Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Agartha DUO

Agartha DUO zawierający wildagliptynę i metforminę (50 mg + 850 mg lub 50 mg + 1000 mg) wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania, ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Poniżej przedstawiono kluczowe aspekty bezpieczeństwa, które należy uwzględnić przy zalecaniu tego leczenia.¹

Ogólne przeciwwskazania

Należy pamiętać, że Agartha DUO nie jest odpowiednim preparatem dla wszystkich pacjentów z cukrzycą. Lek ten nie zastępuje insuliny u pacjentów, którzy jej wymagają, a także nie powinien być podawany osobom z cukrzycą typu 1.²

Kwasica mleczanowa – poważne powikłanie metaboliczne

Kwasica mleczanowa stanowi bardzo rzadkie, ale niezwykle poważne powikłanie metaboliczne związane ze stosowaniem metforminy, jednego z komponentów leku Agartha DUO. Występuje najczęściej w sytuacjach ostrego pogorszenia funkcji nerek, przy schorzeniach układu krążenia lub układu oddechowego, a także w przypadku posocznicy. Pogorszenie czynności nerek prowadzi do kumulacji metforminy w organizmie, co znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia tego powikłania.³

W przypadku odwodnienia pacjenta, spowodowanego ciężką biegunką, wymiotami, gorączką lub zmniejszoną podażą płynów, należy tymczasowo wstrzymać podawanie leku Agartha DUO i skontaktować się z lekarzem prowadzącym.⁴

Czynniki ryzyka kwasicy mleczanowej

Szczególną ostrożność należy zachować przy rozpoczynaniu leczenia lekami, które mogą wpływać na funkcję nerek u pacjentów przyjmujących metforminę. Dotyczy to przede wszystkim leków przeciwnadciśnieniowych, moczopędnych oraz niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ).⁵

Do innych istotnych czynników ryzyka kwasicy mleczanowej należą:

• Nadmierne spożycie alkoholu – alkohol potęguje działanie metforminy na metabolizm mleczanów
• Niewydolność wątroby – ogranicza zdolność eliminacji mleczanów
• Źle kontrolowana cukrzyca z towarzyszącą ketozą
• Długotrwałe głodzenie – prowadzi do nadmiernej produkcji ciał ketonowych
• Stany związane z niedotlenieniem tkanek
• Jednoczesne stosowanie leków mogących wywołać kwasicę mleczanową⁶

Objawy kwasicy mleczanowej

Kluczowe jest poinformowanie pacjentów oraz ich opiekunów o ryzyku wystąpienia kwasicy mleczanowej i jej charakterystycznych objawach. Kwasica mleczanowa objawia się dusznością kwasiczą, bólem brzucha, skurczami mięśniowymi, astenią (osłabieniem) i hipotermią, po których może nastąpić śpiączka. W przypadku podejrzenia tych objawów, pacjent powinien natychmiast odstawić lek Agartha DUO i niezwłocznie zgłosić się po pomoc medyczną.⁷

W badaniach laboratoryjnych charakterystyczne dla kwasicy mleczanowej są:

• Obniżenie pH krwi poniżej 7,35
• Podwyższenie stężenia mleczanów w osoczu powyżej 5 mmol/l
• Zwiększenie luki anionowej
• Zaburzenie stosunku mleczanów do pirogronianówPodawanie środków kontrastowych zawierających jod

  Donaczyniowe podanie jodowych środków kontrastowych może prowadzić do nefropatii kontrastowej, która zwiększa ryzyko kumulacji metforminy i rozwoju kwasicy mleczanowej. W związku z tym:⁹

  • Należy przerwać stosowanie leku Agartha DUO przed badaniem lub w trakcie badania obrazowego z użyciem jodowych środków kontrastowych
  • Nie podawać leku przez co najmniej 48 godzin po badaniu
  • Wznowić leczenie dopiero po ponownej ocenie czynności nerek i potwierdzeniu jej stabilności¹⁰

  Monitorowanie czynności nerek

  Ze względu na obecność metforminy w składzie leku Agartha DUO, konieczne jest regularne monitorowanie funkcji nerek podczas terapii:

  • Wartość GFR (wskaźnik przesączania kłębuszkowego) powinna być oznaczona przed rozpoczęciem leczenia
  • Regularne kontrole GFR w trakcie terapii¹¹
  • Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z GFR < 30 ml/min
  • Tymczasowe odstawienie leku zalecane jest w stanach mogących wpływać na funkcję nerek¹²

  Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu leków mogących wpływać na czynność nerek, powodować istotne zmiany hemodynamiczne lub hamować transport nerkowy, co może zwiększać ogólnoustrojową ekspozycję na metforminę.¹³

  Zaburzenia czynności wątroby

  Agartha DUO nie powinien być stosowany u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, w tym u osób, u których aktywność enzymów wątrobowych AlAT (aminotransferaza alaninowa) lub AspAT (aminotransferaza asparaginianowa) przekracza 3-krotność górnej granicy normy (ULN) przed rozpoczęciem leczenia.¹⁴

  Monitorowanie enzymów wątrobowych

  Stosowanie wildagliptyny, składnika leku Agartha DUO, wiązało się w rzadkich przypadkach z zaburzeniami czynności wątroby, w tym zapaleniem wątroby. Zazwyczaj przebiegały one bezobjawowo, bez następstw klinicznych, a wyniki prób wątrobowych wracały do normy po zaprzestaniu leczenia.¹⁵

  Zalecany schemat monitorowania funkcji wątroby:

  1. Wykonanie prób czynnościowych wątroby przed rozpoczęciem leczenia (wartość wyjściowa)
  2. Monitorowanie w odstępach trzymiesięcznych przez pierwszy rok leczenia
  3. Okresowe kontrole po upływie pierwszego roku¹⁶

  W przypadku zwiększonej aktywności aminotransferaz należy:

  1. Wykonać powtórne badania w celu potwierdzenia wcześniejszego wyniku
  2. Kontynuować częste monitorowanie do czasu normalizacji parametrów
  3. Zaprzestać leczenia, jeśli aktywność AspAT lub AlAT utrzymuje się na poziomie co najmniej 3-krotnie wyższym od górnej granicy normy¹⁷

  Pacjenci, u których wystąpi żółtaczka lub inne objawy wskazujące na zaburzenia czynności wątroby, powinni natychmiast przerwać stosowanie leku Agartha DUO.¹⁸

  Po zakończeniu terapii lekiem Agartha DUO z powodu zaburzeń czynności wątroby i uzyskaniu normalizacji wyników badań, nie należy ponownie rozpoczynać leczenia tym preparatem.¹⁹

  Zaburzenia skóry

  W badaniach nieklinicznych wildagliptyny obserwowano zmiany chorobowe skóry u małp, w tym powstawanie pęcherzy i owrzodzeń na kończynach.²⁰ Pomimo braku zwiększonej częstości tych zmian w badaniach klinicznych, doświadczenie dotyczące stosowania leku u pacjentów ze skórnymi powikłaniami cukrzycowymi jest ograniczone.

  Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano przypadki pęcherzowych i złuszczających zmian skórnych. W związku z tym zaleca się monitorowanie zaburzeń skóry, takich jak powstawanie pęcherzy i owrzodzeń, w ramach rutynowej opieki nad pacjentem z cukrzycą.²¹

  Ostre zapalenie trzustki

  Stosowanie wildagliptyny wiąże się z ryzykiem wystąpienia ostrego zapalenia trzustki. Należy poinformować pacjentów o charakterystycznych objawach tego stanu.²²

  W przypadku podejrzenia zapalenia trzustki:

  • Przerwać stosowanie leku Agartha DUO
  • W razie potwierdzenia diagnozy, nie wznawiać leczenia tym preparatem
  • Zachować szczególną ostrożność u pacjentów z zapaleniem trzustki w wywiadzie²³

  Ryzyko hipoglikemii

  Pochodne sulfonylomocznika są znane z wywoływania hipoglikemii. Pacjenci przyjmujący wildagliptynę w skojarzeniu z pochodnymi sulfonylomocznika mogą być narażeni na zwiększone ryzyko wystąpienia hipoglikemii. W takich przypadkach można rozważyć zmniejszenie dawki pochodnej sulfonylomocznika, aby zminimalizować to ryzyko.²⁴

  Postępowanie przed zabiegami chirurgicznymi

  Przed planowanym zabiegiem chirurgicznym w znieczuleniu ogólnym, podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym konieczne jest przerwanie podawania leku Agartha DUO. Terapię można wznowić najwcześniej po 48 godzinach od zabiegu lub przywrócenia normalnego żywienia doustnego, ale tylko po ponownej ocenie funkcji nerek i potwierdzeniu jej stabilności.²⁵