Przeciwwskazania stosowania
Olej sojowy oczyszczony

Przeciwwskazania stosowania oleju sojowego oczyszczonego

Olej sojowy oczyszczony (Soiae oleum raffinatum) jest składnikiem emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, takich jak Intralipid 20%, Kabiven, Kabiven Peripheral oraz Lipidem. Występują określone przeciwwskazania do stosowania produktów zawierających tę substancję, wynikające zarówno z właściwości samego oleju sojowego, jak i potencjalnych reakcji organizmu pacjenta na ten składnik.^{1 2}

Nadwrażliwość na białkowe komponenty rośliny

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania oleju sojowego oczyszczonego jest nadwrażliwość na białko soi. Jest to szczególnie istotne, ponieważ emulsje tłuszczowe zawierające ten składnik mogą wywoływać reakcje alergiczne u osób uczulonych na soję. W przypadku produktów takich jak Intralipid 20%, Kabiven, Kabiven Peripheral oraz Lipidem, przeciwwskazaniem jest również nadwrażliwość na białko jaja kurzego oraz orzeszków ziemnych ze względu na możliwość reakcji krzyżowych.^{3 4}

W przypadku produktu Lipidem, który zawiera również omega-3-kwasów triglicerydy pochodzące z ryb, przeciwwskazaniem jest dodatkowo nadwrażliwość na ryby.⁵

Zaburzenia metabolizmu lipidów

Istotnym przeciwwskazaniem do stosowania oleju sojowego oczyszczonego jest ciężka hiperlipidemia. W przypadku produktu Lipidem szczegółowo określono, że chodzi o ciężką hiperlipidemię charakteryzującą się hipertriglicerydemią (≥ 1000 mg/dl lub 11,4 mmol/l). Stan taki oznacza znaczne zaburzenie metabolizmu tłuszczów, co może prowadzić do poważnych powikłań przy podaniu dodatkowych lipidów w postaci emulsji.^{6 7}

Zaburzenia funkcji wątroby

Ciężka niewydolność wątroby stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania oleju sojowego oczyszczonego. Wątroba jest głównym organem odpowiedzialnym za metabolizm lipidów, dlatego jej poważna dysfunkcja uniemożliwia prawidłowe przetwarzanie podawanych tłuszczów, co może prowadzić do ich kumulacji w organizmie i nasilenia objawów niewydolności.^{8 9 10}

W przypadku produktu Lipidem dodatkowym przeciwwskazaniem związanym z funkcją wątroby jest cholestaza wewnątrzwątrobowa, która również zaburza prawidłowy metabolizm lipidów.¹¹

Zespół hemofagocytarny

Zespół hemofagocytarny (HLH) jest rzadkim, ale poważnym stanem chorobowym charakteryzującym się niekontrolowaną aktywacją układu immunologicznego. Podawanie emulsji zawierających olej sojowy oczyszczony jest przeciwwskazane u pacjentów z tym zespołem ze względu na możliwość zaostrzenia stanu zapalnego i dalszego pogorszenia funkcji narządów wewnętrznych.^{12 13 14}

Zaburzenia krzepnięcia krwi

Ciężkie zaburzenia krzepnięcia krwi oraz ostre zdarzenia zakrzepowo-zatorowe, w tym zatorowość tłuszczowa, stanowią przeciwwskazanie do stosowania oleju sojowego oczyszczonego. Emulsje lipidowe mogą wpływać na parametry hemostazy, potencjalnie nasilając istniejące zaburzenia krzepnięcia.^{15 16}

Niewydolność nerek

Ciężka niewydolność nerek bez możliwości zastosowania technik leczenia nerkozastępczego (hemodializy, hemofiltracji) jest przeciwwskazaniem do stosowania produktów zawierających olej sojowy oczyszczony. W przypadku zaawansowanej niewydolności nerek metabolizm lipidów może być zaburzony, co stwarza ryzyko kumulacji produktów przemiany tłuszczów w organizmie.^{17 18}

Wstrząs i stany zagrożenia życia

Ostry wstrząs stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania oleju sojowego oczyszczonego. W takiej sytuacji organizm nie jest w stanie prawidłowo metabolizować podawanych lipidów, co może prowadzić do pogorszenia stanu klinicznego pacjenta.^{19 20}

Inne niestabilne stany ogólne, takie jak:^{21 22}

• ciężki stan pourazowy
• niewyrównana cukrzyca
• ostry zawał mięśnia sercowego
• kwasica metaboliczna
• ciężki zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej (ciężka posocznica)
• śpiączka hiperosmolarna

²³

W przypadku preparatu Lipidem wymienione są również dodatkowe przeciwwskazania związane z niestabilnym stanem pacjenta:²⁴

• niestabilny stan krążenia z zagrożeniem życia (stany zapaści i wstrząsu)
• ostra faza zawału mięśnia sercowego lub udaru
• niestabilne zaburzenia metaboliczne (np. śpiączka o nieznanym pochodzeniu)
• niedostateczne zaopatrzenie tkanek w tlen
• zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej
• ostry obrzęk płuc
• niewyrównana niewydolność serca

²⁵

Hiperglikemia i zaburzenia elektrolitowe

Hiperglikemia wymagająca podania więcej niż 6 jednostek insuliny na godzinę stanowi przeciwwskazanie do stosowania preparatów zawierających olej sojowy oczyszczony. Dodatkowo, istotne jest przeciwwskazanie związane z patologicznie zwiększonym stężeniem w surowicy któregokolwiek z elektrolitów zawartych w produkcie leczniczym.²⁶

Przeciwwskazania związane z wiekiem pacjenta

Produkty Kabiven i Kabiven Peripheral zawierające olej sojowy oczyszczony są przeciwwskazane do stosowania u noworodków i dzieci w wieku poniżej 2 lat.^{27 28}

Kwasica i inne przeciwwskazania do infuzji dożylnej

Kwasica jest przeciwwskazaniem do stosowania produktu Lipidem zawierającego olej sojowy oczyszczony.²⁹

Dodatkowo, istnieją ogólne przeciwwskazania do dożylnej infuzji płynów zawierających olej sojowy oczyszczony, które obejmują:³⁰

• ostry obrzęk płuc
• przewodnienie
• niewyrównana niewydolność krążenia
• odwodnienie hipotoniczne

³¹

Wrodzone wady metabolizmu aminokwasów

Wrodzone wady metabolizmu aminokwasów są przeciwwskazaniem do stosowania produktów Kabiven i Kabiven Peripheral, które zawierają olej sojowy oczyszczony oraz aminokwasy.^{32 33}