Przedawkowanie
Olej sojowy oczyszczony

Olej sojowy oczyszczony (Soiae oleum raffinatum) jest kluczowym składnikiem emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, obecnym m.in. w preparatach Intralipid 20% (200 g oleju/1000 ml), Kabiven (40-100 g), Kabiven Peripheral (51-85 g) oraz Lipidem (80 g oleju/1000 ml wraz z 100 g MCT i 20 g omega-3). Przedawkowanie tych emulsji może prowadzić do zespołu przedawkowania tłuszczu (fat overload syndrome), kwasicy metabolicznej, hiperlipidemii, przewodnienia, zaburzeń elektrolitowych, hiperglikemii i hiperosmolalności. Szczególnie istotne jest ryzyko kwasicy metabolicznej przy braku jednoczesnego podania węglowodanów, co podkreślają charakterystyki produktów Intralipid 20% i Lipidem. W preparatach złożonych (Kabiven, Kabiven Peripheral) dodatkowo obserwuje się objawy przedawkowania aminokwasów, takie jak nudności, wymioty i nadmierna potliwość, zwłaszcza przy przekroczeniu maksymalnej zalecanej szybkości infuzji.

  1. Przedawkowanie oleju sojowego oczyszczonego
    1. Zespół przedawkowania tłuszczu
    2. Kwasica metaboliczna
    3. Hiperlipidemia
    4. Dodatkowe objawy przedawkowania
    5. Postępowanie w przypadku przedawkowania
    6. Tabela objawów przedawkowania
    7. Kolejne rozdziały

Przedawkowanie oleju sojowego oczyszczonego

Olej sojowy oczyszczony (Soiae oleum raffinatum) jest głównym składnikiem wielu emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym. Występuje m.in. w preparatach Intralipid 20% (200 g oleju sojowego oczyszczonego/1000 ml), Kabiven (w różnych stężeniach w zależności od pojemności worka: 40-100 g), Kabiven Peripheral (51-85 g) oraz Lipidem (80 g oleju sojowego oczyszczonego/1000 ml w połączeniu z 100 g triglicerydów nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha i 20 g omega-3-kwasów triglicerydów). Przedawkowanie tej substancji może prowadzić do szeregu poważnych konsekwencji klinicznych, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.1234

Zespół przedawkowania tłuszczu

Najpoważniejszym powikłaniem związanym z przedawkowaniem oleju sojowego jest tzw. zespół przedawkowania tłuszczu (ang. fat overload syndrome). Jest to specyficzny zespół objawów klinicznych, który pojawia się przy nadmiernym podaniu emulsji tłuszczowych zawierających olej sojowy oczyszczony. Wystąpienie tego zespołu zostało udokumentowane w charakterystykach produktów leczniczych takich jak Intralipid 20%, Kabiven oraz Kabiven Peripheral.567

Kwasica metaboliczna

Ostre przedawkowanie emulsji tłuszczowej zawierającej triglicerydy, w tym olej sojowy oczyszczony, może prowadzić do wystąpienia kwasicy metabolicznej. Ryzyko to jest szczególnie wysokie w sytuacjach, gdy nie zostały jednocześnie podane węglowodany, które mogłyby zrównoważyć obciążenie kwasowe organizmu. W ChPL preparatu Intralipid 20% wyraźnie zaznaczono, że ostre przedawkowanie emulsji tłuszczowej zawierającej triglicerydy może prowadzić do wystąpienia kwasicy. Podobnie w charakterystyce produktu Lipidem wskazano, że jednym z objawów przedawkowania jest kwasica metaboliczna.89

Hiperlipidemia

Przedawkowanie oleju sojowego oczyszczonego prowadzi do znacznego wzrostu stężenia lipidów we krwi, co określa się jako hiperlipidemię. Jest to jeden z głównych objawów przedawkowania emulsji tłuszczowych zawierających olej sojowy, który został wyraźnie wskazany w ChPL preparatu Lipidem.10

Dodatkowe objawy przedawkowania

Przedawkowanie preparatów zawierających olej sojowy oczyszczony może prowadzić również do innych poważnych zaburzeń, w tym:1112

  • Przewodnienia – nadmiernego gromadzenia się płynów w przestrzeni pozakomórkowej
  • Zaburzeń gospodarki elektrolitowej – nieprawidłowych stężeń elektrolitów w surowicy krwi
  • Hiperglikemii – podwyższonego stężenia glukozy we krwi
  • Hiperosmolalności – zwiększonej osmolalności osocza powyżej wartości referencyjnych

1314

W przypadku przedawkowania preparatów złożonych zawierających oprócz oleju sojowego również aminokwasy (jak Kabiven czy Kabiven Peripheral), mogą wystąpić dodatkowe objawy związane z przedawkowaniem aminokwasów. Charakterystyka tych produktów wskazuje, że podczas infuzji aminokwasów z szybkością większą niż maksymalna zalecana szybkość obserwowano:1516

  • Nudności
  • Wymioty
  • Nadmierną potliwość

1718

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie przedawkowania oleju sojowego oczyszczonego wymaga natychmiastowych działań terapeutycznych:192021

  1. Natychmiastowe przerwanie infuzji lub zmniejszenie jej szybkości w przypadku wystąpienia objawów przedawkowania
  2. Podjęcie działań leczniczych zależnych od objawów występujących u danego pacjenta i ich ciężkości
  3. W ciężkich przypadkach przedawkowania może być konieczne zastosowanie technik nerkozastępczych:
    • Hemodializy
    • Hemofiltracji
    • Hemodiafiltracji
  4. W razie wznowienia infuzji po ustąpieniu objawów zaleca się stopniowe zwiększanie szybkości infuzji przy częstym monitorowaniu stanu pacjenta

222324

Tabela objawów przedawkowania

Objaw przedawkowania Opis Związek z dawką/szybkością infuzji
Zespół przedawkowania tłuszczu Kompleks objawów związanych z nadmiernym podaniem emulsji tłuszczowych. Obejmuje zaburzenia metaboliczne, hemostazy i immunologiczne. Występuje przy podaniu dawek przekraczających zdolność metaboliczną organizmu do eliminacji lipidów.
Kwasica metaboliczna Obniżenie pH krwi spowodowane nadmiernym obciążeniem lipidami, szczególnie gdy nie są podawane jednocześnie węglowodany. Ryzyko wzrasta przy ostrym przedawkowaniu emulsji tłuszczowych, zwłaszcza gdy nie podano węglowodanów.
Hiperlipidemia Nadmierne stężenie lipidów we krwi, co może prowadzić do zaburzeń perfuzji narządów, agregacji erytrocytów i zwiększonego ryzyka zatorów. Bezpośrednio związana z ilością podanego tłuszczu i szybkością jego podania względem zdolności eliminacyjnych organizmu.
Przewodnienie Nadmierne gromadzenie się płynów w przestrzeni pozakomórkowej, prowadzące do obrzęków, duszności, wzrostu ciśnienia żylnego. Związane z objętością infuzji przekraczającą zdolność eliminacyjną organizmu.
Zaburzenia gospodarki elektrolitowej Nieprawidłowe stężenia elektrolitów w surowicy krwi, mogące prowadzić do zaburzeń rytmu serca, drgawek, osłabienia mięśniowego. Związane z ilością elektrolitów obecną w preparatach zawierających olej sojowy, zwłaszcza w złożonych formułach żywienia pozajelitowego.
Hiperglikemia Podwyższone stężenie glukozy we krwi, mogące prowadzić do glikozurii, odwodnienia osmotycznego, kwasicy ketonowej. Występuje głównie przy przedawkowaniu preparatów złożonych zawierających oprócz oleju sojowego również glukozę.
Hiperosmolalność Zwiększona osmolalność osocza, mogąca prowadzić do zaburzeń świadomości, drgawek, śpiączki. Konsekwencja hiperglikemii i zaburzeń elektrolitowych związanych z przedawkowaniem.
Nudności i wymioty Objawy gastroenterologiczne związane głównie z przedawkowaniem aminokwasów w preparatach złożonych. Występują podczas infuzji aminokwasów z szybkością większą niż maksymalna zalecana szybkość.
Nadmierna potliwość Wzmożona potliwość jako objaw kliniczny związany z zaburzeniami metabolicznymi. Występuje podczas infuzji aminokwasów z szybkością większą niż maksymalna zalecana szybkość.

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl