klirens osoczowy
Klirens osoczowy to parametr farmakokinetyczny określający objętość osocza, która zostaje całkowicie oczyszczona z danej substancji w jednostce czasu. Wyrażany jest najczęściej w ml/min lub l/h i stanowi kluczowy wskaźnik w ocenie eliminacji leków z organizmu.
W praktyce klinicznej klirens osoczowy pozwala na określenie szybkości usuwania substancji z krwiobiegu, co ma zasadnicze znaczenie przy ustalaniu dawkowania leków, szczególnie tych o wąskim indeksie terapeutycznym. Parametr ten zależy od przepływu krwi przez narządy eliminujące substancję (głównie wątroba i nerki), wiązania z białkami osocza oraz aktywności enzymów metabolizujących.
Obniżony klirens osoczowy może prowadzić do kumulacji leku w organizmie i zwiększonego ryzyka działań niepożądanych, podczas gdy zwiększony klirens wymaga często podawania wyższych dawek lub skrócenia odstępów między nimi. Monitorowanie klirensu osoczowego jest szczególnie istotne u pacjentów z niewydolnością wątroby lub nerek, osób starszych oraz w przypadku leków o wysokim potencjale interakcji.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Amantix 100 mg
Siarczan amantadyny wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na bezpieczeństwo i skuteczność terapii. Szczególnie istotne jest unikanie jednoczesnego stosowania amantadyny z lekami wydłużającymi odstęp QT w zapisie EKG, takimi jak leki przeciwarytmiczne klasy IA (chinidyna, dizopiramid, prokainamid) i III (amiodaron, sotalol), przeciwpsychotyczne (tioridazyna, chloropromazyna, haloperidol, pimozyd), trój- i czteropierścieniowe leki przeciwdepresyjne (np. amitryptylina), przeciwhistaminowe I generacji (astemizol, terfenadyna), makrolidy (erytromycyna, klarytromycyna), inhibitory gyrazy (sparfloksacyna), azolowe leki przeciwgrzybicze oraz inne preparaty o potencjale wydłużania QT (budypina, halofantryna, kotrimoksazol, pentamidyna, cizapryd, bepridyl). Takie połączenia są przeciwwskazane ze względu na wysokie ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Ponadto, stosowanie amantadyny z lekami moczopędnymi zawierającymi triamteren i hydrochlorotiazyd może prowadzić do zmniejszenia klirensu osoczowego amantadyny i toksycznych stężeń leku w surowicy, co również wymaga unikania takiej kombinacji.
amiodaron, amitryptylina, antybiotyk makrolidowy, astemizol, benzatropina, biperyden, chinidyna, choroba Parkinsona, działanie niepożądane, erytromycyna, haloperidol, inhibitor gyrazy, klirens osoczowy, lek moczopędny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwcholinergiczny, lek przeciwdepresyjny trójpierścieniowy, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwparkinsonowski, lek przeciwpsychotyczny, lewodopa, memantyna, ośrodkowy układ nerwowy, otępienie, reakcja psychotyczna, siarczan amantadyny, sparfloksacyna, splątanie, sympatykomimetyk, terapia skojarzona, tioridazyna, triamteren, triheksyfenidyl, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie poznawcze, zaburzenie równowagi, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Dicloreum 25 mg/ml
Diklofenak sodowy podany domięśniowo w dawce 75 mg charakteryzuje się szybkim wchłanianiem, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) około 2,5 μg/ml (8 μmol/l) w ciągu około 20 minut. Lek wykazuje bardzo wysokie wiązanie z białkami osocza (99,7%, głównie albuminami 99,4%) oraz objętość dystrybucji w zakresie 0,12-0,17 l/kg, co wskazuje na dobrą penetrację do tkanek, w tym do płynu maziowego. Maksymalne stężenie diklofenaku w płynie maziowym pojawia się 2-4 godziny po osiągnięciu Cmax w osoczu, a okres półtrwania w płynie maziowym jest wydłużony do 3-6 godzin, co umożliwia utrzymanie wyższych stężeń leku w miejscu działania przez około 12 godzin.
aktywność biologiczna, albumina, Dicloreum, diklofenak sodowy, dystrybucja leku, działanie farmakologiczne, eliminacja z żółcią, faza eliminacji, glukuronizacja, hydroksy-diklofenak, hydroksylacja i metoksylacja, klirens osoczowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn maziowy, pochodna fenolowa, podanie domięśniowe, połączenie glukuronidowe, roztwór do wstrzykiwań, schorzenie reumatyczne, stężenie maksymalne, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Remolexam 15 mg
Meloksykam, substancja czynna Remolexam 15 mg, charakteryzuje się wysoką biodostępnością doustną (~90%) oraz liniową farmakokinetyką w zakresie dawek terapeutycznych 7,5-15 mg. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest po 5-6 godzinach (Tmax), z niewielkimi fluktuacjami stężenia przy dawkowaniu raz na dobę, co sprzyja stabilnemu efektowi terapeutycznemu. Lek wykazuje bardzo wysokie wiązanie z białkami osocza (99%), a jego objętość dystrybucji wynosi około 11-16 litrów, z możliwością penetracji do mazi stawowej na poziomie około 50% stężenia osoczowego. Meloksykam jest metabolizowany w wątrobie głównie przez CYP2C9, z powstaniem nieaktywnych metabolitów, a eliminacja odbywa się w równych proporcjach przez mocz i kał, z okresem półtrwania 13-25 godzin, co umożliwia dawkowanie raz na dobę.
5′-hydroksymetylomeloksykam, 5′-karboksymeloksykam, białka osocza, biodostępność doustna, biotransformacja wątrobowa, CYP 2C9, CYP 3A4, cytochrom P450, farmakokinetyka liniowa, klirens osoczowy, maź stawowa, meloksykam, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą stężenia, schyłkowa niewydolność nerek, stan równowagi, wiązanie z białkami - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Izotek 20 mg 20 mg
Izotretynoina (Izotek 20 mg) wykazuje zmienną, liniową zależność wchłaniania od dawki, z biodostępnością znacząco zwiększoną (2-krotnie) przy podaniu z posiłkiem. Lek charakteryzuje się bardzo wysokim (99,9%) wiązaniem z albuminami osocza, co wpływa na jego dystrybucję, przy stężeniach w naskórku o połowę niższych niż w surowicy oraz stężeniu w osoczu około 1,7 razy wyższym niż w pełnej krwi. Metabolizm obejmuje głównie trzy aktywne metabolity: 4-oksoizotretynoinę (stężenie 2,5-krotnie wyższe niż substancji macierzystej), tretynoinę oraz 4-oksotretynoinę, z udziałem kilku izoenzymów cytochromu P450 bez dominującego enzymu. Izomeryzacja izotretynoiny stanowi 20-30% dawki, a krążenie jelitowo-wątrobowe odgrywa istotną rolę w metabolizmie.
4-oksoizotretynoina, 4-oksotretynoina, albuminy, biodostępność leku, glukuronid, interkonwersja, izoenzymy cytochromu P450, izomeryzacja, izotretynoina znakowana radioizotopem, klirens osoczowy, krążenie jelitowo-wątrobowe, niewydolność nerek, okres półtrwania eliminacji, retynoid, stan równowagi stężeń, stężenie leku w osoczu, trądzik, tretynoina, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności wątroby, zmienność międzyosobnicza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Telmisartan HCT EGIS 80 mg + 25 mg
Farmakokinetyka telmisartanu i hydrochlorotiazydu podawanych jednocześnie nie wykazuje istotnych interakcji u zdrowych pacjentów. Telmisartan osiąga maksymalne stężenie w osoczu w 0,5-1,5 godziny, z biodostępnością 42% dla dawki 40 mg i 58% dla 160 mg, a jego wiązanie z białkami osocza przekracza 99,5%. Hydrochlorotiazyd osiąga Cmax w 1-3 godziny, z biodostępnością około 60% i umiarkowanym wiązaniem białkowym na poziomie 68%. Telmisartan wykazuje nieliniową farmakokinetykę z dużą objętością dystrybucji (~500 l) i długim okresem półtrwania eliminacji (>20 godz.), eliminowany głównie z kałem (>97%), natomiast hydrochlorotiazyd charakteryzuje się farmakokinetyką liniową, mniejszą objętością dystrybucji (0,83-1,14 l/kg), krótszym okresem półtrwania (10-15 godz., wydłużonym do 34 godz. przy niewydolności nerek) i jest wydalany niezmieniony z moczem (klirens nerkowy 250-300 ml/min).
acyloglukuronid, biodostępność substancji, cytochrom P450, glikoproteina alfa-1, hemodializa, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, klirens osoczowy, liniowa farmakokinetyka, niedociśnienie ortostatyczne, nieliniowa farmakokinetyka, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, parametry farmakokinetyczne, pole pod krzywą stężenia, proces sprzęgania, stężenie w osoczu, telmisartan i hydrochlorotiazyd, wiązanie z białkami osocza, właściwości farmakokinetyczne, wydalanie nerkowe, wydalanie żółciowe, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vimetso 50 mg + 850 mg
Produkt leczniczy Vimetso zawiera wildagliptynę (50 mg) oraz metforminę chlorowodorek (850 mg lub 1000 mg) w formie tabletek powlekanych. Wildagliptyna charakteryzuje się wysoką biodostępnością (85%), szybkim wchłanianiem (Tmax 1,7 h na czczo, 2,5 h z pokarmem) oraz niskim wiązaniem z białkami osocza (9,3%). Metabolizm wildagliptyny obejmuje około 69% dawki, z głównym nieaktywnym metabolitem LAY 151, a eliminacja odbywa się głównie przez nerki (85% z moczem). Metformina wykazuje biodostępność 50-60% (tabletka 500 mg), Tmax około 2,5 h, z nieliniową farmakokinetyką i brakiem metabolizmu, eliminowana głównie przez nerki w postaci niezmienionej. Spożycie pokarmu zmniejsza wchłanianie metforminy (Cmax o 26-40%, AUC o 7-25%) i opóźnia Tmax, natomiast wpływ na wildagliptynę jest klinicznie nieistotny.
AUC, biodostępność, biodostępność metforminy, biorównoważność, Cmax, CYP 1A2, CYP 2C19, CYP 2C8, CYP 2C9, CYP 2D6, CYP 2E1, CYP 3A4, CYP 450, cytochrom P450, DPP-4, farmakokinetyka liniowa, farmakokinetyka nieliniowa, klirens nerkowy, klirens ogólnoustrojowy, klirens osoczowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, peptydaza dipeptydylowa, przesączanie kłębuszkowe, skala Child-Pugh, stężenie leku w osoczu, Tmax, Vss, wydzielanie kanalikowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Crosuvo 10 mg
Rozuwastatyna, inhibitor reduktazy HMG-CoA, wykazuje specyficzny profil farmakokinetyczny z Cmax osiąganym około 5 godzin po podaniu doustnym oraz bezwzględną biodostępnością około 20%, co wskazuje na istotny efekt pierwszego przejścia przez wątrobę. Objętość dystrybucji wynosi około 134 l, a lek wiąże się z białkami osocza w 90%, głównie z albuminami. Metabolizm jest ograniczony (~10%), głównie przez CYP2C9, z mniejszym udziałem CYP2C19, CYP3A4 i CYP2D6, co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych. Eliminacja odbywa się głównie z kałem (~90% w formie niezmienionej) oraz w mniejszym stopniu z moczem (~10%, z czego 5% w formie niezmienionej). Okres półtrwania wynosi około 19 godzin, umożliwiając dawkowanie raz na dobę, a klirens osoczowy to około 50 l/h (SD 21,7%). Farmakokinetyka jest liniowa i stabilna przy wielokrotnym podawaniu, bez akumulacji.
AUC, BCRP, biodostępność bezwzględna, biosynteza cholesterolu, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP3A4, cytochrom P450, dyslipidemia, efekt pierwszego przejścia, ekspozycja ustrojowa, hepatocyt, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, inhibitor reduktazy HMG-CoA, izoenzym, klirens kreatyniny, klirens LDL-C, klirens osoczowy, LDL cholesterol, liniowość farmakokinetyki, OATP-C, OATP1B1, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pacjent dializowany, pochodne laktonowe, pochodne N-demetylowane, polimorfizm genetyczny, profil farmakokinetyczny, rozuwastatyna, skala Child-Pugh, stężenie maksymalne, wiązanie z białkami osocza - Leksykon substancji czynnych
Topotekan – Właściwości farmakokinetyczne
Topotekan, podawany dożylnie w dawkach 0,5-1,5 mg/m² w 30-minutowym wlewie przez 5 dni, charakteryzuje się wysokim klirensem osoczowym około 62 l/h (SD 22), co odpowiada około 2/3 przepływu wątrobowego, oraz dużą objętością dystrybucji wynoszącą 132 l (SD 57), wskazującą na dobrą penetrację do tkanek. Okres półtrwania leku jest stosunkowo krótki i wynosi 2-3 godziny. Wiązanie topotekanu z białkami osocza jest umiarkowane (35%), a metabolizm stanowi mniej niż 10% eliminacji, głównie poprzez hydrolizę pierścienia laktonowego do nieaktywnej pochodnej karboksylowej. Wydalanie odbywa się głównie przez nerki (51% dawki w moczu jako całkowity topotekan) oraz w mniejszym stopniu przez kał (18%). Nie obserwowano istotnej kumulacji ani zmian farmakokinetyki podczas wielokrotnego podawania. Interakcje farmakokinetyczne z cisplatyną mogą prowadzić do zmniejszenia klirensu topotekanu (z 21,3 do 19,1 l/h/m²).
AUC, białaczka, bilirubina w surowicy, cytochrom P-450, eliminacja leku, guz lity, interakcje farmakokinetyczne, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, łagodne zaburzenie, mikrosomy wątrobowe, O-glukuronidacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, oksydaza ksantynowa, parametr farmakokinetyczny, pierścień laktonowy, pochodna N-demetylowa, topotekan, umiarkowane zaburzenie, wiązanie z białkami osocza, wodobrzusze, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Osaver HCT 40 mg + 12,5 mg
Olmesartan medoksomil, będący prolekiem, ulega szybkiej konwersji do aktywnego olmesartanu podczas absorpcji w przewodzie pokarmowym, z biodostępnością doustną wynoszącą 25,6%. Maksymalne stężenie (Cmax) osiąga po około 2 godzinach, a okres półtrwania eliminacyjnego wynosi 10-15 godzin. Olmesartan wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (99,7%) i jest eliminowany w około 40% przez nerki oraz 60% drogą wątrobowo-żółciową, co wyklucza jego stosowanie u pacjentów z niedrożnością dróg żółciowych. Hydrochlorotiazyd osiąga Cmax po 1,5-2 godzinach, wiąże się z białkami osocza w 68%, nie ulega metabolizmowi i jest wydalany niemal całkowicie w postaci niezmienionej przez nerki, z klirensem nerkowym 250-300 ml/min i okresem półtrwania 10-15 godzin. Wspólne podanie obniża biodostępność hydrochlorotiazydu o około 20%, bez wpływu na farmakokinetykę olmesartanu.
AUC, biodostępność, biodostępność bezwzględna, dawka początkowa, esteraza, frakcja niezwiązana leku, hydrochlorotiazyd, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, klirens ogólnoustrojowy, klirens osoczowy, kolesewelam, krążenie jelitowo-wątrobowe, nadciśnienie tętnicze, objętość dystrybucji, okres półtrwania, olmesartan medoksomil, stan stacjonarny, stężenie maksymalne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Gadoteridol – Właściwości farmakokinetyczne
Gadoteridol, substancja czynna ProHance, wykazuje farmakokinetykę zgodną z otwartym modelem dwukompartmentowym po dożylnym podaniu u zdrowych osób, z okresem półtrwania dystrybucji wynoszącym 0,20 ± 0,04 godziny oraz okresem półtrwania eliminacji 1,57 ± 0,08 godziny. Objętość dystrybucji wynosi 204 ± 58 ml/kg, odpowiadając objętości płynu pozakomórkowego. Gadoteridol nie wykazuje wiązania z białkami w badaniach na szczurach, a brak jest dowodów na jego metabolizm in vivo u ludzi. Eliminacja odbywa się wyłącznie przez nerki, z wydaleniem 94,4 ± 4,8% dawki w moczu w ciągu 24 godzin. Klirens nerkowy (1,41 ± 0,33 ml/min/kg) i osoczowy (1,50 ± 0,35 ml/min/kg) są zbliżone, co wskazuje na przesączanie kłębkowe jako główny mechanizm eliminacji.
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek farmakokinetyka pozostaje zgodna z modelem dwukompartmentowym, jednak okres półtrwania eliminacji ulega wydłużeniu (0,32 godz. dla dawki 0,1 mmol/kg oraz 0,64 ± 0,50 godz. dla dawki 0,3 mmol/kg). Całkowite wydzielanie przez nerki koreluje z klirensem kreatyniny, co potwierdza zmniejszoną eliminację u pacjentów z niewydolnością nerek. ProHance zawiera gadoteridol w stężeniu 279,3 mg/ml (0,5 mmol/ml) i charakteryzuje się osmolalnością 630 mOsm/kg wody (2,2-krotnie wyższą niż osmolalność osocza), lepkością 1,3 cP w 37°C oraz ciężarem właściwym 1,140 przy 25°C, co wskazuje na roztwór hipertoniczny stosowany w diagnostyce obrazowej.
biotransformacja, eliminacja substancji, gadoteridol, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, klirens osoczowy, model dwukompartmentowy, objętość dystrybucji, osmolalność, płyn pozakomórkowy, półtrwanie dystrybucji, półtrwanie eliminacji, ProHance, przesączanie kłębkowe, roztwór hipertoniczny, substancja czynna, wiązanie z białkami, współczynnik oktanol-woda, wydalanie przez nerki, zaburzenia czynności nerek - Leksykon substancji czynnych
Pamidronian – Właściwości farmakokinetyczne
Pamidronian, substancja czynna preparatów Pamifos-30, Pamifos-60 i Pamifos-90, wykazuje silne powinowactwo do tkanek uwapnionych, co skutkuje jego długotrwałym zatrzymaniem w kościach. Po dożylnej infuzji pamidronian jest całkowicie biodostępny, a jego stężenie w osoczu szybko rośnie podczas infuzji i gwałtownie spada po jej zakończeniu, z okresem półtrwania około 0,8 godziny. Maksymalne stężenie (Cmax) wynosi 10 nmol/ml po podaniu 60 mg w ciągu 1 godziny. Substancja nie ulega metabolizmowi, jest wydalana głównie przez nerki (20-55% dawki w moczu w ciągu 72 godzin), a jej klirens nerkowy wynosi około 54 ml/min, korelując z klirensem kreatyniny. Farmakokinetyka pamidronianu nie wykazuje istotnych interakcji lekowych ani znaczącego metabolizmu wątrobowego, co potwierdza brak konieczności modyfikacji dawkowania u pacjentów z łagodnym do umiarkowanego zaburzeniem czynności wątroby.
AUC, biodostępność substancji czynnej, ciężkie zaburzenie czynności nerek, Cmax, disodu pamidronian, infuzja dożylna, interakcja z lekami, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, klirens osoczowy, klirens pozanerkowy, klirens wątrobowy, okres połowicznej eliminacji, okres półtrwania, pamidronian, przerzut do kości, stężenie produktu leczniczego, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Zaranta 15 mg
Rozuwastatyna, substancja czynna leku Zaranta, charakteryzuje się farmakokinetyką obejmującą maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane po około 5 godzinach oraz bezwzględną biodostępnością około 20%. Lek wykazuje znaczną dystrybucję w tkankach (objętość dystrybucji około 134 l) i wysokie wiązanie z białkami osocza (~90%, głównie albuminy). Metabolizm rozuwastatyny jest ograniczony do około 10% dawki, głównie przez izoenzym CYP2C9, z udziałem CYP2C19, CYP3A4 i CYP2D6. Główne metabolity to N-demetylowane pochodne (około 50% mniej aktywne) oraz pochodne laktonowe (klinicznie nieaktywne). Okres półtrwania wynosi około 19 godzin, a eliminacja odbywa się głównie przez przewód pokarmowy (około 90% w postaci niezmienionej z kałem) oraz w mniejszym stopniu przez nerki (około 5% z moczem). Farmakokinetyka jest liniowa i stabilna przy wielokrotnym podawaniu, a wychwyt przez hepatocyty odbywa się za pośrednictwem transportera OATP-C.
ABCG2, AUC, BCRP, biodostępność bezwzględna, biotransformacja, biotransformacja rozuwastatyny, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP3A4, cytochrom P450, dysfunkcja nerek, dysfunkcja wątroby, dyslipidemia, eliminacja wątrobowa, genotyp, hepatocyt, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, inhibitory reduktazy HMG-CoA, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, LDL-C, liniowość farmakokinetyki, N-demetylowane pochodne, OATP1B1, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pochodne laktonowe, pole pod krzywą stężenie-czas, polimorfizm SLCO1B1, reduktaza HMG-CoA, rozuwastatyna, skala Child-Pugh, stan stacjonarny, stężenie maksymalne w osoczu, transporter OATP-C, wiązanie z białkami osocza, wychwyt wątrobowy