Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Olej sojowy oczyszczony

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania oleju sojowego oczyszczonego

Olej sojowy oczyszczony jest substancją czynną szeroko stosowaną w emulsjach tłuszczowych do żywienia pozajelitowego. Stanowi ważne źródło energii oraz niezbędnych kwasów tłuszczowych. Podczas stosowania preparatów zawierających olej sojowy oczyszczony należy zachować szczególną ostrożność i wdrożyć odpowiednie środki monitorowania, aby zapewnić bezpieczeństwo terapii.¹

Zaburzenia metabolizmu tłuszczów

Preparaty zawierające olej sojowy oczyszczony należy podawać ze szczególną ostrożnością pacjentom z zaburzeniami metabolizmu tłuszczów. Dotyczy to przede wszystkim osób cierpiących na:^{1 2 3 4}

• Niewydolność nerek
• Niewyrównaną cukrzycę
• Zapalenie trzustki
• Zaburzenia czynności wątroby
• Dysfunkcje tarczycy (zwłaszcza w przypadku hipertriglicerydemii)
• Sepsę i zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej
• Zespół metaboliczny

^{1 4}

Monitorowanie triglicerydemii

Podczas podawania produktów zawierających olej sojowy oczyszczony konieczne jest monitorowanie stężenia triglicerydów w surowicy. Stężenie triglicerydów podczas infuzji nie powinno przekraczać 3 mmol/l.^{2 3} Zaleca się oznaczanie stężenia triglicerydów w surowicy po upływie 5-6 godzin od zakończenia podawania tłuszczów.^{2 3}

W przypadku pacjentów dorosłych, jeśli stężenie triglicerydów w osoczu podczas podawania emulsji tłuszczowej przekroczy 4,6 mmol/l (400 mg/dl), zaleca się zmniejszenie szybkości infuzji. Infuzję należy przerwać, gdy stężenie triglicerydów przekroczy 11,4 mmol/l (1000 mg/dl), ponieważ takie stężenie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem ostrego zapalenia trzustki.⁴

Reakcje alergiczne i nadwrażliwość

Szczególną ostrożność należy zachować podając produkty zawierające olej sojowy oczyszczony pacjentom ze stwierdzoną alergią na olej sojowy i fosfolipidy jaj. Odnotowano przypadki krzyżowych reakcji alergicznych pomiędzy soją i orzeszkami ziemnymi.^{1 2}

W przypadku wystąpienia jakichkolwiek oznak lub objawów reakcji anafilaktycznej (takich jak gorączka, dreszcze, wysypka czy duszność) należy natychmiast przerwać infuzję.^{2 4}

Szczególne grupy pacjentów

Noworodki i wcześniaki

Produkty zawierające olej sojowy oczyszczony należy podawać ostrożnie noworodkom i wcześniakom z hiperbilirubinemią oraz w przypadkach podejrzenia wystąpienia nadciśnienia płucnego.¹

Wolne kwasy tłuszczowe (FFA) konkurują z bilirubiną o miejsca wiązania z albuminami. W szczególności wcześniaki są w większym stopniu narażone na hiperbilirubinemię z uwagi na duże stężenie FFA uwalnianych z triglicerydów i związany z tym duży stosunek FFA do albumin. W przypadku noworodków żywionych pozajelitowo z ryzykiem hiperbilirubinemii należy monitorować stężenie triglicerydów i bilirubiny oraz w razie potrzeby odpowiednio dostosować szybkość infuzji tłuszczów.⁴

U noworodków, a zwłaszcza wcześniaków, w przypadkach długotrwałego żywienia pozajelitowego należy kontrolować liczbę płytek krwi, aktywność enzymów wątrobowych oraz stężenie triglicerydów w surowicy krwi.¹

Ochrona przed światłem

Narażenie na działanie światła roztworów do dożylnego żywienia pozajelitowego, szczególnie po dodaniu pierwiastków śladowych i/lub witamin, może mieć niepożądane skutki dotyczące odpowiedzi klinicznej u noworodków z powodu wytwarzania się nadtlenków i innych produktów rozpadu. Podczas podawania preparatów zawierających olej sojowy oczyszczony noworodkom i dzieciom w wieku poniżej 2 lat, należy chronić je przed światłem do momentu zakończenia podawania.^{1 4}

Podczas fototerapii emulsję tłuszczową należy chronić przed światłem, aby ograniczyć powstawanie potencjalnie szkodliwych hydronadtlenków triglicerydów.⁴

Zaburzenia gospodarki elektrolitowej i równowagi kwasowo-zasadowej

Przed rozpoczęciem infuzji należy wyrównać zaburzenia elektrolitowe i bilans płynów (np. nieprawidłowo wysokie lub niskie stężenie elektrolitów w surowicy).^{2 3}

Wszelkie zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej muszą być skorygowane przed rozpoczęciem infuzji.⁴

Żywienie pozajelitowe z użyciem emulsji tłuszczowych zawierających olej sojowy oczyszczony powinno być stosowane ze szczególną ostrożnością u pacjentów z:³

• Kwasicą metaboliczną
• Kwasicą mleczanową
• Zwiększoną osmolarnością surowicy
• Pacjentów wymagających wyrównania bilansu płynów

³

Zespół przekarmienia i ponownego odżywienia

Ponowne odżywienie lub przekarmienie pacjentów niedożywionych lub w stanie wyczerpania może doprowadzić do hipokaliemii, hipofosfatemii i hipomagnezemii. W celu wyrównania zaburzeń konieczna jest dodatkowa suplementacja elektrolitów.⁴

U pacjentów niedożywionych rozpoczęcie żywienia pozajelitowego może spowodować przemieszczanie płynów w organizmie, prowadząc do obrzęku płuc i zastoinowej niewydolności krążenia, jak również do zmniejszenia stężenia w surowicy potasu, fosforu, magnezu i witamin rozpuszczalnych w wodzie. Do zmian tych może dojść w ciągu 24 do 48 godzin. W związku z tym w tej grupie pacjentów zaleca się ostrożne i powolne rozpoczynanie żywienia pozajelitowego, w połączeniu ze ścisłym monitorowaniem i odpowiednim podawaniem płynów, elektrolitów, soli mineralnych i witamin.^{2 3}

Monitorowanie parametrów klinicznych i laboratoryjnych

W trakcie stosowania preparatów zawierających olej sojowy oczyszczony zaleca się regularne monitorowanie następujących parametrów:^{2 3 4}

• Stężenie triglicerydów w surowicy
• Stężenie glukozy w surowicy
• Bilans płynów i stężenie elektrolitów
• Równowaga kwasowo-zasadowa
• Enzymatyczne próby wątrobowe (fosfataza alkaliczna, AspAT, AlAT)
• Morfologia krwi
• Parametry krzepnięcia krwi (w przypadku długotrwałego podawania)
• Czynność nerek

^{2 4}

U pacjentów z niewydolnością nerek należy dokładnie kontrolować ilość podawanych fosforanów i potasu, aby zapobiec hiperfosfatemii i hiperkaliemii.²

Stosowanie jednoczesne z innymi preparatami

Preparaty zawierające olej sojowy oczyszczony nie powinny być podawane jednocześnie z krwią w tym samym zestawie infuzyjnym, ze względu na ryzyko wystąpienia pseudoaglutynacji.^{2 3}

Infuzji dożylnej aminokwasów towarzyszy zwiększone wydalanie z moczem pierwiastków śladowych – miedzi oraz, w szczególności, cynku. Należy to uwzględnić podczas ustalania dawki tych pierwiastków, zwłaszcza w długotrwałym żywieniu dożylnym.^{2 3}

Wpływ na wyniki testów laboratoryjnych

Tłuszcze zawarte w preparatach z olejem sojowym oczyszczonym mogą mieć wpływ na wyniki niektórych badań laboratoryjnych (np. stężenie bilirubiny, dehydrogenazy mleczanowej, natlenowanie, stężenie hemoglobiny), jeśli krew zostanie pobrana zanim tłuszcze zostaną usunięte z krążenia. U większości pacjentów tłuszcze usuwane są z organizmu w ciągu 5 do 6 godzin od podania produktu leczniczego.^{2 4}

Inne ostrzeżenia i środki ostrożności

Na początku każdej infuzji konieczna jest wnikliwa obserwacja kliniczna pacjenta. W przypadku wystąpienia jakiegokolwiek nieprawidłowego objawu, należy przerwać infuzję.^{2 3}

U pacjentów z cukrzycą może być konieczne podanie egzogennej insuliny podczas stosowania preparatów zawierających olej sojowy oczyszczony.^{2 3}

Podczas infuzji do żyły obwodowej może wystąpić zakrzepowe zapalenie żył. Czynniki ryzyka obejmują: rodzaj zastosowanej kaniuli, jej średnicę i długość, czas trwania infuzji, pH i osmolalność podawanych roztworów, zakażenia i liczbę czynności wykonanych podczas wkłucia.³

Ponieważ wykorzystanie żyły centralnej do infuzji wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zakażenia, podczas zakładania i obsługi cewnika zalecane jest dokładne przestrzeganie zasad postępowania aseptycznego, aby uniknąć jakiegokolwiek zakażenia.^{2 3}

Należy ściśle przestrzegać zasad aseptyki podczas podawania emulsji tłuszczowych, zwłaszcza w przypadkach żywienia pozajelitowego.⁴