aminotransferaza alaninowa
Aminotransferaza alaninowa (ALT, dawniej SGPT) to enzym występujący głównie w hepatocytach, którego stężenie wzrasta w surowicy krwi w przypadku uszkodzenia komórek wątroby. ALT katalizuje reakcję przeniesienia grupy aminowej z alaniny na kwas α-ketoglutarowy, tworząc pirogronian i glutaminian.
Podwyższone wartości ALT są czułym wskaźnikiem uszkodzenia hepatocytów, przy czym wzrost aktywności enzymu może wyprzedzać kliniczne objawy choroby wątroby. Najwyższe stężenia ALT obserwuje się w ostrym uszkodzeniu wątroby, wirusowym zapaleniu wątroby, toksycznym uszkodzeniu wątroby oraz w niealkoholowej stłuszczeniowej chorobie wątroby (NAFLD).
W diagnostyce chorób wątroby ALT jest zwykle oznaczana równolegle z AST (aminotransferazą asparaginianową), a stosunek AST/ALT (tzw. współczynnik de Ritisa) może mieć wartość diagnostyczną w różnicowaniu przyczyn uszkodzenia wątroby. Wartości referencyjne ALT zależą od płci, wieku i metody oznaczania, ale zazwyczaj mieszczą się w przedziale 10-40 U/l u dorosłych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Darunavir Aurovitas 600 mg
Darunavir Aurovitas w dawce 600 mg (w postaci darunawiru z glikolem propylenowym, 83,34 mg/tabletkę) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze oraz u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby (klasa C wg Child-Pugh) ze względu na ryzyko kumulacji leku i nasilenia działań niepożądanych. Lek nie powinien być stosowany w skojarzeniu z silnymi induktorami CYP3A, takimi jak ryfampicyna czy preparaty zawierające dziurawiec zwyczajny, gdyż indukcja enzymów prowadzi do znacznego obniżenia stężenia darunawiru i utraty skuteczności przeciwwirusowej. Ponadto, przeciwwskazane jest łączenie darunawiru z preparatami zawierającymi lopinawir i rytonawir oraz u pacjentów stosujących leki o klirensie silnie zależnym od CYP3A, których podwyższone stężenie może wywołać ciężkie lub zagrażające życiu działania niepożądane.
alfuzosyna, alkaloidy sporyszu, aminotransferaza alaninowa, ciężkie niedociśnienie, cytochrom P450, darunawir, depresja oddechowa, dziurawiec zwyczajny, glikol propylenowy, induktor CYP3A, inhibitor fosfodiesterazy, inhibitor reduktazy HMG-CoA, interakcja lekowa, lek prokinetyczny, lek przeciwpsychotyczny, lopinawir i rytonawir, nadwrażliwość, rabdomioliza, rytonawir, skala Child-Pugh, terapia darunawirem, tętnicze nadciśnienie płucne, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie rytmu serca, zatrucie sporyszem - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dilatrend 6,25 mg
Karwedylol wykazuje profil działań niepożądanych o częstości występowania sklasyfikowanej według kryteriów CIOMS, z najczęstszymi zdarzeniami obejmującymi niewydolność serca (≥1/10), bradykardię, hiperwolemię, zaburzenia widzenia, nudności, biegunkę, astenia oraz zawroty głowy. Częstość występowania większości działań niepożądanych nie jest zależna od dawki, z wyjątkiem zawrotów głowy, zaburzeń widzenia i bradykardii, które nasilają się wraz ze wzrostem dawki. W trakcie terapii u pacjentów z zastoinową niewydolnością serca może dojść do przejściowego pogorszenia funkcji nerek oraz nasilenia niewydolności serca, co wymaga ścisłego monitorowania. W badaniach klinicznych odnotowano również często występujące infekcje dróg oddechowych i moczowych, zaburzenia metaboliczne (hipercholesterolemia, pogorszenie kontroli glikemii), a także objawy ze strony układu nerwowego i psychicznego, takie jak ból głowy, omdlenia, depresja i zaburzenia snu.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, choroba niedokrwienna serca, choroba wieńcowa, chromanie przestankowe, dławica piersiowa, gamma-glutamylotransferaza, hipercholesterolemia, hiperglikemia, hiperwolemia, hipoglikemia, karwedylol, leukopenia, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, nadpotliwość, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, niestrawność, nietrzymanie moczu, niewydolność nerek, niewydolność serca, niskie ciśnienie tętnicze, objaw Raynauda, obrzęk płuc, ostry zawał mięśnia sercowego, parestezja, przewlekła niewydolność serca, rozsiane zmiany naczyniowe, rumień wielopostaciowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenie czynności lewej komory serca, zahamowanie zatokowe, zakażenie górnych dróg oddechowych, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zastoinowa niewydolność serca, zespół Stevensa-Johnsona, zespół suchego oka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Teriflunomide Pharmascience
Przed rozpoczęciem terapii teriflunomidem konieczne jest przeprowadzenie kompleksowej oceny pacjenta, obejmującej pomiar ciśnienia tętniczego, oznaczenie aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT/SGPT) oraz pełną morfologię krwi z rozmazem. Monitorowanie ciśnienia tętniczego powinno być kontynuowane okresowo przez cały czas leczenia ze względu na potencjalne ryzyko kardiologiczne. Aktywność AlAT/SGPT należy oznaczać co najmniej co 4 tygodnie przez pierwsze 6 miesięcy terapii, a następnie regularnie, z intensyfikacją badań do co tygodnia w przypadku wzrostu enzymów powyżej 2-3-krotności górnej granicy normy (GGN). Morfologia krwi z rozmazem powinna być wykonywana w przypadku wystąpienia objawów klinicznych sugerujących zaburzenia hematologiczne, zwłaszcza infekcje.
AlAT, aminotransferaza alaninowa, ciśnienie tętnicze, grupa ryzyka, hepatotoksyczność, jadłowstręt, morfologia krwi, nudności, parametry hematologiczne, płytki krwi, rozmaz krwinek białych, stwardnienie rozsiane, teriflunomid, układ sercowo-naczyniowy, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia wątroby, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Velbienne mini
Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) z zastosowaniem produktu Velbienne mini jest wskazana wyłącznie u pacjentek z objawami pomenopauzalnymi istotnie obniżającymi jakość życia, po starannej corocznej ocenie bilansu korzyści i ryzyka. Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazania i stany wymagające ścisłego nadzoru, takie jak mięśniaki macicy, endometrioza, czynniki ryzyka zakrzepowo-zatorowe, nadciśnienie tętnicze, choroby wątroby, cukrzyca, migrena, toczeń rumieniowaty układowy czy hiperplazja endometrium. U kobiet z zachowaną macicą stosowanie samych estrogenów zwiększa ryzyko hiperplazji i raka endometrium (wzrost ryzyka 2-12-krotny), co można zminimalizować przez dodanie progestagenu cyklicznie przez co najmniej 12 dni w cyklu 28-dniowym lub stosowanie terapii złożonej estrogenowo-progestagenowej. W trakcie terapii mogą wystąpić krwawienia międzymiesiączkowe, a ich pojawienie się po dłuższym czasie stosowania lub po przerwaniu wymaga diagnostyki, np. biopsji endometrium.
aminotransferaza alaninowa, astma, biopsja endometrium, choroba wątroby, choroba wieńcowa, cukrzyca, endometrioza, globulina wiążąca tyroksynę, gruczolak wątroby, hiperplazja endometrium, hipertrójglicerydemia, hormonalna terapia zastępcza, kamica żółciowa, miednica mniejsza, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, niedokrwienny udar mózgu, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, niewydolność serca, nowotwór estrogenozależny, obrzęk naczynioruchowy, otępienie, otoskleroza, padaczka, przedwczesna menopauza, rak endometrium, rak jajnika, rak piersi, toczeń rumieniowaty układowy, trombofilia, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał serca, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Flukofemin One 150 mg
Flukonazol, substancja czynna leku Flukofemin One (150 mg), charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które lekarze powinni uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Najczęściej występujące działania niepożądane (≥1/10) to ból głowy, ból brzucha, biegunka, nudności, wymioty oraz istotne podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (aminotransferazy alaninowej, aminotransferazy asparaginianowej i fosfatazy alkalicznej) oraz wysypka. Profil działań niepożądanych u dzieci i młodzieży jest zbliżony do obserwowanego u dorosłych, z wyjątkiem leczenia kandydozy narządów płciowych. Wśród rzadkich, ale poważnych powikłań należy wymienić reakcje polekowe z eozynofilią i objawami ogólnymi (zespół DRESS), a także ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka oraz ostra uogólniona osutka krostkowa.
agranulocytoza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anafilaksja, astenia, bilirubina, cholestaza, flukonazol, fosfataza alkaliczna, hepatotoksyczność, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, kandydoza narządów płciowych, leukopenia, małopłytkowość, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwica wątroby, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, odstęp QT, osutka krostkowa, parestezja, pokrzywka, torsade de pointes, zapalenie wątroby, zawroty głowy obwodowe, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Clefirem 14 mg
Clefirem (teriflunomid 14 mg) stosowany w leczeniu rzutowo-remisyjnej postaci stwardnienia rozsianego wykazuje charakterystyczny profil bezpieczeństwa oparty na danych z badań kontrolowanych placebo obejmujących 2267 pacjentów przez medianę 672 dni. Najczęstsze działania niepożądane to ból głowy (15,7%), biegunka (13,6%), nudności (10,7%), łysienie (13,5%) oraz podwyższenie aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT) (15%). Łysienie, najczęściej rozlane, występowało u 13,9% pacjentów (vs 5,1% placebo) i ustępowało u 87,1% po 6 miesiącach terapii. Zaburzenia czynności wątroby manifestowały się głównie łagodnym wzrostem AlAT ≤3× GGN, natomiast wartości >3× GGN i wyższe były porównywalne z placebo. Wzrost ciśnienia tętniczego skurczowego >140 mmHg obserwowano u 19,9% pacjentów (vs 15,5% placebo), a rozkurczowego >90 mmHg u 21,4% (vs 13,6% placebo). Nie odnotowano istotnego wzrostu ciężkich zakażeń (2,7% vs 2,2% placebo), choć w populacji pediatrycznej (10-17 lat) zakażenia występowały częściej (66,1% vs 45,6% placebo).
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, amylaza, biegunka, ból głowy, ciśnienie tętnicze, dyslipidemia, gamma-glutamylotransferaza, grzybica stóp, kinaza kreatynowa, lipaza, łuszczyca krostkowa, łuszczycowe zapalenie stawów, łysienie, martwicze zapalenie trzustki, mononeuropatia, nadciśnienie płucne, nadciśnienie tętnicze, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, nudności, ostre zapalenie trzustki, ostre zapalenie wątroby, parestezje, polekowe uszkodzenie wątroby, polineuropatia, posocznica, reumatoidalne zapalenie stawów, rwa kulszowa, śródmiąższowa choroba płuc, stwardnienie rozsiane rzutowe, stwardnienie rozsiane rzutowo-remisyjne, torbiel trzustki, zaburzenia czynności wątroby, zakażenie górnych dróg oddechowych, zakażenie oportunistyczne, zapalenie jamy nosowo-gardłowej, zapalenie jelita grubego, zapalenie trzustki, zespół cieśni nadgarstka - Leksykon substancji czynnych
Tyklopidyna – Przedawkowanie
Przedawkowanie tyklopidyny, stosowanej w preparatach takich jak Aclotin czy Ifapidin (250 mg), stanowi poważne zagrożenie kliniczne ze względu na farmakodynamiczne właściwości leku jako inhibitora agregacji płytek krwi. W udokumentowanym przypadku przedawkowania zaobserwowano wydłużenie czasu krwawienia oraz podwyższenie aktywności aminotransferazy alaninowej, co wskazuje na ryzyko zaburzeń hemostazy i potencjalne hepatotoksyczne działanie. Objawy te były zależne od dawki i ustąpiły samoistnie, jednak istnieje ryzyko krwotoków z błon śluzowych oraz krwawień wewnętrznych, które mogą wymagać pilnej interwencji medycznej. Dializa nie jest skuteczną metodą eliminacji tyklopidyny z organizmu, co należy uwzględnić w planowaniu terapii.
Aclotin, agregacja płytek krwi, aminotransferaza alaninowa, dializa, działanie hepatotoksyczne, hemostaza, Ifapidin, inhibitor agregacji płytek krwi, krwawienie spontaniczne, krwawienie wewnętrzne, krwawienie z błon śluzowych, płukanie żołądka, przetoczenie masy płytkowej, tyklopidyna, wydłużenie czasu krwawienia, zaburzenie hemostazy, zaburzenie krzepnięcia - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Entecavir Zentiva
Entekawir wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, gdzie konieczna jest modyfikacja dawkowania oraz ścisłe monitorowanie odpowiedzi wirusologicznej. Zaostrzenia przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B mogą wystąpić zarówno podczas terapii (średnio po 4-5 tygodniach) jak i po jej zakończeniu (średnio po 23-24 tygodniach), szczególnie u pacjentów z marskością lub niewyrównaną czynnością wątroby, u których ryzyko dekompensacji jest znacznie wyższe. W trakcie leczenia należy monitorować aktywność aminotransferaz (AlAT), bilirubinę oraz objawy kliniczne, aby odróżnić zaostrzenia choroby od potencjalnej kwasicy mleczanowej, która może być powikłaniem stosowania analogów nukleozydów, w tym entekawiru. W przypadku wystąpienia gwałtownego wzrostu AlAT, powiększenia wątroby lub kwasicy metabolicznej, leczenie powinno zostać przerwane. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z czynnikami ryzyka chorób wątroby, w tym otyłe kobiety oraz osoby z powiększoną wątrobą lub zapaleniem wątroby.
aminotransferaza alaninowa, antygen HBe, cyklosporyna, entekawir, HAART, hepatomegalia, klasyfikacja Child-Turcotte-Pugh, komórki CD4, kwasica mleczanowa, marskość wątroby, mutacja polimerazy HBV, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, niewyrównana czynność wątroby, oporność na entekawir, oporność na lamiwudynę, przełom wirusologiczny, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby, stłuszczenie wątroby, takrolimus, WZW typu B, zaawansowana choroba wątroby, zespół wątrobowo-nerkowy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Leflunomide Aurovitas 10 mg
Terapia lekiem Leflunomide Aurovitas powinna być prowadzona pod ścisłym nadzorem specjalistów w dziedzinie reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) oraz artropatii łuszczycowej. Zalecane jest rozpoczęcie leczenia dawką nasycającą 100 mg raz na dobę przez 3 dni (możliwe pominięcie w celu zmniejszenia działań niepożądanych), a następnie dawką podtrzymującą 10-20 mg/dobę w RZS oraz 20 mg/dobę w artropatii łuszczycowej. Efekt terapeutyczny obserwuje się zwykle po 4-6 tygodniach, z dalszą poprawą w ciągu kolejnych 4-6 miesięcy. Monitorowanie parametrów laboratoryjnych, takich jak AlAT/SGPT, morfologia krwi z rozmazem leukocytów oraz liczba płytek krwi, jest niezbędne: badania kontrolne powinny odbywać się co 2 tygodnie przez pierwsze 6 miesięcy, a następnie co 8 tygodni. Dawkowanie nie wymaga modyfikacji u pacjentów powyżej 65 roku życia oraz z łagodną niewydolnością nerek, natomiast lek nie jest zalecany u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat ze względu na brak danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa.
aminotransferaza alaninowa, artropatia łuszczycowa, dawka nasycająca, dawka podtrzymująca, działanie niepożądane, efekt terapeutyczny, łagodna niewydolność nerek, leflunomid, młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów, morfologia krwi, płytki krwi, podanie doustne, reumatoidalne zapalenie stawów, tabletka powlekana, transferaza glutaminowo-pirogronowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Naxalgan 75 mg
Pregabalina, badana na ponad 8900 pacjentach, wykazuje profil działań niepożądanych głównie o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu, z częstością przerwania terapii wynoszącą 12% w porównaniu do 5% w grupie placebo. Najczęstsze działania niepożądane dotyczą układu nerwowego, w tym zawroty głowy i senność (bardzo często, ≥1/10), a także ataksja, zaburzenia koordynacji i pamięci (często, ≥1/100 do <1/10), co zwiększa ryzyko upadków, zwłaszcza u osób starszych. Często obserwuje się również zaburzenia widzenia, zwiększenie apetytu i masy ciała, a także objawy psychiczne, takie jak nastrój euforyczny, splątanie i bezsenność. Rzadkie, ale poważne działania obejmują zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka oraz depresję oddechową, której częstość nie jest dokładnie znana. Wśród działań niepożądanych odnotowano także zaburzenia sercowo-naczyniowe, takie jak tachykardia i blok przedsionkowo-komorowy pierwszego stopnia, oraz ryzyko uzależnienia i objawów odstawienia, które mogą obejmować bezsenność, bóle głowy, nudności i drgawki.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, blok przedsionkowo-komorowy, ból neuropatyczny, depresja oddechowa, drgawki kloniczne, dysfagia, dyskineza, działanie niepożądane pregabaliny, fosfokinaza kreatynowa, ginekomastia, hipoglikemia, jaskrawe widzenie, myśl samobójcza, niedoczulica, nieostre widzenie, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, oczopląs, ośrodkowy układ nerwowy, parestezja, podwójne widzenie, rabdomioliza, reakcja alergiczna, refluks żołądkowo-przełykowy, senność, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, utrata pola widzenia, uzależnienie lekowe, zaburzenie erekcji, zachowanie samobójcze, zapalenie rogówki, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zespół odstawienny, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Pirfenidone Sandoz 267 mg
Pirfenidon jest lekiem stosowanym w terapii idiopatycznego włóknienia płuc, wymagającym starannego dawkowania i monitorowania przez specjalistę. Leczenie rozpoczyna się od stopniowego zwiększania dawki w ciągu 14 dni: od 267 mg trzy razy na dobę (801 mg/dobę) w pierwszym tygodniu, przez 534 mg trzy razy na dobę (1602 mg/dobę) w drugim tygodniu, aż do dawki podtrzymującej 801 mg trzy razy na dobę (2403 mg/dobę). Przerwanie terapii na ponad 14 dni wymaga ponownego wdrożenia schematu dawkowania od początku. W przypadku działań niepożądanych ze strony układu pokarmowego zaleca się przyjmowanie leku z posiłkiem oraz ewentualne zmniejszenie dawki do 267-534 mg 2-3 razy na dobę z możliwością stopniowego zwiększania w zależności od tolerancji. W razie wystąpienia reakcji nadwrażliwości na światło lub wysypki konieczne jest stosowanie ochrony przeciwsłonecznej, a w cięższych przypadkach przerwanie leczenia i konsultacja lekarska.
AlAT AspAT, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginowa, charakterystyka produktu leczniczego, ciężka niewydolność nerek, ciężka niewydolność wątroby, ciężka reakcja nadwrażliwości, dializoterapia, działania niepożądane układu pokarmowego, idiopatyczne włóknienie płuc, klasyfikacja Childa-Pugha, klirens kreatyniny, krańcowa niewydolność nerek, krańcowa niewydolność wątroby, leczenie podtrzymujące, nadwrażliwość na światło, nietolerancja leczenia, stężenie bilirubiny, stopniowe zwiększanie dawki, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – Klacid 125 mg/5 ml
Klarytromycyna, makrolidowy antybiotyk dostępny m.in. w postaci granulatu do sporządzania zawiesiny doustnej (Klacid 125 mg/5 ml), wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z dominującymi objawami ze strony przewodu pokarmowego, takimi jak bóle brzucha, biegunka, nudności, wymioty oraz zaburzenia smaku. Objawy te mają zazwyczaj łagodne nasilenie i występują często. Rzadziej obserwuje się zmniejszenie liczby leukocytów i płytek krwi, reakcje alergiczne, zaburzenia rytmu serca (wydłużenie QT), wzrost aktywności enzymów wątrobowych (AspAT, AlAT), a także zmiany w badaniach laboratoryjnych, w tym podwyższenie stężenia kreatyniny i azotu mocznikowego. Profil bezpieczeństwa u dzieci jest zbliżony do obserwowanego u dorosłych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z obniżoną odpornością, zwłaszcza przy dawkach 1000 mg/dobę, gdzie częściej występują zaburzenia żołądkowo-jelitowe, neurologiczne, sensoryczne oraz zmiany skórne i laboratoryjne.
AIDS, AlAT, aminotransferaza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, antybiotyk makrolidowy, AspAT, azot mocznikowy, bezsenność, biegunka, ból brzucha, ból głowy, ból mięśniowy, duszność, enzym wątrobowy, klarytromycyna, kołatanie serca, leukopenia, Mycobacterium, nadkażenie, niestrawność, nudności, przewód pokarmowy, reakcja alergiczna, rozszerzenie naczyń krwionośnych, stężenie kreatyniny, suchość jamy ustnej, świąd, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, wymioty, wysypka, wzdęcia, zaburzenie neurologiczne, zaburzenie sensoryczne, zaburzenie słuchu, zaburzenie smaku, zaburzenie żołądkowo-jelitowe, zakażenie oportunistyczne, zakażenie prątkami, zaparcie, zespół nabytego niedoboru odporności - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba wątroby – Epidemiologia
Choroby wątroby stanowią istotne globalne wyzwanie zdrowotne, odpowiadając za około 2 miliony zgonów rocznie (4% wszystkich zgonów), z przewagą mężczyzn (około 2/3 zgonów). Najczęstszymi przyczynami marskości wątroby są wirusowe zapalenia wątroby (HBV, HCV), alkoholowa choroba wątroby (ALD) oraz niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD/MASLD). W 2019 roku odnotowano 1,26 miliona zgonów z powodu marskości i przewlekłych chorób wątroby, a w 2020 roku rak wątrobowokomórkowy (HCC) spowodował około 830 000 zgonów. Częstość występowania marskości wzrosła z 20,7 do 23,4 na 100 000 osób w latach 2000-2015, a liczba przypadków wyrównanej i niewyrównanej marskości w 2017 roku wyniosła odpowiednio 112 milionów i 10,6 miliona. NAFLD dotyka około 25,24% populacji globalnej, z rosnącą zachorowalnością i znacznym obciążeniem ekonomicznym (koszty w USA szacowane na 292 mld USD rocznie). ALD odpowiada za 5,9% globalnych zgonów, z rosnącą częstością wśród młodszych dorosłych i wysoką 5-letnią śmiertelnością (>50%).
alfa-fetoproteina, aminotransferaza alaninowa, choroba wątroby, choroba wątroby związana z alkoholem, dysfunkcja wątroby, komórki gwiaździste wątroby, lata życia skorygowane niepełnosprawnością, marskość wątroby, marskość wątroby klasy C, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby, niewyrównana marskość wątroby, polekowe uszkodzenie wątroby, przewlekła choroba wątroby, rak wątrobowokomórkowy, rak wątroby, skala Child-Turcotte-Pugh, stłuszczeniowa choroba wątroby, terapia przeciwwirusowa, ultrasonografia wątroby, uszkodzenie hepatocytów, wirus zapalenia wątroby typu B, wirus zapalenia wątroby typu C, wirusowe zapalenie wątroby, włóknienie wątroby, wyrównana marskość wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Alikval Duo 50 mg + 1000 mg
Alikval Duo to lek przeciwcukrzycowy dostępny w dawkach 50 mg wildagliptyny + 850 mg lub 1000 mg metforminy chlorowodorku w formie tabletek powlekanych. Dawkowanie powinno być dostosowane indywidualnie, zwłaszcza u pacjentów z prawidłową czynnością nerek (GFR ≥ 90 ml/min), z maksymalną dobowa dawką wildagliptyny wynoszącą 100 mg. Standardowo lek podaje się dwa razy dziennie, rano i wieczorem. Dawkowanie zależy od wcześniejszej terapii: u pacjentów na monoterapii metforminą dawka wildagliptyny wynosi 50 mg dwa razy na dobę, a metformina jest podawana w dotychczasowej dawce; u pacjentów na terapii skojarzonej z pochodną sulfonylomocznika zaleca się rozważenie zmniejszenia dawki sulfonylomocznika w celu ograniczenia ryzyka hipoglikemii. U osób stosujących insulinę i metforminę dawka wildagliptyny i metforminy powinna odpowiadać dotychczasowym dawkom składników.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, dawka dobowa wildagliptyny, funkcja nerek, górna granica normy, hipoglikemia, insulinoterapia, kontrola glikemii, kwasica mleczanowa, monoterapia metforminą, objawy żołądkowo-jelitowe, pochodna sulfonylomocznika, prawidłowa czynność nerek, terapia przeciwcukrzycowa, tiazolidynodion, wildagliptyna i metformina, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, zaburzenia czynności wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fluconazole Hasco 5 mg/ml
Flukonazol, dostępny w postaci syropu Fluconazole Hasco (5 mg/ml), wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego, jednak jego stosowanie wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, które wymagają ścisłego monitorowania. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (≥1/10) to ból głowy, ból brzucha, biegunka, nudności, wymioty oraz podwyższone wartości enzymów wątrobowych (aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, fosfataza alkaliczna) i wysypka. Szczególnie niebezpieczne są ciężkie reakcje polekowe, takie jak zespół DRESS, toksyczna nekroliza naskórka, zespół Stevensa-Johnsona, obrzęk naczynioruchowy oraz zaburzenia rytmu serca typu torsade de pointes z wydłużeniem odstępu QT, które mogą zagrażać życiu i wymagają natychmiastowego przerwania terapii. Ponadto, flukonazol może powodować poważne uszkodzenia wątroby, w tym martwicę komórek wątrobowych i zapalenie wątroby, prowadzące do niewydolności narządu.
agranulocytoza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anafilaksja, bezsenność, cholestaza, drżenie, flukonazol, fosfataza alkaliczna, glikol propylenowy, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, kandydoza narządów płciowych, leukopenia, martwica wątroby, neutropenia, niedokrwistość, obrzęk naczynioruchowy, osutka krostkowa, parestezja, pokrzywka, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, wysypka polekowa, zapalenie wątroby, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Tifay
Przed rozpoczęciem terapii teriflunomidem (Tifay) konieczne jest wykonanie oceny ciśnienia tętniczego, aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT/SGPT) oraz pełnej morfologii krwi z rozmazem. Monitorowanie tych parametrów powinno być kontynuowane w trakcie leczenia, z oznaczaniem AlAT co 4 tygodnie przez pierwsze 6 miesięcy, a następnie regularnie. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub stosujących inne hepatotoksyczne leki zaleca się częstsze badania enzymów wątrobowych (co 2 tygodnie przez 6 miesięcy, potem co 8 tygodni przez 2 lata). W przypadku wzrostu AlAT powyżej 2-3-krotnej górnej granicy normy, badania należy wykonywać co tydzień. Teriflunomid charakteryzuje się długim okresem półtrwania, a jego eliminacja bez procedury przyspieszonej trwa średnio 8 miesięcy, z możliwością wydłużenia do 2 lat. Procedura przyspieszonej eliminacji (cholestyramina lub węgiel aktywowany) jest wskazana przy ciężkich działaniach niepożądanych, planowaniu ciąży lub konieczności szybkiego usunięcia leku.
AlAT, aminotransferaza alaninowa, ciśnienie tętnicze, hipoproteinemia, leflunomid, leukopenia, łuszczyca krostkowa, małopłytkowość, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, neuropatia obwodowa, okres półtrwania leku, pancytopenia, polekowe uszkodzenie wątroby, przyspieszona eliminacja leku, rozmaz krwi obwodowej, śródmiąższowa choroba płuc, szczepionka atenuowana, szpik kostny, teriflunomid, toksyczna martwica naskórka, wrzodziejące zapalenie jamy ustnej, zakażenie czynne, zespół DRESS, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bonaxon 0,5 mg
Fingolimod (Bonaxon) stosowany w terapii stwardnienia rozsianego wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, z których najczęstsze (≥10%) to ból głowy (24,5%), zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (15,2%), biegunka (12,6%), kaszel (12,3%), grypa (11,4%), zapalenie zatok (10,9%) oraz ból pleców (10,0%). Lek powoduje limfopenię i leukopenię, co zwiększa ryzyko zakażeń, w tym oportunistycznych (np. PML, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, zakażenia herpeswirusami). Obrzęk plamki występuje u 0,5% pacjentów, szczególnie u osób z wywiadem zapalenia błony naczyniowej oka (17%) oraz u chorych z cukrzycą. Po podaniu pierwszej dawki obserwuje się przemijającą bradykardię (spadek HR o 12-13 uderzeń/min) i blok przedsionkowo-komorowy I stopnia (4,7%), a także wzrost ciśnienia tętniczego o około 3 mmHg skurczowego i 1 mmHg rozkurczowego. W trakcie terapii notuje się także podwyższenie aktywności ALT ≥3x GGN u 8,0% pacjentów i ≥5x GGN u 1,8%, z powrotem do normy po odstawieniu leku.
aminotransferaza alaninowa, asystolia, autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna, blok przedsionkowo-komorowy, blok przedsionkowo-komorowy drugiego stopnia, bradykardia, chłoniak, chłoniak skórny z limfocytów T, chłoniak z komórek B, drgawki, dysplazja, enzymy wątrobowe, fingolimod, herpeswirusy, inwersja załamka T, kryptokokowe zapalenie opon mózgowych, leukopenia, limfopenia, małopłytkowość, migrena, nadciśnienie tętnicze, natężona objętość wydechowa, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk plamki, ostre rozsiane zapalenie mózgu i rdzenia, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, stan padaczkowy, stwardnienie rozsiane, udar niedokrwienny, wirus brodawczaka ludzkiego, zakażenie dolnych dróg oddechowych, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie zatok, zarostowa choroba tętnic obwodowych, zdolność dyfuzyjna płuc, zespół hemofagocytarny, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, ziarniniak grzybiasty - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sunitinib G.L. Pharma
Sunitynib wymaga szczególnej ostrożności ze względu na liczne potencjalne działania niepożądane, w tym interakcje farmakokinetyczne z inhibitorami i induktorami CYP3A4, które mogą znacząco zmieniać stężenia leku w osoczu. Należy monitorować objawy dermatologiczne, takie jak odbarwienia skóry, pęcherze czy wysypki, które mogą wskazywać na ciężkie reakcje skórne (EM, SJS, TEN), wymagające natychmiastowego przerwania terapii. Zgłaszano także poważne zdarzenia krwotoczne, w tym krwotoki z przewodu pokarmowego, układu oddechowego i mózgu, z ryzykiem zgonu. W trakcie leczenia należy regularnie kontrolować morfologię krwi, parametry krzepnięcia oraz objawy kliniczne, zwłaszcza u pacjentów stosujących leki przeciwzakrzepowe. Do najczęstszych działań niepożądanych ze strony układu pokarmowego należą biegunka, nudności, wymioty i zapalenie jamy ustnej, a u pacjentów z nowotworami jamy brzusznej istnieje ryzyko perforacji przewodu pokarmowego.
acenokumarol, aminotransferaza alaninowa, białkomocz, czas protrombinowy, encefalopatia hiperamonemiczna, frakcja wyrzutowa lewej komory, hepatotoksyczność, hipoglikemia, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, kardiomiopatia, krwawienie z nosa, krwioplucie, krwotok z guza, małopłytkowość, martwica kości szczęki, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwicze zapalenie powięzi, mikroangiopatia zakrzepowa, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, pioderma zgorzelinowa, przemijający napad niedokrwienny, rumień wielopostaciowy, torsade de pointes, udar mózgu, warfaryna, wskaźnik INR, wydłużenie odstępu QT, zakrzepica żył głębokich, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie przełyku, zapalenie trzustki, zator tętnicy płucnej, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół nerczycowy, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, zespół ostrego rozpadu guza, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Agartha DUO
Agartha DUO, zawierający wildagliptynę i metforminę (50 mg + 850 mg lub 50 mg + 1000 mg), wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko kwasicy mleczanowej, zwłaszcza u pacjentów z pogorszoną funkcją nerek (GFR < 30 ml/min), niewydolnością wątroby (AlAT lub AspAT > 3x ULN) oraz w stanach odwodnienia, niewydolności układu krążenia, oddechowego czy posocznicy. Przed rozpoczęciem terapii i w trakcie leczenia konieczne jest regularne monitorowanie GFR oraz funkcji wątroby, a także unikanie jednoczesnego stosowania leków nefrotoksycznych, przeciwnadciśnieniowych, moczopędnych i NLPZ. W przypadku badań z jodowymi środkami kontrastowymi Agartha DUO należy odstawić na co najmniej 48 godzin, a wznowienie terapii możliwe jest po potwierdzeniu stabilnej czynności nerek. Pacjentów należy edukować o objawach kwasicy mleczanowej (pH < 7,35, mleczany > 5 mmol/l, zwiększona luka anionowa) i konieczności natychmiastowego przerwania leczenia w razie ich wystąpienia.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, astenia, cukrzyca typu 1, duszność kwasicza, hipoglikemia, hipotermia, jodowy środek kontrastowy, kwasica mleczanowa, luka anionowa, nefropatia kontrastowa, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ostre zapalenie trzustki, pochodna sulfonylomocznika, powikłanie cukrzycowe, przesączanie kłębuszkowe, skurcz mięśniowy, wildagliptyna i metformina, wskaźnik przesączania kłębuszkowego, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – Flukonazol Actavis 100 mg
Flukonazol, lek przeciwgrzybiczy z grupy triazoli, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które należy uwzględnić podczas terapii. Najczęściej obserwowane działania niepożądane (1-10% pacjentów) to ból głowy, ból brzucha, biegunka, nudności, wymioty oraz podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (aminotransferazy alaninowej, aminotransferazy asparaginianowej, fosfatazy alkalicznej) i wysypka. Rzadziej występują poważne zaburzenia hematologiczne, takie jak agranulocytoza, leukopenia, neutropenia i trombocytopenia, które zwiększają ryzyko infekcji i krwawień. Istotne są również rzadkie, ale ciężkie reakcje alergiczne, w tym anafilaksja oraz zespół DRESS, charakteryzujący się eozynofilią, gorączką, wysypką i zajęciem narządów wewnętrznych.
agranulocytoza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anafilaksja, cholestaza, DRESS, fosfataza alkaliczna, hepatotoksyczność, hipokaliemia, kandydoza narządów płciowych, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, martwica wątroby, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, odstęp QT, osutka krostowa, reakcja anafilaktyczna, torsade de pointes, triazol, zapalenie wątroby, zespół DRESS, zespół Stevens-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Eltrombopag Glenmark
Eltrombopag wymaga szczególnej ostrożności w leczeniu pacjentów z małopłytkowością, zwłaszcza u chorych z zaawansowaną chorobą wątroby (albuminy ≤35 g/l, MELD ≥10) i przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu C. W tej grupie obserwuje się zwiększone ryzyko dekompensacji wątroby (11% vs. 6% placebo) oraz zdarzeń zakrzepowo-zatorowych (4% vs. 1% placebo), w tym zakrzepicy żyły wrotnej (2% vs. <1%). Monitorowanie czynności wątroby (AlAT, AspAT, bilirubina) jest kluczowe: przed leczeniem, co 2 tygodnie podczas dostosowywania dawki i co miesiąc po ustaleniu dawki. Przerwanie terapii jest wskazane przy wzroście AlAT ≥3 x GGN (lub ≥3 x wartości wyjściowej u pacjentów z podwyższonymi transaminazami) i utrzymującym się ≥4 tygodnie lub przy objawach uszkodzenia wątroby. Eltrombopag nie jest rekomendowany w połączeniu z lekami przeciwwirusowymi o działaniu bezpośrednim, a u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby (Child-Pugh ≥5) stosowanie wymaga ostrożności.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, badanie cytogenetyczne, badanie okulistyczne, bakteryjne zapalenie otrzewnej, biopsja szpiku kostnego, ciężka anemia aplastyczna, czynnik ryzyka zakrzepicy, czynnik V Leiden, dekompensacja wątroby, encefalopatia wątrobowa, hepatotoksyczność, hiperbilirubinemia pośrednia, krwawienie z żylaków, krwotok siatkówkowy, lek przeciwwirusowy o działaniu bezpośrednim, niedobór antytrombiny III, nieprawidłowości cytogenetyczne, ostra białaczka szpikowa, pierwotna małopłytkowość immunologiczna, stężenie albumin, stężenie bilirubiny, trwała odpowiedź wirusologiczna, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wydłużenie odstępu QT, zakrzepica żyły wrotnej, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół antyfosfolipidowy, zespół mielodysplastyczny, zwłóknienie szpiku kostnego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Abiraterone Olainfarm 250 mg
Abirateron octan, stosowany w terapii zaawansowanego raka gruczołu krokowego, wykazuje charakterystyczny profil działań niepożądanych, w tym często występujące obrzęki obwodowe (≥10%), hipokaliemię (18% vs. 8% placebo), nadciśnienie tętnicze (22% vs. 16% placebo) oraz zakażenia dróg moczowych. Działania te są związane z efektem mineralokortykosteroidowym leku i mogą być skutecznie kontrolowane przez jednoczesne stosowanie kortykosteroidów. Ciężkie działania niepożądane stopnia 3 i 4 wg CTCAE obejmują hipokaliemię (6%), nadciśnienie (7%) oraz obrzęk obwodowy (1%). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów wrażliwych na hormony, osób w wieku ≥75 lat oraz z wyjściowym statusem ECOG 2, u których częstość i nasilenie działań niepożądanych jest zwiększone.
alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, aminotransferazy, arytmia, biegunka, choroba serca, częstoskurcz, dławica piersiowa, dusznica bolesna, dysfunkcja lewej komory, działanie mineralokortykosteroidowe, frakcja wyrzutowa, hepatotoksyczność, hipertriglicerydemia, hipokaliemia, krwiomocz, migotanie przedsionków, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nadostre zapalenie wątroby, niestrawność, niewydolność nadnerczy, niewydolność serca, obrzęk obwodowy, osteoporoza, ostra niewydolność wątroby, posocznica, rabdomioliza, rak gruczołu krokowego, reakcja anafilaktyczna, tachykardia, wydłużenie odstępu QT, wysypka, zakażenie dróg moczowych, zastoinowa niewydolność serca, zastój płynów, zawał mięśnia sercowego, złamanie - Leksykon substancji czynnych
Eltrombopag – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Eltrombopag jest agonistą receptora trombopoetyny stosowanym w leczeniu małopłytkowości o różnej etiologii, w tym u pacjentów z przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu C (WZW C) oraz pierwotną małopłytkowością immunologiczną (ITP) i ciężką niedokrwistością aplastyczną (SAA). U pacjentów z zaawansowaną chorobą wątroby (albuminy ≤35 g/l lub MELD ≥10) leczenie eltrombopagiem wiąże się ze zwiększonym ryzykiem dekompensacji wątroby i zdarzeń zakrzepowo-zatorowych, szczególnie podczas terapii interferonem. Monitorowanie parametrów wątrobowych (AlAT, AspAT, bilirubina) jest obowiązkowe przed i w trakcie leczenia, z koniecznością przerwania terapii przy wzroście aktywności AlAT ≥3 x GGN lub innych objawach uszkodzenia wątroby. Eltrombopag hamuje UGT1A1 i OATP1B1, co może powodować pośrednią hiperbilirubinemię, wymagającą frakcjonowania bilirubiny. U pacjentów z ITP i SAA zaleca się niższą dawkę początkową oraz ścisłe monitorowanie morfologii krwi, ze szczególną uwagą na rozwój włóknienia szpiku i nieprawidłowości cytogenetycznych, zwłaszcza u osób >60 lat.
agonista receptora trombopoetyny, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, biopsja szpiku kostnego, ciężka niedokrwistość aplastyczna, dekompensacja czynności wątroby, dekompensacja wątroby, hepatotoksyczność, hiperbilirubinemia pośrednia, krwotok siatkówkowy, lek przeciwwirusowy o działaniu bezpośrednim, małopłytkowość, nieprawidłowość cytogenetyczna, nietolerancja fruktozy, ostra białaczka szpikowa, pierwotna małopłytkowość immunologiczna, powikłanie zakrzepowe, repolaryzacja mięśnia sercowego, trwała odpowiedź wirusologiczna, wirusowe zapalenie wątroby typu C, włóknienie szpiku kostnego, wydłużenie QTc, zaawansowana choroba wątroby, zakrzepica żyły wrotnej, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Arpixor 20 mg
Arpixor, zawierający arypiprazol w dawkach od 5 mg do 30 mg, wykazuje profil działań niepożądanych obejmujący głównie akatyzję i nudności, które występują u ponad 3% pacjentów w badaniach kontrolowanych placebo. Działania niepożądane klasyfikowane są według układów i narządów, z częstością występowania od „często” do „nieznanej”. Najczęstsze objawy neurologiczne to akatyzja, zaburzenia pozapiramidowe, drżenia, ból głowy, senność i zawroty głowy. Występują również zaburzenia metaboliczne, takie jak cukrzyca, hiperglikemia, oraz zmiany masy ciała (często zwiększenie masy ciała). W badaniach długoterminowych EPS (objawy pozapiramidowe) występowały u 14,8-25,8% pacjentów leczonych arypiprazolem, co jest istotnie niższym odsetkiem w porównaniu do haloperydolu (do 57,3%). Akatyzja dotyczyła 6,2% pacjentów ze schizofrenią i 12,1% z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi, co jest wyższym wskaźnikiem niż w grupach placebo.
akatyzja, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anoreksja, arypiprazol, dysfagia, dyskineza, dystonia, fosfokinaza kreatynowa, gammaglutamylotransferaza, hiperglikemia, hiperprolaktynemia, hiponatremia, hipotensja ortostatyczna, kwasica cukrzycowa, leukopenia, neutropenia, nietrzymanie moczu, niewydolność wątroby, noworodkowy zespół odstawienny, obrzęk naczynioruchowy, parkinsonizm, patologiczny hazard, priapizm, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, schizofrenia, skurcz krtani, śpiączka cukrzycowa, trombocytopenia, zaburzenia kontroli impulsów, zaburzenia pozapiramidowe, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zachłystowe zapalenie płuc, zakrzepica żył głębokich, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zator tętnicy płucnej, zatrzymanie moczu, zespół DRESS, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Wirusowe zapalenie wątroby typu b – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Przewlekłe zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B (HBV) charakteryzuje się złożonym przebiegiem klinicznym, obejmującym fazy immunotolerancji, oczyszczania immunologicznego oraz możliwe przejście do marskości i raka wątrobowokomórkowego (HCC). Kluczowymi czynnikami prognostycznymi są m.in. stężenie HBV DNA (powyżej 10⁴ kopii/ml wiąże się ze zwiększoną śmiertelnością), obecność antygenu e (HBeAg), wiek pacjenta, oraz stopień zaawansowania choroby wątroby. Modele prognostyczne, takie jak HITAS, HBV-ACLFD, COSSH-ACLFs oraz klasyczne skale MELD i CTP, wykazują różną skuteczność w przewidywaniu krótkoterminowej śmiertelności u pacjentów z ostrą niewydolnością wątroby na tle HBV (ACLF), z AUROC sięgającym nawet 0,89 dla COSSH-ACLFs. W terapii celem jest maksymalne obniżenie wiremii do poziomu poniżej 10³-10⁴ kopii/ml, co koreluje z lepszym rokowaniem i zmniejszeniem ryzyka progresji do marskości i HCC.
alfa-fetoproteina, aminotransferaza alaninowa, antygen HBe, antygen HBs, antygen rdzeniowy HBV, bliznowacenie wątroby, czas protrombinowy, dekompensacja wątroby, encefalopatia wątrobowa, HBV DNA, interleukina-6, marskość wątroby, model Random Forest, przeciwciała anty-HBe, przeszczep wątroby, rak wątrobowokomórkowy, resekcja chirurgiczna, skala Child-Turcotte-Pugh, skala MELD, skala MELD-Na, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Caspofungin Fresenius Kabi
Kaspofungina wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania ze względu na ryzyko poważnych reakcji niepożądanych, w tym anafilaksji, która wymaga natychmiastowego przerwania infuzji i wdrożenia leczenia przeciwwstrząsowego. Reakcje związane z uwalnianiem histaminy, takie jak wysypka, obrzęk twarzy i naczynioruchowy, świąd, uczucie gorąca oraz skurcz oskrzeli, mogą wymagać przerwania terapii i zastosowania leków przeciwhistaminowych oraz przeciwzapalnych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z historią reakcji alergicznych. Spektrum działania kaspofunginy jest ograniczone, wykazuje skuteczność głównie przeciwko Candida i Aspergillus, natomiast jej efektywność wobec innych drożdżaków i pleśni jest niepewna, co należy uwzględnić przy doborze terapii przeciwgrzybiczej.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anafilaksja, Aspergillus, AUC, Candida, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, cyklosporyna, histamina, kaspofungina, łagodne zaburzenie czynności wątroby, lek przeciwhistaminowy, nadwrażliwość, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, próby czynnościowe wątroby, reakcja skórna, skurcz oskrzeli, spektrum przeciwgrzybicze, świąd, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, umiarkowane zaburzenie czynności wątroby, wysypka skórna, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie wątroby, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon chorób i schorzeń
Wirusowe zapalenie wątroby typu c – Diagnostyka i diagnoza
Wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C) stanowi istotny problem zdrowia publicznego, dotykając około 50 milionów osób globalnie, w tym 2,4 miliona w USA. Diagnostyka opiera się na dwuetapowym procesie: badaniu przesiewowym na obecność przeciwciał anty-HCV (testy EIA lub chemiluminescencyjne o czułości 95-99% i specyficzności >99%) oraz potwierdzeniu aktywnego zakażenia testem HCV RNA (PCR lub TMA), wykrywającym wirusa już po 1-2 tygodniach od infekcji. Testy refleksyjne, automatycznie wykonujące HCV RNA po dodatnim wyniku przeciwciał, usprawniają diagnostykę, choć stosuje je jedynie około 33% laboratoriów w USA. Interpretacja wyników uwzględnia obecność przeciwciał i RNA, co pozwala rozróżnić zakażenie aktywne, przebyte lub brak zakażenia. Ocena stopnia uszkodzenia wątroby obejmuje badania biochemiczne (ALT, AST, fosfataza alkaliczna, albumina, bilirubina, INR, eGFR) oraz nieinwazyjne metody oceny włóknienia (FibroScan, FIB-4, APRI) lub biopsję wątroby, klasyfikowaną według skali Metavir (F0-F4). Genotypowanie HCV, szczególnie istotne w USA, gdzie 74% zakażeń to genotyp 1, pomaga w doborze terapii, mimo że nowoczesne leki DAA są skuteczne wobec wszystkich genotypów.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, biopsja wątroby, elastografia przejściowa, genotypowanie HCV, marskość wątroby, metoda PCR, okno serologiczne, ostre zakażenie HCV, przeciwciała anty-HCV, przewlekłe zakażenie HCV, rak wątrobowokomórkowy, RNA HCV, test immunoenzymatyczny, test przyłóżkowy, wiremia, wirus HCV, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wskaźnik APRI, wskaźnik INR, zakażenie HBV, zakażenie HCV, zakażenie HIV - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Egidon
Etorykoksyb, jako selektywny inhibitor COX-2, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych obejmujących układ pokarmowy, sercowo-naczyniowy, nerkowy oraz wątrobowy. U pacjentów, zwłaszcza w podeszłym wieku, stosujących jednocześnie inne NLPZ lub kwas acetylosalicylowy, obserwowano ryzyko perforacji, owrzodzeń i krwawień z przewodu pokarmowego, które mogą prowadzić do zgonu. Ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych, takich jak zawał mięśnia sercowego i udar mózgu, wzrasta wraz z dawką i czasem leczenia, szczególnie u osób z nadciśnieniem tętniczym, hiperlipidemią, cukrzycą oraz palących tytoń. Zaleca się stosowanie najniższej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas oraz regularną ocenę stanu pacjenta. Etorykoksyb nie zastępuje kwasu acetylosalicylowego w profilaktyce przeciwpłytkowej i nie powinien przerywać terapii przeciwpłytkowej.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anafilaksja, cukrzyca, doustne leki przeciwzakrzepowe, etorykoksyb, hiperlipidemia, inhibitor COX-2, inhibitor cyklooksygenazy, kwas acetylosalicylowy, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, niewydolność wątroby, NLPZ, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie żołądka, perforacja przewodu pokarmowego, synteza prostaglandyn, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar mózgu, warfaryna, zaburzenia czynności lewej komory serca, zaburzenie czynności nerek, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie płynów, zawał mięśnia sercowego, zdarzenia zakrzepowe, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Pemetrexed Eugia 500 mg
Pemetrexed Eugia, zawierający pemetreksed disodowy 2,5-wodny, jest stosowany wyłącznie pod nadzorem lekarza onkologa i dostępny w dawkach 100 mg oraz 500 mg (25 mg/ml po rekonstytucji). Zalecana dawka wynosi 500 mg/m² powierzchni ciała, podawana dożylnie w ciągu 10 minut co 21 dni, samodzielnie lub w skojarzeniu z cisplatyną (75 mg/m² w 2-godzinnym wlewie, rozpoczynanym 30 minut po pemetreksedzie). Przed terapią i w trakcie leczenia konieczna jest suplementacja kwasem foliowym (350-1000 µg/dobę) oraz witaminą B12 (1000 µg domięśniowo co 3 cykle), a także profilaktyczne podawanie deksametazonu (4 mg p.o. dwa razy dziennie przez 3 dni). Monitorowanie obejmuje pełną morfologię krwi, funkcje nerek i wątroby, z kryteriami rozpoczęcia cyklu: ANC ≥ 1500/mm³, płytki ≥ 100 000/mm³, klirens kreatyniny ≥ 45 ml/min, bilirubina ≤ 1,5x ULN oraz enzymy wątrobowe ≤ 3x ULN (lub ≤ 5x ULN przy przerzutach do wątroby).
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, bezwzględna liczba neutrofilów, chemioterapia przeciwnowotworowa, działanie niepożądane, fosfataza zasadowa, klirens kreatyniny, kwas foliowy, leczenie skojarzone z cisplatyną, morfologia krwi, niedrobnokomórkowy rak płuca, odczyn skórny, pemetreksed disodowy, przerzut do wątroby, przesączanie kłębuszkowe, suplementacja witaminowa, toksyczność neurologiczna, witamina B12, wlew dożylny, wzór odsetkowy krwinek białych, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie błon śluzowych, złośliwy międzybłoniak opłucnej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fromilid Uno 500 mg
Klarytromycyna, substancja czynna leku Fromilid Uno, jest antybiotykiem makrolidowym, który może wywoływać działania niepożądane obejmujące różne układy i narządy. Najczęściej obserwuje się objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak bóle brzucha, biegunka, nudności, wymioty oraz zaburzenia smaku, zwykle o łagodnym nasileniu. U dorosłych pacjentów stosujących dawki 1000 mg/dobę częściej występują nudności, wymioty, wysypka, bóle głowy, zaparcia, zaburzenia słuchu oraz podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych AspAT i AlAT, co może wskazywać na hepatotoksyczność. W grupie pacjentów z obniżoną odpornością, w tym z AIDS, obserwuje się trudności w odróżnieniu działań niepożądanych od objawów choroby podstawowej, a u 2-3% pacjentów przyjmujących 1000 mg/dobę stwierdzono istotne zwiększenie enzymów wątrobowych oraz cytopenie, a także podwyższenie stężenia azotu mocznikowego, sugerujące wpływ na funkcje nerek. Profil bezpieczeństwa u dzieci jest zbliżony do dorosłych.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, antybiotyk makrolidowy, azot mocznikowy, biegunka, ból brzucha, immunosupresja, kandydoza, klarytromycyna, leukopenia, neutropenia, niestrawność, nudności, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, trombocytopenia, wydłużenie odstępu QT, wymioty, zaburzenie smaku, zakażenie Mycobacterium, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie wątroby, zapalenie żołądka, zespół nabytego niedoboru odporności, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka, zwiększenie stężenia kreatyniny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Edolox
Etorykoksyb (Edolox) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, zwłaszcza w obrębie przewodu pokarmowego (perforacje, owrzodzenia, krwawienia), które mogą prowadzić do zgonu. Ryzyko to jest zwiększone u pacjentów w podeszłym wieku, stosujących jednocześnie inne NLPZ lub kwas acetylosalicylowy, a także u osób z historią chorób przewodu pokarmowego. Ponadto, stosowanie etorykoksybu wiąże się z podwyższonym ryzykiem zdarzeń zakrzepowych, takich jak zawał mięśnia sercowego i udar mózgu, szczególnie przy wyższych dawkach i dłuższym czasie terapii. Należy stosować najniższą skuteczną dawkę i najkrótszy możliwy czas leczenia, zwracając szczególną uwagę na pacjentów z czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego (nadciśnienie, hiperlipidemia, cukrzyca, palenie tytoniu).
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anafilaksja, choroba zwyrodnieniowa stawów, cukrzyca, etorykoksyb, hiperlipidemia, inhibitor COX-2, inhibitor cyklooksygenazy, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, perforacja przewodu pokarmowego, powikłania przewodu pokarmowego, prostaglandyna nerkowa, reakcja skórna, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar mózgu, zaburzenie czynności lewej komory serca, zaburzenie czynności nerek, zastoinowa niewydolność serca, zatrzymanie płynów, zawał mięśnia sercowego, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Fosfolipidy – Właściwości farmakodynamiczne
Fosfolipidy z nasion soi, głównie polienylofosfatydylocholina (PPC, ok. 76% składu), wykazują działanie hepatoprotekcyjne poprzez integrację z błonami komórkowymi hepatocytów, co prowadzi do odbudowy ich struktury i funkcji. PPC poprawia właściwości fizykochemiczne błon, takie jak płynność, elastyczność, giętkość, stabilność i przepuszczalność, dzięki zwiększeniu zawartości nienasyconych kwasów tłuszczowych. W efekcie obserwuje się przyspieszenie eliminacji lipidów z hepatocytów, hamowanie włóknienia oraz normalizację enzymów wątrobowych: AST, ALT i GGTP, co wskazuje na poprawę stanu czynnościowego i morfologicznego wątroby.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, błona komórkowa, cholestaza, choroba wątroby, czterochlorek węgla, etanol, fosfolipid niezbędny, fosfolipid sojowy, galaktozamina, gamma-glutamylotransferaza, hepatocyt, kolagenaza, komórka gwiaździsta, lipocyt, ostre uszkodzenie wątroby, paracetamol, peroksydacja lipidów, Phospholipidum essentiale, polienylofosfatydylocholina, przewlekłe uszkodzenie wątroby, stłuszczenie wątroby, tioacetamid, uszkodzenie poalkoholowe wątroby, włóknienie, wskaźnik biochemiczny, zwłóknienie wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Deferasirox MSN 90 mg
Deferazyroks, będący doustnym środkiem chelatującym żelazo (kod ATC: V03AC03), wykazuje wysoką selektywność wiązania żelaza(III) w stosunku 2:1 i sprzyja wydalaniu żelaza głównie z kałem, bez istotnego wpływu na stężenia cynku i miedzi. W badaniach u pacjentów z talasemią beta, dawki 20 i 30 mg/kg mc./dobę podawane przez rok znacząco obniżały stężenie żelaza w wątrobie o około -0,4 i -8,9 mg Fe/g suchej masy oraz ferrytyny w surowicy o -36 i -926 µg/l, przy współczynnikach wydalania żelaza do poboru odpowiednio 1,02 i 1,67. U pacjentów z mniejszym obciążeniem transfuzjami dawka 10 mg/kg mc./dobę utrzymywała równowagę żelaza netto. Monitorowanie stężenia ferrytyny w surowicy korelowało z zawartością żelaza w wątrobie, co umożliwia ocenę odpowiedzi na terapię. Deferazyroks w dawkach 10-30 mg/kg mc./dobę stosowany przez rok może również redukować stężenie żelaza w sercu, co potwierdzono wzrostem parametru MRI T2* z 18,3 do 23,0 ms.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, badanie kontrolowane placebo, biodostępność, biopsja, deferazyroks, deferoksamina, ferrytyna w surowicy, hemosyderoza, kreatynina w surowicy, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, obciążenie żelazem, rezonans magnetyczny, schorzenie hematologiczne, środek chelatujący żelazo, stężenie pierwiastków w surowicy, stężenie żelaza w wątrobie, tabletka powlekana, talasemia, talasemia niezależna od transfuzji, terapia chelatująca żelazo, transfuzja wymienna, zawiesina doustna, zespół Diamonda-Blackfana, zespół mielodysplastyczny - Leksykon leków
Działania niepożądane – Cefepime Solufarma 500 mg
Cefepime Solufarma, jako cefalosporynowy antybiotyk, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które zostały zidentyfikowane na podstawie badań klinicznych obejmujących 5598 pacjentów. Najczęściej obserwowane objawy to dolegliwości żołądkowo-jelitowe (np. biegunka) oraz reakcje nadwrażliwości, w tym wysypka i reakcje anafilaktyczne, takie jak wstrząs anafilaktyczny i obrzęk naczynioruchowy. Profil bezpieczeństwa jest podobny u niemowląt, dzieci i dorosłych. Poważne powikłania hematologiczne obejmują agranulocytozę, leukopenię, neutropenię i trombocytopenię, natomiast powikłania neurologiczne, takie jak encefalopatia, drgawki i mioklonie, występują głównie u pacjentów z niewydolnością nerek, zwłaszcza przy dawkach przekraczających zalecane. Wśród zmian laboratoryjnych najczęściej obserwowano podwyższenie aktywności aminotransferazy alaninowej (3,6%), aminotransferazy asparaginianowej (2,5%), fosfatazy zasadowej, bilirubiny całkowitej, anemię, eozynofilię, wydłużenie czasu protrombinowego i częściowej tromboplastyny (2,8%) oraz dodatni wynik testu Coombsa bez hemolizy u 18,7% pacjentów.
agranulocytoza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, bilirubina całkowita, cefalosporyna, cefepim, drgawki, drgawki miokloniczne, drożdżyca jamy ustnej, encefalopatia, eozynofilia, fosfataza zasadowa, glukozuria, leukopenia, małopłytkowość, nefropatia toksyczna, neutropenia, niedokrwistość, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, parestezja, pokrzywka, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego, test Coombsa, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, trombocytopenia, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie jelita grubego, zapalenie pochwy, zespół Stevensa-Johnsona - Leksykon leków
Działania niepożądane – Fromilid 250 250 mg
Klarytromycyna, substancja czynna preparatu Fromilid 250 mg, jest antybiotykiem makrolidowym stosowanym zarówno u dorosłych, jak i dzieci. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak bóle brzucha, biegunka, nudności, wymioty oraz zaburzenia smaku, które zwykle mają łagodne nasilenie. U pacjentów z obniżoną odpornością, zwłaszcza przy dawkach dobowych 1000 mg, częściej występują zaburzenia żołądkowo-jelitowe, neurologiczne (ból głowy, zaburzenia smaku), reakcje skórne (wysypka), zaburzenia słuchu oraz podwyższenie aktywności aminotransferaz AspAT i AlAT. W około 2-3% przypadków stwierdzono istotne zwiększenie AspAT, AlAT oraz nieprawidłowości hematologiczne, takie jak leukopenia i trombocytopenia.
agranulocytoza, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, antybiotyk makrolidowy, bezsenność, biegunka, ból brzucha, depersonalizacja, drgawki, duszność, eozynofilia, jadłowstręt, kandydoza, klarytromycyna, leukopenia, neutropenia, niestrawność, niewydolność nerek, nudności, obrzęk naczynioruchowy, omamy, parestezje, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy, śródmiąższowe zapalenie nerek, stan splątania, suchość w jamie ustnej, trombocytopenia, trombocytoza, wymioty, zaburzenia psychotyczne, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia smaku, zakażenie Mycobacterium, zator płuc, zespół nabytego niedoboru odporności - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Etoricoxib Teva
Etorykoksyb, selektywny inhibitor COX-2, wiąże się z ryzykiem poważnych powikłań ze strony przewodu pokarmowego, w tym perforacji, owrzodzeń i krwawień (PUBs), szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku, stosujących jednocześnie inne NLPZ lub kwas acetylosalicylowy oraz z historią chorób przewodu pokarmowego. Terapia wymaga ostrożności, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu kwasu acetylosalicylowego, gdyż zwiększa to ryzyko działań niepożądanych. Ponadto, etorykoksyb zwiększa ryzyko zdarzeń zakrzepowych, takich jak zawał mięśnia sercowego i udar mózgu, co jest związane z dawką i czasem leczenia. Zaleca się stosowanie najniższej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy okres oraz regularną ocenę potrzeby kontynuacji terapii, szczególnie u pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów i czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego (nadciśnienie, hiperlipidemia, cukrzyca, palenie tytoniu). Etorykoksyb nie zastępuje kwasu acetylosalicylowego w profilaktyce przeciwpłytkowej i nie należy przerywać leczenia przeciwpłytkowego u pacjentów rozpoczynających terapię tym lekiem.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anafilaksja, choroba zwyrodnieniowa stawów, cukrzyca, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie przeciwpłytkowe, etorykoksyb, hiperlipidemia, inhibitor cyklooksygenazy, kwas acetylosalicylowy, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie krwawienie, perforacja owrzodzenie krwawienie, powikłanie żołądkowo-jelitowe, prostaglandyna nerkowa, selektywny inhibitor COX-2, synteza prostaglandyn, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar mózgu, warfaryna, zaburzenie czynności lewej komory serca, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Melkart Duo 50 mg + 1000 mg
Lek Melkart Duo, zawierający wildagliptynę (50 mg) i metforminę chlorowodorku (850 mg lub 1000 mg), wymaga indywidualnego dostosowania dawkowania w zależności od stanu klinicznego pacjenta oraz dotychczasowego schematu leczenia. Zalecane jest rozpoczynanie terapii od dawki 50 mg wildagliptyny dwa razy na dobę (maksymalna dobowa dawka 100 mg) oraz metforminy w dawce odpowiadającej aktualnemu leczeniu pacjenta. W przypadku niewystarczającej kontroli glikemii podczas monoterapii metforminą lub terapii skojarzonej z sulfonylomocznikiem, dawkę wildagliptyny ustala się na poziomie 100 mg/dobę, a metforminę dostosowuje do dotychczasowej dawki, z możliwością redukcji sulfonylomocznika w celu zmniejszenia ryzyka hipoglikemii. U pacjentów stosujących insulinę i maksymalną tolerowaną dawkę metforminy, dawka wildagliptyny pozostaje na poziomie 100 mg/dobę, a metformina jest podawana w dawce zbliżonej do dotychczasowej. Nie zaleca się stosowania Melkart Duo w trójlekowej terapii doustnej z tiazolidynodionami ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, filtracja kłębuszkowa, hipoglikemia, kwasica mleczanowa, leczenie insuliną, metformina w monoterapii, metformina z sulfonylomocznikiem, sulfonylomocznik, tabletka powlekana, tiazolidynodion, trójlekowa terapia doustna, wildagliptyna i metformina chlorowodorek, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Działania niepożądane – Kostarox 90 mg
Profil bezpieczeństwa etorykoksybu, substancji czynnej leku Kostarox, został oceniony w licznych badaniach klinicznych obejmujących ponad 9295 pacjentów, w tym 6757 z chorobą zwyrodnieniową stawów (ChZS), reumatoidalnym zapaleniem stawów (RZS), przewlekłym bólem lędźwiowo-krzyżowym oraz zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa. Długoterminowe stosowanie (≥1 rok) u około 600 pacjentów z ChZS i RZS wykazało spójny profil działań niepożądanych, podobny do obserwowanego w krótkotrwałych badaniach. W badaniu ostrego zapalenia stawów w przebiegu dny moczanowej stosowano dawkę 120 mg/dobę przez 8 dni, bez istotnego odchylenia w zakresie bezpieczeństwa. Program bezpieczeństwa układu sercowo-naczyniowego, obejmujący 17 412 pacjentów przyjmujących 60 mg lub 90 mg etorykoksybu przez średnio 18 miesięcy, potwierdził profil działań niepożądanych zgodny z wcześniejszymi obserwacjami. Działania niepożądane o częstości ≥1/100 obejmują m.in. zapalenia, obrzęki, bóle głowy, kołatania serca, nadciśnienie tętnicze, skurcze oskrzeli, bóle brzucha oraz zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT). Rzadziej obserwowano poważne reakcje skórne, niewydolność wątroby, incydenty sercowo-naczyniowe oraz powikłania nerkowe.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, białkomocz, choroba zwyrodnieniowa stawów, etorykoksyb, incydent naczyniowo-mózgowy, inhibitor COX-2, leukopenia, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy, ostre zapalenie stawów w dnie moczanowej, perforacja przewodu pokarmowego, przemijający napad niedokrwienny, przewlekły ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej, reakcja anafilaktyczna, refluks żołądkowo-przełykowy, reumatoidalne zapalenie stawów, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, układ sercowo-naczyniowy, wstrząs anafilaktyczny, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół nerczycowy, zespół Stevensa-Johnsona, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Olanzapina Viatris
Olanzapina, podobnie jak inne leki przeciwpsychotyczne, wykazuje opóźnioną poprawę kliniczną, co wymaga ścisłego monitorowania pacjenta w pierwszych tygodniach terapii. Nie zaleca się stosowania olanzapiny u pacjentów z psychozą lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem ze względu na dwukrotnie wyższe ryzyko śmiertelności (3,5% vs 1,5%) oraz trzykrotny wzrost zdarzeń naczyniowo-mózgowych (1,3% vs 0,4%) w porównaniu z placebo, szczególnie u osób powyżej 65-75 lat. U pacjentów z chorobą Parkinsona olanzapina może nasilać objawy parkinsonizmu i omamy, nie wykazując przewagi nad placebo w leczeniu psychozy. Zespół neuroleptycznego złośliwego (ZZN) jest rzadkim, ale potencjalnie śmiertelnym powikłaniem, objawiającym się m.in. hipertermią, sztywnością mięśni i zaburzeniami świadomości, wymagającym natychmiastowego odstawienia leku. Ponadto, olanzapina może indukować hiperglikemię, zaostrzenie cukrzycy, zmiany w profilu lipidowym oraz przemijające podwyższenie aminotransferaz (AlAT, AspAT), co wymaga regularnego monitorowania glikemii, lipidów i funkcji wątroby zgodnie z zaleceniami (glukoza: na początku, po 12 tygodniach i co rok; lipidy: na początku, po 12 tygodniach i co 5 lat; masa ciała: na początku, po 4, 8, 12 tygodniach i kwartalnie).
agonista dopaminy, aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, aminotransferaza wątrobowa, aspartam, choroba Parkinsona, cukrzyca, działanie przeciwcholinergiczne, fenyloketonuria, hipereozynofilia, hiperglikemia, kinaza kreatynowa, kwasica ketonowa, nagły zgon sercowy, napad drgawkowy, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, odstęp QTc, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, otępienie, otępienie naczyniowe, parkinsonizm, późna dyskineza, zaburzenie przemiany lipidów, zapalenie wątroby, zdarzenie naczyniowo-mózgowe, zespół wydłużonego odstępu QT, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa