Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Anzorin

Skuteczność leczenia produktem Anzorin (olanzapina) może pojawić się stopniowo, w okresie od kilku dni do kilku tygodni od rozpoczęcia terapii. W tym czasie niezbędne jest dokładne monitorowanie stanu klinicznego pacjenta w celu oceny efektywności leczenia oraz wczesnego wykrycia potencjalnych działań niepożądanych.¹

Ograniczenia stosowania u pacjentów z otępieniem

Olanzapina jest przeciwwskazana w leczeniu pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem. Badania kliniczne wykazały istotne zwiększenie ryzyka śmiertelności i zdarzeń naczyniowo-mózgowych w tej grupie pacjentów. W kontrolowanych placebo badaniach trwających 6-12 tygodni u osób w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) z psychozą lub zaburzeniami zachowania w przebiegu otępienia zaobserwowano:²

• Dwukrotne zwiększenie śmiertelności w grupie otrzymującej olanzapinę (3,5%) w porównaniu z grupą placebo (1,5%)
• Trzykrotnie wyższą częstość występowania niepożądanych zdarzeń naczyniowo-mózgowych, w tym udarów i przemijających napadów niedokrwiennych (1,3% vs 0,4% w grupie placebo)

Do czynników ryzyka zwiększonej śmiertelności w tej populacji należą: wiek powyżej 65 lat, utrudnione połykanie, sedacja, niedożywienie, odwodnienie, choroby płuc (w tym zapalenie płuc z aspiracją lub bez) oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin. Co istotne, śmiertelność była wyższa w grupie leczonej olanzapiną nawet u pacjentów bez wymienionych czynników ryzyka.^{Stosowanie u pacjentów z chorobą Parkinsona}

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy związanej z przyjmowaniem agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych obserwowano:⁵

• Bardzo częste nasilenie objawów parkinsonizmu
• Zwiększoną częstość występowania omamów w porównaniu do placebo
• Brak przewagi skuteczności olanzapiny nad placebo w leczeniu objawów psychotycznych

W badaniach klinicznych pacjenci przyjmowali stabilne najmniejsze skuteczne dawki leków przeciwparkinsonowych (agonistów dopaminy) przez cały okres badania. Olanzapinę początkowo stosowano w dawce 2,5 mg/dobę z możliwością zwiększenia (według decyzji badacza) do maksymalnie 15 mg/dobę.⁶

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny to potencjalnie zagrażający życiu stan związany z terapią lekami przeciwpsychotycznymi, w tym olanzapiną. Podczas leczenia olanzapiną odnotowano rzadkie przypadki ZZN. Kliniczne objawy ZZN obejmują:⁷

• Bardzo wysoką gorączkę
• Sztywność mięśni
• Zaburzenia świadomości
• Niestabilność autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia tętniczego, tachykardia, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

W badaniach laboratoryjnych mogą wystąpić: zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatyninowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. W przypadku wystąpienia objawów sugerujących ZZN lub niewyjaśnionej wysokiej gorączki bez innych objawów ZZN, należy natychmiast odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę.⁸

Zaburzenia metaboliczne

Hiperglikemia i cukrzyca

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często zgłaszano hiperglikemię i/lub rozwój lub nasilenie objawów cukrzycy, niekiedy z kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym przypadki śmiertelne. U niektórych pacjentów odnotowano wcześniejsze zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym.⁹

Zaleca się regularne monitorowanie stanu klinicznego pacjentów zgodnie z wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego:

• Pomiar stężenia glukozy we krwi przed rozpoczęciem leczenia, po 12 tygodniach terapii, a następnie raz w roku
• Obserwacja w kierunku objawów hiperglikemii (nadmierne pragnienie, nadmierne wydzielanie moczu, nadmierne łaknienie, osłabienie)
• Szczególnie staranne monitorowanie pacjentów z cukrzycą lub czynnikami ryzyka predysponującymi do rozwoju cukrzycy
• Regularna kontrola masy ciała: przed rozpoczęciem leczenia, po 4, 8 i 12 tygodniach od rozpoczęcia terapii olanzapiną, a następnie raz na kwartał

Wczesne wykrycie zaburzeń metabolicznych umożliwia odpowiednią interwencję terapeutyczną.¹⁰

Zaburzenia lipidowe

W badaniach kontrolowanych placebo stwierdzono niepożądane zmiany w profilu lipidowym u pacjentów leczonych olanzapiną. Zaleca się odpowiednie postępowanie kliniczne, szczególnie u pacjentów z dyslipidemią oraz u osób z czynnikami ryzyka jej rozwoju. U wszystkich pacjentów stosujących leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę, należy regularnie kontrolować stężenie lipidów zgodnie z wytycznymi:¹¹

• Przed rozpoczęciem leczenia
• Po 12 tygodniach terapii olanzapiną
• Następnie co 5 lat

Regularne monitorowanie parametrów lipidowych pozwala na wczesne wykrycie i odpowiednie leczenie potencjalnych zaburzeń.¹²

Aktywność antycholinergiczna

Olanzapina wykazuje aktywność antycholinergiczną w badaniach in vitro, chociaż w badaniach klinicznych obserwowano małą częstość występowania związanych z nią objawów. Ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne, należy zachować szczególną ostrożność przepisując olanzapinę pacjentom z:¹³

• Przerostem gruczołu krokowego
• Niedrożnością porażenną jelit
• Podobnymi schorzeniami, w których aktywność antycholinergiczna może nasilić objawy

Wpływ na wątrobę

Często obserwowano przejściowe, bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT, AspAT), szczególnie w początkowym okresie leczenia. Zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności oraz wdrożenie monitorowania parametrów wątrobowych u pacjentów:¹⁴

• Ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• Z objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby
• Z uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątroby
• Leczonych lekami o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

W przypadku stwierdzenia zapalenia wątroby (w tym uszkodzenia wątroby typu wątrobowokomórkowego, cholestatycznego lub mieszanego) należy przerwać stosowanie olanzapiny.¹⁵

Neutropenia

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z:¹⁶

• Małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych (z jakiejkolwiek przyczyny)
• Przyjmujących leki mogące wywoływać neutropenię
• Zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku kostnego indukowanym przez leki w wywiadzie
• Zahamowaniem czynności szpiku kostnego spowodowanym współistniejącą chorobą, radioterapią lub chemioterapią
• Hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

Należy zwrócić uwagę, że neutropenia była często zgłaszana u pacjentów jednocześnie przyjmujących olanzapinę i walproinian.¹⁷

Przerwanie leczenia

Rzadko (≥0,01% i <0,1%), w przypadku nagłego odstawienia olanzapiny, obserwowano ostre objawy, takie jak:¹⁸

• Pocenie się
• Bezsenność
• Drżenie
• Lęk
• Nudności lub wymioty

Zaleca się rozważenie stopniowego zmniejszania dawki przy planowanym zakończeniu terapii olanzapiną.

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund [ms] u pacjentów z wyjściową wartością QTcF<500 ms) występowało niezbyt często (0,1%-1%) u pacjentów leczonych olanzapiną i nie różniło się znamiennie od placebo pod względem częstości kardiologicznych zdarzeń niepożądanych.¹⁹

Należy jednak zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu olanzapiny z innymi lekami wydłużającymi odstęp QTc, szczególnie u pacjentów z:²⁰

• Podeszłym wiekiem
• Wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• Zastoinową niewydolnością serca
• Przerostem mięśnia sercowego
• Zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

Ryzyko zakrzepowo-zatorowe

Niezbyt często (≥0,1% i <1%) zgłaszano występowanie zakrzepów z zatorami w układzie żylnym podczas leczenia olanzapiną. Chociaż bezpośredni związek przyczynowy między tymi zdarzeniami a olanzapiną nie został jednoznacznie ustalony, należy zidentyfikować wszystkie potencjalne czynniki ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej i wdrożyć odpowiednie środki zapobiegawcze, zwłaszcza że pacjenci ze schizofrenią często prezentują nabyte czynniki ryzyka zakrzepicy.²¹

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ponieważ olanzapina działa przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność podczas jej jednoczesnego stosowania z innymi lekami działającymi ośrodkowo oraz z alkoholem. Ze względu na antagonizm olanzapiny w stosunku do dopaminy wykazany w badaniach in vitro, lek może wykazywać działanie antagonistyczne wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy.²²

Napady drgawek

Olanzapinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub poddanych czynnikom mogącym obniżać próg drgawkowy. Napady drgawek niezbyt często zgłaszano u pacjentów leczonych olanzapiną. W większości tych przypadków stwierdzano w wywiadzie napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia.²³

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających rok lub krócej, późne dyskinezy występowały z istotnie statystycznie mniejszą częstością podczas leczenia olanzapiną. Ryzyko późnych dyskinez wzrasta wraz z czasem trwania leczenia, dlatego w przypadku pojawienia się objawów dyskinez u pacjenta otrzymującego olanzapinę należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Objawy te mogą czasowo nasilić się lub pojawić dopiero po zakończeniu terapii.²⁴

Niedociśnienie ortostatyczne

W trakcie badań klinicznych u pacjentów w podeszłym wieku leczonych olanzapiną rzadko obserwowano niedociśnienie ortostatyczne. U pacjentów powyżej 65. roku życia zaleca się regularny pomiar ciśnienia tętniczego.²⁵

Nagłe zgony sercowe

Po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu zgłaszano przypadki nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących lek. W retrospektywnym badaniu kohortowym ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie większe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych. Badanie wykazało porównywalne ryzyko nagłego zgonu sercowego związanego ze stosowaniem olanzapiny i innych atypowych leków przeciwpsychotycznych analizowanych zbiorczo.²⁶

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. W badaniach klinicznych z udziałem pacjentów w wieku 13-17 lat obserwowano różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmiany parametrów metabolicznych i zwiększenie stężenia prolaktyny.²⁷

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

Tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej Anzorin zawierają aspartam, który jest źródłem fenyloalaniny. Może to stanowić zagrożenie dla pacjentów z fenyloketonurią. Lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w tabletce, co oznacza, że produkt uznaje się za „wolny od sodu”.²⁸