szpik kostny
Szpik kostny to miękka, gąbczasta tkanka znajdująca się wewnątrz kości, będąca kluczowym elementem układu krwiotwórczego organizmu. Wyróżnia się dwa rodzaje szpiku: czerwony, odpowiedzialny za wytwarzanie komórek krwi (hematopoeza), oraz żółty, składający się głównie z tkanki tłuszczowej.
Szpik czerwony jest miejscem powstawania wszystkich komórek krwi: erytrocytów (czerwonych krwinek), leukocytów (białych krwinek) i trombocytów (płytek krwi). Proces hematopoezy odbywa się z udziałem macierzystych komórek hematopoetycznych, które różnicują się w kierunku określonych linii komórkowych pod wpływem cytokin i czynników wzrostu.
W diagnostyce chorób hematologicznych kluczowe znaczenie ma biopsja i aspiracja szpiku kostnego, wykonywana najczęściej z talerza kości biodrowej. Badanie to pozwala ocenić morfologię szpiku, stosunek komórek tłuszczowych do komórek krwiotwórczych oraz wykryć komórki nowotworowe czy zmiany dysplastyczne.
Patologie szpiku kostnego obejmują szereg chorób, w tym nowotwory hematologiczne (białaczki, chłoniaki, szpiczak mnogi), zespoły mielodysplastyczne, niewydolność szpiku i choroby spichrzeniowe. Przeszczepienie szpiku kostnego (obecnie częściej wykonywane jako przeszczepienie komórek macierzystych) jest standardową metodą leczenia wielu chorób hematologicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dasatinib Sandoz 80 mg
Dazatynib, substancja czynna leku Dasatinib Sandoz, wykazuje toksyczność głównie w obrębie przewodu pokarmowego, układu krwiotwórczego oraz limfatycznego, co stanowiło podstawę do ustalenia ograniczeń dawkowania w badaniach przedklinicznych. W modelach zwierzęcych (szczury, małpy) obserwowano odwracalne zmiany, takie jak uszkodzenia jelita, zmniejszenie parametrów czerwonokrwinkowych i zmiany w szpiku kostnym oraz redukcję liczby limfocytów i masy narządów limfoidalnych. U małp stwierdzono także zwiększoną śródmiąższową mineralizację nerek po podaniu dazatynibu przez okres do 9 miesięcy. Dazatynib hamował agregację płytek krwi in vitro i wydłużał czas krwawienia in vivo u szczurów, jednak nie wywoływał samoistnych krwotoków. Badania kardiotoksyczności wykazały potencjał do wydłużania odstępu QT in vitro, lecz nie potwierdzono tego efektu w badaniach in vivo u małp. Testy genotoksyczności nie wykazały mutagenności, choć zaobserwowano efekt klastogenny in vitro na komórkach jajnika chomika chińskiego.
agregacja płytek krwi, badanie płodności, brodawczak, czas krwawienia, działanie fototoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie immunosupresyjne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, efekt klastogenny, grasica, gruczolak prostaty, hemostaza, kanał potasowy hERG, mineralizacja nerek, odstęp QT, parametry czerwonokrwinkowe, przewód pokarmowy, rak płaskonabłonkowy, rozwój embrionalno-płodowy, śledziona, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność dazatynibu, układ krwiotwórczy, układ krzepnięcia, układ limfatyczny, węzły chłonne, włókna Purkinjego, zapis EKG - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Olanzapine Aurovitas 20 mg
Badania przedkliniczne olanzapiny wykazały typowe dla neuroleptyków działania toksyczne, obejmujące objawy neurologiczne (sedacja, drżenia, drgawki) oraz hematologiczne (neutropenia, małopłytkowość, niedokrwistość) u zwierząt laboratoryjnych. Dawki śmiertelne (LD50) wynosiły około 210 mg/kg u myszy i 175 mg/kg u szczurów, podczas gdy psy tolerowały dawki do 100 mg/kg bez zgonów. Długoterminowe podawanie (do 1 roku) powodowało odwracalne zmiany hormonalne (wzrost prolaktyny) i zaburzenia rozrodcze u szczurów przy dawkach 1,1–3 mg/kg, co odpowiada 3-9-krotności maksymalnej dawki u ludzi (12 mg). Występowały także odwracalne zmiany hematologiczne przy dawkach 8–10 mg/kg u psów, przy ekspozycji AUC 12-15-krotnie wyższej niż u ludzi. Nie stwierdzono cytotoksycznego wpływu na szpik kostny.
ataksja, cykl płciowy, cytopenia, drgawki kloniczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie przeciwcholinergiczne, działanie teratogenne, leukocyty, małopłytkowość, neuroleptyk, neutropenia, niedokrwistość, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, prolaktyna, sedacja, szpik kostny, toksyczność ostra, zaburzenia hematologiczne - Leksykon substancji czynnych
Lowastatyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Badania przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa lowastatyny, substancji czynnej preparatu LOVASTIN 20 mg, wykazały potencjalne działanie rakotwórcze przy dawkach znacznie przekraczających te stosowane klinicznie u ludzi. W długoterminowych badaniach na myszach (dawka 500 mg/kg mc./dobę) zaobserwowano zwiększoną częstość nowotworów i włókniaków wątroby u obu płci oraz włókniaków płuc u samic przy dawkach czterokrotnie wyższych niż terapeutyczne. Dodatkowo, u myszy pojawiły się brodawczaki niegruczołowej części śluzówki żołądka przy dawkach równych lub dwukrotnie wyższych od stosowanych u ludzi. W badaniach na szczurach (dawki 2-7-krotnie wyższe niż maksymalne dawki ludzkie) odnotowano wzrost częstości nowotworów wątroby u samców. Testy mutagenności, w tym test Amesa na Salmonella typhimurium oraz badania in vitro i in vivo na hepatocytach i szpiku kostnym, nie wykazały działania mutagennego lowastatyny.
aberracja chromosomalna, badanie in vitro, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, hepatocyt, komórka olbrzymia, nowotwór wątroby, profil bezpieczeństwa, Salmonella typhimurium, spermatocyt, spermatogeneza, substancja czynna, szpik kostny, test mikrobiologiczny, uszkodzenie materiału genetycznego, włókniak wątroby, wpływ na płodność, zanik jąder, zmiany morfologiczne - Leksykon chorób i schorzeń
Niedokrwistość z niedoboru żelaza – Objawy
Niedokrwistość z niedoboru żelaza jest najczęstszą postacią anemii, charakteryzującą się stopniowym wyczerpywaniem zapasów żelaza i zmniejszeniem produkcji hemoglobiny oraz erytrocytów. W pierwszym stadium obserwuje się spadek ferrytyny w surowicy przy prawidłowym poziomie hemoglobiny i produkcji krwinek, bez wyraźnych objawów klinicznych. W drugim stadium dochodzi do zaburzeń erytropoezy z obniżonym stężeniem żelaza i wysyceniem transferyny, pojawiają się pierwsze symptomy takie jak zmęczenie i osłabienie. Trzecie stadium to jawna mikrocytarna i hipochromiczna niedokrwistość z hemoglobiną poniżej normy, anizocytozą erytrocytów oraz nasilonymi objawami klinicznymi, w tym dusznością, tachykardią, bladością skóry i błon śluzowych, a także specyficznymi symptomami jak pica, koilonychia czy zapalenie języka. Niedobór żelaza wpływa na układ sercowo-naczyniowy (tachykardia, niewydolność serca), nerwowy (zaburzenia poznawcze, zespół niespokojnych nóg), immunologiczny (osłabienie odporności) oraz skórę i błony śluzowe (łysienie, łamliwość paznokci). Szczególnie narażone są kobiety w ciąży, dzieci i osoby starsze, u których niedokrwistość może prowadzić do poważnych powikłań, w tym opóźnień rozwojowych i zwiększonego ryzyka infekcji.
akrocyjanoza, anemia z niedoboru żelaza, anizocytoza, badanie krwi, biodostępność, czerwona krwinka, dysfagia, ferrytyna, glossitis, hipochromia, kardiomegalia, koilonychia, kołatanie serca, krwinka czerwona, mikrocytoza, morfologia krwi, niedokrwistość z niedoboru żelaza, niewydolność serca, pica, retikulocyt, rozmaz krwi obwodowej, stan przedrzucawkowy, suplementacja żelaza, szmer sercowy, szpik kostny, tachykardia, tinnitus, układ sercowo-naczyniowy, wysycenie transferyny, zespół niespokojnych nóg, zespół Plummera-Vinsona - Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła białaczka szpikowa – Objawy
Przewlekła białaczka szpikowa (CML) to nowotwór hematologiczny charakteryzujący się niekontrolowanym rozrostem granulocytów w szpiku kostnym. U około 50% pacjentów w momencie rozpoznania choroba przebiega bezobjawowo, a objawy, gdy się pojawiają, są niespecyficzne i rozwijają się stopniowo. Najczęstsze symptomy to zmęczenie i osłabienie wynikające z anemii, duszność, powiększenie śledziony (splenomegalia), uczucie sytości po niewielkim posiłku, utrata masy ciała, gorączka, nocne poty, częste infekcje, skłonność do krwawień oraz bóle kości i stawów. Patofizjologia objawów opiera się na wypieraniu prawidłowych elementów morfotycznych krwi przez komórki białaczkowe oraz ich gromadzeniu się w narządach, co prowadzi do niedokrwistości, neutropenii i małopłytkowości. CML przebiega przez trzy fazy: przewlekłą (<10% blastów), akceleracji (10-19% blastów) i blastyczną (≥20% blastów), z progresją objawów i pogorszeniem rokowania.
aberracja chromosomalna, badanie krwi, faza akceleracji CML, faza blastyczna, faza przewlekła CML, granulocyt, hematopoeza, inhibitor kinazy tyrozynowej, komórka białaczkowa, komórka blastyczna, leukocytoza, małopłytkowość, neutropenia, niedokrwistość, nocne poty, nowotwór krwi, pancytopenia, powiększenie węzłów chłonnych, priapizm, przełom blastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, remisja wolna od leczenia, splenomegalia, szpik kostny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Temozolomide Glenmark 250 mg
Temozolomide Glenmark jest lekiem przeciwnowotworowym dostępnym w kapsułkach twardych o dawkach 5 mg, 20 mg, 100 mg, 140 mg, 180 mg oraz 250 mg. Przeciwwskazania do stosowania obejmują nadwrażliwość na temozolomid, substancje pomocnicze, w tym laktozę (zawartość laktozy w kapsułkach wynosi od 61,7 mg do 399,3 mg w zależności od dawki), oraz na dakarbazynę ze względu na ryzyko reakcji krzyżowych. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką mielosupresją, a przed rozpoczęciem terapii konieczna jest ocena parametrów hematologicznych i wykluczenie mielosupresji. W przypadku jej stwierdzenia należy rozważyć odroczenie leczenia lub alternatywne metody terapeutyczne. Ponadto, u pacjentów z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy stosowanie leku jest odradzane lub wymaga szczególnej ostrożności.
ciężka mielosupresja, dakarbazyna, działanie genotoksyczne, działanie teratogenne, lek przeciwnowotworowy, leki mielosupresyjne, mielosupresja, nadwrażliwość na dakarbazynę, nadwrażliwość na temozolomid, niedobór laktazy, nietolerancja laktozy, parametry hematologiczne, szpik kostny, temozolomid, upośledzenie funkcji nerek, upośledzenie funkcji wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon substancji czynnych
Doksorubicyna – Właściwości farmakodynamiczne
Doksorubicyna, cytotoksyczny antybiotyk antracyklinowy izolowany ze Streptomyces peucetius var. caesius, wykazuje szerokie spektrum działania przeciwnowotworowego. Jej mechanizm działania obejmuje interkalację z DNA, hamowanie topoizomerazy II oraz generowanie reaktywnych form tlenu, co prowadzi do uszkodzeń DNA i śmierci komórek nowotworowych. Lek wykazuje toksyczność selektywną wobec tkanek o wysokiej aktywności mitotycznej, takich jak szpik kostny, przewód pokarmowy i gruczoły płciowe. W leczeniu uzupełniającym wczesnego raka piersi, schematy zawierające doksorubicynę wykazały skuteczność porównywalną do klasycznego schematu CMF, z współczynnikami ryzyka dla DFS wynoszącymi 0,91 (95% CI 0,82-1,01) oraz dla OS 0,91 (95% CI 0,81-1,03), co potwierdzają dane z metaanalizy EBCTCG obejmującej 3510 pacjentek.
aberracje chromosomalne, aktywność mitotyczna, aktywność proliferacyjna, antagonista kanału wapniowego, antracykliny, antybiotyk antracyklinowy, całkowity okres przeżycia, cyklofosfamid, doksorubicyna, działanie cytotoksyczne, działanie przeciwnowotworowe, działanie toksyczne, interkalacja DNA, kanał wapniowy, lipidy błony komórkowej, menopauza, oporność komórkowa, polimeraza DNA, przeżycie bez objawów chorobowych, rak piersi, reaktywne formy tlenu, rodnik hydroksylowy, Streptomyces peucetius, stres oksydacyjny, synteza DNA, szpik kostny, topoizomeraza II, uszkodzenie tkanek, werapamil, wychwyt komórkowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Leflunomide Sandoz 20 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa leflunomidu obejmowały ocenę toksyczności ostrej i przewlekłej w modelach zwierzęcych (myszy, szczury, psy, małpy) z podawaniem leku przez okres od 1 do 6 miesięcy. Zidentyfikowano narządy docelowe toksyczności, takie jak szpik kostny, krew obwodowa, przewód pokarmowy, skóra, śledziona, grasica i węzły chłonne. Główne działania toksyczne obejmowały zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość, leukopenia, trombocytopenia) oraz choroby szpiku kostnego, wynikające z hamowania syntezy DNA. U szczurów i psów obserwowano ciałka Heinza i Howell-Jolly’ego w erytrocytach, wskazujące na zaburzenia dojrzewania krwinek czerwonych. Dodatkowo, działania toksyczne dotyczyły serca, wątroby, rogówki i dróg oddechowych, prawdopodobnie związane z immunosupresją. Toksyczność występowała przy dawkach odpowiadających terapeutycznym u ludzi.
4-trifluorometyloanilina, chłoniak złośliwy, choroba szpiku kostnego, ciałko Heinza, ciałko Howell-Jolly’ego, dojrzewanie erytrocytów, działanie embriotoksyczne, działanie immunosupresyjne, działanie niepożądane, działanie teratogenne, gruczolak oskrzelikowo-pęcherzykowy, hamowanie syntezy DNA, krew obwodowa, leflunomid, leukopenia, małopłytkowość, mutacja punktowa, narząd docelowy, niedokrwistość, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, przewód pokarmowy, rak płuca, szpik kostny, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, uszkodzenie chromosomu, węzeł chłonny, zaburzenie hematologiczne - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Gemcitabinum Accord 100 mg/ml
Przedkliniczne badania toksykologiczne gemcytabiny na modelach myszy i psów wykazały, że głównym działaniem niepożądanym jest mielosupresja, której nasilenie zależy od schematu dawkowania i wielkości dawek, a zmiany hematologiczne mają charakter odwracalny po przerwaniu terapii. Badania genotoksyczności potwierdziły mutagenne właściwości gemcytabiny zarówno in vitro, jak i in vivo (test mikrojąderkowy na komórkach szpiku kostnego), co wskazuje na potencjalne ryzyko mutagenności. Brak jest jednak długoterminowych badań na zwierzętach oceniających karcinogenność, co ogranicza pełną ocenę bezpieczeństwa leku przy długotrwałym stosowaniu. W zakresie wpływu na płodność, gemcytabina indukowała odwracalne zaburzenia spermatogenezy u samców myszy, podczas gdy u samic nie zaobserwowano podobnych efektów.
działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, gemcytabina, genotoksyczność, koncentrat do sporządzania roztworu, mielosupresja, mutacja genów, roztwór do infuzji, rozwój zarodkowo-płodowy, szpik kostny, test mikrojąderkowy, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność wielokrotnych dawek, wady wrodzone, zaburzenia krwiotwórcze, zaburzenia pourodzeniowe, zaburzenia spermatogenezy, zdolności reprodukcyjne - Leksykon substancji czynnych
Ketotyfen – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Ketotifen wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych, obejmujących różne formy podania (tabletki, syrop, krople do oczu). W badaniach toksyczności ostrej LD50 po podaniu doustnym wynosiła powyżej 300 mg/kg masy ciała (w niektórych badaniach 161 mg/kg u szczurów), natomiast po podaniu dożylnym mieściła się w zakresie 5-20 mg/kg. Objawy przedawkowania, takie jak duszność, pobudzenie ruchowe, skurcze i senność, były przejściowe i ustępowały w ciągu kilku godzin bez efektów kumulacji. Testy genotoksyczności in vitro i in vivo, w tym testy mutacji punktowych, aberracji chromosomowych oraz testy cytogenetyczne, nie wykazały działania mutagennego ani klastogennego ketotyfenu i jego metabolitów. Długoterminowe badania na szczurach (71 mg/kg/dobę przez 24 miesiące) i myszach (do 88 mg/kg przez 74 tygodnie) nie potwierdziły działania rakotwórczego.
aberracja chromosomowa, aktywność klastogenna, analiza cytogenetyczna, duszność, działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie mutagenne, działanie nowotworowe, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, LD50, mutacja punktowa, nadwrażliwość skórna, potencjał rakotwórczy, przedawkowanie leku, rozwój prenatalny, skurcz mięśni, spermatogeneza, szpik kostny, test mikrojąderkowy, toksyczność reprodukcyjna, uszkodzenie DNA - Leksykon leków
Przedawkowanie – Cytosar 20 mg/ml
Przedawkowanie cytarabiny, szczególnie w dawce 4,5 g/m² powierzchni ciała podawanej dożylnie co 12 godzin w 12 dawkach, wiąże się z wysokim ryzykiem nieodwracalnych uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego (OUN) oraz znacznym wzrostem śmiertelności. Brak specyficznego antidotum dla Cytosar (20 mg/ml) wymusza stosowanie leczenia wspomagającego, które obejmuje transfuzje krwi i płytek krwi w celu przeciwdziałania mielosupresji oraz intensywną antybiotykoterapię w przypadku neutropenii i infekcji. Objawy przedawkowania obejmują encefalopatię, trwałe uszkodzenia neurologiczne, ciężką niewydolność szpiku kostnego oraz zwiększone ryzyko infekcji, co wymaga ścisłego monitorowania funkcji neurologicznych i hematologicznych.
antybiotykoterapia, cytarabina, dysfagia, encefalopatia, funkcja neurologiczna, leczenie wspomagające, małopłytkowość, mielosupresja, morfologia krwi obwodowej, neutropenia, niewydolność szpiku kostnego, objaw infekcji, ośrodkowy układ nerwowy, parametr hematologiczny, powikłanie krwotoczne, preparat krwiopochodny, przedawkowanie cytarabiny, szpik kostny, transfuzja krwi, transfuzja płytek krwi, uszkodzenie neurologiczne, uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego, wlew dożylny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – ValproLEK 500 500 mg
Przedkliniczne badania walproinianu sodu wykazały jego wyraźny potencjał teratogenny, potwierdzony morfologicznymi i funkcjonalnymi zmianami w układzie słuchowym oraz wadami rozwojowymi u myszy, szczurów i królików. Ocena mutagenności dała wyniki zależne od modelu i drogi podania: brak mutagenności in vitro, brak aberracji chromosomowych po podaniu doustnym in vivo, ale uszkodzenia DNA po podaniu dootrzewnowym. W badaniach klinicznych obserwowano zwiększoną wymianę chromatyd siostrzanych u pacjentów z padaczką leczonych walproinianem, jednak znaczenie kliniczne tych zmian pozostaje niejasne. Dane dotyczące działania rakotwórczego nie wskazują na istotne ryzyko dla człowieka.
aberracja chromosomowa, działanie rakotwórcze, genotoksyczność, hepatocyt, kwas walproinowy, maksymalna tolerowana dawka, mutagenność, niepłodność męska, podanie dootrzewnowe, podanie dożylne, potencjał mutagenny, potencjał teratogenny, spermatogeneza, szpik kostny, teratogenność, uszkodzenie chromosomu, wada rozwojowa, walproinian sodu, właściwości teratogenne, wpływ na rozrodczość, wymiana chromatyd siostrzanych, zaburzenie zachowania, zanik jądra, zmiana histopatologiczna, zwyrodnienie jądra - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Olanzapin Krka 5 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne olanzapiny wykazały, że mediana dawki śmiertelnej (LD50) wynosi około 210 mg/kg masy ciała u myszy oraz 175 mg/kg u szczurów, natomiast u psów i małp tolerowane były dawki doustne do 100 mg/kg mc. Toksyczność ostra objawiała się u gryzoni zmniejszeniem aktywności, śpiączką, drżeniami i drgawkami klonicznymi, u psów sedacją, ataksją, tachykardią i dusznością, a u małp prostracją i zaburzeniami świadomości. W badaniach przewlekłych (do 3 miesięcy u myszy i do 1 roku u szczurów i psów) obserwowano hamowanie aktywności OUN, objawy antycholinergiczne oraz obwodowe zaburzenia hematologiczne, w tym zależne od dawki leukopenie u myszy i szczurów oraz przemijającą neutropenię, małopłytkowość i niedokrwistość u psów przy dawkach 8-10 mg/kg mc./dobę. Wysokie dawki powodowały także zmniejszenie wskaźników wzrostu oraz przemijające zmiany w narządach rozrodczych szczurów, związane ze zwiększonym stężeniem prolaktyny.
ataksja, cytopenia, drgawki kloniczne, działanie antycholinergiczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, komórki macierzyste układu krwiotwórczego, leukocyt, małopłytkowość, neuroleptyk, neutropenia, niedokrwistość, olanzapina, ośrodkowy układ nerwowy, parametry hematologiczne, prolaktyna, prostracja, sedacja, szpik kostny, tachykardia, toksyczność hematologiczna, toksyczność reprodukcyjna - Leksykon chorób i schorzeń
Mięsak ewinga – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Mięsak Ewinga to agresywny, złośliwy nowotwór kości i tkanek miękkich, najczęściej diagnozowany u dzieci, nastolatków i młodych dorosłych, z predylekcją do lokalizacji w kończynach dolnych, miednicy, żebrach, kończynach górnych i kręgosłupie. W momencie rozpoznania u około 33% pacjentów stwierdza się przerzuty do płuc, węzłów chłonnych, kości lub szpiku. Objawy kliniczne obejmują ból, obrzęk, tkliwość, wyczuwalny guz, gorączkę oraz ograniczenie ruchomości. Leczenie jest wielomodalne i obejmuje chemioterapię (cykle trwające 2-5 dni z przerwami na regenerację), chirurgię (w tym operacje oszczędzające kończyny, amputacje i rotoplastykę) oraz radioterapię, która jest skuteczna dzięki wysokiej radiosensytywności guza. W terapii stosuje się także leki wspomagające, takie jak filgrastim (Neupogen) i pegfilgrastim (Neulasta), które skracają czas neutropenii i zmniejszają ryzyko gorączki neutropenicznej.
amputacja, badania laboratoryjne, ból kości, chemioterapia, chirurgia, filgrastim, gorączka neutropeniczna, kardiotoksyczność, krwotoczne zapalenie pęcherza, mięsak Ewinga, mikroprzerzut, nefrotoksyczność, neutropenia, niepłodność, nowotwór kości, nudności, obrzęk, ocena pielęgniarska, onkolog dziecięcy, opieka paliatywna, patolog, pegfilgrastim, pielęgniarka onkologiczna, radiolog, radioterapeuta, radioterapia, remisja, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, sepsa, szpik kostny, tkanki miękkie, tomografia komputerowa, węzły chłonne, wtórny nowotwór, wymioty, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, złośliwy guz kości, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Olanzapin Krka 15 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa olanzapiny wykazały, że dawki śmiertelne (LD50) u myszy i szczurów wynoszą odpowiednio około 210 mg/kg i 175 mg/kg masy ciała, natomiast psy tolerują pojedyncze dawki doustne do 100 mg/kg bez zgonów. Objawy toksyczności ostrej obejmowały zmniejszenie aktywności, śpiączkę, drżenia, drgawki kloniczne, ślinotok oraz zahamowanie przyrostu masy ciała. W badaniach przewlekłych (do 3 miesięcy u myszy i do 1 roku u szczurów i psów) zaobserwowano hamowanie aktywności OUN, objawy antycholinergiczne oraz obwodowe zaburzenia hematologiczne, w tym zależne od dawki leukopenię u myszy i niespecyficzne zmniejszenie leukocytów u szczurów. U psów dawki 8-10 mg/kg/dobę (AUC 12-15-krotnie wyższe niż u ludzi przy dawce 12 mg) powodowały przemijającą neutropenię, małopłytkowość i niedokrwistość, bez uszkodzenia komórek progenitorowych szpiku. U szczurów odnotowano zmiany endokrynologiczne związane ze wzrostem prolaktyny, prowadzące do zmniejszenia masy jajników i macicy oraz zmian morfologicznych w nabłonku pochwy i gruczole sutkowym.
ataksja, badanie in vitro, badanie in vivo, cytopenia, dawka śmiertelna, drgawki kloniczne, działanie antycholinergiczne, działanie cytotoksyczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, małopłytkowość, neuroleptyk, neutropenia, niedokrwistość, ośrodkowy układ nerwowy, prolaktyna, sedacja, szpik kostny, toksyczność hematologiczna, toksyczność ostra, zaburzenia endokrynologiczne - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Leukeran
Leukeran (chlorambucyl) w dawce 2 mg, jako lek alkilujący, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko mielosupresji, immunosupresji oraz potencjał mutagenny i rakotwórczy. U pacjentów stosujących ten lek obserwuje się zmniejszenie liczby limfocytów, granulocytów obojętnochłonnych, płytek krwi oraz hemoglobiny, co wymaga regularnego monitorowania morfologii krwi przed każdym cyklem leczenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z hipoplastycznym lub nacieczonym limfocytami szpikiem, u których dawka nie powinna przekraczać 0,1 mg/kg mc./dobę. Przeciwwskazane jest łączenie chlorambucylu z radioterapią lub innymi lekami cytotoksycznymi ze względu na ryzyko nasilonej mielosupresji. Ponadto, u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby konieczne jest dostosowanie dawki i ścisłe monitorowanie toksyczności.
chlorambucyl, granulocyt obojętnochłonny, hemoglobina, immunosupresja, lek cytotoksyczny, lek przeciwdrgawkowy, mielosupresja, morfologia krwi, mutagenność, naciek szpiku kostnego, napad padaczkowy, neutrofil, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nowotwór wtórny, ostra białaczka, ostra białaczka szpikowa, płytka krwi, przeszczep komórek macierzystych, radioterapia, reakcja nadwrażliwości, środek alkilujący, szczepionka inaktywowana, szczepionka żywa, szpik kostny, wysypka skórna, zaburzenie czynności wątroby, zespół mielodysplastyczny, zespół nerczycowy, zespół rozpadu guza, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Olanzapin Krka 20 mg
Przedkliniczne badania toksyczności olanzapiny przeprowadzone na różnych gatunkach zwierząt wykazały charakterystyczne objawy neuroleptyczne po podaniu pojedynczych dawek, takie jak sedacja, drżenia, drgawki kloniczne, ślinotok oraz zahamowanie przyrostu masy ciała. Mediana dawki śmiertelnej (LD50) wyniosła około 210 mg/kg u myszy i 175 mg/kg u szczurów, natomiast u psów i małp tolerowano dawki do 100 mg/kg bez zgonów, choć obserwowano objawy neurologiczne i kardiologiczne. W badaniach wielokrotnych dawek (do 3 miesięcy u myszy i do roku u szczurów i psów) dominowały objawy hamowania OUN, działania antycholinergiczne oraz zaburzenia hematologiczne, w tym przemijająca neutropenia, małopłytkowość i niedokrwistość u psów przy dawkach 8-10 mg/kg/dobę, przy czym ekspozycja (AUC) była 12-15-krotnie wyższa niż u ludzi przy dawce 12 mg. U szczurów odnotowano również zmiany hormonalne związane ze wzrostem prolaktyny i wpływem na narządy rozrodcze.
ataksja, cytopenia, drgawki kloniczne, działanie antycholinergiczne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, leukopenia, małopłytkowość, neuroleptyk, neutropenia, niedokrwistość, olanzapin, ośrodkowy układ nerwowy, parametry hematologiczne, prolaktyna, prostracja, sedacja, szpik kostny, toksyczność ostra, tolerancja lekowa, zaburzenia świadomości - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sumilar Duo
Sumilar Duo, zawierający ramipryl (inhibitor ACE) i amlodypinę (antagonista wapnia), wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z grup ryzyka, takich jak kobiety w ciąży, osoby z ciężkim nadciśnieniem, niewydolnością serca, zaburzeniami czynności nerek, marskością wątroby czy po przeszczepie nerki. Ramipryl nie powinien być stosowany w ciąży i wymaga natychmiastowego odstawienia po jej potwierdzeniu. U pacjentów z aktywacją układu renina-angiotensyna-aldosteron istnieje ryzyko nagłego spadku ciśnienia tętniczego i pogorszenia funkcji nerek, szczególnie przy pierwszym podaniu lub zwiększeniu dawki. Konieczne jest monitorowanie ciśnienia tętniczego, czynności nerek oraz elektrolitów, zwłaszcza potasu, u osób z niewydolnością serca, odwodnieniem, cukrzycą, czy stosujących leki wpływające na gospodarkę potasową. Obrzęk naczynioruchowy, w tym obrzęk dróg oddechowych, stanowi poważne powikłanie wymagające natychmiastowego przerwania terapii i obserwacji przez 12-24 godziny. Jednoczesne stosowanie ramiprylu z sakubitrylem/walsartanem, racekadotrylem, inhibitorami mTOR lub wildagliptyną jest przeciwwskazane lub wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko obrzęku naczynioruchowego.
agranulocytoza, amlodypina, antagonista wapnia, hiperkaliemia, hiponatremia, hipowolemia, inhibitor ACE, inhibitor mTOR, kolagenoza, małopłytkowość, marskość wątroby, morfologia krwi, nefropatia cukrzycowa, neutropenia, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwistość, niewydolność serca, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk naczynioruchowy jelit, obrzęk płuc, przełom nadciśnieniowy, racekadotryl, ramipryl, reakcja anafilaktyczna, sakubitryl walsartan, szpik kostny, toczeń rumieniowaty, twardzina, układ renina-angiotensyna-aldosteron, wodobrzusze, zastoinowa niewydolność serca, zespół nieadekwatnego wydzielania wazopresyny, zwężenie tętnicy nerkowej, zwężenie zastawki aortalnej - Leksykon chorób i schorzeń
Białaczka – Epidemiologia
Białaczka to heterogeniczna grupa nowotworów hematologicznych charakteryzująca się nieprawidłową proliferacją i akumulacją niedojrzałych komórek krwiotwórczych w szpiku, krwi obwodowej i narządach pozaszpikowych. W 2018 roku zarejestrowano globalnie 437 033 nowe przypadki i 309 006 zgonów z powodu białaczki, co stanowiło 3,3% wszystkich nowotworów w USA. Wskaźniki zachorowalności wynoszą około 11 na 100 000 osób, a śmiertelności około 3,2 na 100 000. Typy białaczki różnią się wiekiem szczytowego zachorowania: przewlekła białaczka limfocytowa (CLL) dotyczy głównie osób starszych (średni wiek diagnozy 70 lat), ostra białaczka limfoblastyczna (ALL) najczęściej występuje u dzieci (szczyt 1-4 lata), a ostra białaczka szpikowa (AML) u osób w wieku około 70 lat. Występują także różnice rasowe i etniczne w zachorowalności, np. wyższa częstość ALL u osób rasy białej i latynoskiej w USA. Czynniki ryzyka obejmują ekspozycję na promieniowanie jonizujące, chemioterapię, czynniki genetyczne (np. zespół Downa, mutacje ETV6), narażenie na benzen oraz czynniki środowiskowe i styl życia, takie jak palenie tytoniu. Epidemiologia molekularna i monitoring trendów zachorowalności są kluczowe dla zrozumienia etiologii i optymalizacji leczenia białaczki.
aktywny nadzór, anemia Fanconiego, białaczka limfoblastyczna, białaczka włochatokomórkowa, chemioimmunoterapia, chłoniak Hodgkina, drobnokomórkowy rak płuca, ekspozycja na benzen, epidemiologia molekularna, immunosupresja, krew obwodowa, neutropenia, nowotwór hematologiczny, oporny mikroorganizm, ostra białaczka szpikowa, proliferacja komórek krwiotwórczych, promieniowanie jonizujące, przewlekła białaczka limfocytowa, przewlekła białaczka szpikowa, szpik kostny, układ odpornościowy, wskaźnik zachorowalności, zespół Downa, zespół Li-Fraumeni - Leksykon leków
Interakcje leku – Levact 2,5 mg/ml
Produkt leczniczy Levact (chlorowodorek bendamustyny) wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Szczególnie istotne jest jednoczesne stosowanie z lekami o działaniu mielosupresyjnym, co może prowadzić do znacznego pogłębienia mielosupresji i zwiększenia ryzyka powikłań hematologicznych. Również kojarzenie z silnymi immunosupresantami, takimi jak cyklosporyna czy takrolimus, niesie ryzyko nadmiernej immunosupresji i rozwoju zespołu limfoproliferacyjnego. Bendamustyna metabolizowana jest głównie przez CYP1A2, dlatego inhibitory tego izoenzymu (fluwoksamina, cyprofloksacyna, acyklowir, cymetydyna) mogą zwiększać stężenie leku w osoczu i nasilać jego toksyczność, co wymaga monitorowania i ewentualnej modyfikacji dawkowania. Ponadto, stosowanie bendamustyny z żywymi szczepionkami jest przeciwwskazane ze względu na obniżoną odpowiedź immunologiczną i ryzyko ciężkich zakażeń.
acyklowir, antagonista receptora H2, chlorowodorek bendamustyny, cyklosporyna, cymetydyna, CYP1A2, cyprofloksacyna, działanie mielosupresyjne, fluorochinolon, fluwoksamina, hepatotoksyczność, immunosupresja, indukcja enzymu cytochromu P450, inhibitor CYP1A2, izoenzym CYP1A2, lek cytostatyczny, lek immunosupresyjny, lek przeciwwirusowy, mielosupresja, objaw toksyczności, powikłanie hematologiczne, SSRI, szczepionka zawierająca żywe wirusy, szpik kostny, takrolimus, zespół limfoproliferacyjny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Atrodil 20 mcg/dawkę inh.
Bromek ipratropiowy, substancja czynna leku Atrodil, został poddany szerokim badaniom bezpieczeństwa przedklinicznego na różnych gatunkach zwierząt, obejmującym toksyczność ostrą, wielokrotną, genotoksyczność, rakotwórczość oraz wpływ na rozrodczość. Toksyczność ostra po podaniu wziewnym wykazała minimalną dawkę śmiertelną u samców świnek morskich na poziomie 199 mg/kg m.c., natomiast u szczurów nie odnotowano śmiertelności nawet przy maksymalnych dawkach (0,05 mg/kg m.c. przez 4 godziny lub 160 rozpyleń po 0,02 mg/rozpylenie). Po podaniu doustnym LD50 wynosiło 1585 mg/kg m.c. u myszy, 1925 mg/kg u szczurów i 1920 mg/kg u królików, a po dożylnym 13,6 mg/kg u myszy, 15,8 mg/kg u szczurów i około 18,2 mg/kg u psów. Objawy toksyczności ostrej odpowiadały profilowi przeciwcholinergicznemu i obejmowały m.in. rozszerzenie źrenic, suchość błon śluzowych, duszność, drżenia i tachykardię.
aerozol inhalacyjny, bromek ipratropiowy, dawka śmiertelna, działanie genotoksyczne, działanie guzotwórcze, działanie przeciwcholinergiczne, działanie rakotwórcze, LD50, NOAEL, podanie wziewne, poziom dawkowania, reakcja anafilaktyczna, substancja przeciwcholinergiczna, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność zarodkowa, tolerancja miejscowa, układ oskrzelowo-płucny, wada rozwojowa, wpływ na rozrodczość - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba popromienna – Patofizjologia i mechanizm
Choroba popromienna (acute radiation syndrome, ARS) jest wynikiem ekspozycji na wysokie dawki promieniowania jonizującego, prowadząc do uszkodzenia DNA poprzez bezpośrednie przerwanie nici oraz pośrednie działanie reaktywnych form tlenu (RFT). Uszkodzenia te skutkują śmiercią komórek, mutacjami lub karcynogenezą, szczególnie w tkankach o wysokim wskaźniku proliferacji, takich jak szpik kostny, nabłonek przewodu pokarmowego, skóra i gonady. Patogeneza obejmuje także ogólnoustrojową reakcję zapalną (SIRS) z udziałem cytokin prozapalnych (TNF-α, IL-1, IL-6, TGF-β), uszkodzenie śródbłonka naczyniowego prowadzące do zaburzeń mikrokrążenia oraz nasilony stres oksydacyjny. Klinicznie ARS manifestuje się trzema zespołami: szpikowym (0,7-10 Gy), żołądkowo-jelitowym (10-50 Gy) oraz sercowo-naczyniowo/neurologicznym (>50 Gy), z różnym czasem pojawienia się i ciężkością objawów, od pancytopenii i infekcji po obrzęk mózgu i zapaść krążeniową.
apoptoza, autofagia, bezpłodność, białaczka, choroba popromienna, czynnik martwicy nowotworów alfa, dysbioza mikrobioty jelitowej, interleukina-1, interleukina-6, katastrofa mitotyczna, komórki macierzyste hematopoetyczne, małopłytkowość, nabłonek przewodu pokarmowego, nekroza, neutropenia, ogólnoustrojowa reakcja zapalna, ostra białaczka szpikowa, pancytopenia, pęknięcie nici DNA, promieniowanie jonizujące, reaktywne formy tlenu, stres oksydacyjny, szpik kostny, transformujący czynnik wzrostu beta, uszkodzenie DNA, uszkodzenie śródbłonka naczyniowego, wolne rodniki, zaćma, zespół sercowo-naczyniowy, zespół szpikowy, zespół żołądkowo-jelitowy, zwłóknienie płuc, zwłóknienie skóry, zwłóknienie wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Aspirin C Forte 800 mg + 480 mg
Aspirin C Forte, zawierający 800 mg kwasu acetylosalicylowego oraz 480 mg kwasu askorbowego, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Szczególnie przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie z metotreksatem w dawkach ≥15 mg/tydzień ze względu na ryzyko nasilenia toksyczności szpikowej wynikającej ze zmniejszonego klirensu nerkowego i wypierania metotreksatu z połączeń z białkami osocza. Preparat zwiększa ryzyko krwawień przy współstosowaniu z lekami przeciwzakrzepowymi (heparyna, pochodne kumaryny, tyklopidyna) oraz inhibitorami SSRI, a także nasila działania niepożądane innych NLPZ i salicylanów, w tym ryzyko choroby wrzodowej i uszkodzenia nerek. Ponadto kwas acetylosalicylowy może osłabiać działanie leków moczopędnych i inhibitorów ACE, a także zwiększać stężenie digoksyny i toksyczność kwasu walproinowego.
ACE, agregacja płytek krwi, benzbromaron, białka osocza, choroba Addisona, choroba wrzodowa, czas krwawienia, deferoksamina, digoksyna, działanie antyagregacyjne, działanie hipoglikemizujące, działanie ototoksyczne, działanie przeciwnadciśnieniowe, działanie przeciwzakrzepowe, filtracja kłębuszkowa, furosemid, glikokortykosteroid, górny odcinek przewodu pokarmowego, inhibitor konwertazy angiotensyny, insulina, kanalik nerkowy, karbamazepina, klirens nerkowy, krew utajona w kale, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas acetylosalicylowy, kwas askorbowy, kwas moczowy, kwas walproinowy, lek moczopędny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwdnawy, lek przeciwzakrzepowy, lek trombolityczny, lek urikozuryczny, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca, NLPZ, owrzodzenie błony śluzowej, oznaczanie kreatyniny, pochodna kumaryny, pochodna sulfonylomocznika, probenecyd, reakcja utleniania-redukcji, selektywny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, SSRI, synteza prostaglandyn, szpik kostny, toksyczność metotreksatu, uszkodzenie nerek - Leksykon chorób i schorzeń
Ostre białaczka limfocytowa – Diagnostyka i diagnoza
Ostra białaczka limfoblastyczna (ALL) to złośliwy nowotwór prekursorowych limfocytów B lub T, charakteryzujący się proliferacją niedojrzałych blastów, które zastępują prawidłowe elementy szpiku kostnego. Diagnostyka ALL opiera się na badaniach morfologicznych krwi obwodowej, gdzie często obserwuje się niedokrwistość (Hb <5 g/dl), małopłytkowość, zmienną liczbę leukocytów, obecność blastów oraz neutropenię. Kluczowym badaniem jest biopsja szpiku kostnego, potwierdzająca obecność ≥20% limfoblastów (wg WHO) lub ≥25% u dzieci. Immunofenotypowanie metodą cytometrii przepływowej pozwala na klasyfikację podtypów ALL (B lub T) oraz identyfikację markerów takich jak CD19, CD20, CD22 dla linii B oraz CD1a, CD2, CD3, CD4, CD5, CD7, CD8 dla linii T. Diagnostyka molekularna i cytogenetyczna, w tym kariotypowanie, FISH, PCR i NGS, umożliwia wykrycie aberracji genetycznych, w tym chromosomu Filadelfia (BCR-ABL1) u około 25% dorosłych, co ma istotne znaczenie terapeutyczne.
aspiracja szpiku kostnego, badanie cytogenetyczne, biopsja szpiku kostnego, chemioterapia dokanałowa, chromosom Filadelfia, dehydrogenaza mleczanowa, fluorescencyjna hybrydyzacja in situ, gen fuzyjny BCR-ABL1, immunofenotypowanie, inhibitor kinazy tyrozynowej, komórka blastyczna, limfoblast, małopłytkowość, minimalna choroba resztkowa, morfologia krwi, nakłucie lędźwiowe, neutropenia, niedokrwistość, nowotwór układu krwiotwórczego, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka szpikowa, płyn mózgowo-rdzeniowy, przewlekła białaczka szpikowa, punkcja lędźwiowa, reakcja łańcuchowa polimerazy, rozmaz krwi obwodowej, sekwencjonowanie nowej generacji, szpik kostny, węzeł chłonny, wywiad medyczny - Leksykon leków
Przedawkowanie – Dasatinib Stada 20 mg
Przedawkowanie dazatynibu, leku stosowanego w dawkach terapeutycznych od 20 mg do 140 mg na dobę, stanowi poważne zagrożenie ze względu na ryzyko mielosupresji, w tym małopłytkowości, neutropenii oraz anemii. Najpoważniejszy udokumentowany przypadek dotyczył przyjmowania 280 mg na dobę przez tydzień, co skutkowało istotnym obniżeniem liczby płytek krwi. Mielosupresja stopnia 3. lub 4., będąca głównym objawem przedawkowania, prowadzi do poważnego zahamowania czynności szpiku kostnego i zmniejszenia produkcji erytrocytów, leukocytów oraz płytek krwi. Dane kliniczne dotyczące toksyczności dazatynibu są ograniczone, co utrudnia pełną charakterystykę objawów i konsekwencji przedawkowania.
anemia, antidotum, czynnik wzrostu, dazatynib, elementy morfotyczne krwi, erytrocyty, G-CSF, hemoglobina, koncentrat krwinek czerwonych, koncentrat krwinek płytkowych, małopłytkowość, mielosupresja, monitorowanie hematologiczne, morfologia krwi, neutrofil, neutropenia, obserwacja szpitalna, płytki krwi, preparaty krwiopochodne, profilaktyka zakażeń, przedawkowanie leku, szpik kostny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Neoparin Multi 10 000 j.m. (100 mg)/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa enoksaparyny sodowej, substancji czynnej Neoparin Multi, wykazały korzystny profil toksykologiczny. W badaniach toksyczności po wielokrotnym podaniu, przeprowadzonych na szczurach, psach i małpach, stosowano dawki 10-15 mg/kg/dobę przez 13-26 tygodni drogą podskórną i dożylną. Nie zaobserwowano istotnych działań niepożądanych poza oczekiwanym efektem przeciwzakrzepowym. Testy mutagenności in vitro (m.in. test Amesa, test aberracji chromosomalnej limfocytów ludzkich) oraz in vivo (test aberracji chromosomalnej komórek szpiku kostnego szczura) nie wykazały aktywności mutagennej ani klastogennej, co potwierdza brak potencjału do indukowania zmian genetycznych.
aberracja chromosomalna, aktywność mutagenna, badanie przedkliniczne, działanie klastogenne, działanie przeciwzakrzepowe, działanie teratogenne, enoksaparyna sodowa, lek przeciwzakrzepowy, limfocyt, mutacja genowa, płodność, podanie dożylne, podanie podskórne, potencjał mutagenny, szpik kostny, test Amesa, test in vitro, test in vivo, toksyczność płodowa, toksyczność reprodukcyjna, wada rozwojowa płodu - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dasatinib Viatris 80 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa dazatynibu, przeprowadzone na myszach, szczurach, małpach i królikach, wykazały, że główne układy narządowe wrażliwe na toksyczność leku to układ pokarmowy, krwiotwórczy oraz limfatyczny. Toksyny jelitowe ograniczały dawkę u szczurów i małp, a zmiany hematologiczne obejmowały od nieznacznych do umiarkowanych zaburzeń erytrocytów i szpiku kostnego. Zmniejszenie liczby limfocytów i masy narządów limfatycznych było obserwowane u szczurów. Zmiany te miały charakter odwracalny po zakończeniu terapii. Dodatkowo, u małp po 9-miesięcznym podawaniu dazatynibu stwierdzono zwiększoną mineralizację śródmiąższową nerek. W zakresie hemostazy, dazatynib hamował agregację płytek i wydłużał czas krwawienia u szczurów, jednak nie wywoływał samoistnych krwotoków. Elektrofizjologiczne badania in vitro wskazywały na potencjalne ryzyko wydłużenia odstępu QT, jednak badania in vivo na małpach nie potwierdziły tych zmian.
agregacja płytek krwi, brodawczak, czas krwawienia, dazatynib, działanie klastogenne, działanie teratogenne, fototoksyczność, gruczolak prostaty, hemostaza, immunosupresja, in vitro, in vivo, kanał potasowy hERG, krzepnięcie krwi, mineralizacja śródmiąższowa, odstęp QT, rak płaskonabłonkowy, selektywna toksyczność, szpik kostny, test Amesa, test mikrojądrowy, układ krwiotwórczy, układ limfatyczny, układ pokarmowy, węzeł chłonny, włókno Purkinjego - Leksykon substancji czynnych
Lewodopa – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania lewodopy, zarówno w monoterapii, jak i w połączeniu z inhibitorami dekarboksylazy (karbidopą lub benserazydem), nie wykazują istotnego zagrożenia dla człowieka pod względem farmakologicznego bezpieczeństwa, toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności oraz działania rakotwórczego. W badaniach toksyczności ostrej doustnej u szczurów LD50 mieściła się w zakresie 800-2260 mg/kg masy ciała, a u myszy dla połączenia lewodopy z karbidopą wynosiła 1930-3270 mg/kg mc. Toksyczność przewlekła u zwierząt obejmowała zmiany szkieletowe zależne od dawki u rosnących osobników oraz zmiany behawioralne (nadpobudliwość, ataksja). Testy mutagenności (m.in. test Amesa) były negatywne, a długoterminowe badania na szczurach (dawki do 100 mg/kg/dobę lewodopy + 10 mg/kg/dobę karbidopy przez 106 tygodni) nie wykazały zwiększonej częstości nowotworów.
ataksja, badanie mutagenności, centralny układ nerwowy, choroba Parkinsona, czas protrombinowy, dawka LD50, dawka śmiertelna, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, enzymy wątrobowe, genotoksyczność, hepatotoksyczność, inhibitor dekarboksylazy, kancerogenność, karbidopa i benserazyd, stłuszczenie wątroby, szpik kostny, test Amesa, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność układowa, wada rozwojowa, wada rozwojowa trzewna, zaburzenie rozwoju układu kostnego, zachowanie rozrodcze, zgon wewnątrzmaciczny, zmiana szkieletowa, żywotność potomstwa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Azathioprine VIS 50 mg
Azathioprine VIS w dawce 50 mg stosowana jest doustnie, najlepiej po posiłku, aby ograniczyć działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego. W transplantologii dawka początkowa wynosi 5 mg/kg mc./dobę w pierwszym dniu po przeszczepieniu, a dawka podtrzymująca 1-4 mg/kg mc./dobę, dostosowana do odpowiedzi klinicznej i hematologicznej. Leczenie jest dożywotnie, z koniecznością monitorowania liczby leukocytów i płytek krwi. W innych wskazaniach, w tym u dzieci, stosuje się dawki 1-3 mg/kg mc./dobę, z możliwością redukcji do najniższej skutecznej dawki (poniżej 1 mg/kg mc.) po uzyskaniu poprawy. W nieswoistych zapaleniach jelit (IBD) terapia powinna trwać minimum 12 miesięcy, a odpowiedź kliniczna może pojawić się dopiero po 3-4 miesiącach. U pacjentów w podeszłym wieku oraz z niewydolnością wątroby lub nerek zaleca się stosowanie dawek z dolnego zakresu (ok. 1 mg/kg mc./dobę) oraz regularne monitorowanie funkcji hematologicznych i narządowych.
azatiopryna, cyklosporyna, dawka podzielona, globulina antytymocytowa, IBD, immunosupresja, jadłowstręt, krwinki białe, lek immunosupresyjny, nadwrażliwość, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nudności, odrzucenie przeszczepu, pacjent w podeszłym wieku, parametry hematologiczne, płytki krwi, przeszczepienie narządów, przewód pokarmowy, steroid, szpik kostny, transplantologia, układ krwiotwórczy, uszkodzenie układu krwiotwórczego, wybroczyny, wymioty, zahamowanie czynności szpiku kostnego - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Enoxaparin sodium LEK-AM 10 000 j.m. (100 mg)/ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa enoksaparyny sodowej obejmowały szeroki zakres testów toksyczności, mutagenności, teratogenności oraz wpływu na rozrodczość, przeprowadzonych na różnych gatunkach zwierząt laboratoryjnych. W badaniach toksyczności podostrej i przewlekłej, przy dawkach do 15 mg/kg/dobę (podskórnie) przez 13 tygodni oraz do 10 mg/kg/dobę (podskórnie i dożylnie) przez 26 tygodni, nie zaobserwowano działań niepożądanych innych niż oczekiwany efekt przeciwzakrzepowy. Testy genotoksyczności, w tym test Amesa, test mutacji na komórkach chłoniaka myszy oraz testy aberracji chromosomalnej in vitro i in vivo, nie wykazały potencjału mutagennego ani klastogennego enoksaparyny sodowej.
aberracja chromosomalna, aktywność klastogenna, aktywność mutagenna, badanie teratogenności, działanie przeciwzakrzepowe, działanie teratogenne, enoksaparyna sodowa, lek przeciwzakrzepowy, mutacja powrotna, potencjał genotoksyczny, potencjał mutagenny, Salmonella typhimurium, szpik kostny, teratogenność, test Amesa, toksyczność płodowa, toksyczność podostra, toksyczność przewlekła, właściwości przeciwzakrzepowe, wpływ na rozrodczość, zdolność rozrodcza - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lenalidomide Gedeon Richter 10 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne lenalidomidu wykazały relatywnie niską toksyczność ostrą, z dawką letalną doustną u gryzoni powyżej 2000 mg/kg/dobę, co wskazuje na szeroki margines bezpieczeństwa. Długoterminowa ekspozycja u szczurów (75-300 mg/kg/dobę przez 26 tygodni) powodowała odwracalne zmiany w nerkach, w tym mineralizację miedniczek nerkowych, z NOAEL poniżej 75 mg/kg/dobę, odpowiadającą około 25-krotnej ekspozycji względem ludzi (na podstawie AUC). U małp dawki 4-6 mg/kg/dobę przez 20 tygodni indukowały poważną toksyczność obejmującą utratę masy ciała, cytopenie, krwotoki wielonarządowe, zapalenie przewodu pokarmowego oraz atrofię układu chłonnego i szpiku. Dawki 1-2 mg/kg/dobę przez rok powodowały odwracalne zmiany w szpiku i łagodne leukopenie, przy czym dawka 1 mg/kg/dobę odpowiada ekspozycji ludzkiej (AUC).
Lenalidomid wykazuje silny potencjał teratogenny potwierdzony w badaniach na małpach i królikach. U małp dawki 0,5-4 mg/kg/dobę w okresie ciąży indukowały liczne wady wrodzone, w tym atrezję odbytu, malformacje kończyn (zgięcie, skrócenie, oligodaktylia, polidaktylia) oraz zmiany w narządach wewnętrznych (odbarwienia, czerwone ogniska, mały pęcherzyk żółciowy, wadliwa przepona). U królików dawki 3-20 mg/kg/dobę powodowały dawkozależne wady rozwojowe, takie jak brak płata środkowego płuc i przemieszczenie nerek. Badania mutagenności in vitro i in vivo nie wykazały działania mutagennego lenalidomidu na poziomie genowym ani chromosomalnym. Brak jest jednak standardowych badań karcynogenności, co pozostawia niepewność co do potencjalnych długoterminowych efektów onkogennych leku.
atrezja odbytu, atrofia grasicy, atrofia układu chłonnego, badanie mutagenności, badanie toksykologiczne, dawka letalna, działanie mutagenne, działanie niepożądane, efekt onkogenny, komórki mieloidalne, komórkowość szpiku kostnego, krwinka biała, krwinka czerwona, krwotok wielonarządowy, lenalidomid, mineralizacja miedniczek nerkowych, mutagenność, NOAEL, oligodaktylia, płat środkowy płuca, płytka krwi, polidaktylia, potencjał karcynogenny, potencjał mutagenny, potencjał teratogenny, szpik kostny, teratogenność, toksyczność narządowa, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, wada wrodzona, zapalenie przewodu pokarmowego, zastawka przedsionkowo-komorowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Clexane 6000 j.m. (60 mg)/0,6 ml
Przedkliniczne badania enoksaparyny sodowej obejmowały ocenę toksyczności podostrej (13 tygodni, 15 mg/kg/dobę, podskórnie u szczurów i psów) oraz przewlekłej (26 tygodni, 10 mg/kg/dobę, podskórnie i dożylnie u szczurów i małp). W obu modelach nie zaobserwowano działań niepożądanych poza oczekiwanym efektem przeciwzakrzepowym. Potencjał mutagenny oceniono za pomocą testów in vitro (m.in. test Amesa, test mutacji w komórkach chłoniaka, test aberracji chromosomalnej w limfocytach ludzkich) oraz in vivo (test aberracji chromosomalnej w komórkach szpiku szczura), wszystkie dały wyniki negatywne, wskazując na brak aktywności mutagennej enoksaparyny.
aberracja chromosomalna, aktywność klastogenna, badanie przedkliniczne, badanie przewlekłe, działanie przeciwzakrzepowe, działanie teratogenne, enoksaparyna sodowa, podanie dożylne, podanie podskórne, postępująca mutacja, potencjał mutagenny, profil bezpieczeństwa, rewersja mutacji, szpik kostny, test Amesa, test in vitro, test in vivo, toksyczność płodowa, toksyczność podostra, toksyczność przewlekła - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Azacitidine Onko 25 mg/ml
Azacytydyna (Azacitidine Onko, 25 mg/mL), klasyfikowana w grupie leków przeciwnowotworowych jako analog pirymidyn (kod ATC L01BC07), wykazuje złożony mechanizm działania terapeutycznego w leczeniu nieprawidłowości szpiku kostnego. Jej cytotoksyczność opiera się na hamowaniu syntezy DNA, RNA oraz białek, inkorporacji do kwasów nukleinowych oraz aktywacji szlaków odpowiedzi na uszkodzenie DNA, co prowadzi do eliminacji komórek nowotworowych. Istotne jest, że azacytydyna wykazuje selektywność wobec proliferujących komórek nowotworowych, pozostawiając względnie nienaruszone komórki spoczynkowe, co przekłada się na korzystny profil bezpieczeństwa terapii.
analogi pirymidyn, apoptoza, cykl komórkowy, cytotoksyczność, ekspresja genu, gen supresorowy, hipometylacja DNA, komórka nowotworowa, komórki krwiotwórcze, lek przeciwnowotworowy, mechanizm przeciwnowotworowy, metylacja DNA, metylotransferaza DNA, różnicowanie komórek, śmierć komórkowa, synteza białek, synteza DNA, synteza RNA, szpik kostny, uszkodzenie DNA - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sunitinib G.L. Pharma 50 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne sunitynibu wykazały istotne zmiany w wielu narządach i układach, w tym przewodzie pokarmowym (nudności, biegunki), nadnerczach (przekrwienie, krwotoki, martwica), układzie krwiotwórczym i limfatycznym (zmniejszenie komórek szpiku, zanik tkanki limfoidalnej), trzustce (degranulacja i martwica komórek pęcherzykowych), śliniankach (przerost gronek), układzie kostnym (zgrubienie płytki wzrostu) oraz rozrodczym (zanik macicy, zmniejszenie pęcherzyków jajnikowych). Dodatkowo obserwowano wydłużenie odstępu QTc, zmniejszenie frakcji wyrzutowej lewej komory (LVEF), zmiany w nerkach i przysadce. Większość zmian była odwracalna po 2-6 tygodniach od zakończenia terapii, a wszystkie występowały przy klinicznie istotnych stężeniach osoczowych. Badania genotoksyczności wykazały brak mutagenności i klastogenności in vivo, choć in vitro obserwowano poliploidię w limfocytach. Nie oceniano genotoksyczności metabolitu aktywnego sunitynibu.
aberracje chromosomalne, atrezja pęcherzykowa, badanie in vitro, badanie in vivo, badanie rakotwórczości, błona śluzowa macicy, ciałko żółte, dawka dobowa, dysplazja chrząstki, działanie klastogenne, działanie rakotwórcze, frakcja wyrzutowa, frakcja wyrzutowa lewej komory, genotoksyczność, gruczoł krokowy, guz chromochłonny, kanaliki jądrowe, komórki mezangium, komórki pęcherzykowe, krwotok z przewodu pokarmowego, laktacja, nadnercze, odstęp QTc, organogeneza, pęcherzyki nasienne, poliploidia, przysadka, rdzeń nadnerczy, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, śledziona, szpik kostny, tkanka limfoidalna, toksyczność wielokrotna, trzustka zewnątrzwydzielnicza, układ krwiotwórczy, węzły chłonne, właściwości mutagenne - Leksykon chorób i schorzeń
Krioglobulinemia – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w krioglobulinemii jest złożone i zależy od typu krioglobulinemii, chorób współistniejących oraz odpowiedzi na leczenie. Wskaźnik przeżycia po 10 latach wynosi około 74%, z istotną różnicą między typem III (84%) a typem II (71%) (p=0,05). W przypadku krioglobulinemii związanej z HCV, zapalenie naczyń wiąże się z około 25% śmiertelnością w ciągu 5 lat, a rokowanie zależy od zajęcia nerek, OUN, serca i przewodu pokarmowego. Kluczowe czynniki prognostyczne to obecność chorób podstawowych (np. limfoproliferacyjnych, HBV, HCV), typ krioglobuliny, poziom krioprecypitatu, wielonarządowe zajęcie oraz stopień włóknienia wątroby. Zajęcie nerek znacząco pogarsza rokowanie, z 5-letnim przeżyciem powyżej 60% i 7-letnim około 30%, szczególnie w krioglobulinemii typu II związanej z HCV.
bezpośrednio działające leki przeciwwirusowe, chłoniak nieziarniczy, choroba nerek, choroba tkanki łącznej, choroby współistniejące, komórki B, krioglobulinemia, krioglobulinemia mieszana, krioprecypitat, leczenie immunosupresyjne, niewydolność nerek, objaw Raynauda, ośrodkowy układ nerwowy, plamica, płytki krwi, rituximab, szpik kostny, terapia nerkozastępcza, układ dopełniacza, wirusowe zapalenie wątroby, włóknienie wątroby, zaburzenie limfoproliferacyjne, zajęcie nerek, zapalenie naczyń - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Subinit 25 mg
Przedkliniczne badania toksyczności sunitynibu, prowadzone na szczurach i małpach przez okres do 9 miesięcy, wykazały wielonarządowe działania niepożądane, obejmujące przewód pokarmowy (nudności, biegunki), nadnercza (przekrwienie, krwotoki, martwica), układ limfatyczny i krwiotwórczy (zmniejszenie komórek szpiku, zanik tkanki limfoidalnej), trzustkę zewnątrzwydzielniczą (degranulacja i martwica komórek pęcherzykowych), ślinianki (przerost gronek), stawy (zgrubienie płytki wzrostu) oraz układ rozrodczy (zanik macicy, zmniejszenie pęcherzyków jajnikowych). Dodatkowo obserwowano wydłużenie odstępu QTc, zmniejszenie LVEF, zanik kanalików jądrowych, rozrost mezangium nerkowego, krwotoki z przewodu pokarmowego i jamy ustnej oraz przerost komórek płata przedniego przysadki. Większość zmian była odwracalna w ciągu 2-6 tygodni po zakończeniu terapii. Badania genotoksyczności wykazały brak mutagenności i klastogenności in vivo, choć zaobserwowano poliploidię in vitro w ludzkich limfocytach, natomiast potencjał genotoksyczny metabolitu aktywnego nie został oceniony.
aberracja chromosomalna, atrezja pęcherzyków, błona śluzowa macicy, ciałko żółte, dwunastnica, działanie klastogenne, frakcja wyrzutowa lewej komory, genotoksyczność, gruczoły Brunnera, guz chromochłonny, komórki mezangium, nadnercze, organogeneza, płat przedni przysadki, płytka wzrostowa, poliploidia, potencjał mutagenny, przewód pokarmowy, rak dwunastnicy, rdzeń nadnerczy, resorpcja, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, ślinianka, śródbłoniak krwionośny, szpik kostny, układ krwiotwórczy, wada rozwojowa szkieletu płodu, wydłużenie odstępu QTc, zanik kanalików jądrowych, zewnątrzwydzielnicza część trzustki - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Sandimmun Neoral 100 mg
Cyklosporyna, aktywny składnik Sandimmun Neoral, jest cyklicznym polipeptydem immunosupresyjnym, działającym jako inhibitor kalcyneuryny (kod ATC: L04AD01). Mechanizm jej działania polega na hamowaniu rozwoju odczynów odporności komórkowej poprzez blokadę limfocytów T w fazie G0/G1 cyklu komórkowego oraz zahamowanie produkcji i uwalniania limfokin, zwłaszcza interleukiny 2. Cyklosporyna wykazuje selektywne i odwracalne działanie na limfocyty, nie wpływając negatywnie na hematopoezę ani funkcję fagocytów, co przekłada się na korzystniejszy profil bezpieczeństwa w porównaniu do innych immunosupresantów. Lek jest szeroko stosowany w transplantologii do zapobiegania i leczenia odrzutu przeszczepu oraz choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi (GVHD), z udokumentowaną skutecznością u pacjentów po przeszczepieniu wątroby, niezależnie od statusu HCV.
aktywacja limfocytów T, alloprzeszczep, białkomocz, choroba autoimmunologiczna, choroba przeszczep przeciw gospodarzowi, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, cykl komórkowy, cykliczny polipeptyd, cyklosporyna, czynnik wzrostu limfocytów T, etiologia autoimmunologiczna, fagocyty, HCV-pozytywny, immunomodulacja, inhibitor kalcyneuryny, interleukina-2, kortykosteroidy, lek immunosupresyjny, limfocyty, limfocyty T, limfokiny, nadwrażliwość skórna, odporność komórkowa, odpowiedź immunologiczna, odrzucanie przeszczepu, przeszczep narządów, przeszczep wątroby, steroidoterapia, szpik kostny, zapalenie mózgu i rdzenia, zapalenie wątroby typu C, zespół nerczycowy - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Melatonina Biofarm 3 mg
Melatonina, klasyfikowana jako lek nasenny i uspokajający (kod ATC: N05CH01), jest endogennym neurohormonem produkowanym głównie w szyszynce, ale także w innych tkankach, takich jak siatkówka, przewód pokarmowy czy limfocyty. Jej wydzielanie charakteryzuje się rytmem dobowym z maksymalnym stężeniem w nocy oraz rytmem sezonowym zależnym od długości oświetlenia. W terapii zaburzeń snu melatonina działa zarówno bezpośrednio nasennie, prawdopodobnie poprzez modulację układu GABA-ergicznego, jak i chronobiologicznie, adaptując rytm snu i czuwania za pośrednictwem receptorów MT1 i MT2. Ponadto wykazuje właściwości przeciwzapalne, antyoksydacyjne, immunostymulujące, przeciwnowotworowe, hipotensyjne, termoregulacyjne oraz cytoprotekcyjne, co potwierdzają badania zarówno nad endogenną, jak i egzogenną melatoniną.
cykl snu i czuwania, działanie chronobiologiczne, działanie hipotensyjne, działanie immunostymulujące, działanie przeciwzapalne, efekt nasenny, efekt przeciwnowotworowy, melatonina endogenna, neurohormon, podanie egzogenne, receptory melatoninowe, rytm okołodobowy, siatkówka oka, stres oksydacyjny, szpik kostny, szyszynka, termoregulacja, tryptofan, układ GABA-ergiczny, właściwości antyoksydacyjne, właściwości cytoprotekcyjne, zaburzenia snu - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Temozolomide Fair-Med 100 mg
Temozolomid, stosowany w terapii nowotworowej, ma szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić podczas kwalifikacji pacjenta do leczenia. Przede wszystkim nie powinien być podawany pacjentom z nadwrażliwością na temozolomid, substancje pomocnicze (w tym laktozę bezwodną w ilościach od 61,7 mg do 399,3 mg w zależności od dawki kapsułki) oraz na dakarbazynę ze względu na ryzyko reakcji krzyżowych. Ciężka mielosupresja stanowi kolejne istotne przeciwwskazanie, gdyż lek może pogłębiać neutropenię, małopłytkowość i niedokrwistość, co zwiększa ryzyko powikłań zagrażających życiu. Przed rozpoczęciem terapii konieczna jest szczegółowa ocena morfologii krwi, a w przypadku ciężkiej mielosupresji należy odstąpić od podania temozolomidu lub podjąć działania poprawiające parametry hematologiczne.
dakarbazyna, hematopoeza, kapsułka twarda, laktoza bezwodna, lek cytostatyczny, małopłytkowość, mielosupresja, morfologia krwi, nadwrażliwość na dakarbazynę, nadwrażliwość na substancję czynną, neutropenia, niedokrwistość, objawy nadwrażliwości, parametr hematologiczny, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, szpik kostny, temozolomid, terapia nowotworowa, związek cytostatyczny - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sunitinib Bluefish 12,5 mg
Przedkliniczne badania toksyczności sunitynibu wykazały wielonarządowe działania toksyczne przy klinicznie istotnych stężeniach w osoczu, obejmujące przewód pokarmowy (nudności, biegunki), nadnercza (przekrwienie, krwotoki, martwica), układ limfatyczny i krwiotwórczy (zmniejszenie komórek szpiku, zanik tkanki limfoidalnej), trzustkę zewnątrzwydzielniczą (degranulacja, martwica), ślinianki (przerost gronek), stawy (zgrubienie płytki wzrostu) oraz układ rozrodczy żeński (zanik macicy, zmniejszenie pęcherzyków jajnikowych). Dodatkowo obserwowano wydłużenie odstępu QTc, zmniejszenie LVEF, zmiany w nerkach i przysadce. Większość zmian była odwracalna po 2-6 tygodniach od zakończenia terapii. Potencjał genotoksyczny sunitynibu nie wykazał mutagenności ani klastogenności in vivo, jednak stwierdzono poliploidię in vitro. W badaniach rakotwórczości dawki ≥ 25 mg/kg mc./dobę (≥ 7,3-krotna ekspozycja AUC względem ludzi) indukowały raka żołądka, dwunastnicy, złośliwego śródbłoniaka oraz hiperplazję błony śluzowej żołądka, a dawki 1-3 mg/kg mc./dobę (0,9-7,8-krotna ekspozycja AUC) powodowały guzy chromochłonne i rozrost nadnerczy u szczurów.
aberracja chromosomalna, atrezja pęcherzyka jajnikowego, ciałko żółte, frakcja wyrzutowa lewej komory, genotoksyczność, grasica, gruczoł Brunnera, kanalik jądrowy, klastogenność, komórka pęcherzykowa, kora nadnerczy, krwotok, LVEF, martwica, martwica komórkowa, mutagenność, nadnercze, odstęp QTc, opóźnione kostnienie, organogeneza, płytka wzrostowa, poliploidia, potencjał rakotwórczy, przewód pokarmowy, rozszczep podniebienia, rozszczep wargi, śledziona, ślinianka, szpik kostny, tkanka limfoidalna, toksyczność po podaniu wielokrotnym, trzustka zewnątrzwydzielnicza, układ krwiotwórczy, utrata ciąży po zagnieżdżeniu, wada rozwojowa szkieletu, węzeł chłonny, włóknienie, zagnieżdżenie zarodka - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Caspofungin Viatris 70 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne kaspofunginy wykazały, że wielokrotne dożylne podawanie leku w dawkach do 7-8 mg/kg masy ciała u szczurów i małp powodowało działania niepożądane, takie jak reakcje w miejscu wstrzyknięcia, uwalnianie histaminy oraz hepatotoksyczność, jednak przy dawkach znacznie przekraczających terapeutyczne stosowane u ludzi. W badaniach rozwojowych na szczurach dawka 5 mg/kg indukowała zmniejszenie masy ciała płodu, niepełne kostnienie kręgów, kości mostka i czaszki oraz anomalie rozwojowe, w tym zwiększoną częstość żeber szyjnych, co wiązało się z działaniami niepożądanymi u samic ciężarnych. Testy genotoksyczności in vitro i in vivo nie wykazały mutagenności kaspofunginy, co potwierdza brak potencjału do uszkodzeń DNA. Nie przeprowadzono jednak długoterminowych badań rakotwórczości, co pozostaje istotnym ograniczeniem oceny bezpieczeństwa długotrwałego stosowania leku.
działanie hepatotoksyczne, działanie rakotwórcze, efekt teratogenny, genotoksyczność, kaspofungina, lek przeciwgrzybiczny, niepełne kostnienie, potencjał mutagenny, reakcja uwolnienia histaminy, reakcja w miejscu wstrzyknięcia, szpik kostny, test in vitro, test in vivo, toksyczność po wielokrotnym podaniu, toksyczność rozwojowa, uwalnianie histaminy, żebro szyjne