Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Metamizolu Promedo

Stosowanie metamizolu wiąże się z rzadkim, lecz zagrażającym życiu ryzykiem wystąpienia agranulocytozy lub wstrząsu. Terapii tym lekiem towarzyszą specyficzne zagrożenia, które wymagają szczególnej uwagi personelu medycznego oraz dokładnego monitorowania pacjenta.¹

Zaburzenia hematologiczne związane ze stosowaniem metamizolu

Agranulocytoza i trombocytopenia

Stosowanie metamizolu w dużych dawkach lub przez dłuższy okres czasu znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia agranulocytozy. Pacjenci powinni zostać poinstruowani, aby natychmiast przerwać przyjmowanie leku i skontaktować się z lekarzem w przypadku zaobserwowania objawów agranulocytozy, takich jak:

• podwyższona temperatura ciała z jednoczesnym bólem gardła
• owrzodzenia w jamie ustnej

lub objawów małopłytkowości. Konieczne jest wówczas niezwłoczne wykonanie badania krwi.²

Leczenie należy przerwać natychmiast, nie czekając na wyniki badań laboratoryjnych. Pacjenci, u których wystąpiła agranulocytoza w wyniku leczenia metamizolem, są szczególnie narażeni na podobne reakcje po zastosowaniu innych leków z grupy pirazolonów i pirazolidyny.³

W przypadku konieczności długoterminowego podawania metamizolu, bezwzględnie wymagane jest regularne przeprowadzanie kontrolnych badań krwi (morfologia z rozmazem), ponieważ lek ten może powodować uszkodzenie szpiku kostnego.⁴

Pancytopenia

W razie wystąpienia pancytopenii konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia i wykonanie pełnego badania krwi, które należy kontynuować do momentu normalizacji parametrów. Pacjent powinien zostać poinstruowany, aby natychmiast zgłosił się do lekarza w przypadku wystąpienia objawów wskazujących na dyskrazję krwi, takich jak:

• ogólnie złe samopoczucie
• objawy infekcji
• utrzymująca się gorączka
• krwiaki
• krwawienia
• bladość skóry i błon śluzowych

⁵

Reakcje nadwrażliwości na metamizol

Reakcje anafilaktyczne i anafilaktoidalne

Należy poinstruować pacjenta, aby w przypadku wystąpienia objawów reakcji anafilaktycznej lub anafilaktoidalnej natychmiast przerwał leczenie i wezwał pomoc lekarską, gdyż reakcje te stanowią bezpośrednie zagrożenie życia. Objawy alarmowe to:

• duszność
• obrzęk języka
• obrzęk naczynioruchowy
• wysypka
• pokrzywka

⁶

Pacjenci, którzy wykazują reakcję anafilaktyczną lub inną immunologiczną reakcję na metamizol, są również narażeni na podobne reakcje po zastosowaniu innych pirazolonów i pirazolidyny. Podobnie, pacjenci z reakcją anafilaktoidalną na metamizol mają zwiększone ryzyko podobnej reakcji na nieopioidowe leki przeciwbólowe.⁷

Ryzyko wystąpienia ciężkich reakcji anafilaktoidalnych jest znacznie podwyższone u pacjentów z:

• zespołem astmy analgetycznej lub nietolerancją leków przeciwbólowych objawiającą się pokrzywką i obrzękiem naczynioruchowym, szczególnie gdy towarzyszy im polipowate zapalenie błony śluzowej nosa i zatok (patrz przeciwwskazania)
• astmą oskrzelową, zwłaszcza przy jednoczesnym wystąpieniu zapalenia zatok przynosowych i polipów w nosie
• przewlekłą pokrzywką
• nietolerancją barwników (np. tartrazyna) lub konserwantów (np. benzoesany)
• nietolerancją alkoholu objawiającą się kichaniem, łzawieniem oczu i silnym zaczerwienieniem twarzy nawet po niewielkich ilościach alkoholu – może to wskazywać na nierozpoznaną astmę analgetyczną

⁸

U pacjentów z uczuleniem istnieje ryzyko wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego. Dlatego podczas stosowania metamizolu zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności u pacjentów z astmą lub atopią. Pacjentom ze zwiększonym ryzykiem reakcji anafilaktoidalnych metamizol można podawać tylko po dokładnym rozważeniu stosunku korzyści do ryzyka, pod ścisłą kontrolą lekarską i z zapewnieniem możliwości natychmiastowego udzielenia pomocy w sytuacjach nagłych.⁹

Ciężkie reakcje skórne

Podczas leczenia metamizolem odnotowano występowanie ciężkich niepożądanych reakcji skórnych (SCAR, ang. severe cutaneous adverse reactions), które mogą zagrażać życiu lub prowadzić do zgonu. Należą do nich:

• zespół Stevensa-Johnsona (SJS) – ciężka choroba alergiczna objawiająca się pęcherzami i nadżerkami na skórze, w jamie ustnej, oczach i narządach płciowych, gorączką i bólami stawowymi
• toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN, choroba Lyella) – ciężka gwałtownie przebiegająca choroba alergiczna objawiająca się pękającymi olbrzymimi pęcherzami podnaskórkowymi, rozległymi nadżerkami na skórze, spełzaniem dużych płatów naskórka oraz gorączką
• reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (zespół DRESS)

¹⁰

Pacjentów należy poinformować o objawach przedmiotowych i podmiotowych tych reakcji oraz ściśle monitorować, czy nie występują u nich objawy skórne. W przypadku pojawienia się objawów świadczących o wystąpieniu którejkolwiek z powyższych reakcji, należy natychmiast odstawić metamizol – jego ponowne zastosowanie w przyszłości jest bezwzględnie przeciwwskazane. Szczególnie ważna jest dokładna kontrola występowania reakcji skórnych w pierwszych tygodniach leczenia.¹¹

Reakcje hipotensyjne i zaburzenia hemodynamiczne

Metamizol może powodować reakcje hipotensyjne (ze spadkiem ciśnienia tętniczego), które mogą zależeć od zastosowanej dawki. Ryzyko wystąpienia takich reakcji jest wyższe przy pozajelitowym podaniu produktu, szczególnie podczas zbyt szybkiego wstrzykiwania dożylnego.¹²

Ryzyko spadku ciśnienia tętniczego jest szczególnie zwiększone u pacjentów:

• ze skurczowym ciśnieniem tętniczym poniżej 100 mm Hg
• z niewydolnością serca i zaburzeniami krążenia (np. zawał serca lub urazy wielonarządowe)
• ze zmniejszoną objętością krwi krążącej
• odwodnionych
• z wysoką gorączką

¹³

U tych pacjentów należy dokładnie rozważyć potrzebę podania leku, a jeśli zdecydujemy się na jego zastosowanie, konieczne jest prowadzenie ścisłego nadzoru. Aby zmniejszyć ryzyko reakcji hipotensyjnych, może być konieczne podjęcie działań zapobiegawczych, takich jak wyrównanie zaburzeń krążenia.¹⁴

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów, u których spadek ciśnienia krwi może być niebezpieczny, np. w przypadku:

• ciężkiej choroby wieńcowej
• istotnych zwężeń naczyń domózgowych

U tych pacjentów metamizol można stosować wyłącznie pod ścisłą kontrolą parametrów hemodynamicznych.¹⁵

Polekowe uszkodzenie wątroby

U pacjentów leczonych metamizolem obserwowano przypadki ostrego zapalenia wątroby, głównie z uszkodzeniem komórek wątrobowych, pojawiającego się od kilku dni do kilku miesięcy po rozpoczęciu leczenia. Objawy przedmiotowe i podmiotowe obejmują:

• zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych w surowicy, czasem z żółtaczką
• często towarzyszą temu reakcje nadwrażliwości na inne leki (np. wysypka skórna, dyskrazje komórek krwi, gorączka i eozynofilia)
• niekiedy występują cechy zapalenia wątroby na podłożu autoimmunologicznym

¹⁶

U większości pacjentów objawy ustępują po przerwaniu leczenia metamizolem, jednak w pojedynczych przypadkach notowano progresję do ostrej niewydolności wątroby wymagającej przeszczepienia narządu. Dokładny mechanizm powstawania uszkodzenia wątroby przy stosowaniu metamizolu nie jest jasno określony, ale dane wskazują na występowanie mechanizmu immunologiczno-alergicznego.¹⁷

Pacjentów należy poinformować o konieczności kontaktu z lekarzem w przypadku wystąpienia objawów wskazujących na uszkodzenie wątroby. U takich pacjentów należy przerwać leczenie metamizolem i wykonać badania czynności wątroby. Jeśli u pacjenta wystąpiło uszkodzenie wątroby podczas stosowania metamizolu, nie należy ponownie wdrażać leczenia tym lekiem, chyba że zidentyfikowano inne przyczyny uszkodzenia wątroby.¹⁸

Inne szczególne uwagi

Produkt leczniczy Metamizol Promedo należy stosować ostrożnie u pacjentów z:

• niewydolnością nerek
• niewydolnością wątroby
• chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy

W każdym z tych przypadków konieczne jest rozważenie stosunku korzyści do ryzyka przed podjęciem decyzji o leczeniu.¹⁹

Zawartość sodu w produkcie

Jedna tabletka produktu leczniczego Metamizol Promedo, 500 mg zawiera 34,5 mg (1,5 mmol) sodu. Należy to uwzględnić przy przepisywaniu leku pacjentom:

• ze zmniejszoną czynnością nerek
• stosującym dietę z kontrolowaną zawartością sodu

²⁰