marskość wątroby
Marskość wątroby to przewlekła, postępująca choroba, charakteryzująca się włóknieniem i przebudową architektoniki wątroby prowadzącą do upośledzenia jej funkcji. Proces ten jest konsekwencją długotrwałego uszkodzenia hepatocytów, co skutkuje zastępowaniem prawidłowej tkanki wątrobowej przez tkankę włóknistą i guzki regeneracyjne.
Główne przyczyny marskości to przewlekłe spożywanie alkoholu, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby (HBV, HCV), niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD), choroby autoimmunologiczne oraz zaburzenia metaboliczne. Objawy obejmują osłabienie, utratę masy ciała, żółtaczkę, wodobrzusze, encefalopatię wątrobową oraz nadciśnienie wrotne z możliwością krwawień z żylaków przełyku.
Diagnostyka opiera się na badaniach laboratoryjnych (wskaźniki funkcji wątroby, markery włóknienia), obrazowych (USG, tomografia komputerowa, elastografia) oraz biopsji wątroby. Leczenie obejmuje eliminację czynnika etiologicznego, zapobieganie powikłaniom oraz leczenie objawowe. W zaawansowanych przypadkach jedyną opcją terapeutyczną pozostaje przeszczepienie wątroby.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Olejek mirtu zwyczajnego – Przeciwwskazania stosowania
Olejek mirtu zwyczajnego (Myrtus communis L. aetheroleum), składnik preparatu Respero Myrtol, jest przeciwwskazany u pacjentów ze stanami zapalnymi przewodu pokarmowego (np. wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna, ostre zapalenie żołądka i jelit) ze względu na ryzyko nasilenia zapalenia błony śluzowej. Również choroby dróg żółciowych (zapalenie pęcherzyka żółciowego, dróg żółciowych, brodawki Vatera) stanowią przeciwwskazanie, gdyż olejek może zaburzać przepływ żółci i nasilać dolegliwości. Bezwzględnym przeciwwskazaniem są ciężkie choroby wątroby (marskość, ostre zapalenie, niewydolność), gdyż metabolizm składników olejku odbywa się głównie w wątrobie, co może prowadzić do kumulacji i hepatotoksyczności. Ponadto, nadwrażliwość na olejek mirtu lub inne olejki eteryczne w preparacie (eukaliptusowy, pomarańczowy, cytrynowy, cyneol) wyklucza jego stosowanie. Substancją pomocniczą jest sorbitol (do 50 mg/kapsułkę), który może wywoływać reakcje nadwrażliwości u predysponowanych pacjentów, zwłaszcza z dziedziczną nietolerancją fruktozy lub zaburzeniami wchłaniania glukozy-galaktozy.
anafilaksja, choroba Leśniowskiego-Crohna, cyneol, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, dziedziczna nietolerancja fruktozy, hepatotoksyczność, kamica żółciowa, kapsułka dojelitowa miękka, marskość wątroby, niewydolność wątroby, olejek cytrynowy, olejek eukaliptusowy, olejek mirtu zwyczajnego, olejek z pomarańczy słodkiej, ostre zapalenie wątroby, reakcja alergiczna, Respero Myrtol, sorbitol, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie wchłaniania glukozy-galaktozy, zapalenie brodawki Vatera, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie przewodu pokarmowego, zapalenie żołądka i jelit - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – CoArprenessa 5 mg + 1,25 mg
CoArprenessa to lek zawierający 5 mg peryndoprylu z argininą (3,395 mg peryndoprylu) oraz 1,25 mg indapamidu, którego farmakokinetyka jest sumą właściwości obu substancji bez wzajemnego wpływu na ich profile. Peryndopryl, będący prolekiem, szybko się wchłania (maks. stężenie po 1 h), a jego aktywny metabolit – peryndoprylat – osiąga maksymalne stężenie po 3-4 h, z okresem półtrwania około 17 h, co pozwala na dobowe dawkowanie. Biodostępność peryndoprylu zmniejsza posiłek, dlatego zaleca się podawanie leku na czczo. U pacjentów starszych, z niewydolnością serca lub nerek eliminacja peryndoprylatu jest zmniejszona, co wymaga dostosowania dawki, natomiast u chorych z marskością wątroby zmiany kinetyki nie wpływają na dawkowanie. Indapamid charakteryzuje się szybkim i całkowitym wchłanianiem, maks. stężenie osiąga po około 1 h, wiąże się w 79% z białkami osocza i ma długi okres półtrwania 14-24 h (średnio 18 h), co umożliwia podawanie raz na dobę bez kumulacji.
biodostępność leku, dializoterapia, działanie terapeutyczne, eliminacja peryndoprylatu, enzym konwertujący angiotensynę, filtracja kłębuszkowa, indapamid, klirens dializacyjny, klirens kreatyniny, klirens wątrobowy, kumulacja leku, marskość wątroby, niewydolność serca, objętość dystrybucji, okres półtrwania, peryndopryl z argininą, peryndoprylat, prolek, stan stacjonarny, stężenie osoczowe, szybkie wchłanianie, wchłanianie leku, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Tenofovir disoproxil Aurovitas 245 mg
Tenofovir disoproxil Aurovitas w dawce 245 mg, podawany raz na dobę podczas posiłku, jest wskazany w leczeniu zakażenia HIV-1 oraz przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat o masie ciała ≥35 kg. Terapia powinna być prowadzona pod nadzorem doświadczonego lekarza, z uwzględnieniem indywidualnego doboru czasu trwania leczenia, zwłaszcza w zależności od statusu HBeAg i obecności marskości wątroby. U pacjentów z HBeAg-dodatnim bez marskości leczenie kontynuuje się co najmniej 12 miesięcy po serokonwersji HBe lub do serokonwersji HBs, natomiast u HBeAg-ujemnych bez marskości terapia trwa do serokonwersji HBs lub utraty skuteczności, z możliwością przerwania po 3 latach stabilnej supresji wirusologicznej. U pacjentów z niewyrównaną chorobą wątroby lub marskością leczenie nie powinno być przerywane. W przypadku pominięcia dawki zaleca się przyjęcie leku w ciągu 12 godzin, a w przypadku wymiotów w ciągu godziny od podania – powtórzenie dawki.
aktywność AlAT, biodostępność, DNA HBV, hemodializa, klirens kreatyniny, marskość wątroby, miano DNA HBV, nawrót wirusologiczny, niewyrównana choroba wątroby, oporny wirus zapalenia wątroby, pacjent HBeAg-dodatni, pacjent HBeAg-ujemny, przeciwciało anty-HBe, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, serokonwersja HBe, serokonwersja HBs, supresja wirusologiczna, tenofowir dizoproksyl, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie HIV-1, zaostrzenie zapalenia wątroby - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Entecavir Zentiva 1 mg
Terapia entekawirem powinna być prowadzona przez lekarzy doświadczonych w leczeniu przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B, z uwzględnieniem indywidualnego stanu klinicznego pacjenta oraz historii leczenia analogami nukleozydów. U dorosłych pacjentów nieleczonych wcześniej analogami nukleozydów z wyrównaną czynnością wątroby zalecana dawka wynosi 0,5 mg raz na dobę, podawana niezależnie od posiłków. W przypadku oporności na lamiwudynę (mutacje LVDr) lub niewyrównanej czynności wątroby dawka wzrasta do 1 mg raz na dobę, podawana na czczo (ponad 2 godziny przed i po posiłku). Terapia powinna trwać co najmniej 12 miesięcy po serokonwersji HBeAg lub do uzyskania serokonwersji HBs, z regularną oceną kliniczną, szczególnie u pacjentów z niewyrównaną czynnością wątroby lub marskością, u których nie zaleca się zaprzestania leczenia. U dzieci i młodzieży dawkowanie zależy od masy ciała (≥32,6 kg: 0,5 mg/dobę; <32,6 kg: roztwór doustny), a leczenie rozpoczyna się przy trwałym podwyższeniu aktywności AlAT (≥6 miesięcy dla HBeAg dodatnich, ≥12 miesięcy dla HBeAg ujemnych). Entekawir nie jest zalecany u dzieci poniżej 2 lat i masy ciała <10 kg.
aktywność AlAT, analog nukleozydu, antygen HBeAg, ciągła ambulatoryjna dializa otrzewnowa, DNA HBV, klirens entekawiru, klirens kreatyniny, marskość wątroby, niewyrównana czynność wątroby, odpowiedź wirusologiczna, oporność krzyżowa, oporność na lamiwudynę, przeciwciała anty-HBe, przeciwciała anty-HBs, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B, roztwór doustny entekawiru, serokonwersja HBe, serokonwersja HBs, supresja wirusologiczna, terapia skojarzona entekawirem - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Prestarium 2,5 mg 2,5 mg
Peryndopryl, będący prolekiem, ulega szybkiej absorpcji po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu po około 1 godzinie. Jego aktywny metabolit, peryndoprylat, pojawia się w maksymalnym stężeniu po 3-4 godzinach i stanowi 27% dawki w krwiobiegu. Peryndoprylat charakteryzuje się objętością dystrybucji około 0,2 l/kg masy ciała oraz umiarkowanym wiązaniem z białkami osocza (20%), głównie z enzymem konwertazy angiotensyny. Okres półtrwania peryndoprylu wynosi 1 godzinę, natomiast wolnej frakcji peryndoprylatu około 17 godzin, co pozwala na osiągnięcie stanu stacjonarnego po 4 dniach regularnego stosowania. Pokarm obniża biodostępność leku poprzez zmniejszenie przemiany do peryndoprylatu, dlatego zaleca się podawanie leku na czczo.
białka osocza, biodostępność leku, biotransformacja, dializa, faza eliminacji, klirens dializacyjny, klirens kreatyniny, klirens wątrobowy, konwertaza angiotensyny, krwiobieg, marskość wątroby, niewydolność nerek, niewydolność serca, objętość dystrybucji, okres półtrwania, peryndopryl z argininą, peryndoprylat, Prestarium, prolek, stan stacjonarny, stężenie w osoczu - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Toramide 2,5 mg
Toramide, zawierający torasemid w dawkach 2,5 mg, 5 mg oraz 10 mg, jest diuretykiem pętlowym stosowanym w leczeniu nadciśnienia tętniczego pierwotnego oraz obrzęków o różnej etiologii, w tym pochodzenia wątrobowego (np. marskość wątroby), nerkowego (zespół nerczycowy, niewydolność nerek) oraz związanego z zastoinową niewydolnością serca. Lek działa poprzez zwiększenie diurezy, co prowadzi do zmniejszenia objętości krwi krążącej i obniżenia ciśnienia tętniczego, a także redukcji obrzęków tkankowych. Toramide jest również wskazany w leczeniu obrzęku płuc, stanowiącego stan zagrożenia życia, poprzez usunięcie nadmiaru płynu z pęcherzyków płucnych i poprawę wymiany gazowej.
laktoza jednowodna, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie tętnicze pierwotne, nietolerancja laktozy, niewydolność nerek, obrzęk nerkowy, obrzęk płuc, obrzęk pochodzenia wątrobowego, podwyższone ciśnienie krwi, torasemid, zaburzenie wchłaniania glukozy-galaktozy, zaburzenie wymiany gazowej, zastoinowa niewydolność serca, zespół nerczycowy - Leksykon chorób i schorzeń
Rak dróg żółciowych w okolicy wątrobowo-dwunastniczej (cholangiocarcinoma okolicy wątrobowo-dwunastniczej) – Etiologia i przyczyny
Cholangiocarcinoma okolicy wątrobowo-dwunastniczej (guz Klatskina) to agresywny nowotwór wywodzący się z nabłonka dróg żółciowych w obrębie wnęki wątroby, stanowiący ponad 50% przypadków cholangiocarcinoma. Patogeneza opiera się na wieloetapowej transformacji nowotworowej indukowanej przewlekłym stanem zapalnym i zastojem żółci, prowadzącym do mutacji w onkogenach (np. KRAS) i genach supresorowych (np. TP53). Kluczowym czynnikiem ryzyka jest pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych (PSC), które zwiększa ryzyko raka nawet 400-krotnie, z dożywotnią częstością występowania 6-36%. Inne istotne czynniki to wrodzone anomalie dróg żółciowych (ryzyko 6-30%), infekcje przywrami (Clonorchis sinensis, Opisthorchis viverrini), kamica żółciowa (ryzyko wzrostu 4-64-krotnie), przewlekłe choroby wątroby (marskość, wirusowe zapalenia HBV/HCV, NAFLD/NASH) oraz przewlekłe choroby zapalne jelit (ryzyko 4-krotnie wyższe). Mutacje genetyczne IDH1/2 oraz fuzje FGFR2 stanowią potencjalne cele terapeutyczne.
aberracja genetyczna, apoptoza, autoimmunologiczna choroba wątroby, cholangiocarcinoma, cholangiocarcinoma okolicy wątrobowo-dwunastniczej, choroba Caroliego, choroba Leśniowskiego-Crohna, Clonorchis sinensis, cyklooksygenaza-2, czynnik martwicy nowotworów alfa, dichlorek propylenu, dwutlenek toru, fuzja FGFR2, guz Klatskina, hemochromatoza, interleukina-6, kamica przewodowa, kamica wewnątrzwątrobowa, marskość wątroby, mediator zapalny, mikrobiom jelitowy, motylica wątrobowa, mukowiscydoza, mutacja DNA, mutacja KRAS, mutacja TP53, nabłonek dróg żółciowych, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby, Opisthorchis viverrini, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, przywra wątrobowa, rak jelita grubego niezwiązany z polipowatością, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, Thorotrast, tlenek azotu, torbiel dróg żółciowych, transformacja nowotworowa, wirusowe zapalenie wątroby, wnęka wątroby, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zastój żółci, zespół Lyncha, zwłóknienie torbielowate - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Doloxib
Etorykoksyb, stosowany w produkcie Doloxib, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych w obrębie przewodu pokarmowego (PUBs: perforacje, owrzodzenia, krwawienia), układu sercowo-naczyniowego, nerek oraz wątroby. Szczególnie narażeni są pacjenci w podeszłym wieku, stosujący jednocześnie inne NLPZ lub kwas acetylosalicylowy, a także osoby z chorobami przewodu pokarmowego w wywiadzie. Ryzyko sercowo-naczyniowe, w tym zawału mięśnia sercowego i udaru mózgu, wzrasta wraz z dawką i czasem terapii, dlatego zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki oraz okresową ocenę potrzeby kontynuacji leczenia. U pacjentów z czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego (nadciśnienie, hiperlipidemia, cukrzyca, palenie tytoniu) terapia powinna być rozważana bardzo ostrożnie, a etorykoksyb nie zastępuje kwasu acetylosalicylowego w profilaktyce przeciwzakrzepowej.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, anafilaksja, choroba zakrzepowo-zatorowa, choroba zwyrodnieniowa stawów, cukrzyca, doustny lek przeciwzakrzepowy, etorykoksyb, hiperlipidemia, inhibitor COX-2, kwas acetylosalicylowy, marskość wątroby, nadciśnienie tętnicze, NLPZ, obrzęk naczynioruchowy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, powikłania żołądkowo-jelitowe, przewód pokarmowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, udar mózgu, warfaryna, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego, zespół Stevensa-Johnsona, złuszczające zapalenie skóry - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Sildenafil Bluefish 50 mg
Sildenafil Bluefish dostępny jest w tabletkach powlekanych zawierających syldenafil w dawkach 50 mg i 100 mg, stosowanych doustnie. Standardowa dawka początkowa dla dorosłych wynosi 50 mg, przyjmowana około 1 godziny przed planowaną aktywnością seksualną, z możliwością modyfikacji w zakresie 25-100 mg w zależności od skuteczności i tolerancji. Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 100 mg. U pacjentów z łagodnym lub umiarkowanym zaburzeniem czynności nerek (klirens kreatyniny 30-80 ml/min) stosuje się standardowe dawkowanie, natomiast u osób z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny < 30 ml/min) zaleca się rozpoczęcie terapii od 25 mg z możliwością stopniowego zwiększania dawki. Podobne zasady dotyczą pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, gdzie dawka początkowa wynosi 25 mg. U osób w wieku ≥ 65 lat nie jest wymagana modyfikacja dawki, jednak należy uwzględnić choroby współistniejące i potencjalne interakcje lekowe.
aktywność seksualna, choroba współistniejąca, dawka początkowa, dawka standardowa, dawkowanie leku, dysfagia, działanie niepożądane, funkcja wątrobowa, inhibitor CYP3A4, interakcja lekowa, jednoczesne stosowanie, klirens kreatyniny, klirens syldenafilu, linia podziału, marskość wątroby, niewydolność wątroby, pacjent geriatryczny, parametr nerkowy, rytonawir, suplement diety, syldenafil cytrynian, tabletka powlekana, tolerancja produktu, wywiad medyczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie wątroby toksyczne – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Toksyczne zapalenie wątroby to stan zapalny wątroby wywołany ekspozycją na substancje hepatotoksyczne, takie jak alkohol, leki (w tym paracetamol), chemikalia przemysłowe (np. czterochlorek węgla, trichloroetylen) oraz suplementy diety. Klinicznie może manifestować się objawami takimi jak żółtaczka, świąd, ból w prawym nadbrzuszu, zmęczenie, nudności, ciemny mocz i hepatomegalia. Diagnostyka opiera się na wzroście enzymów wątrobowych co najmniej dwukrotnie powyżej normy, wykluczeniu innych przyczyn chorób wątroby oraz potwierdzeniu ekspozycji zawodowej lub środowiskowej. W badaniach laboratoryjnych monitoruje się enzymy wątrobowe, hemoglobinę, hematokryt, albuminę i czasy krzepnięcia. Biopsja wątroby oraz techniki obrazowe (USG, TK, MRI) wspomagają diagnozę, zwłaszcza przy utrzymujących się objawach powyżej 6 miesięcy. W przypadku zatrucia paracetamolem kluczowe jest szybkie podanie acetylocysteiny.
acetylcysteina, biopsja wątroby, chloroform, czterochlorek węgla, dysfunkcja wątroby, encefalopatia wątrobowa, enzymy wątrobowe, hepatomegalia, hepatotoksyczność, marskość wątroby, modyfikacja stylu życia, niewydolność wątroby, przeszczep wątroby, rak wątroby, rezonans magnetyczny, smolisty stolec, świąd skóry, tomografia komputerowa, ultrasonografia kontrastowa, włóknienie wątroby, wodobrzusze, wsparcie żywieniowe, zapalenie wątroby toksyczne, zatrucie paracetamolem, żółtaczka - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Igzelym 90 mg
Igzelym (tikagrelor) 90 mg jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, aktywnym krwawieniem patologicznym (w tym z przewodu pokarmowego, dróg moczowych, dróg rodnych oraz krwawieniem do jam ciała), a także u osób po przebytym krwotoku śródczaszkowym. Ponadto, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, w tym marskością w stadium Child-Pugh C, ze względu na ryzyko kumulacji tikagreloru i zwiększonego ryzyka krwawień. Równoczesne stosowanie z silnymi inhibitorami CYP3A4, takimi jak ketokonazol, klarytromycyna, nefazodon, rytonawir i atazanawir, jest bezwzględnie przeciwwskazane z powodu istotnego zwiększenia ekspozycji na tikagrelor i ryzyka działań niepożądanych.
antybiotyk makrolidowy, atazanawir, działanie przeciwpłytkowe, heparyna, Igzelym, inhibitor CYP3A4, ketokonazol, klarytromycyna, krwawienie patologiczne, krwotok podpajęczynówkowy, krwotok śródczaszkowy, krwotok śródmózgowy, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwwirusowy, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, nadwrażliwość, nefazodon, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, reakcja anafilaktyczna, rytonawir, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, SSRI, tabletka powlekana, terapia HIV, tikagrelor, trombocytopenia, warfaryna, wrzód trawienny, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie przełyku - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Devikap 50 000 IU
Devikap, zawierający cholekalcyferol (witaminę D3) w dawkach 20 000 IU (0,5 mg) oraz 50 000 IU (1,25 mg), jest preparatem z grupy produktów witaminy D i jej analogów (kod ATC: A11CC05). Cholekalcyferol ulega w organizmie dwustopniowej aktywacji – najpierw w wątrobie do kalcyfediolu (25-hydroksycholekalcyferolu), a następnie w nerkach do kalcytriolu (1,25-dihydroksycholekalcyferolu), który reguluje ekspresję genów odpowiedzialnych za homeostazę wapnia i fosforanów. Witamina D stymuluje wchłanianie wapnia i fosforu w jelitach, zwiększa mineralizację kości, nasila aktywność osteoklastów oraz hamuje wydalanie tych jonów przez nerki, co jest kluczowe dla utrzymania prawidłowej masy kostnej i funkcji mięśni szkieletowych. Optymalne stężenie 25(OH)D w surowicy wynosi 30-50 ng/ml (75-125 nmol/l), natomiast niedobór definiuje się jako poziom poniżej 20 ng/ml (50 nmol/l).
25-hydroksycholekalcyferol, cholekalcyferol, dysfagia, dysfunkcja układu immunologicznego, działanie immunomodulujące, działanie kalcemiczne, gospodarka wapniowo-fosforanowa, homeostaza wapniowo-fosforanowa, kalcyfediol, kalcytriol, komórka dendrytyczna, krzywica, limfocyt, makrofag, marskość wątroby, niedobór witaminy D, niewydolność nerek, osłabienie mięśniowe, osteoklast, osteomalacja, osteoporoza, parathormon, przytarczyca, receptor witaminy D, układ kostny, witamina D3, wtórna nadczynność przytarczyc, zaburzenie mineralizacji kości, złamanie kości - Leksykon substancji czynnych
Atropina – Przeciwwskazania stosowania
Atropina, jako lek o działaniu antycholinergicznym, posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed jej zastosowaniem. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na atropinę lub substancje pomocnicze oraz jaskra z wąskim kątem przesączania, ze względu na ryzyko gwałtownego wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego. Ponadto, atropina jest przeciwwskazana u pacjentów z niedrożnością szyi pęcherza moczowego, zatrzymaniem moczu, porażenną niedrożnością jelit, ciężkim wrzodziejącym zapaleniem okrężnicy, miastenią (z wyjątkiem leczenia działań niepożądanych cholinomimetyków), astmą oskrzelową oraz w wielu schorzeniach układu krążenia, takich jak tachykardia czy niewydolność krążenia. Szczególne przeciwwskazania dotyczą także preparatów łączonych, np. Reasec (difenoksylatu chlorowodorek + atropiny siarczan), który jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 4 lat oraz w biegunce bakteryjnej, ostrej czerwonce z krwią w stolcu i ciężkich chorobach wątroby. W ciąży i okresie laktacji stosowanie atropiny jest ograniczone, zwłaszcza w preparatach takich jak Bellapan i Bellergot.
astma oskrzelowa, choroba naczyń obwodowych, choroba niedokrwienna serca, choroba Parkinsona, ciąża, cukrzyca, czerwonka, działanie antycholinergiczne, działanie cholinolityczne, jaskra pierwotna, jaskra z wąskim kątem, karmienie piersią, marskość wątroby, miastenia, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na substancję czynną, niedrożność dróg moczowych, niedrożność pęcherza moczowego, niedrożność porażenna jelit, niedrożność przewodu pokarmowego, niewydolność krążenia, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, nowotwór jelita grubego, obrzęk śluzowaty, porfiria, posocznica, refluks żołądkowo-przełykowy, refluksowe zapalenie przełyku, rozedma płuc, rozrost gruczołu krokowego, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, świąd, tachykardia, wrzodziejące zapalenie okrężnicy, zaburzenia neuropsychiatryczne, zaburzenia rytmu serca, zapalenie wątroby, zatrzymanie moczu, zespół jelita drażliwego, żółtaczka mechaniczna, zwężenie odźwiernika - Leksykon chorób i schorzeń
Nadużywanie alkoholu – Patofizjologia i mechanizm
Nadużywanie alkoholu jest złożonym zaburzeniem o podłożu neurobiologicznym, obejmującym dysregulację układów neurotransmisyjnych, takich jak GABA, glutaminian, dopamina, serotonina i układ opioidowy. Przewlekła ekspozycja prowadzi do neuroadaptacji, w tym down-regulacji receptorów GABA-A i up-regulacji receptorów glutaminianergicznych, co skutkuje rozwojem tolerancji i objawów odstawienia, które mogą być zagrażające życiu. Kluczowe obszary mózgu zaangażowane w rozwój uzależnienia to jądro półleżące, ciało migdałowate oraz kora przedczołowa, gdzie dochodzi do zaburzeń kontroli impulsów i zachowań motywacyjnych. Nadużywanie alkoholu powoduje także uszkodzenia wielonarządowe, w tym alkoholową chorobę wątroby (alkoholowe zapalenie wątroby i marskość), neuropatię obwodową, zaburzenia hematologiczne (anemia, leukopenia, trombocytopenia) oraz zmiany patologiczne w przewodzie pokarmowym, takie jak „nieszczelne jelito” i dysbioza. Dawkowo, już spożycie powyżej 1-2 drinków dziennie zwiększa ryzyko uszkodzeń narządowych. Nadużywanie alkoholu jest także silnie powiązane z zaburzeniami psychicznymi, w tym depresją, lękiem i ryzykiem samobójstwa, z 94% wzrostem ryzyka śmierci samobójczej u osób pijących alkohol.
akamprozat, alkoholowa choroba wątroby, alkoholowe zapalenie wątroby, ciało migdałowate, czynnik martwicy nowotworu alfa, czynnik uwalniający kortykotropinę, dehydrogenaza alkoholowa, disulfiram, jądra podstawy, kora przedczołowa, majaczenie drżenne, marskość wątroby, martwica kości, nadużywanie alkoholu, naltrekson, neuropatia obwodowa, neuropeptyd Y, niedobór tiaminy, opioid endogenny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, reaktywne formy tlenu, receptor GABA, receptor glutaminianergiczny, terapia poznawczo-behawioralna, topiramat, transformujący czynnik wzrostu beta, układ dopaminergiczny, układ opioidowy, układ serotoninergiczny, uwalnianie dopaminy, uzależnienie od alkoholu, wywiad motywacyjny, zespół Wernickego-Korsakowa - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Midanium 5 mg/ml
Midazolam wykazuje specyficzne właściwości farmakokinetyczne, które determinują jego zastosowanie kliniczne i dawkowanie. Po podaniu domięśniowym osiąga maksymalne stężenie w osoczu w około 30 minut, z biodostępnością >90%, natomiast podanie doodbytnicze charakteryzuje się biodostępnością około 50%. Objętość dystrybucji w fazie stacjonarnej wynosi 0,7-1,2 l/kg, a lek wiąże się z białkami osocza w 96-98%, głównie z albuminami. Midazolam jest metabolizowany w wątrobie przez cytochrom P450 3A4 do aktywnego alfa-hydroksymidazolamu, którego stężenie w osoczu stanowi około 12% stężenia leku macierzystego. Okres półtrwania u zdrowych dorosłych wynosi 1,5-2,5 godziny, a klirens osoczowy mieści się w zakresie 300-500 ml/min. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki w postaci sprzężonego metabolitu, z mniej niż 1% dawki wydalanej w formie niezmienionej.
alfa-hydroksymidazolam, biodostępność, biotransformacja, cytochrom P450 3A4, farmakokinetyka midazolamu, faza dystrybucji, faza eliminacji, hydroksylacja, klirens osoczowy, kwas glukuronowy, marskość wątroby, midazolam, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, podanie domięśniowe, podanie doodbytnicze, przewlekła niewydolność nerek, wiązanie z białkami osocza, wlew dożylny, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Predasol 20 mg
Dawkowanie prednizolonu w preparacie Predasol wymaga indywidualnego dostosowania do rodzaju i nasilenia choroby oraz odpowiedzi pacjenta na terapię. Początkowe dawki są zwykle wysokie, szczególnie w ostrych i ciężkich stanach, a następnie stopniowo redukowane do dawki podtrzymującej, zazwyczaj 5-15 mg/dobę. W leczeniu substytucyjnym stosuje się dawki 5-7,5 mg/dobę, podawane w dwóch dawkach (rano i w południe, lub rano i wieczorem w zespole nadnerczowo-płciowym). W stanach stresowych dawka może być zwiększona nawet do 50 mg/dobę, a w sytuacjach skrajnego obciążenia (np. poród) nawet 10-krotnie. Dawkowanie u dorosłych obejmuje kategorie: bardzo małe (1,5-7,5 mg/dobę), małe (10-40 mg/dobę), średnie (40-80 mg/dobę) oraz duże (80-100 mg/dobę, do 250 mg), z podziałem na dawki pojedyncze przyjmowane rano lub rozłożone na 2-4 dawki. U dzieci dawki duże wynoszą 2-3 mg/kg/dobę, średnie 1-2 mg/kg/dobę, a podtrzymujące 0,25 mg/kg/dobę, z preferencją schematów naprzemiennych lub przerywanych w okresie wzrostu.
ACTH, chemioterapia skojarzona, chłoniak nieziarniczy, choroba przewlekła, fludrokortyzon, glikokortykosteroid, leczenie substytucyjne, marskość wątroby, mineralokortykoid, napady zgięciowe, niedoczynność tarczycy, prednizolon, przewlekła białaczka limfatyczna, rozrost kory nadnerczy, rytm dobowy, schemat Alexanian, schemat CHOP, schemat COP, schemat COPP-ABVD, schemat Knospe, schemat naprzemienny, szpiczak mnogi, zespół nadnerczowo-płciowy, zespół Westa, ziarnica złośliwa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Vaciclor 500 mg 500 mg
Walacyklowir (Vaciclor) jest dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 500 mg i 1000 mg, a dawkowanie jest ściśle uzależnione od wskazania klinicznego, stanu odporności pacjenta oraz funkcji nerek. W leczeniu półpaśca u dorosłych z prawidłową odpornością zaleca się 1000 mg trzy razy na dobę (3000 mg/dobę) przez 7 dni, z modyfikacją dawki przy zaburzeniach nerek. U pacjentów immunosupresyjnych dawka jest podobna, ale terapia trwa co najmniej 7 dni plus 2 dni po przekształceniu zmian w strupki. W opryszczce zwykłej u osób z prawidłową odpornością stosuje się 500 mg dwa razy na dobę (1000 mg/dobę) przez 3-5 dni, a w przypadku pierwszego epizodu do 10 dni. Opryszczka wargowa leczona jest dawką 2000 mg dwa razy w ciągu jednego dnia. Profilaktycznie u pacjentów z nawrotami opryszczki stosuje się 500 mg raz lub dwa razy na dobę, a u osób z osłabioną odpornością 500 mg dwa razy na dobę. W profilaktyce zakażeń CMV po przeszczepie dawka wynosi 2000 mg cztery razy na dobę przez 90 dni, z możliwością wydłużenia u pacjentów wysokiego ryzyka.
choroba cytomegalowirusowa, hemodializa przerywana, HSV, immunosupresja, klirens kreatyniny, leczenie walacyklowirem, marskość wątroby, opryszczka wargowa, osłabiona odporność, półpasiec, półpasiec oczny, przeciek wrotno-systemowy, przeszczepienie narządu, tabletki powlekane, walacyklowir, wirus cytomegalii, wirus opryszczki zwykłej, wirus ospy wietrznej, wysypka półpaścowa, zaburzenia czynności nerek - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Rivanoptim 2,5 mg
Rivanoptim (rywaroksaban) w dawce 2,5 mg podawany dwa razy na dobę jest wskazany w terapii skojarzonej z kwasem acetylosalicylowym (ASA) i/lub innymi lekami przeciwpłytkowymi u pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym (OZW) oraz chorobą tętnic wieńcowych i obwodowych (CAD/PAD). W OZW zaleca się dodatkowo ASA 75-100 mg/dobę, często w połączeniu z klopidogrelem lub tyklopidyną, natomiast w CAD/PAD stosuje się ASA 75-100 mg/dobę. Leczenie należy rozpocząć jak najszybciej po stabilizacji zdarzenia, nie wcześniej niż 24 godziny po przyjęciu do szpitala lub po osiągnięciu hemostazy po zabiegach rewaskularyzacji. Czas terapii powinien być indywidualnie dostosowany, z uwzględnieniem stosunku ryzyka zdarzeń niedokrwiennych do ryzyka krwawień, z możliwością rozważenia wydłużenia leczenia do 24 miesięcy w OZW, choć doświadczenie jest ograniczone. W przypadku pominięcia dawki nie należy stosować dawki podwójnej, a kontynuować leczenie zgodnie z harmonogramem.
antagonista witaminy K, antykoagulacja, choroba tętnic wieńcowych, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, INR, klasyfikacja Child-Pugh, klirens kreatyniny, klopidogrel, koagulopatia, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, ostry zespół wieńcowy, podwójna terapia przeciwpłytkowa, rewaskularyzacja, rywaroksaban, ryzyko krwawienia, terapia przeciwzakrzepowa, tyklopidyna, zaburzenie czynności nerek, zdarzenie niedokrwienne, zgłębnik żołądkowy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Rivaroxaban Aurovitas 15 mg; 20 mg
Przed rozpoczęciem terapii rywaroksabanem (Rivaroxaban Aurovitas) konieczna jest dokładna ocena przeciwwskazań, które obejmują m.in. nadwrażliwość na substancję czynną lub laktozę (23,25 mg w tabletce 15 mg, 20,75 mg w tabletce 20 mg), czynne krwawienia o znaczeniu klinicznym oraz stany zwiększające ryzyko krwawień, takie jak aktywne lub niedawno przebyte owrzodzenia przewodu pokarmowego, nowotwory złośliwe o wysokim ryzyku krwawienia (zwłaszcza przewodu pokarmowego i układu moczowego), urazy i zabiegi neurochirurgiczne, niedawne operacje okulistyczne oraz poważne patologie naczyniowe (np. żylaki przełyku, tętniaki, wady rozwojowe naczyń). Równoczesne stosowanie rywaroksabanu z innymi antykoagulantami (heparyny niefrakcjonowanej, drobnocząsteczkowej, fondaparynuksu, warfaryny, dabigatranu, apiksabanu) jest przeciwwskazane, z wyjątkiem przejściowej zmiany terapii lub podtrzymania drożności cewników w niskich dawkach heparyny.
apiksaban, dabigatran, dalteparyna, doustny antykoagulant, enoksaparyna, fondaparynuks, heparyna drobnocząsteczkowa, heparyna niefrakcjonowana, klasyfikacja Child-Pugh, koagulopatia, krwawienie o znaczeniu klinicznym, krwotok wewnątrzczaszkowy, laktoza jednowodna, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, marskość wątroby, naczynia śródmózgowe, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja laktozy, nowotwór złośliwy, owrzodzenie przewodu pokarmowego, rywaroksaban, tętniak naczyniowy, uraz mózgu, warfaryna, zaburzenie czynności nerek, żylaki przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Wirusowe zapalenie wątroby typu b – Etiologia i przyczyny
Wirusowe zapalenie wątroby typu B (HBV) to zakażenie wątroby wywołane przez wirusa z rodziny Hepadnaviridae, o wielkości 4042 nm, charakteryzujące się wysoką zakaźnością – 50-100 razy większą niż HIV. HBV replikuje się głównie w hepatocytach i może przetrwać poza organizmem do 7 dni. Okres inkubacji wynosi 30-180 dni. Zakażenie przenosi się przez kontakt z krwią, nasieniem lub innymi płynami ustrojowymi, głównie drogą wertykalną, seksualną, przez kontakt z zakażonym sprzętem medycznym lub dożylnym używaniem narkotyków. Szczepionka przeciw HBV jest pierwszą szczepionką przeciwnowotworową, zapobiegającą rakowi wątroby. Czynniki genetyczne, takie jak polimorfizmy w genach HLA, TNFSF9, IFNGR1 i IL10R2, wpływają na podatność na przewlekłe zakażenie. Ryzyko przewlekłości zakażenia jest zależne od wieku: 90% niemowląt zakażonych przy porodzie rozwija przewlekłe zakażenie, w porównaniu do <5% osób zakażonych po 5. roku życia.
antygen powierzchniowy HBV, haplotypy HLA, kłębuszkowe zapalenie nerek, koinfekcja, leki hepatotoksyczne, marskość wątroby, niewydolność wątroby, okres inkubacji wirusa, ostre zapalenie wątroby, przeszczep narządów, rak wątrobowokomórkowy, rak wątroby, stan zapalny wątroby, superinfekcja, transfuzja krwi, transmisja wertykalna, wiremia, wirus zapalenia wątroby typu B, wirus zapalenia wątroby typu D, wirusowe zapalenie wątroby typu B - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Voriconazole Fresenius Kabi 200 mg
Voriconazole Fresenius Kabi, zawierający worykonazol w formie proszku do sporządzania roztworu do infuzji, wymaga precyzyjnego dawkowania dostosowanego do masy ciała, wieku oraz stanu klinicznego pacjenta. Dawka nasycająca dożylna wynosi 6 mg/kg mc. co 12 godzin przez pierwsze 24 godziny, a dawka podtrzymująca 4 mg/kg mc. dwa razy na dobę u dorosłych. U dzieci (2–<12 lat) i młodzieży o masie ciała <50 kg dawka nasycająca to 9 mg/kg mc. co 12 godzin, a podtrzymująca 8 mg/kg mc. dwa razy na dobę. Podanie dożylne nie powinno przekraczać szybkości 3 mg/kg mc./godz. przez 1–3 godziny, a bolus jest przeciwwskazany. Worykonazol charakteryzuje się wysoką biodostępnością doustną (96%), co umożliwia przejście z terapii dożylnej na doustną (np. 400 mg co 12 godzin dla pacjentów ≥40 kg). Monitorowanie elektrolitów (K+, Mg2+, Ca2+) jest obligatoryjne przed i w trakcie terapii. Terapia powinna być możliwie krótka, a w przypadku leczenia długotrwałego (>180 dni) konieczna jest ocena stosunku korzyści do ryzyka, zwłaszcza ze względu na ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa hydroksypropylobetadeksu – substancji pomocniczej w postaci dożylnej.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, bilirubina całkowita, biodostępność doustna, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, dawka nasycająca, dawka podtrzymująca, fosfataza zasadowa, hemodializa, hipokalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hydroksypropylobetadeks, immunosupresja, infuzja dożylna, inwazyjne zakażenie grzybicze, klirens, klirens kreatyniny, kreatynina w surowicy, lek przeciwgrzybiczny, marskość wątroby, neutropenia, niewydolność wątroby, odpowiedź mikologiczna, parametry czynności wątroby, skala Childa-Pugha, stężenie terapeutyczne w osoczu, terapia dożylna, toksyczność leku, uszkodzenie wątroby, worykonazol, wstrzyknięcie dożylne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Rak dróg żółciowych (cholangiocarcinoma) – Diagnostyka i diagnoza
Rak dróg żółciowych (cholangiocarcinoma) to rzadki, ale agresywny nowotwór nabłonka dróg żółciowych, często diagnozowany w zaawansowanym stadium z powodu niespecyficznych objawów klinicznych, takich jak żółtaczka, ból w prawym górnym kwadrancie brzucha, utrata masy ciała czy świąd skóry. Diagnostyka opiera się na kompleksowej ocenie klinicznej, badaniach laboratoryjnych oraz zaawansowanych metodach obrazowych. Kluczowe znaczenie mają testy funkcji wątroby (bilirubina, fosfataza alkaliczna, GGT, ALT, AST) oraz markery nowotworowe, w tym CA 19-9 (poziom >100 UI/ml sugerujący cholangiocarcinoma, czułość 89%, swoistość 86%) i CEA (poziom >5,2 ng/ml, czułość 68%, swoistość 82%). Obrazowanie obejmuje USG, CT z kontrastem, MRI z MRCP, PET/CT (czułość około 90%, dokładność 92,6%) oraz procedury endoskopowe (ERCP, EUS) i przezskórną cholangiografię (PTC), które umożliwiają ocenę lokalizacji, zaawansowania i pobranie materiału do badań histopatologicznych. Potwierdzenie rozpoznania wymaga biopsji, a profilowanie molekularne (mutacje IDH1, FGFR2) zyskuje na znaczeniu w planowaniu terapii celowanych.
alfa-fetoproteina, aminotransferaza, antygen CA 19-9, antygen rakowo-płodowy, biopsja cienkoigłowa, biopsja płynna, cholangiocarcinoma, cholangiopankreatografia rezonansu magnetycznego, cholangioskopia, endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna, endoskopowa ultrasonografia, fluorescencyjna hybrydyzacja in situ, fluorodeoksyglukoza, fosfataza alkaliczna, gamma-glutamylotransferaza, gruczolakorak, klasyfikacja TNM, marskość wątroby, mutacja genu, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, pozytonowa tomografia emisyjna, przezskórna przezwątrobowa cholangiografia, przywra wątrobowa, rak dróg żółciowych, rak wątrobowokomórkowy, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, ultrasonografia, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Levobupivacaine Molteni
Lewobupiwakaina, stosowana w znieczuleniu miejscowym i regionalnym, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, takich jak reakcje alergiczne, zaburzenia układu krążenia (w tym ciężkie zaburzenia rytmu serca) oraz uszkodzenia neurologiczne. Znieczulenia regionalne powinny być wykonywane wyłącznie przez doświadczony personel w odpowiednio wyposażonych placówkach, z zapewnieniem dostępu dożylnych płynów infuzyjnych, leków wazopresyjnych, przeciwdrgawkowych, zwiotczających mięśnie oraz sprzętu do resuscytacji. Szczególną uwagę należy zwrócić na stosowanie lewobupiwakainy w stężeniach 0,5-0,75% w znieczuleniu zewnątrzoponowym, gdzie zaleca się podawanie dawek próbnych 3–5 ml lidokainy z adrenaliną w celu wykrycia przypadkowego wstrzyknięcia donaczyniowego lub dooponowego. Aspiracja przed każdym podaniem jest obowiązkowa, choć nie eliminuje całkowicie ryzyka wstrzyknięcia donaczyniowego. Warto również podkreślić, że ciągły wlew dotętniczy nie jest zatwierdzonym wskazaniem do stosowania lewobupiwakainy, a jego stosowanie wiąże się z ryzykiem chondrolizy, zwłaszcza w stawie barkowym.
amidowy lek miejscowo znieczulający, analgezja zewnątrzoponowa, atropina, blokada splotu gwieździstego, chondroliza, ciężka bradykardia, dostęp żylny, lek wazopresyjny, lek zwiotczający mięśnie, lewobupiwakaina, marskość wątroby, napad drgawkowy, niedociśnienie, płyn mózgowo-rdzeniowy, wlew dotętniczy, wstrzyknięcie donaczyniowe, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia oddychania, zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego, zatrzymanie akcji serca, zespół ogona końskiego, znieczulenie dooponowe, znieczulenie miejscowe i regionalne, znieczulenie okołogałkowe, znieczulenie pozagałkowe, znieczulenie zewnątrzoponowe - Leksykon substancji czynnych
Tamoksyfen – Działania niepożądane
Tamoksyfen, jako selektywny modulator receptora estrogenowego (SERM), jest szeroko stosowany w terapii raka piersi, jednak jego stosowanie wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi o różnej częstości występowania. Do najczęstszych należą uderzenia gorąca (≥1/10), nudności (≥1/10), zmęczenie (≥1/10), krwawienia z dróg rodnych i upławy (≥1/10), a także zmiany skórne, takie jak wysypki (≥1/10). Tamoksyfen może powodować zaburzenia hematologiczne, w tym przemijającą niedokrwistość (≥1/100), leukopenię, małopłytkowość (80 000-90 000/mm³) oraz rzadziej agranulocytozę i pancytopenię. Istotnym zagrożeniem są powikłania zakrzepowo-zatorowe, występujące często (≥1/100) i nasilające się przy jednoczesnej chemioterapii, obejmujące zakrzepicę żył głębokich, zator tętnicy płucnej oraz incydenty niedokrwienia mózgu. Ponadto, tamoksyfen może indukować zaburzenia czynności wątroby, od podwyższenia enzymów wątrobowych (≥1/100) po marskość i niewydolność wątroby (rzadko), a także zwiększać ryzyko rozwoju nowotworów endometrium (2-4-krotnie wyższe ryzyko), w tym mięsaków macicy, co wymaga regularnej kontroli ginekologicznej i histopatologicznej.
agranulocytoza, endometrioza, hiperkalcemia, hiperplazja, hipertriglicerydemia, krwawienie z dróg rodnych, leukopenia, małopłytkowość, marskość wątroby, mięsak macicy, morfologia krwi, neuropatia oczna, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność wątroby, pancytopenia, parestezja, porfiria skórna późna, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, rak endometrium, rak piersi, retinopatia, selektywny modulator receptora estrogenowego, śródmiąższowe zapalenie płuc, stłuszczenie wątroby, toczeń rumieniowaty skórny, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, udar mózgu, uderzenia gorąca, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaćma, zakrzepica żył głębokich, zapalenie naczyń skórnych, zapalenie nerwu wzrokowego, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zastój żółci, zator tętnicy płucnej, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Rexetin
Paroksetyna w dawce 20 mg (Rexetin) wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza ze względu na ryzyko działań niepożądanych takich jak akatyzja, zespół serotoninowy oraz wydłużenie odstępu QT. Leczenie należy rozpoczynać po odpowiednim odstępie od inhibitorów MAO (minimum 2 tygodnie po nieodwracalnych i 24 godziny po odwracalnych). Paroksetyna jest przeciwwskazana u pacjentów poniżej 18. roku życia z powodu zwiększonego ryzyka zachowań samobójczych i agresji. Pacjenci z historią maniakalnych epizodów, zaburzeniami czynności nerek, wątroby, cukrzycą, padaczką oraz chorobami serca wymagają ścisłego monitorowania. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko hiponatremii, krwawień (zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwzakrzepowych) oraz interakcje farmakokinetyczne, np. z tamoksyfenem (inhibicja CYP2D6). W trakcie terapii i po jej zakończeniu konieczne jest stopniowe zmniejszanie dawki, aby zminimalizować objawy odstawienia, które występują u około 30% pacjentów i obejmują m.in. zawroty głowy, parestezje, nudności i zaburzenia snu.
akatyzja, arytmia komorowa, atypowy lek przeciwpsychotyczny, blok serca, bradykardia, choroba niedokrwienna serca, ciężki epizod depresyjny, cukrzyca, depresja, doustny lek przeciwzakrzepowy, hipertermia, hipokaliemia, hipomagnezemia, hiponatremia, inhibitor cyklooksygenazy-2, inhibitor MAO, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, jaskra, krwotok poporodowy, leczenie elektrowstrząsami, lek serotoninergiczny, mania, marskość wątroby, myśli samobójcze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, padaczka, parestezja, paroksetyna, plamica, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, wybroczyny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny