chrząstki nasadowe
Chrząstki nasadowe (z łac. epiphysis cartilage, znane również jako płytki wzrostowe) to wyspecjalizowane struktury chrzęstne zlokalizowane między trzonem (diafizą) a nasadami (epifizami) kości długich u dzieci i młodzieży. Ich główną funkcją jest umożliwienie wzrostu kości na długość poprzez proces endochondralnego kostnienia.
Pod względem histologicznym chrząstki nasadowe składają się z kilku warstw, w których zachodzą procesy proliferacji i różnicowania chondrocytów. Wyróżniamy warstwę spoczynkową, proliferacyjną, hipertroficzną oraz warstwę wapnienia. Każda z tych warstw pełni określoną funkcję w procesie wzrostu kości.
Aktywność chrząstek nasadowych jest regulowana przez liczne czynniki, w tym hormony (głównie hormon wzrostu, hormony tarczycy, estrogeny, androgeny), czynniki wzrostu (IGF-1, FGF), witaminy (szczególnie witaminę D) oraz obciążenia mechaniczne. Zaburzenia w funkcjonowaniu chrząstek nasadowych mogą prowadzić do nieprawidłowości wzrostu, takich jak karłowatość, gigantyzm czy deformacje kończyn.
Wraz z zakończeniem okresu dojrzewania chrząstki nasadowe ulegają stopniowemu zamknięciu (synostoza), co oznacza koniec wzrostu kości na długość. Proces ten zachodzi w różnym wieku dla różnych kości, co ma znaczenie w diagnostyce wieku kostnego i planowaniu interwencji ortopedycznych u dzieci.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Xevoben 50 mg + 12,5 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa leku Xevoben, zawierającego 50 mg lewodopy i 12,5 mg benserazydu, wykazały dawkozależne zmiany toksyczne w modelach zwierzęcych. U szczurów obserwowano zmiany szkieletowe wynikające z niezarośniętych chrząstek nasadowych, szczególnie u osobników w fazie rozwoju. U psów podawanie wysokich dawek leku skutkowało wzrostem aktywności enzymów wątrobowych, stłuszczeniem wątroby, wydłużeniem czasu protrombinowego oraz zmniejszeniem ilości tkanek krwiotwórczych w szpiku kostnym, co wskazuje na potencjalne obciążenie funkcji wątroby, zaburzenia metabolizmu lipidów, wpływ na kaskadę krzepnięcia oraz ryzyko zaburzeń hematopoezy. Test Amesa nie wykazał mutagenności substancji czynnych, jednak brak jest danych z innych modeli genotoksyczności, a także nie przeprowadzono badań dotyczących potencjału rakotwórczego leku.
chrząstki nasadowe, czas protrombinowy, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, enzymy wątrobowe, hematopoeza, lewodopa z benserazydem, potencjał karcinogenny, potencjał mutagenny, stłuszczenie wątroby, test Amesa, toksyczność matczyna, toksyczność przewlekła, właściwości mutagenne, zgon wewnątrzmaciczny, zwyrodnienie kości - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Genotropin 5,3 5,3 mg (16 j.m.)
Dawkowanie somatropiny wymaga indywidualnego dostosowania do pacjenta i podawane jest podskórnie z rotacją miejsc iniekcji w celu zapobiegania lipoatrofii. W pediatrii dawki różnią się w zależności od wskazań: niedobór hormonu wzrostu 0,025–0,035 mg/kg mc./dobę lub 0,7–1,0 mg/m²/dobę; zespół Pradera-Williego 0,035 mg/kg mc./dobę (max 2,7 mg/m²/dobę); zespół Turnera 0,045–0,050 mg/kg mc./dobę lub 1,4 mg/m²/dobę; przewlekła niewydolność nerek 0,045–0,050 mg/kg mc./dobę; opóźnienie wzrastania wewnątrzmacicznego (SGA) 0,035 mg/kg mc./dobę (1 mg/m²/dobę). Leczenie wymaga monitorowania tempa wzrostu i wskaźnika masy kostnej (punkt T > -1) oraz przerwania terapii przy spadku tempa wzrostu poniżej określonych progów lub zamknięciu chrząstek nasadowych (wiek kostny >14 lat u dziewczynek, >16 lat u chłopców).
absorpcjometria rentgenowska, chrząstki nasadowe, estrogenoterapia zastępcza, hormon wzrostu, IGF-I, insulinopodobny czynnik wzrostu, lipoatrofia, masa kostna, nasady kości długich, niedobór hormonu wzrostu, opóźnienie wzrastania wewnątrzmacicznego, przewlekła niewydolność nerek, roztwór do wstrzykiwań, SGA, somatropina, wstrzyknięcie podskórne, zespół Pradera-Williego, zespół Turnera - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Genotropin 12 12 mg (36 j.m.)
Dawkowanie leku Genotropin powinno być indywidualnie dostosowane do pacjenta i podawane podskórnie z regularną rotacją miejsc iniekcji w celu zapobiegania lipoatrofii. U dzieci dawki zależą od wskazań klinicznych: w niedoborze hormonu wzrostu stosuje się 0,025-0,035 mg/kg mc./dobę lub 0,7-1,0 mg/m² pc./dobę, w zespole Pradera-Williego 0,035 mg/kg mc./dobę (maks. 2,7 mg/m² pc./dobę), w zespole Turnera 0,045-0,050 mg/kg mc./dobę (1,4 mg/m² pc./dobę), a w przewlekłej niewydolności nerek podobne dawki z możliwością korekty po 6 miesiącach. W opóźnieniu wzrastania wewnątrzmacicznym (SGA) zaleca się 0,035 mg/kg mc./dobę (1 mg/m² pc./dobę) z przerwaniem terapii przy tempie wzrostu <+1 SD po roku lub <2 cm/rok oraz przy zamknięciu chrząstek nasadowych (wiek kostny >14 lat u dziewczynek, >16 lat u chłopców). Monitorowanie masy kostnej (punkt T >-1) jest kluczowe w okresie dojrzewania.
chrząstki nasadowe, doustna estrogenoterapia, estrogenoterapia zastępcza, insulinopodobny czynnik wzrostu, lipoatrofia, masa kostna, nasady kości długich, niedobór hormonu wzrostu, opóźnienie wzrastania wewnątrzmaciczne, proszek do sporządzania roztworu, przewlekła niewydolność nerek, zespół Pradera-Williego, zespół Turnera - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Nintedanib STADA 150 mg
Przedkliniczne badania nintedanibu wykazały stosunkowo dobry profil bezpieczeństwa przy jednorazowej ekspozycji, jednak wielokrotne podawanie leku u młodych szczurów powodowało nieodwracalne zmiany w szkliwie i zębinie siekaczy oraz odwracalne pogrubienie chrząstek nasadowych, co jest charakterystyczne dla inhibitorów VEGFR-2. U innych gatunków (psy, makaki jawajskie i rezus) obserwowano objawy toksyczne takie jak biegunka, wymioty, zmniejszone spożycie pokarmu i utratę masy ciała. Wątrobowe markery enzymatyczne pozostawały stabilne u szczurów, psów i makaków jawajskich, natomiast u makaków rezus odnotowano łagodne, niepowiązane z poważnymi działaniami niepożądanymi, podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych. Badania rozrodczości ujawniły działanie letalne i teratogenne nintedanibu u szczurów i królików przy ekspozycjach poniżej lub około 3-krotnie wyższych niż maksymalna zalecana dawka dla człowieka (MRHD 150 mg x 2/dobę), z wpływem na rozwój szkieletu osiowego i dużych tętnic oraz serca.
badanie genotoksyczności, badanie rakotwórczości, biegunka, chrząstki nasadowe, dawka terapeutyczna, działania niepożądane przewodu pokarmowego, działanie letalne na zarodki, działanie mutagenne, działanie teratogenne, enzymy wątrobowe, inhibitor VEGFR-2, karmienie piersią, nintedanib, potencjał genotoksyczny, potencjał teratogenny, toksyczność ogólna, wymioty