Właściwości farmakokinetyczne
Anzorin 15 mg

Właściwości farmakokinetyczne olanzapiny

Olanzapina w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej (Anzorin 15 mg) wykazuje biorównoważność względem postaci tabletek powlekanych, charakteryzując się podobną szybkością oraz stopniem wchłaniania substancji czynnej. Dzięki temu obie formy leku mogą być stosowane zamiennie w praktyce klinicznej.¹

Wchłanianie olanzapiny

Olanzapina charakteryzuje się dobrą absorpcją po podaniu drogą doustną. Stężenia maksymalne w osoczu krwi osiągane są w ciągu 5-8 godzin od momentu przyjęcia leku. Istotne z punktu widzenia klinicznego jest to, że obecność pokarmu w przewodzie pokarmowym nie wpływa na proces wchłaniania olanzapiny. Nie przeprowadzono dotychczas badań porównujących bezwzględną dostępność biologiczną leku po podaniu doustnym i dożylnym.²

Dystrybucja olanzapiny

Olanzapina wykazuje wysoki stopień wiązania z białkami osocza, wynoszący około 93% dla zakresu stężeń terapeutycznych od około 7 do 1000 ng/ml. W osoczu cząsteczki leku wiążą się przede wszystkim z dwiema frakcjami białkowymi: albuminami oraz α1-kwaśną glikoproteiną.³

Metabolizm olanzapiny

Olanzapina podlega intensywnym procesom metabolicznym zachodzącym głównie w wątrobie poprzez dwa podstawowe mechanizmy: sprzęganie oraz utlenianie. Głównym metabolitem obecnym w krwiobiegu jest 10-N-glukuronid, który jednak nie przenika przez barierę krew-mózg. W procesach biotransformacji olanzapiny uczestniczą izoenzymy cytochromu P450: CYP1A2 oraz CYP2D6, które odpowiadają za tworzenie metabolitów N-demetylowego i 2-hydroksymetylowego. Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że te metabolity charakteryzują się znamiennie mniejszą aktywnością biologiczną in vivo w porównaniu do związku macierzystego. Dlatego też efekt farmakologiczny leku zależy głównie od stężenia niezmienionej olanzapiny.⁴

Eliminacja olanzapiny

Po podaniu doustnym, średni okres półtrwania olanzapiny w końcowej fazie eliminacji wykazuje istotne zróżnicowanie, które zależy od czynników demograficznych takich jak wiek i płeć.⁵

Wpływ wieku na farmakokinetykę olanzapiny

U osób w podeszłym wieku (65 lat i starszych) obserwuje się wyraźne wydłużenie średniego okresu półtrwania olanzapiny w porównaniu z młodszymi pacjentami (odpowiednio 51,8 godzin wobec 33,8 godzin). Jednocześnie u pacjentów geriatrycznych odnotowano zmniejszenie wartości klirensu leku (17,5 l/h u osób starszych w porównaniu do 18,2 l/h u osób młodszych). Pomimo tych różnic, indywidualna zmienność parametrów farmakokinetycznych w populacji osób starszych mieści się w zakresie obserwowanym u młodszych pacjentów. Co ważne, w badaniach klinicznych z udziałem 44 pacjentów ze schizofrenią w wieku powyżej 65 lat, którym podawano olanzapinę w dawkach od 5 do 20 mg/dobę, nie stwierdzono szczególnego profilu działań niepożądanych wynikającego z wieku.^{65 lat podawanie olanzapiny w dawkach od 5 do 20 mg/dobę nie było związane z żadnym szczególnym profilem działań niepożądanych.”>6}

Wpływ płci na farmakokinetykę olanzapiny

Płeć pacjenta również wpływa na profil farmakokinetyczny olanzapiny. U kobiet średni okres półtrwania w fazie eliminacji jest dłuższy niż u mężczyzn (odpowiednio 36,7 godzin i 32,3 godziny). Równolegle obserwuje się zmniejszenie klirensu leku u kobiet w porównaniu z mężczyznami (18,9 l/h u kobiet wobec 27,3 l/h u mężczyzn). Mimo tych różnic farmakokinetycznych, profil bezpieczeństwa olanzapiny w zakresie dawek 5-20 mg jest porównywalny w obu grupach płciowych, zarówno u kobiet (n=467), jak i mężczyzn (n=869).⁷

Farmakokinetyka olanzapiny u pacjentów z niewydolnością nerek

U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny poniżej 10 ml/min) w porównaniu z osobami zdrowymi nie odnotowano istotnych klinicznie różnic w parametrach farmakokinetycznych olanzapiny. Średni okres półtrwania w fazie eliminacji wynosił 37,7 godzin u pacjentów z niewydolnością nerek i 32,4 godziny u osób zdrowych, przy klirensie leku odpowiednio 21,2 l/h i 25,0 l/h. Badania bilansu masy wykazały, że około 57% znakowanej radioaktywnie olanzapiny było wydalane z moczem, głównie w postaci metabolitów, co tłumaczy brak wpływu niewydolności nerek na parametry farmakokinetyczne leku.<sup data-drug="Anzorin" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="U pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 8

Farmakokinetyka olanzapiny u pacjentów z niewydolnością wątroby

W badaniu oceniającym wpływ zaburzeń czynności wątroby u pacjentów z klinicznie istotną marskością wątroby (5 osób w stopniu A i 1 osoba w stopniu B według klasyfikacji Child-Pugh) wykazano stosunkowo niewielki wpływ na farmakokinetykę olanzapiny po podaniu doustnym w pojedynczej dawce 2,5-7,5 mg. U pacjentów z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby zaobserwowano:

• Nieznaczne zwiększenie klirensu ogólnoustrojowego w porównaniu z osobami bez zaburzeń czynności wątroby
• Skrócenie okresu półtrwania w fazie eliminacji leku

Warto odnotować, że w analizowanej grupie pacjentów z marskością wątroby było więcej osób palących tytoń (4 z 6; 67%) niż w grupie kontrolnej bez zaburzeń czynności wątroby (0 z 3; 0%), co mogło wpłynąć na obserwowane różnice.⁹

Wpływ palenia tytoniu na farmakokinetykę olanzapiny

Palenie tytoniu znacząco wpływa na farmakokinetykę olanzapiny. U osób niepalących w porównaniu z osobami palącymi (niezależnie od płci) obserwuje się:

• Wydłużenie średniego okresu półtrwania w fazie eliminacji leku (38,6 h u niepalących wobec 30,4 h u palących)
• Zmniejszenie klirensu (18,6 l/h u niepalących w porównaniu do 27,7 l/h u palących)

Te różnice wynikają prawdopodobnie z indukcji enzymu CYP1A2 przez składniki dymu tytoniowego.¹⁰

Czynniki wpływające na klirens olanzapiny

Klirens osoczowy olanzapiny ulega zmniejszeniu w następujących sytuacjach:

• U osób w podeszłym wieku w porównaniu z młodszymi pacjentami
• U kobiet w porównaniu z mężczyznami
• U osób niepalących w porównaniu z osobami palącymi

Należy jednak podkreślić, że wpływ tych czynników (wieku, płci i palenia tytoniu) na klirens olanzapiny i jej okres półtrwania jest stosunkowo niewielki w porównaniu z obserwowaną ogólną zmiennością osobniczą.¹¹

Różnice etniczne w farmakokinetyce olanzapiny

W badaniach porównawczych z udziałem osób rasy kaukaskiej, Japończyków oraz Chińczyków nie stwierdzono istotnych różnic w parametrach farmakokinetycznych olanzapiny pomiędzy tymi trzema populacjami. Oznacza to, że przynależność etniczna nie stanowi czynnika wymagającego modyfikacji dawkowania leku.¹²

Farmakokinetyka olanzapiny u dzieci i młodzieży

U młodzieży w wieku od 13 do 17 lat farmakokinetyka olanzapiny jest zasadniczo podobna do obserwowanej u osób dorosłych. Warto jednak zauważyć, że w badaniach klinicznych średnia ekspozycja na olanzapinę była o około 27% większa u młodzieży w porównaniu z dorosłymi. Do czynników demograficznych, które mogą odpowiadać za tę różnicę, należą:

• Mniejsza średnia masa ciała młodzieży w porównaniu z osobami dorosłymi
• Mniejsza liczba osób palących w grupie młodzieży

Te czynniki prawdopodobnie przyczyniają się do obserwowanej większej ekspozycji na lek w populacji młodzieży.¹³