodu. Należy jednak zauważyć, że brak jest jednoznacznych danych potwierdzających zwiększone ryzyko występowania wad rozwojowych takich jak rozszczepy podniebienia i/lub warg u ludzi.⁴

Stosowanie w późnym okresie ciąży

Istnieją dane kliniczne wskazujące na zwiększone ryzyko wystąpienia hipoglikemii u noworodka po zastosowaniu krótkotrwałej terapii kortykosteroidami, w tym deksametazonem, u kobiet zagrożonych przedwczesnym porodem. Jest to istotna informacja, którą lekarz powinien przekazać pacjentce oraz uwzględnić w monitorowaniu stanu noworodka po porodzie.⁵

Szczególnie istotne jest, że podawanie glikokortykosteroidów w końcowym okresie ciąży może prowadzić do zaniku kory nadnerczy u płodu. Stan ten wymaga zastosowania leczenia substytucyjnego u noworodka po porodzie. Należy pamiętać, że takie leczenie substytucyjne powinno być stopniowo odstawiane, aby umożliwić prawidłowy rozwój funkcji nadnerczy u dziecka.⁶

Stosowanie w okresie karmienia piersią

Należy poinformować pacjentkę, że deksametazon przenika do mleka ludzkiego. Chociaż dotychczas nie zgłaszano przypadków szkodliwego wpływu na karmione piersią niemowlęta, stosowanie tego produktu leczniczego w okresie laktacji wymaga ścisłego ustalenia wskazań terapeutycznych i dokładnej analizy korzyści i ryzyka.⁷

W przypadku konieczności zastosowania dużych dawek deksametazonu fosforanu u matki karmiącej, należy rozważyć czasowe przerwanie karmienia piersią. Lekarz powinien jasno przedstawić taką rekomendację pacjentce i omówić z nią alternatywne metody żywienia dziecka w tym okresie.⁸

Zalecenia dla lekarzy prowadzących

Przy podejmowaniu decyzji o włączeniu leczenia deksametazonem fosforanem u kobiet w ciąży lub karmiących piersią, lekarz powinien:

• Dokładnie ocenić stosunek potencjalnych korzyści do ryzyka, szczególnie w pierwszym trymestrze ciąży⁹
• Monitorować wzrost i rozwój płodu, gdy konieczne jest długotrwałe leczenie w okresie ciąży¹⁰
• Poinformować neonatologa o stosowanym leczeniu, jeśli poród nastąpi w okresie terapii lub wkrótce po jej zakończeniu, ze względu na ryzyko hipoglikemii i niewydolności nadnerczy u noworodka¹¹
• Rozważyć przerwanie karmienia piersią w przypadku konieczności stosowania dużych dawek deksametazonu¹²

Właściwa komunikacja z pacjentką, szczegółowe wyjaśnienie potencjalnych zagrożeń i korzyści oraz ścisłe monitorowanie stanu klinicznego matki i dziecka są niezbędnymi elementami opieki medycznej w przypadku stosowania deksametazonu fosforanu w okresie ciąży i laktacji.